అవునండి. కానీ హళేబీడు ఆలయాన్ని తనివితీరా చూడడానికి దాని ఎదురుగా ఉన్న హోటల్ మయూర శాంతళలో దిగితే, ఎక్కువ అవకాశం ఉండేది కదా అనిపించింది. మిగిలినవి చూడటానికి ఇంకోసారి వెళ్ళి తీరాలని నిర్ణయించుకున్నాం.
చంద్రమోహన్ గారూ!
“రామః గచ్ఛతి” లోంచి, ‘ఛ’కారం (అంటే, ‘చ’కారం కూడా అని కాదు కదా?) మాత్రమే పోతే, “రామః గచతి” మిగులుతుంది కదా? “రామః గతి” ఎలా అవుతుంది? 😆😆😆
“ఛ కారం” తీసెయ్యడం అంటే, “చ కారం” కూడా తీసెయ్యడం ఎందుకు, ఎలా అయింది?
— ప్రసాద్
వాస్తవానికి బేళూరు, హళేబీడు చూడ్డానికి హాసన్ కరెక్ట్ place అండి. అక్కడి నుంచి 20 కి.మీ. దూరంలో దొడ్డగెద్దవళి అనే ఊర్లో ఒక పురాతనమైన శ్రీలక్ష్మి అమ్మవారి గుడి వుంది. గుడి కొంచం పాడై పోయింది. ఆ చుట్టుపక్కల బేళ్వాడి మరియు జవగళ్లలో చక్కటి పురాతనమైన విష్ణు, వినాయకుల గుడులు కూడా వున్నాయి.
మీరు బాహుబలి విగ్రహాన్ని చూడక మిస్ అయ్యారు. ఆ కొండపై నుంచి చూస్తే చంద్రగుప్తుడు సల్లేఖన (జైనమతంలో నిరాహారంగా ఉపవాసం చేసి అత్మార్పణం చేసుకోవడం) ద్వారా ప్రాణం విడిచిన కొండ వుంది.
ప్రసాద్ గారు చెప్పినది నిజమే, “రామః గచ్ఛతి” అనే ఉండాలి. ఛకారం పోతే రామః గతి ఆవుతుంది. అప్పుడు రాముడే గతి కదా! రామం గచ్ఛంతి అంటే అందరూ రాముడి వైపే పయనిస్తున్నారని కూడా చెప్పుకోవచ్చు.
దాని విషయం వదిలేస్తే, వ్యాసం చాలా సరదాగాను, ఆలోచింపజేసేదిగానూ కూడా ఉన్నది. వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు గారికి ధన్యవాదాలు!
బండి – ర అనే అక్షరం నా చిన్నప్పుడే మాయమయింది. ఆ రోజుల్లోనే, ఎవరూ ఎప్పుడు మామూలు ర రాయాలో, ఎప్పుడు బండి – ర రాయాలో, నేర్పించలేదు. పెద్దయ్యాక కూడా చేతకాలేదు. తేడాయే తెలిసేది కాదు, ఏవో కొన్ని పదాలు కంఠంస్థం పట్టడం తప్ప. అందరూ వాడుక భాషలో రాయడం మొదలెట్టాక, ఆ అక్షరం పూర్తిగా మాయమయిందనే చెప్పాలి.
భాష అనేది ఎప్పుడూ పరిణామం చెందుతూ వుంటుంది కాబట్టి, ఇది సహజమే – అని నా అభిప్రాయం.
ఇక, క్ష గురింది. ఇది, ఒక విడి అక్షరం కాదు. ఇది , ఒక సంయుక్తాక్షరం.
క్ + ష్ + అ ==> క్ష
అని అందరికీ తెలుసు కదా?
కాబట్టి ఇది, మాయం అయిపోవడం అనేది వుండదు. వాడకంలో తగ్గొచ్చు. ఇది మాయం అవ్వాలంటే, క్, ష్ – రెండూ మాయం అవాలి మరి!
అలాగే, త్ర, జ్ఞ కూడా. ఇవి కూడా సంయుక్తాక్షరాలే! విడి అక్షరాలు కావు కదా?
