ఎంతో శ్రద్ధగా చదివి, నా తప్పులను సూచించినందుకు చాలా సంతోషం కలిగింది. మీకు కృతజ్ఞుడిని. నా స్పందన ఈ దిగువన.
“23: “‘చిత్రాంగద’ తన గదను రెండు చేతులతో పట్టుకొని” సరిగా లేదు. గదకు ‘చిత్రాంగద’ అని పేరు కూడా లేదు. “శ్రేష్ఠమైన సింహపు చూపు” కూడా సరికాదు. “సింహ-వృషభ చూపు” అనవచ్చేమో. “దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి వాయుదేవుడు ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అంటే భీముడి కుమారుడనే అర్థం వచ్చే అవకాశం ఉంది. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అనొచ్చు. సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి; భీముడు దీనుడిగా ఉన్నప్పుడు కాదు”
1. “బాహుభ్యాం పరిగృహ్య భీమవదనశ్చిత్రాఙ్గదాం స్వాం గదామ్” అన్నచోట చిత్రాంగద ఉన్నది కదా, “భీమవదనః”తో సంధి చేయబడి? “చిత్రాంగదా నామ్నీం” అని బలదేవ్ ఉపాధ్యాయ గారి వ్యాఖ్య; “then grasping his mace ‘Citrāngadā’ with both hands” అని ఏ.సి.వూల్నర్-లక్ష్మణ్ సరూప్ అనువాదంలోనూ ఉన్నది. “బాహుభ్యాం పరిగృహ్య” అన్న మాటకు సూటి అనువాదమే “రెండు చేతులతో పట్టుకొని”
2. “సింహ-వృషభ చూపు” ఇది దుష్టసమాసం అవుతుందేమో. “వృష” శబ్దానికి వృషభం, ఇంద్రుడు అని అర్థాలు ఉన్నాయి. బలదేవ్ ఉపాధ్యాయ వ్యాఖ్యానంలో “సింహేంద్ర” అని సూచించారు. ఆయనే వృష=అతిపరాక్రమీ అనే అర్థాన్ని కూడా ఇచ్చారు. వూల్నర్-సరూప్ ద్వయం lion-bull అని అనువదించారు. వృష-వృషభ-ఋషభ శబ్దాలు శ్రేష్ఠతాసూచకాలు కనుక శ్రేష్ఠమైన సింహం అని అనువదించాను. పర్లేదనే అనుకుంటున్నాను.
3. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు”, ” సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి” — మీరు సూచించిన విధంగా మారుస్తాను.
24: “ధర్మబద్ధమైన కరుణను విడిచిపెట్టి, యుద్ధనియమాన్ని ఉల్లంఘించి, కృష్ణుడి సైగను అనుసరించి…” అనవచ్చేమో. ముఖ్యంగా, “లెక్కచేయకుండా” అనేది సాధారణంగా కష్టాలను, ప్రమాదాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే అర్థంలో వాడతాం. ఇక్కడ భీముడు యుద్ధనియమాన్ని అతిక్రమిస్తున్నాడు కాబట్టి కాస్త ఘాటైన పదం వాడాలనుకుంటాను.
అలాగే.
26: “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” సరిగా లేదు. “బలరాముడు” పునరుక్తి అయింది. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” కూడా సరికాదు. “భీమసేనుడు పక్కకు తొలగడాన్ని గమనిస్తూ” అని ఉండాలి. “మేఘావృతుడైన” అన్నది మూలంలో లేదు. మూలంలో ఉన్న క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.
1. “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” — సరిగా లేదు, మీరన్నట్లు. దిద్దుకుంటాను.
2. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” సరి కాదని మీరన్నారు. కానీ, అంతకు ముందు శ్లోకంలో, భీముడిని మిగతా పాండవులు తప్పించారన్న సూచన స్పష్టంగా ఉన్నది కదా. కనుక, ఆ తప్పుకోవడం ఇతరుల తోడ్పాటుతో జరిగిందని అనువాదంలో సూచించాను. “”భీమసేనాపక్రమణం” అని మూలంలో ఉన్న మాటకైతే, మీరు చెప్పినట్లు భీముడు తప్పుకోవడమనే అర్థం.
