ఆసక్తిగా సాగుతోంది కధనం. అయితే నండూరి వారి దగ్గిర నుండి మిగతావారు అందరూ కూడా “కృష్ణ బిలం, కృష్ణ వస్తువు” అనే వాడారని గుర్తు. పుస్తకాలలో కూడా అలాగే చదివినట్టు గుర్తు. “నల్ల వస్తువు” అనడం ఎందుకో ఎబ్బెట్టుగా ఉంది (అనకూడదని కాదు).
వ్యాసం చివర్లో చెప్పిన యువకుడు ఎవరో అత్యంత సులభంగా తెలిసిపోతోంది (“పేటెంట్ పరీక్షకుడైన ఓ యువకుడు”) 🙂
సినిమా థియేటర్లో సెకనుకు 24 విడివిడి ఫోటో రీళ్లను
హాబిట్ సినిమా(లు), అవతార్ సినిమాలకి పీటర్ జాక్సన్, కామెరాన్-లు 24 కంటే ఎక్కువ రేట్తో తీసారని అంటారు.
సంపాదకులకి – ఇక్కడ టైప్ చేస్తున్నప్పుడు “జేంస్” అని వస్తోంది కామెరాన్ మొదటి పేరు. లేఖిని లో ఉన్న సదుపాయం ఇక్కడ లేనట్టుంది.
[jEm&s అని టైపు చేస్తే ‘జేమ్స్’ అన్న పదాన్ని సూచిస్తున్నది. – సం.]
ధన్యవాదాలు డా మూర్తి ! హిమాద్రి సుతే లో తాళాన్ని మార్చి పాడారు. హంసగీతె కథ నిజంగా జరిగినదని – కాబట్టి ఆ ప్రయోగం ఆ సినిమా లో నాయకుడు చేసి ఉండాలని అనుకోవాలి . అయినా బాలమురళి ఎటువంటి ప్రయోగానికైనా సమర్థుడన్నదాంట్లో సందేహానికవకాశం లేదు.
నా రచన ముఖ్యంగా నా అనుభవాలతో చదివినదీ – కన్నదీ- విన్నదీ. నమస్కారాలతో – తఃతః
మలయాళంలో, ‘ఎండె మోహంగళ్ పూవనింజు’ అన్న సినిమాలో బాలమురళీ జేసుదాసూ కలిసిపాడిన మనసులోని మర్మమును తెలుసుకో… వంటివి ఎన్నో పాటలున్నాయి.
స్వీయ సంగీతదర్శకత్వంలో బాలమురళి ‘హంసగీతె ‘ కన్నడ సినిమాలో హిమాద్రి సుతే పాహిమాం అన్న కృతిలో ఒక అద్భుత ప్రయోగం చేశారు. ఇది సంగీతాభిమానులందరూ వినితీరవలసిన పాట.
మెచ్చుకొని ప్రోత్సహిస్తున్నందుకు శ్రీనివాస్, రమేష్, వేమూరి గార్లకి, జర్మన్ పేర్ల స్పెల్లింగ్ లను సరిదిద్దినందుకు పరుచూరి శ్రీనివాస్ గారికి, ఈ వ్యాస పరంపరని ప్రచురించడంలో నాకు తోడుగా శ్రమిస్తున్న సంపాదకురాలు ఇంద్రగంటి పద్మ గారికి కృతజ్ఞతలు.
ఎవరికైనా వివరించగలిగితేనే గాని మనకు అసలు విషయం అర్థమైనట్లు కాదనే నిజం, నాకీ వ్యాసం గురించి ఆలోచించినప్పుడు అనుభవంలోకొచ్చింది. దీని గురించి దాదాపు సంవత్సరం పైగా ఆందోళన పడ్డాను. ప్లాంక్ ప్రఖ్యాత ఫార్ములా తెలిసిందే అయినా, దానిని ఆయన ఎలా కనుక్కున్నాడన్న దానిపై నాకు సరైన అవగాహన లేదు. నా డిగ్రీ రోజుల్లో దీని గురించి చదివానో లేదో కూడా గుర్తు లేదు. ఇంత ముఖ్యమైన విషయం గురించి సైన్స్ లో డిగ్రీలు సంపాదించిన నాకే మిడిమిడి జ్ఞానం మించి లేనందుకు విచారించాను.
