త్రిపురాంతకోదాహరణము

ప్రథమావిభక్తి

ఉ.
శ్రీనగచక్రవర్తి తుది శృంగము చూచెదమంచు నేఁటికిం
బో ననిశంబు నుండు నిదె పుట్టువుఁ జావును లేని మందు నా
చే ననుచుం బతాక యనుచేఁ దరుణాచల మెక్కి చీఱుఁ బం
చాననుఁ డిందుమౌళి త్రిపురాంతకదేవుఁడు భక్తలోకమున్.

కళిక – వృషభగతి రగడ – త్రిపుట తాళము

మఱియు సజ్జనభక్తగృహముల – మరిగి తిరిగెడి కామధేనువు
కఱద లెఱుఁగక వేఁడు దీనులఁ – గదియు జంగమరత్నసానువు
శైలజాముఖచంద్రరోచుల – చవులఁ దవిలెడు నవచకోరము
వేలుపుందపసుల తలంపుల – వెల్లికొల్పేడు నమృతపూరము
దేవతలు మువ్వురకు నవ్వలి – దెస వెలుంగుచు నుండు నెక్కటి
భావవీథులఁ గలసి పలుకుల – బట్టి చెప్పఁగరాని చక్కటి
ఆఱు రేకుల మంత్రకుసుమము – నందు వెలింగెడి చంచరీకము
వేఱుసేయక యోగిజనములు – వెదకి పొందెడు నూర్ధ్వలోకము.

ఉత్కళిక

అడుగుఁ దమ్ములఁ జొప్పు పసిఁగని
యదరి శునకాకృతులు గైకొని
మీఱి చదువులు దవుల ముందట
బాఱు క్రోడమునేసి మందట
లాడి తను మార్కొనఁగ వచ్చిన
క్రీడి కోరిన వరము లిచ్చిన
యాటవికకుల సార్వభౌముఁడు
జూటభాస్వత్తుహినధాముఁడు

ద్వితీయావిభక్తి

ఉ.
ఉ. పామును హారమున్ నెలయుఁ బాపట సేసయు నేఱు మల్లికా
దామము తోలుదువ్వలువు దట్టపు భూతియు చందనంబు మై
సామునఁ జాల నందముగ సన్నిధి సేసిన చూడఁగంటి నే
నా మదిలోఁ గుమారగిరినాథుని శైలసుతా సనాథునిన్.

కళిక జయభద్ర రగడ – జంపె తాళము

మఱియు వేలుపులేటి – మౌళి నాఁగినవాని
నెఱయఁ గన్నప నోటి – నీటఁ దోఁగినవానిఁ
బొలఁ తితో నొక్కొడలఁ – బొత్తుఁ గూడినవానిఁ
దలఁకి సేనమరాజు – దాడి కోడినవాని
శాఖ్యతొండని రాల – జడికి నోర్చినవాని
సౌఖ్యతరసాయుజ్య – సరణిఁ గూర్చినవాని
వెన్నెలలఁ బురుణించు – వెలఁది నవ్వులవాని
వెన్నునకు నలువకును – వెదుక దవ్వులవాని.

ఉత్కళిక

చిగురుఁగైదువు వెఱికి
మగల సిగ్గులు నఱికి
సతులఁ బాటులు పఱిచి
యతులవ్రతములు చెఱిచి
అలులు చిలుకలు పిండు
లెలయఁ గొలువఁగ నుండు
మరు జయించినవానిఁ
గరుణ మించినవాని.

తృతీయావిభక్తి

ఉ.
వాలి నటించు ముక్తివరవర్ణిని పయ్యెదకొంగు చాడ్పునన్
గ్రాలు నిజాంకపుం బడకఁ గన్నులఁ జూచినఁ జాలు నిమ్నగా
స్ఫాలితమౌళిచేత పురభంజను చేత కుమారపర్వతం
బేలెడు రాజు చేత ఫలియించు జనావళి కోరు కోరుకుల్.

కళిక-హయప్రచారము (లేక) తురగవల్గన రగడ – రూపక తాళము

మఱియు మఱ్ఱిమ్రాని మొదల – మరగియున్న గురునిచేతఁ
గొఱలి తాపసులకు నెఱుకఁ-గొలుపు జటిలవరునిచేత
నంబివనుప కుంటెనలకు – నడచిన యెడకానిచేత
నంబరాదితత్త్వములకు – నవలయైన ఱేనిచేత
బల్లహుని వధూటి కాస – పడిన దుండగీని చేత
నల్ల యలక నేలు రాజు – ననుఁగు సంగడీని చేత
భూతిపూయు మానవులకుఁ – బుట్టు మాన్పు వైద్యుచేత
ప్రీతి ధాత పునుక కోర – భిక్షసేయు నాద్యుచేత.

