: “కర్ణుడు నిస్సందేహంగా చాలా ఆసక్తికరమైన పాత్ర” మహాభారతేతిహాసంలో.”_శ్రీశ్యామల రావు- Only for his commitment to duryOdhana “and to his social “sUtaputra ‘ status as described by తిరుపతి-వెంకటకవులు “సూతుని చేతికిన్ దొరికి…….” నమస్కారాలతో -తః తః
ఈ కధ ఇంతకు ముందు చదివిన వాటివంటిదే. వాటిలో తండ్రి లేదా తల్లి చివర్లో ఎదురు తిరుగుతారు మనసు మార్చుకోలేక. ఇక్కడ కొడుకు. పెద్దగా కధంటూ ఏమీ లేకపోయినా రాసిన భాష చదివించింది.
నా వ్యాఖ్య చదివి నౌడూరిగారు నన్ను వ్యక్తిగతంగా సంప్రదించారు. గత కొద్ది రోజులుగా వారి వ్యాసంపై, ముఖ్యంగా 24 విభజనల గురించి, మాట్లాడుకున్నాము. వారు ఆర్యభటీయ ప్రామాణిక గ్రంథాన్ని [1] తెలుగులోకి అనువదిస్తున్నారనీ, గణితంలో పట్టభద్రులనీ తెలుసుకున్నాను. వారికి ఉన్నంత ఖగోళ, గణిత విస్తృత పరిజ్ఞానం నాకు లేదు. కానీ వారి ప్రతిపాదన — 24 విభజనలకూ అత్యధిక క్రాంతి విలువకూ సంబంధం కల్పించడం — సరికాదని మాత్రం నాకు కచ్చితంగా అనిపిస్తోంది.
“కనుక దాని వెనుక గణిత సౌలభ్యంకంటే, … చిన్న కోణాలలో first order approximation ఆధారంగా కోణానికీ, జ్యాకీ ఉండే వ్యత్యాసం సున్నా అవుతుందన్న విషయం,” అన్న వాక్యంలోనే వైరుధ్యం ఉంది. ఆ రెండోది కూడా గణిత సౌలభ్యమే కదా.
ఆర్యభటుడు అసలు ఏం రాశాడో గత కొద్ది రోజులుగా కొంత అధ్యయనం చేశాను. ఆ 24 అంశాల పట్టికకు మూలం ఏమిటి? అది ఖగోళవేత్తలకు ఎంతో ఉపయోగపడినా, దాని వెనుక ఉన్న గణిత సూత్రం ఏమిటో తెలిస్తే గాని ఆర్యభటుని ప్రతిభ ఎక్కడుందో నాకు అర్థం కాలేదు.
ఇందుకు నాకు బాగా ఉపయోగపడింది P. P. దివాకరన్ పుస్తకం [2]. దురదృష్టవశాత్తూ అలాంటి పుస్తకాలు చాలా ఖరీదుగా ఉండి సామాన్యులకు అందుబాటులో ఉండవు. (నేను University of Washington at Seattle లైబ్రరీలకు అరగంట దూరంలో ఉంటాను కాబట్టి నాకు సులభమే.) అయితే ఈ విషయాలపై దివాకరన్ ఇచ్చిన వివరణ అందరికీ అందుబాటులో ఉన్న, “The Forgotten Mathematical Legacy of Aryabhata,” వ్యాసంలో [3] దొరుకుతుంది. మనం చిన్నప్పుడు చదువుకున్న జ్యామెట్రీ, ట్రిగొనామెట్రీ గుర్తుచేసుకుంటే దాన్ని అర్థం చేసుకోవడం పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. పైగా అది పది, పదకొండో తరగతి పిల్లల స్థాయిని దృష్టిలో పెట్టుకుని రాసిన వ్యాసం.
ఆర్యభటీయంలో నాలుగు భాగాలున్నాయి: గీతికపాదం, గణితపాదం, కాలక్రియాపాదం, గోళపాదం. గీతికపాదం 12వ శ్లోకంలో 24 అంశాల పట్టిక ఉంటే, గణితపాదం 11, 12వ శ్లోకాలలో దాని వెనుక ఉన్న సూత్రం దాగుంది. నీలకంఠుని వ్యాఖ్య ఆధారంగా వచ్చే పునరావృత సూత్రం (recursive formula) 24 విభజనలకే ప్రత్యేకమైనది కాదు; ఏ సమాన విభజనకైనా వర్తించే సాధారణ సూత్రం. అయితే 24 విభజనలను తీసుకున్నప్పుడు ప్రారంభ విలువలు చాలా సరళంగా రావడంతో గణన సులభమవుతుంది.
దీనిపై దివాకరన్ ఇలా అంటాడు:“The arc of pi/48 [24 divisions] seems to have held a curious and mystical fascination for the Indian mathematical imagination which … defies rational explanation and which may have discouraged an appreciation of the true import of one of Aryabhata’s insights and held back progress for centuries.”
