జీవితమైనా , కవిత్వమైనా ఒక అరణ్యం అనుకుంటే అందులోని అసలు సారాన్ని (నీటి జాడ) గ్రహించలేక , అందరం ఒకానొక దశలో దారి తప్పి తిరిగే వాళ్ళమే. ఐతే ఆ నీటి జాడని కనుగొన్నప్పుడు కలిగే ఆనందం మాటల్లో వ్యక్తం చెయ్యలేం. ఆ ఆనందం కోసం ఎన్ని సార్లైనా అడవిలో తప్పిపోవాలనిపిస్తుంది. అదే మొదటి కవిత.
కవితా సారాన్ని వచనంలో వివరించడం కవిత్వాన్ని అవమానించడంగానే భావిస్తాను. ఐనా మీ విమర్శ వల్ల తప్పలేదు. మీకు కనబడనంత మాత్రాన అసలు నీరే లేదనేంత అవివేకులు కారని, ఇదే కోణంలో మిగతా కవితల్లోని నీటి జాడ కోసం వెతుక్కునే సత్తా మీకు ఉందనే నమ్ముతాను.
“నమిలి మింగిన పిప్పి” లాంటి పదాలు వాడే ముందు, ఇలాంటి కవితలు ఇంతకు ముందు ఏ కవి ఎలా వ్యక్తపరిచాడో చెప్పి ఉంటే మీ విమర్శలో కాస్త పస ఉండేది. మాబోటి కవులకి కాస్త ఉపయోగపడేది.
“జలజలమంటూ కురిసే వాన
కిటికీ పై నీటిపరదాలు జార్చినట్టు
నీ పాట నా కంటిమీద
కన్నీటి తెరలు దించుతుంది.”
ఎంత బాగా రాసారు! మీ కవిత చాలా హాంటింగ్ గా ఉంది, మీరు విన్న పాట లాగే!
గత శతాబ్దాల్లో వలస ప్రాంతాలని ఆక్రమించుకున్నప్పుడల్లా బ్రిటిష్ వారు శిస్తు విషయాలనూ, రాజ్యపాలననూ మాత్రమే హస్తగతం చేసుకుని స్థానిక భాషలనూ, ఆచారాలనూ పట్టించుకునేవారు కాదట; ఫ్రెంచివారు మాత్రం ఆక్రమిత దేశాల్లో తమ భాషనూ, సంప్రదాయాలనూ స్థానికులపై బలవంతంగా రుద్ది, వారిని ‘సంస్కరిస్తూ’ ఉండేవారట. ఈ సంగతి నేనెక్కడో చదివాను. దీన్ని గురించిన లక్ష్మన్నగారి అనుభవాలేవైనా ఉన్నాయేమో…?
వ్యాసం ఆసక్తికరంగా సాగింది. ఇంకొన్ని ఫోటోలున్నా బావుండేది. ఈ రోజుల్లో మనవాళ్ళు నివసించని దేశమంటూ లేదు కనక వారిలో కొందరైనా తమ అనుభవాలను ఈ పద్ధతిలో పంచుకోగలిగితే మోహనరావు గారన్నట్టుగా మనం మానసిక యాత్రలు చెయ్యగలుగుతాం. రాయగలిగే శక్తీ, ఆసక్తీ, ఓపికా ఉంటే చాలు. లక్ష్మన్నగారివి ఈ మూడు విషయాల్లోనూ మంచి మార్కులే.
మనోడంటే మనకు సాయం చేసేవాడేనా? ఏదన్నా ఒకసారి సాయం చేయలేకపోతే వాడిని అర్జెంటుగా మన లిస్టులోంచి తీసెయ్యాల్సిందేనా? సాయానికీ మనవాడవటానికి సంబంధం ఏమిటో! సాయం వీలును బట్టే చేయమని అడిగినా మన మనసులో మాత్రం సాయం చేయకపోయవో నీ పీకనొక్కేస్తా అన్న భావంతోనే మనలో చాలామంది ఉంటామేమో? అవతలి వాడి కష్టాన్నీ ఇబ్బందినీ ఎందుకు గుర్తించరు?
పాపం సతీష్ కూడా బామ్మర్ది రాక రాక వస్తున్నాడనేగా చెప్పింది. మనం మన బావ ఇంటికి వెళ్ళినపుడు మన బావ ఫ్రెండు కోసమని వెళితే నిజంగానే ఆనందించగలమా? ఈ చుట్టాలింతే అని మరో కథ రాయడానికి తాయారవమూ?