ఉత్కళిక

ఇల రథంబు లీలనొప్ప
నలువ నిగమహరుల రొప్పఁ
బొసఁగఁ బాపనారిఁ బట్టి
పసిఁడి కొండ యెక్కువెట్టి
జడధి నిద్రవోవు శరముఁ
దొడఁగి నేలఁ గూలఁ బురము
లేసియున్న జోదుచేత
దాసవర కణాదు చేత.

చతుర్థీవిభక్తి

ఉ.
ఆఱడియాస నీరసధరాధిపలోకము లిండ్లు వాకిళుల్
దూఱుట మాని శ్రీనగము తూఱుపు వాకిలిఁ జొచ్చి పాపముల్
నీఱుగఁ జేసి గంధవతి నీటను గ్రుంగి మనంబులోని చి
చ్చాఱఁగఁ జేయుటొప్పు త్రిపురాంతకదేవునకై నమస్కృతుల్.

కళిక – వృషభగతి రగడ – త్రిపుట తాళము

మఱియును మెఱయఁగ దిశ లనియెడు నును
మడుగులు గట్టిన శృంగారికినై
కొఱలిన దయ బాణాసురు మోసలఁ
గూరిమిఁ గాచిన ఫణిహారికినై
మేలపుఁ జదువులు చదివిన విని మది
మెచ్చిన లక్ష్మీపతి బావకునై
యీలువు గల సద్భక్తులు ముక్తికి
నేఁగెడు చేరువ పెనుత్రోవకునై
కూటికిఁ గూరకు కూరిమిభక్తుల
కొడుకుల నడిగెడి వెడజోగికినై
ఏటికి బోఁటికి జడలును నొడలును
విచ్చిన జగదేకత్యాగికినై
ప్రొద్దును రేవెలుఁగును నేత్రములై
పొలయఁ గనుంగొనియెడు దేవునకై
నిద్దములగు పెద్దల పేరెఱుకల
నెలకొనియెడు నిశ్చలభావునకై.

ఉత్కళిక

కడు దీనతతో ముదితాపసికై
వడి నింటికిఁ జని వెడకప్పెర గై
కొని యాలుమగల పెనురచ్చలకై
చనుదెండని నిక్కము సేయుటకై
వెనుద్రిప్పిన గుండము లోపలఁ గై
కొని చని తన యెప్పటి రూపము కై
కొని గుండయ మెచ్చిన వేల్పునకై
వినత పితామహఫణితల్పునకై.

పంచమీవిభక్తి

ఉ.
పోయెడుఁ గాల మన్యగతిఁ బొందదు మోక్షము వెండికొండకుం
బోయెడు త్రోవ మీ కెఱుఁగఁ బోలదు మానవులార! రండు లేఁ
బ్రాయపుఁ గొండ కందు శివభక్తుల లోఁ గొను నద్రిరాజక
న్యాయుతపుణ్యమూర్తి వలనం గడతేతెడు జన్మభేదముల్.

కళిక-జయభద్ర రగడ – జంపె తాళము

మఱియు సకలాశ్రితుల – మనుచు నర్థము వలన
వఱలు పరమానంద – వనధితీర్ధము వలనఁ
గొమరు మిగిలిన మంచుఁ – గొండయల్లుని వలన
విమతపురదహన కర – విష్ణుభల్లుని వలన
శివభక్త హృదయ సంచితనిధానము వలన
వివిధరూపములలో – వెలయు జ్ఞానము వలన
అజ్ఞానఘనతమం – బడచు దీపము వలన
సుజ్ఞానులకును బొడసూపు రూపము వలన.

ఉత్కళిక

తన కినుకలోఁ బుట్టి
కనలి దక్షునిఁ గొట్టి
యడరి వేల్పులఁ బఱచి
తొడరి జన్నము చెఱచి
వీరభద్రుఁడు వచ్చి
చేరి మ్రొక్కిన మెచ్చి
యలరు దైత్యుని వలన
దళితదైత్యుని వలన.

షష్ఠీవిభక్తి

చ.
కమలజు తోరపుం బునుక కంచము పాదసరోరుహార్చనా
కమలము వారిజోదరుని కన్ను కరంబున కాదిభోగి భో
గము ఠవణంబు చంద్రుఁడు శిఖాకుసుమం బటె! యెవ్వరీడు మా
రమణునకుం గుమారగిరిరాజనివాసున కన్యదైవముల్.