నేను Amherst లో చదువుతున్నప్పుడు 1985లో కొన్న Gamow పుస్తకం [1] ఇప్పటికీ భద్రంగా ఉంది. అయితే, చాలా పాపులర్ సైన్స్ పుస్తకాలలో ఉన్నట్లే, దాంట్లోనూ ప్లాంక్ ఎలా కనుక్కున్నాడో వివరాలు లేవు. దీని గురించి నాకన్నా పాతికేళ్ళు చిన్నవాడైన ఓ మరాఠీ స్నేహితుణ్ణి అడిగాను. ఆ డెరివేషన్ తనకూ తెలియదు గాని, Jayant Narlikar ఒక ఉపన్యాసంలో ప్లాంక్ దీనిని accidental గా కనుగొన్నట్లు చెప్పినట్లు గుర్తుందన్నాడు.
Abraham Pais పుస్తకం చదివితే గాని ఆవిష్కరణ వెనుక ఉన్న అసలైన చారిత్రక నేపథ్యం, నాటి ప్రయోగశాల పరిశోధకుల విశిష్టత, ప్లాంక్ “act of desperation” తెలియలేదు. ఆ చారిత్రక కథని ఎలాగైనా పాఠకులతో పంచుకోవాలనే ఆకాంక్షతో శ్రమపడ్డాను. ఫలించినందుకు సంతోషం. నా అజ్ఞానం కొంతయినా తొలగినందుకు తృప్తి.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] George Gamow. Thirty Years that Shook Physics: The Story of Quantum Theory. Dover Publications. 1966.
“ఈ మూడు ప్రదేశాలలో వేటికీ నేను ప్రత్యక్షంగా వెళ్లకపోయినా భారతదేశపు హిమాలయాలలో తగు మాత్రం ట్రెకింగ్ చేసిన అనుభవం నాకు ఉంది. అంచేత శేషగిరి ట్రెకింగ్ షూస్లో అడుగుపెట్టి ఆయనతోపాటు అనువాద సహయాత్ర చెయ్యడం నాకు సులభమయింది. సంతోషం, సంతృప్తి కలిగాయి.”
మీ (మా) యాత్ర జయప్రదంగా పూర్తి అయింది , మీకు తగుమాత్రం ట్రెక్కింగ్ చేసిన అనుభవంవుంటే నాలాంటి ఏమాత్రం అనుభవం లేని వాళ్ళకు ” హిమగిరి సొగసులు మురిపించెను మనసులు ” అన్నట్లు మాతో కూడా హిమాలయాల యాత్రా దర్శనం చేయించారు.
“సంకల్పబలం ఉంటే విశ్వం యావత్తూ మనకు సహకరించే ‘పన్నాగం’ పన్నుతుంది– paulo coelho ”
ఆ ‘పన్నాగం” పన్నింది మేమేనండి , మీ యాత్ర సుఖప్రదం, జయప్రదం కావాలని తీవ్రంగా కోరుకున్నాం, మీరు మరిన్ని యాత్రానుభవాలు మాతో పంచుకోవాలని కోరుకుంటూ, మీకు, అనువాదకులకూ, సంపాదకులకూ ధన్యవాదాలు.
చివరన వున్న ఫోటో బంగారు, వెండి, పచ్చని రంగులతో ఎంతో అందంగావుంది.
PS: ఈమాట కొంచం లేట్ గా వస్తోంది. కానీ ఇది నేను లేట్ గా చదువుతున్నా కారణం albumology అనే ఒక అద్భుతమైన ఇండోనేషియా బాండ్, youtube లో వారి పాత హిందీ (నాకు బాగా రాని భాష ) సంగీతం వినడం లో తలమునకలై పోవడం వల్ల.
కంప్యూటర్ చిప్ కథ – 15: మాక్స్ ప్లాంక్ మొదలు పెట్టిన క్వాంటం విప్లవం గురించి శర్మ దంతుర్తి అభిప్రాయం:
07/09/2026 6:18 pm
ఆసక్తిగా సాగుతోంది కధనం. అయితే నండూరి వారి దగ్గిర నుండి మిగతావారు అందరూ కూడా “కృష్ణ బిలం, కృష్ణ వస్తువు” అనే వాడారని గుర్తు. పుస్తకాలలో కూడా అలాగే చదివినట్టు గుర్తు. “నల్ల వస్తువు” అనడం ఎందుకో ఎబ్బెట్టుగా ఉంది (అనకూడదని కాదు).
వ్యాసం చివర్లో చెప్పిన యువకుడు ఎవరో అత్యంత సులభంగా తెలిసిపోతోంది (“పేటెంట్ పరీక్షకుడైన ఓ యువకుడు”) 🙂
హాబిట్ సినిమా(లు), అవతార్ సినిమాలకి పీటర్ జాక్సన్, కామెరాన్-లు 24 కంటే ఎక్కువ రేట్తో తీసారని అంటారు.