3. ““మేఘావృతుడైన” – ఇది మూలంలో లేదన్నారు మీరు. “పారివేషీ-ఇవ” అని అన్న మాటకు అనువాదం అది. మరీ నప్పలేదేమో. ఉపాధ్యాయ గారు “మేఘైః పరివేష్టితః ఇత్యాశయః” అని వ్యాఖ్యానించారు. పరివేషమనే మాటకు సూర్యుడి చుట్టూ, చంద్రుడి చుట్టూ ఏర్పడే కాంతివలయం అని అర్థం. వూల్నర్-సరూప్ చక్కగా “halo” అని అనువదించారు కానీ బలరాముడు నల్లని బట్టలను కట్టుకుంటాడు (నీలాంబరః) అందుకని కాంతిచక్రమని అనువదించడం సరిగా ఉన్నట్లు అనిపించలేదు.
4. “క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.” — ఇది చాలా పెద్ద తప్పు. చివరి నిమిషపు పని ఒత్తిడి కారణంగా జారవిడుచుకున్నట్లున్నాను. దిద్దుకుంటాను.
తెలుగు నడక సరిగా లేదనిపించినప్పుడు మాత్రమే సంస్కృత మూలం చూశాను.
23: “‘చిత్రాంగద’ తన గదను రెండు చేతులతో పట్టుకొని” సరిగా లేదు. గదకు ‘చిత్రాంగద’ అని పేరు కూడా లేదు. “శ్రేష్ఠమైన సింహపు చూపు” కూడా సరికాదు. “సింహ-వృషభ చూపు” అనవచ్చేమో. “దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి వాయుదేవుడు ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అంటే భీముడి కుమారుడనే అర్థం వచ్చే అవకాశం ఉంది. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అనొచ్చు. సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి; భీముడు దీనుడిగా ఉన్నప్పుడు కాదు.
24: “ధర్మబద్ధమైన కరుణను విడిచిపెట్టి, యుద్ధనియమాన్ని ఉల్లంఘించి, కృష్ణుడి సైగను అనుసరించి…” అనవచ్చేమో. ముఖ్యంగా, “లెక్కచేయకుండా” అనేది సాధారణంగా కష్టాలను, ప్రమాదాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే అర్థంలో వాడతాం. ఇక్కడ భీముడు యుద్ధనియమాన్ని అతిక్రమిస్తున్నాడు కాబట్టి కాస్త ఘాటైన పదం వాడాలనుకుంటాను.
26: “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” సరిగా లేదు. “బలరాముడు” పునరుక్తి అయింది. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” కూడా సరికాదు. “భీమసేనుడు పక్కకు తొలగడాన్ని గమనిస్తూ” అని ఉండాలి. “మేఘావృతుడైన” అన్నది మూలంలో లేదు. మూలంలో ఉన్న క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.
చాలా బాగా వివరించారు, నేనూ నాలుగు సార్లు అండమాన్ నికోబార్ వెళ్లా ను మీ ఫోటోల ప్రదేశాల్లో కొన్ని చూశాను went on official for Indian Navy for installation and trials on INS Airavat in service in BEL-Hyd
Sri. Vemuri Venkateswara Rao’s Telugu translations of the Odyssey and the Iliad are a valuable addition to the growing collection of Telugu translations of Homer’s epics. Venkat Siddhareddy has also translated the Odyssey, and Balabooks has recently republished Kutumbarao’s works as Rupadharuni Yatralu and Bhuvana Sundari. Smt. Beena Devi also translated the Odyssey. It was published by Peacock Classics in 2013. It reads more like a commentary on the Greek epic than a translation of the epic. I am not sure it is still available for purchase.
I find Kutumbarao’s translations especially compelling. They are accessible and well suited for high-school students. It would be fascinating to map Kutumbarao’s Telugu names for Homer’s characters against the original Greek names.
ఊరుభంగం – సమూలానువాదం : 1 గురించి Srinivas Vuruputuri అభిప్రాయం:
09/15/2026 11:13 am
హనుమంతరావుగారికి
ఎంతో శ్రద్ధగా చదివి, నా తప్పులను సూచించినందుకు చాలా సంతోషం కలిగింది. మీకు కృతజ్ఞుడిని. నా స్పందన ఈ దిగువన.