కళిక-హయప్రచారము (లేక) తురగవల్గనము – రూపక తాళము

మఱియు మెఱయు వేదవాద – మథనకథనసారమునకు
మెఱయు దట్ట ముట్టి ముట్టు – మేటి నీటి తీరమునకు
బత్తు లుత్తు లొరసి యొరసి – పట్టు గట్టి తేజమునకు
సత్తుఁ జిత్తుఁ దానయైన – సత్యనిత్యబీజమునకు
వలచి కొలుచు వారిఁ జేరి – వలపుఁ దలఁపు దయ్యమునకు
నిలిచి నిలిచి చూడఁ జూడ – నిండియుండు తియ్యమునకు
మునులు ఘనులు బోధవీథి – ముట్టినట్టి తత్త్వమునకు
పసులుఁ గనులు నెఱుఁగనట్టి – పరమపదమహత్త్వమునకు.

ఉత్కళిక

కదలి వదలి జూటకోటి
చదలఁ బొదల నేటి నీటి
కడలఁ గడలఁ జెంది చెంది
జడలఁ బొంది పొంది
బాలలీలఁ జాడఁ జూడ
సోలి లీలఁ గ్రీడలాడ
నాదినాథ జనకమునకు
వాదపూరి కనకమునకు.

సప్తమీ విభక్తి

ఉ.
వాచవి లోనుగా నొడలి వాకిళులం జవిచూపుతీపులం
బ్రోచి-శివార్చనానియతితో వెలిచూడక చూడనేర్చినన్
లోచవిఁ బోలునే చవులు లోకముఁ జూడని చూపులం గుమా
రాచలనాథునందు త్రిపురాంతకునందుఁ గరంగు చిత్తమా!

కళిక – జయభద్ర రగడ – జంపె తాళము

మఱియును గటాక్షజిత – మారునందు
తఱిత్రాడు సొమ్మగు ను – దారునందు
బరులూను భక్తపశు – పాలునందు
కరుణాసుశీతకరి – కాలునందు
జగములు జనించు తొలి – జాడయందు
నిగమార్ధముల్ నిలుచు – నీడయందు
పొడవెల్ల శాంతియగు – పుణ్యునందు
కడలేక యొప్పు నర – గణ్యునందు.

ఉత్కళిక

ఇలయు సలిలంబు
వెలుఁగు ననిలంబు
దివియు మిత్రుండు
కువలయాప్తుండు
పరఁగు యజమాన
పరిపూర్ణుఁ డైన
యష్టతనునందు
శిష్టనుతునందు.

సంబోధన

ఉ.
శ్రీ చనుదోయిపై శరముఁ జేర్చి భుజంగమరాజసజ్య హే
మాచల మెక్కుడించి నిగమావళి యఱ్ఱులు వీడ్చి పద్మజుం
జూచి మొగంబులిచ్చి దివిజుల్ గొనియాడఁగ నున్న నీ రణాం
తాచరణంబు విందుఁ జెవులారఁ గుమారగిరీంద్రమందిరా!

కళిక – జయభద్ర రగడ – జంపె తాళము

మఱియు నానామంత్ర – మణిగణసుధాకల్ప!
కొఱలు నేనుఁగుమోము – కొడుకుఁ గాంచిన వేల్ప!
మూఁడు మోముల పోటు ముట్టుఁ బట్టెడు శూర!
వేఁడిచూపులఁ దియ్య – విలుతుఁ ద్రుంచిన ధీర!
తాపసుల యీలువుల – తనరు తపముల పంట !
చూపులకు నెల్ల పర – సుఖవార్ధి పెన్నింట
తిలకాయమాన దీ – ధితిసుధాసంసూతి
వెలుఁగులకు నెల్ల తొలి – వెలుఁగగు పరంజ్యోతి.

ఉత్కళిక

వినుతముఖనలినమును
ఘనజఘనపులినమును
వరవళితరంగములు
గురుకుచరథాంగములు
గలిగిన యుమాసరసి
లలితముఖముల బెరసి
క్రాలు నొక కలహంస!
బాలచంద్రోత్తంస!

సార్వవిభక్తికము

నీ వాద్యుండవు; నిన్నుఁ దెల్పుఁ జదువుల్; నీ చేత మేలొంద నీ
కై వాక్పూజ లొనర్తు; నీ వలన బ్రహ్మాండావళుల్ పుట్టు; నీ
కే వేల్పుల్ సరి? యన్యదైవభజనం బే నొల్ల; నీ యందు మ
ద్భావం బొందఁ దగున్ గుమారగిరినాథా! చంద్రచూడామణీ!