నాకు ఈ కవిత అర్ధం కాలేదో లేక అసలు ఈ మధ్య కవిత అనే పేరుతో వచ్చేవి ఇలా ఉంటున్నాయో తెలీదు. అసలు ఏముంది ఈ కవితలో? బాగుందో బాలేదో తర్వాత ఆలోచిద్దాం. ఎవరైనా కాస్త వివరించే పుణ్యం కట్టుకోరూ దయచేసి.
వాక్యాలన్నిటినీ ఒకే పేరాలో వ్రాయకుండా విరిచేసి నాలుగో ఐదో పంక్తుల కట్టలు కొన్ని చదవడానికి పడేశారు. అలా నింపడమేనా కవిత్వం అంటే? అడవి అనేది అందంగా ఉంటుంది కాబట్టి ఏం రాసినా చెల్లిపోతుందనే భావన మాత్రమే ఉంది ఈ కవితలో. మనసును హత్తుకునే భావమ్ ఒక్కటి లేదు, ఒక అందమైన భావాన్ని అందంగా వివరించడం లేదు, చదివాక మనల్ని అలోచింపచేసేదిగా లేదు. మొత్తానికి అసలు కవిత అంటే ఏమిటో నేర్చుకోవాల్సిన పరిస్థితి కనపడుతోంది.
ఇందువల్లే మన భాషకి అధోగతి పడుతోంది. కవులూ కాస్త చదవడం కూడా చేయండి. లేకపోతే అరిగిపోయిన భావాలే చర్విత చర్వణం అవుతాయి. శేషేంద్ర శర్మ గారి గురించి వారి శిష్యులు ఒకాయన వ్రాస్తూ అరిగిపోయిన భావాలు నింపిన ఒక అనువాదాన్ని చూపిస్తే ఆయనేమన్నారటో తెలుసా? “కిళ్ళీ బాగా నమిలి నమిలి నమిలీ రసమంతా అయిపోయాక థుపుక్కున ఉమ్మిన పిప్పిలా ఉంది” అని. కొత్త భావాల్లేని కవితలు చదివితే అలానే అనిపిస్తుంది. అందుకే కాస్త చదవండీ దయచేసి.
రచయిత నొచ్చుకుంటారని తెలుసు. అయినా ఇంత ఘాటుగా వ్రాయడానికి కారణం, ఈ మధ్య కవితలు వ్రాసే వారు జాగ్రత్తలు తీసుకోవట్లేదన్న బాధే. అలాంటి కవితలే వస్తే ఇక సంపాదకులూ ఏం చేస్తారు? వచ్చిన వాటిల్లో ఏదో ఒకటి వేయడం తప్ప.. ఈ మధ్య ఆన్ లైన్ పత్రికలన్నిటిలో కవితలు ఇలానే ఉంటున్నాయి. కవులు జాగ్రత్త తీసుకోకపోతే కవిత్వం మీద ఆసక్తి చచ్చిపోయి భాష చచ్చిపోతుందన్నదే నా బాధ.
అరణ్య కవితలు గురించి chavakiran అభిప్రాయం:
09/05/2007 9:29 pm
ఆర్యా!
కృష్ణాజీ,
ఓ నాలుగు మంచి కవితలు చెపితే చదివి ఆనందించాలనుంది.
ఇహ పోతే (ఎవరు అని అడగరు అని ఆశిస్తూ 🙂 )
నాకు ఈ కవిత చదవగానే అర్జంటుగా అడవిలో తప్పిపోవాలనిపించింది (ఇంతకు ముందు చాలా సార్లు అలా జరిగిందిలేండి)
అందుకనే నచ్చినది.
అందుకు కాకపొయినా ఈ కవితలో పాజిటివ్ నెస్ చాలా ఎక్కువ ఉన్నది. ఆశావాదం వైపు నడిపిస్తుంది.
—
మీ విమర్శ బాగుంది, ఇలాగే కొనసాగించండి మీ దాడి.