జ్ఞ అనే అక్షరాన్ని, రామారావు ఎలా పలికినా, కొంత మంది ఉత్తర దేశీయులు (ముఖ్యంగా మా అల్లుడూ, వియ్యంకురాలూ), ‘గ్యా’ అనే పలికారు. ‘జ’, ‘ఞ’ అక్షరాల్లోంచి వచ్చిన ఈ సంయుక్తాక్షరంలో ‘గ’ శబ్దం ఎక్కడ నించీ వొచ్చిందో, నాకయితే అర్ధం కాలేదు. చిన్నప్పట్నించీ, సంస్కృతంలో కొంత మిడకడం వల్ల, ఈ సంయుక్తాక్షరాన్ని సరిగానే పలుకుతూ వొచ్చాను. కొంత మంది దక్షిణ దేశీయులు కూడా ఈ అక్షరాన్ని వేరేగా పలకడం తెలుసు. ఈ సంయుక్తాక్షరాల వాడుక ఏమీ తగ్గినట్టు లేదు మరి!
– ప్రసాద్
పాట-మాట: 1
గురించి మొయిద శ్రీనివాసరావు గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026
9:27 am
“పూలనుంచి సేకరించిన మకరందం తిరిగి తుమ్మెద నోటినుంచి వచ్చి తేనె అయినట్టు జనంనుంచి గ్రహించిన దానినే తిరిగి జనానికి అందించే క్రమంలో అతని పాట మాధుర్యాన్ని సంతరించుకుంది”. వ్యాసం బాగుంది రెడ్డి రామకృష్ణ గారు.
కళాసాగరం కర్ణాటకం గురించి శ్రీనివాస్ బందా గారి అభిప్రాయం:
02/02/2026 1:16 am
అవునండి. కానీ హళేబీడు ఆలయాన్ని తనివితీరా చూడడానికి దాని ఎదురుగా ఉన్న హోటల్ మయూర శాంతళలో దిగితే, ఎక్కువ అవకాశం ఉండేది కదా అనిపించింది. మిగిలినవి చూడటానికి ఇంకోసారి వెళ్ళి తీరాలని నిర్ణయించుకున్నాం.
కళాపూర్ణోదయం -1: సిద్ధుడి ప్రవేశం గురించి Radhadevi గారి అభిప్రాయం:
02/02/2026 12:11 am
ఇంత చక్కగా, సులువుగా అద్చుతమైన కావ్యాన్ని చదవటానికి వీలు కల్పించారు. ధన్యవాదాలు 🙏
హఠాత్తుగా అక్షరాలు మాయమైతే… గురించి చంద్ర మోహన్ గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 11:35 pm
ప్రసాద్ గారు,
మహా ప్రాణమే పోయినప్పుడు అల్ప ప్రాణం ఆగుతుందా! అలా అనుకొని రాజీ పడదాం.
హఠాత్తుగా అక్షరాలు మాయమైతే… గురించి ప్రసాద్ గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 9:55 pm
చంద్రమోహన్ గారూ!
“రామః గచ్ఛతి” లోంచి, ‘ఛ’కారం (అంటే, ‘చ’కారం కూడా అని కాదు కదా?) మాత్రమే పోతే, “రామః గచతి” మిగులుతుంది కదా? “రామః గతి” ఎలా అవుతుంది? 😆😆😆
“ఛ కారం” తీసెయ్యడం అంటే, “చ కారం” కూడా తీసెయ్యడం ఎందుకు, ఎలా అయింది?
— ప్రసాద్
కళాసాగరం కర్ణాటకం గురించి Ramesh గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 7:05 pm
వాస్తవానికి బేళూరు, హళేబీడు చూడ్డానికి హాసన్ కరెక్ట్ place అండి. అక్కడి నుంచి 20 కి.మీ. దూరంలో దొడ్డగెద్దవళి అనే ఊర్లో ఒక పురాతనమైన శ్రీలక్ష్మి అమ్మవారి గుడి వుంది. గుడి కొంచం పాడై పోయింది. ఆ చుట్టుపక్కల బేళ్వాడి మరియు జవగళ్లలో చక్కటి పురాతనమైన విష్ణు, వినాయకుల గుడులు కూడా వున్నాయి.
మీరు బాహుబలి విగ్రహాన్ని చూడక మిస్ అయ్యారు. ఆ కొండపై నుంచి చూస్తే చంద్రగుప్తుడు సల్లేఖన (జైనమతంలో నిరాహారంగా ఉపవాసం చేసి అత్మార్పణం చేసుకోవడం) ద్వారా ప్రాణం విడిచిన కొండ వుంది.