1. “బాహుభ్యాం పరిగృహ్య భీమవదనశ్చిత్రాఙ్గదాం స్వాం గదామ్” అన్నచోట చిత్రాంగద ఉన్నది కదా, “భీమవదనః”తో సంధి చేయబడి? “చిత్రాంగదా నామ్నీం” అని బలదేవ్ ఉపాధ్యాయ గారి వ్యాఖ్య; “then grasping his mace ‘Citrāngadā’ with both hands” అని ఏ.సి.వూల్నర్-లక్ష్మణ్ సరూప్ అనువాదంలోనూ ఉన్నది. “బాహుభ్యాం పరిగృహ్య” అన్న మాటకు సూటి అనువాదమే “రెండు చేతులతో పట్టుకొని”
2. “సింహ-వృషభ చూపు” ఇది దుష్టసమాసం అవుతుందేమో. “వృష” శబ్దానికి వృషభం, ఇంద్రుడు అని అర్థాలు ఉన్నాయి. బలదేవ్ ఉపాధ్యాయ వ్యాఖ్యానంలో “సింహేంద్ర” అని సూచించారు. ఆయనే వృష=అతిపరాక్రమీ అనే అర్థాన్ని కూడా ఇచ్చారు. వూల్నర్-సరూప్ ద్వయం lion-bull అని అనువదించారు. వృష-వృషభ-ఋషభ శబ్దాలు శ్రేష్ఠతాసూచకాలు కనుక శ్రేష్ఠమైన సింహం అని అనువదించాను. పర్లేదనే అనుకుంటున్నాను.
3. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు”, ” సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి” — మీరు సూచించిన విధంగా మారుస్తాను.
అలాగే.
1. “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” — సరిగా లేదు, మీరన్నట్లు. దిద్దుకుంటాను.
2. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” సరి కాదని మీరన్నారు. కానీ, అంతకు ముందు శ్లోకంలో, భీముడిని మిగతా పాండవులు తప్పించారన్న సూచన స్పష్టంగా ఉన్నది కదా. కనుక, ఆ తప్పుకోవడం ఇతరుల తోడ్పాటుతో జరిగిందని అనువాదంలో సూచించాను. “”భీమసేనాపక్రమణం” అని మూలంలో ఉన్న మాటకైతే, మీరు చెప్పినట్లు భీముడు తప్పుకోవడమనే అర్థం.
3. ““మేఘావృతుడైన” – ఇది మూలంలో లేదన్నారు మీరు. “పారివేషీ-ఇవ” అని అన్న మాటకు అనువాదం అది. మరీ నప్పలేదేమో. ఉపాధ్యాయ గారు “మేఘైః పరివేష్టితః ఇత్యాశయః” అని వ్యాఖ్యానించారు. పరివేషమనే మాటకు సూర్యుడి చుట్టూ, చంద్రుడి చుట్టూ ఏర్పడే కాంతివలయం అని అర్థం. వూల్నర్-సరూప్ చక్కగా “halo” అని అనువదించారు కానీ బలరాముడు నల్లని బట్టలను కట్టుకుంటాడు (నీలాంబరః) అందుకని కాంతిచక్రమని అనువదించడం సరిగా ఉన్నట్లు అనిపించలేదు.
4. “క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.” — ఇది చాలా పెద్ద తప్పు. చివరి నిమిషపు పని ఒత్తిడి కారణంగా జారవిడుచుకున్నట్లున్నాను. దిద్దుకుంటాను.
మరోసారి ధన్యవాదాలతో
శ్రీనివాస్
హిందూ మతం అంటే ఏమిటి? గురించి bollojubaba@gmail.com అభిప్రాయం:
09/12/2026 12:19 am
Good discussion
ఊరుభంగం – సమూలానువాదం : 1 గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
09/09/2026 9:38 pm
రౌద్రాన్ని భాసుడు/ఉరుపుటూరి కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపారు.
కొన్ని సూచనలు:
విరామచిహ్నాలను రెండు మూడు చోట్ల సరిగా పాటించలేదు.
తెలుగు నడక సరిగా లేదనిపించినప్పుడు మాత్రమే సంస్కృత మూలం చూశాను.