అరణ్య కవితలు గురించి Subrahmanyam Mula అభిప్రాయం:
09/05/2007 9:07 pm
కృష్ణ గారు…
జీవితమైనా , కవిత్వమైనా ఒక అరణ్యం అనుకుంటే అందులోని అసలు సారాన్ని (నీటి జాడ) గ్రహించలేక , అందరం ఒకానొక దశలో దారి తప్పి తిరిగే వాళ్ళమే. ఐతే ఆ నీటి జాడని కనుగొన్నప్పుడు కలిగే ఆనందం మాటల్లో వ్యక్తం చెయ్యలేం. ఆ ఆనందం కోసం ఎన్ని సార్లైనా అడవిలో తప్పిపోవాలనిపిస్తుంది. అదే మొదటి కవిత.
కవితా సారాన్ని వచనంలో వివరించడం కవిత్వాన్ని అవమానించడంగానే భావిస్తాను. ఐనా మీ విమర్శ వల్ల తప్పలేదు. మీకు కనబడనంత మాత్రాన అసలు నీరే లేదనేంత అవివేకులు కారని, ఇదే కోణంలో మిగతా కవితల్లోని నీటి జాడ కోసం వెతుక్కునే సత్తా మీకు ఉందనే నమ్ముతాను.
“నమిలి మింగిన పిప్పి” లాంటి పదాలు వాడే ముందు, ఇలాంటి కవితలు ఇంతకు ముందు ఏ కవి ఎలా వ్యక్తపరిచాడో చెప్పి ఉంటే మీ విమర్శలో కాస్త పస ఉండేది. మాబోటి కవులకి కాస్త ఉపయోగపడేది.
ఏమైనా మీ విమర్శ కి ధన్యవాదాలు.
శెలవు.
వాన-పాట గురించి Vaidehi Sasidhar అభిప్రాయం:
09/05/2007 7:17 pm
Nice poem with beautiful imagery!!
వాన-పాట గురించి Srinivas Vuruputuri అభిప్రాయం:
09/05/2007 5:05 pm
“జలజలమంటూ కురిసే వాన
కిటికీ పై నీటిపరదాలు జార్చినట్టు
నీ పాట నా కంటిమీద
కన్నీటి తెరలు దించుతుంది.”
ఎంత బాగా రాసారు! మీ కవిత చాలా హాంటింగ్ గా ఉంది, మీరు విన్న పాట లాగే!
మా ఫ్రాన్స్ అనుభవాలు గురించి Rohiniprasad అభిప్రాయం:
09/05/2007 3:38 pm
గత శతాబ్దాల్లో వలస ప్రాంతాలని ఆక్రమించుకున్నప్పుడల్లా బ్రిటిష్ వారు శిస్తు విషయాలనూ, రాజ్యపాలననూ మాత్రమే హస్తగతం చేసుకుని స్థానిక భాషలనూ, ఆచారాలనూ పట్టించుకునేవారు కాదట; ఫ్రెంచివారు మాత్రం ఆక్రమిత దేశాల్లో తమ భాషనూ, సంప్రదాయాలనూ స్థానికులపై బలవంతంగా రుద్ది, వారిని ‘సంస్కరిస్తూ’ ఉండేవారట. ఈ సంగతి నేనెక్కడో చదివాను. దీన్ని గురించిన లక్ష్మన్నగారి అనుభవాలేవైనా ఉన్నాయేమో…?
మా ఫ్రాన్స్ అనుభవాలు గురించి కె.వి.గిరిధరరావు అభిప్రాయం:
09/05/2007 3:01 pm
చక్కటి తెలుగులో చాలా బాగా వ్రాసారు.
అభినందనలు.
కె.వి.గిరిధరరావు
మా ఫ్రాన్స్ అనుభవాలు గురించి Rohiniprasad అభిప్రాయం:
09/05/2007 2:59 pm
వ్యాసం ఆసక్తికరంగా సాగింది. ఇంకొన్ని ఫోటోలున్నా బావుండేది. ఈ రోజుల్లో మనవాళ్ళు నివసించని దేశమంటూ లేదు కనక వారిలో కొందరైనా తమ అనుభవాలను ఈ పద్ధతిలో పంచుకోగలిగితే మోహనరావు గారన్నట్టుగా మనం మానసిక యాత్రలు చెయ్యగలుగుతాం. రాయగలిగే శక్తీ, ఆసక్తీ, ఓపికా ఉంటే చాలు. లక్ష్మన్నగారివి ఈ మూడు విషయాల్లోనూ మంచి మార్కులే.