సంపాదకులకి – ఇక్కడ టైప్ చేస్తున్నప్పుడు “జేంస్” అని వస్తోంది కామెరాన్ మొదటి పేరు. లేఖిని లో ఉన్న సదుపాయం ఇక్కడ లేనట్టుంది.
[jEm&s అని టైపు చేస్తే ‘జేమ్స్’ అన్న పదాన్ని సూచిస్తున్నది. – సం.]
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి తఃతః అభిప్రాయం:
07/07/2026 10:45 pm
ధన్యవాదాలు డా మూర్తి ! హిమాద్రి సుతే లో తాళాన్ని మార్చి పాడారు. హంసగీతె కథ నిజంగా జరిగినదని – కాబట్టి ఆ ప్రయోగం ఆ సినిమా లో నాయకుడు చేసి ఉండాలని అనుకోవాలి . అయినా బాలమురళి ఎటువంటి ప్రయోగానికైనా సమర్థుడన్నదాంట్లో సందేహానికవకాశం లేదు.
నా రచన ముఖ్యంగా నా అనుభవాలతో చదివినదీ – కన్నదీ- విన్నదీ. నమస్కారాలతో – తఃతః
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి Dr. I.A.P.S. Murthy అభిప్రాయం:
07/07/2026 4:54 am
మలయాళంలో, ‘ఎండె మోహంగళ్ పూవనింజు’ అన్న సినిమాలో బాలమురళీ జేసుదాసూ కలిసిపాడిన మనసులోని మర్మమును తెలుసుకో… వంటివి ఎన్నో పాటలున్నాయి.
స్వీయ సంగీతదర్శకత్వంలో బాలమురళి ‘హంసగీతె ‘ కన్నడ సినిమాలో హిమాద్రి సుతే పాహిమాం అన్న కృతిలో ఒక అద్భుత ప్రయోగం చేశారు. ఇది సంగీతాభిమానులందరూ వినితీరవలసిన పాట.
ఓడిస్సీ – 7: అంతిమ పోరాటం, విజయం గురించి Sri అభిప్రాయం:
07/07/2026 12:08 am
చాలా బాగా వర్ణించారు. ధన్యవాదాలు.
కంప్యూటర్ చిప్ కథ – 15: మాక్స్ ప్లాంక్ మొదలు పెట్టిన క్వాంటం విప్లవం గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
07/04/2026 8:55 pm
మెచ్చుకొని ప్రోత్సహిస్తున్నందుకు శ్రీనివాస్, రమేష్, వేమూరి గార్లకి, జర్మన్ పేర్ల స్పెల్లింగ్ లను సరిదిద్దినందుకు పరుచూరి శ్రీనివాస్ గారికి, ఈ వ్యాస పరంపరని ప్రచురించడంలో నాకు తోడుగా శ్రమిస్తున్న సంపాదకురాలు ఇంద్రగంటి పద్మ గారికి కృతజ్ఞతలు.
ఎవరికైనా వివరించగలిగితేనే గాని మనకు అసలు విషయం అర్థమైనట్లు కాదనే నిజం, నాకీ వ్యాసం గురించి ఆలోచించినప్పుడు అనుభవంలోకొచ్చింది. దీని గురించి దాదాపు సంవత్సరం పైగా ఆందోళన పడ్డాను. ప్లాంక్ ప్రఖ్యాత ఫార్ములా తెలిసిందే అయినా, దానిని ఆయన ఎలా కనుక్కున్నాడన్న దానిపై నాకు సరైన అవగాహన లేదు. నా డిగ్రీ రోజుల్లో దీని గురించి చదివానో లేదో కూడా గుర్తు లేదు. ఇంత ముఖ్యమైన విషయం గురించి సైన్స్ లో డిగ్రీలు సంపాదించిన నాకే మిడిమిడి జ్ఞానం మించి లేనందుకు విచారించాను.
నేను Amherst లో చదువుతున్నప్పుడు 1985లో కొన్న Gamow పుస్తకం [1] ఇప్పటికీ భద్రంగా ఉంది. అయితే, చాలా పాపులర్ సైన్స్ పుస్తకాలలో ఉన్నట్లే, దాంట్లోనూ ప్లాంక్ ఎలా కనుక్కున్నాడో వివరాలు లేవు. దీని గురించి నాకన్నా పాతికేళ్ళు చిన్నవాడైన ఓ మరాఠీ స్నేహితుణ్ణి అడిగాను. ఆ డెరివేషన్ తనకూ తెలియదు గాని, Jayant Narlikar ఒక ఉపన్యాసంలో ప్లాంక్ దీనిని accidental గా కనుగొన్నట్లు చెప్పినట్లు గుర్తుందన్నాడు.