ఎమితిని సెపితివె? గురించి Venkateswara Rao veluri గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 6:07 pm
NARA is 95 today.
హఠాత్తుగా అక్షరాలు మాయమైతే… గురించి చంద్ర మోహన్ గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 11:53 am
ప్రసాద్ గారు చెప్పినది నిజమే, “రామః గచ్ఛతి” అనే ఉండాలి. ఛకారం పోతే రామః గతి ఆవుతుంది. అప్పుడు రాముడే గతి కదా! రామం గచ్ఛంతి అంటే అందరూ రాముడి వైపే పయనిస్తున్నారని కూడా చెప్పుకోవచ్చు.
దాని విషయం వదిలేస్తే, వ్యాసం చాలా సరదాగాను, ఆలోచింపజేసేదిగానూ కూడా ఉన్నది. వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు గారికి ధన్యవాదాలు!
హఠాత్తుగా అక్షరాలు మాయమైతే… గురించి ప్రసాద్ గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 9:30 am
బండి – ర అనే అక్షరం నా చిన్నప్పుడే మాయమయింది. ఆ రోజుల్లోనే, ఎవరూ ఎప్పుడు మామూలు ర రాయాలో, ఎప్పుడు బండి – ర రాయాలో, నేర్పించలేదు. పెద్దయ్యాక కూడా చేతకాలేదు. తేడాయే తెలిసేది కాదు, ఏవో కొన్ని పదాలు కంఠంస్థం పట్టడం తప్ప. అందరూ వాడుక భాషలో రాయడం మొదలెట్టాక, ఆ అక్షరం పూర్తిగా మాయమయిందనే చెప్పాలి.
భాష అనేది ఎప్పుడూ పరిణామం చెందుతూ వుంటుంది కాబట్టి, ఇది సహజమే – అని నా అభిప్రాయం.
ఇక, క్ష గురింది. ఇది, ఒక విడి అక్షరం కాదు. ఇది , ఒక సంయుక్తాక్షరం.
క్ + ష్ + అ ==> క్ష
అని అందరికీ తెలుసు కదా?
కాబట్టి ఇది, మాయం అయిపోవడం అనేది వుండదు. వాడకంలో తగ్గొచ్చు. ఇది మాయం అవ్వాలంటే, క్, ష్ – రెండూ మాయం అవాలి మరి!
అలాగే, త్ర, జ్ఞ కూడా. ఇవి కూడా సంయుక్తాక్షరాలే! విడి అక్షరాలు కావు కదా?
జ్ఞ అనే అక్షరాన్ని, రామారావు ఎలా పలికినా, కొంత మంది ఉత్తర దేశీయులు (ముఖ్యంగా మా అల్లుడూ, వియ్యంకురాలూ), ‘గ్యా’ అనే పలికారు. ‘జ’, ‘ఞ’ అక్షరాల్లోంచి వచ్చిన ఈ సంయుక్తాక్షరంలో ‘గ’ శబ్దం ఎక్కడ నించీ వొచ్చిందో, నాకయితే అర్ధం కాలేదు. చిన్నప్పట్నించీ, సంస్కృతంలో కొంత మిడకడం వల్ల, ఈ సంయుక్తాక్షరాన్ని సరిగానే పలుకుతూ వొచ్చాను. కొంత మంది దక్షిణ దేశీయులు కూడా ఈ అక్షరాన్ని వేరేగా పలకడం తెలుసు. ఈ సంయుక్తాక్షరాల వాడుక ఏమీ తగ్గినట్టు లేదు మరి!
– ప్రసాద్
గెలుపు గురించి శ్రీను.కుడుపూడి గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 9:28 am
బాగుంది సార్ కథ.
పాట-మాట: 1 గురించి మొయిద శ్రీనివాసరావు గారి అభిప్రాయం:
02/01/2026 9:27 am
“పూలనుంచి సేకరించిన మకరందం తిరిగి తుమ్మెద నోటినుంచి వచ్చి తేనె అయినట్టు జనంనుంచి గ్రహించిన దానినే తిరిగి జనానికి అందించే క్రమంలో అతని పాట మాధుర్యాన్ని సంతరించుకుంది”. వ్యాసం బాగుంది రెడ్డి రామకృష్ణ గారు.