సాయము శాయరా డింభకా! గురించి krishna అభిప్రాయం:
09/05/2007 2:32 pm
మనోడంటే మనకు సాయం చేసేవాడేనా? ఏదన్నా ఒకసారి సాయం చేయలేకపోతే వాడిని అర్జెంటుగా మన లిస్టులోంచి తీసెయ్యాల్సిందేనా? సాయానికీ మనవాడవటానికి సంబంధం ఏమిటో! సాయం వీలును బట్టే చేయమని అడిగినా మన మనసులో మాత్రం సాయం చేయకపోయవో నీ పీకనొక్కేస్తా అన్న భావంతోనే మనలో చాలామంది ఉంటామేమో? అవతలి వాడి కష్టాన్నీ ఇబ్బందినీ ఎందుకు గుర్తించరు?
పాపం సతీష్ కూడా బామ్మర్ది రాక రాక వస్తున్నాడనేగా చెప్పింది. మనం మన బావ ఇంటికి వెళ్ళినపుడు మన బావ ఫ్రెండు కోసమని వెళితే నిజంగానే ఆనందించగలమా? ఈ చుట్టాలింతే అని మరో కథ రాయడానికి తాయారవమూ?
వాన-పాట గురించి krishna అభిప్రాయం:
09/05/2007 2:09 pm
అద్భుతమైన చిత్రాన్ని చూపి మరచిపోలేకుండా మనసుపై ముద్ర వేశారు.
అరణ్య కవితలు గురించి krishna అభిప్రాయం:
09/05/2007 2:05 pm
నాకు ఈ కవిత అర్ధం కాలేదో లేక అసలు ఈ మధ్య కవిత అనే పేరుతో వచ్చేవి ఇలా ఉంటున్నాయో తెలీదు. అసలు ఏముంది ఈ కవితలో? బాగుందో బాలేదో తర్వాత ఆలోచిద్దాం. ఎవరైనా కాస్త వివరించే పుణ్యం కట్టుకోరూ దయచేసి.
వాక్యాలన్నిటినీ ఒకే పేరాలో వ్రాయకుండా విరిచేసి నాలుగో ఐదో పంక్తుల కట్టలు కొన్ని చదవడానికి పడేశారు. అలా నింపడమేనా కవిత్వం అంటే? అడవి అనేది అందంగా ఉంటుంది కాబట్టి ఏం రాసినా చెల్లిపోతుందనే భావన మాత్రమే ఉంది ఈ కవితలో. మనసును హత్తుకునే భావమ్ ఒక్కటి లేదు, ఒక అందమైన భావాన్ని అందంగా వివరించడం లేదు, చదివాక మనల్ని అలోచింపచేసేదిగా లేదు. మొత్తానికి అసలు కవిత అంటే ఏమిటో నేర్చుకోవాల్సిన పరిస్థితి కనపడుతోంది.
ఇందువల్లే మన భాషకి అధోగతి పడుతోంది. కవులూ కాస్త చదవడం కూడా చేయండి. లేకపోతే అరిగిపోయిన భావాలే చర్విత చర్వణం అవుతాయి. శేషేంద్ర శర్మ గారి గురించి వారి శిష్యులు ఒకాయన వ్రాస్తూ అరిగిపోయిన భావాలు నింపిన ఒక అనువాదాన్ని చూపిస్తే ఆయనేమన్నారటో తెలుసా? “కిళ్ళీ బాగా నమిలి నమిలి నమిలీ రసమంతా అయిపోయాక థుపుక్కున ఉమ్మిన పిప్పిలా ఉంది” అని. కొత్త భావాల్లేని కవితలు చదివితే అలానే అనిపిస్తుంది. అందుకే కాస్త చదవండీ దయచేసి.
రచయిత నొచ్చుకుంటారని తెలుసు. అయినా ఇంత ఘాటుగా వ్రాయడానికి కారణం, ఈ మధ్య కవితలు వ్రాసే వారు జాగ్రత్తలు తీసుకోవట్లేదన్న బాధే. అలాంటి కవితలే వస్తే ఇక సంపాదకులూ ఏం చేస్తారు? వచ్చిన వాటిల్లో ఏదో ఒకటి వేయడం తప్ప.. ఈ మధ్య ఆన్ లైన్ పత్రికలన్నిటిలో కవితలు ఇలానే ఉంటున్నాయి. కవులు జాగ్రత్త తీసుకోకపోతే కవిత్వం మీద ఆసక్తి చచ్చిపోయి భాష చచ్చిపోతుందన్నదే నా బాధ.