23: “‘చిత్రాంగద’ తన గదను రెండు చేతులతో పట్టుకొని” సరిగా లేదు. గదకు ‘చిత్రాంగద’ అని పేరు కూడా లేదు. “శ్రేష్ఠమైన సింహపు చూపు” కూడా సరికాదు. “సింహ-వృషభ చూపు” అనవచ్చేమో. “దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి వాయుదేవుడు ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అంటే భీముడి కుమారుడనే అర్థం వచ్చే అవకాశం ఉంది. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అనొచ్చు. సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి; భీముడు దీనుడిగా ఉన్నప్పుడు కాదు.
24: “ధర్మబద్ధమైన కరుణను విడిచిపెట్టి, యుద్ధనియమాన్ని ఉల్లంఘించి, కృష్ణుడి సైగను అనుసరించి…” అనవచ్చేమో. ముఖ్యంగా, “లెక్కచేయకుండా” అనేది సాధారణంగా కష్టాలను, ప్రమాదాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే అర్థంలో వాడతాం. ఇక్కడ భీముడు యుద్ధనియమాన్ని అతిక్రమిస్తున్నాడు కాబట్టి కాస్త ఘాటైన పదం వాడాలనుకుంటాను.
26: “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” సరిగా లేదు. “బలరాముడు” పునరుక్తి అయింది. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” కూడా సరికాదు. “భీమసేనుడు పక్కకు తొలగడాన్ని గమనిస్తూ” అని ఉండాలి. “మేఘావృతుడైన” అన్నది మూలంలో లేదు. మూలంలో ఉన్న క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
ఇలియాడ్: రణరంగం-II గురించి sarathchandra అభిప్రాయం:
09/09/2026 3:33 am
చాల బావుంది sir….చదువుతుంటే ,కళ్ళకు కట్టినట్లుగా ఉంద్ మీ శైలి …ధన్యులం.మీకు హృదయపూర్వక నమస్సులు .
నా పుస్తకం పేరు: వివరణ గురించి Syam Manoj Kumar Paila అభిప్రాయం:
09/08/2026 5:08 pm
Haha, that’s bad that people not touching a book because it has Revolution in it’s’ title and a Marx quotation at the starting.
నింగీ, నీరూ, నికోబార్-2 గురించి రాజ కుమార్ అభిప్రాయం:
09/08/2026 1:25 am
చాలా బాగా వివరించారు, నేనూ నాలుగు సార్లు అండమాన్ నికోబార్ వెళ్లా ను మీ ఫోటోల ప్రదేశాల్లో కొన్ని చూశాను went on official for Indian Navy for installation and trials on INS Airavat in service in BEL-Hyd
ఇలియాడ్ – ముందుమాట గురించి Manoj kumar cheruku అభిప్రాయం:
09/07/2026 4:17 am
సర్… మీ ఆశేషసహనం, కృషివల్ల ‘ఇలియాడ్’ మాకు చక్కగా తెలుగులో దొరికింది. మీకు హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు.
‘ఆమె లేని వీధి’ — అసంపూర్ణ వ్యక్తి కథను అసంపూర్ణంగానే వదిలేసిన కథ గురించి Rajasekharam Mallipudi అభిప్రాయం:
09/06/2026 2:53 am
“అసంపూర్ణ వ్యక్తి” అనే భావన ఎవరిది? సంపూర్ణ వ్యక్తి ఎవరు?!
ఓడిస్సీ – చివరిమాట గురించి Suryam అభిప్రాయం:
09/05/2026 6:44 am
Sri. Vemuri Venkateswara Rao’s Telugu translations of the Odyssey and the Iliad are a valuable addition to the growing collection of Telugu translations of Homer’s epics. Venkat Siddhareddy has also translated the Odyssey, and Balabooks has recently republished Kutumbarao’s works as Rupadharuni Yatralu and Bhuvana Sundari. Smt. Beena Devi also translated the Odyssey. It was published by Peacock Classics in 2013. It reads more like a commentary on the Greek epic than a translation of the epic. I am not sure it is still available for purchase.
I find Kutumbarao’s translations especially compelling. They are accessible and well suited for high-school students. It would be fascinating to map Kutumbarao’s Telugu names for Homer’s characters against the original Greek names.
-S
ఇలియాడ్: రణరంగం-II గురించి Rao Vemuri అభిప్రాయం:
09/04/2026 10:22 pm
ధన్యవాదాలు, బాపారావు గారూ1