Abraham Pais పుస్తకం చదివితే గాని ఆవిష్కరణ వెనుక ఉన్న అసలైన చారిత్రక నేపథ్యం, నాటి ప్రయోగశాల పరిశోధకుల విశిష్టత, ప్లాంక్ “act of desperation” తెలియలేదు. ఆ చారిత్రక కథని ఎలాగైనా పాఠకులతో పంచుకోవాలనే ఆకాంక్షతో శ్రమపడ్డాను. ఫలించినందుకు సంతోషం. నా అజ్ఞానం కొంతయినా తొలగినందుకు తృప్తి.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] George Gamow. Thirty Years that Shook Physics: The Story of Quantum Theory. Dover Publications. 1966.
మనసులు దోచే మనస్లు– 7 గురించి Ramesh అభిప్రాయం:
07/04/2026 6:45 pm
“ఈ మూడు ప్రదేశాలలో వేటికీ నేను ప్రత్యక్షంగా వెళ్లకపోయినా భారతదేశపు హిమాలయాలలో తగు మాత్రం ట్రెకింగ్ చేసిన అనుభవం నాకు ఉంది. అంచేత శేషగిరి ట్రెకింగ్ షూస్లో అడుగుపెట్టి ఆయనతోపాటు అనువాద సహయాత్ర చెయ్యడం నాకు సులభమయింది. సంతోషం, సంతృప్తి కలిగాయి.”
మీ (మా) యాత్ర జయప్రదంగా పూర్తి అయింది , మీకు తగుమాత్రం ట్రెక్కింగ్ చేసిన అనుభవంవుంటే నాలాంటి ఏమాత్రం అనుభవం లేని వాళ్ళకు ” హిమగిరి సొగసులు మురిపించెను మనసులు ” అన్నట్లు మాతో కూడా హిమాలయాల యాత్రా దర్శనం చేయించారు.
“సంకల్పబలం ఉంటే విశ్వం యావత్తూ మనకు సహకరించే ‘పన్నాగం’ పన్నుతుంది– paulo coelho ”
ఆ ‘పన్నాగం” పన్నింది మేమేనండి , మీ యాత్ర సుఖప్రదం, జయప్రదం కావాలని తీవ్రంగా కోరుకున్నాం, మీరు మరిన్ని యాత్రానుభవాలు మాతో పంచుకోవాలని కోరుకుంటూ, మీకు, అనువాదకులకూ, సంపాదకులకూ ధన్యవాదాలు.
చివరన వున్న ఫోటో బంగారు, వెండి, పచ్చని రంగులతో ఎంతో అందంగావుంది.
PS: ఈమాట కొంచం లేట్ గా వస్తోంది. కానీ ఇది నేను లేట్ గా చదువుతున్నా కారణం albumology అనే ఒక అద్భుతమైన ఇండోనేషియా బాండ్, youtube లో వారి పాత హిందీ (నాకు బాగా రాని భాష ) సంగీతం వినడం లో తలమునకలై పోవడం వల్ల.
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి తః తః అభిప్రాయం:
07/04/2026 7:24 am
శ్రీ గొర్తి: ధన్యవాదాలు మీ మంచి మాటలకు.
రాసినదంతా చిన్నప్పటి మాఇంటి వాతావరణ ప్రభావం ఇంకా ఉండటం వలన -మిత్రుడు తఃతః
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి అభిప్రాయం:
07/04/2026 3:55 am
మాస్టారూ:
మీ వ్యాసం బాగుంది. మరలా బాలమురళిని స్మరించుకునేలా పాటలన్నీ విన్నాను.
ఎందరో మహానుభావులు కీర్తన–గానం–అనే మలయాళ సినిమాలో బాలమురళి పాడారు.
–సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి
పలుకుబడి: వ్యుత్పత్తి, నిరుక్తము గురించి వేణు అభిప్రాయం:
07/04/2026 2:15 am
భాషాశాస్త్రం పై ఆసక్తి పెంచేలా, ఆ ఆసక్తి ఉన్నవారికి కొత్త విషయాలు తెలిసేలా, ఉపయోగపడేలా బాగా రాశారు.
నేనెరిగిన దాశరథి గురించి సమవర్తి అభిప్రాయం:
07/03/2026 12:58 pm
మహాకవి దాశరథి గారికి మీరిచ్చిన అక్షర నివాళికి అభినందనలండీ.