అవసరమైన చోట్ల నిరూపణలతో నిండి ఉన్న దివాకరన్ పుస్తకం నాకు నచ్చడానికి మరో కారణం అతని దృక్పథం:“The hope is that we can begin to chip away, little by little, at the encrusted layers of the mythology — and occasionally, ill-informed bias — that still has some currency: that Indian mathematics was, in some strange and exotic way, not quite of the mainstream. If this book has an overriding message, it is that, conceptually and technically, the indigenous mathematics of India is in essence the same as that of other mathematically advanced cultures — how can it be otherwise? — and that its quality is to be adjudged by the same criteria.”
దివాకరన్ తన పుస్తకాన్ని ఆర్యభటీయంలోని ఉపాంత్య శ్లోకంతో (గోళపాదం 49) మొదలుపెడతాడు. (నిజానికి అదే చివరి శ్లోకమనీ, ప్రస్తుతం చివరగా ఉన్న శ్లోకాన్ని ఆ తర్వాత ఎవరో చేర్చారనీ అతని అభిప్రాయం.)
“From the ocean of true and false knowledge, by the grace of brahma, the best of gems that is true knowledge has been brought up by me, by immersing [myself in it] and by [means of] the boat of my own intelligence.”
పి. పి. దివాకరన్ గణిత భౌతికశాస్త్రవేత్త, గణిత చరిత్ర పరిశోధకుడు. ముంబయిలోని టాటా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ (TIFR)లో ప్రొఫెసర్గా పనిచేసి 1996లో పదవీ విరమణ చేశాడు. ఇలాంటి పుస్తకం రాసినందుకు మనమందరం ఆయనకి కృతజ్ఞులమై ఉండాలి.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] Shukla, Kripa Shankar, and K. V. Sarma, eds. Āryabhaṭīya of Āryabhaṭa. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. 3 వొల్స్.
[2] Divakaran, P. P. The Mathematics of India: Concepts, Methods, Connections. New Delhi: Hindustan Book Agency, 2018.
[3] Singh, Vijay A., and Aneesh Kumar. “The Forgotten Mathematical Legacy of Aryabhata.” School Science 61, nos. 2–3 (June–September 2023): 40–47. National Council of Educational Research and Training (NCERT).
The Srimad-Bhagavatam (Canto 3, Chapter 11) outlines a vast system of time measurement starting from the duration of an invisible atom (paramāṇu) up to the multi-trillion-year lifespan of Brahma, defining time as the subtle potency of the Supreme Lord that controls material motion.Atomic and Micro-Units of Time
Paramāṇu (Atom): The smallest unmanifest particle of matter; atomic time is the duration it takes for the sun’s rays to cover one atom.
Truṭi: The time needed to integrate three double-atoms or hexatoms, calculated as roughly 1/1687.5 of a second.Vedha to
Nimeṣa: 100 truṭis make 1 vedha; 3 vedhas make 1 lava; 3 lavas make 1 nimeṣa (the blink of an eye).
Kṣaṇa to Laghu: 3 nimeṣas = 1 kṣaṇa; 5 kṣaņas = 1 kāṣṭhā; 15 kāṣṭhās = 1 laghu.
Nāḍikā (Daṇḍa): 15 laghus equal 1 nāḍikā or daṇḍa (about 24 minutes).
Muhūrta: 2 daṇḍas make 1 muhūrta (48 minutes), and 6 to 7 daṇḍas equal one-fourth of a day or night
అంటు, అత్తగారు
గురించి చంద్రశేఖర్, తెలుగు భాషా బోధకులు అభిప్రాయం:
08/08/2026
11:11 am
దేనికోసమో వెతుకుతుంటే ఈ బ్లాగు కనిపించి మరచిన నా పఠనాభిరుచి పెరగడానికి దోహదం చేసింది
చాలా మంది విద్యాధికులు జ్యోతిష్యాన్ని సరిగా అధ్యయనం చేయకపోవడం వల్ల ఎన్నో పదాల అర్థాలు సరిగా తెలుసుకోలేరు . అందులో ముహూర్తం ఒకటి . బ్రహ్మ ముహూర్తం , అభిజిత్ ముహూర్తం అని పలువురు వినే ఉంటారు , కానీ వాటి మూలార్ధాలు తెలుసుకునే కుతూహలం , సమయం ఉండవు . ప్రాచీన కావ్యాలు , శాసనాలు చదవడంలో జ్యోతిష్య పరిజ్ఞానం , పరిభాష ఎంతో సహాయకారి . ఉదాహరణకు గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారు పరిష్కరించిన ఒక శాసనంలో దానమిచ్చిన రోజు గోవింద ద్వాదశి ( అరవై ఏళ్లకు ఒకసారి వచ్చే పర్వదినం ) , అదే శాసనంలో వజ్రహస్తుని పట్టాభిషేక మూహూర్తం పంతులు గారు గుర్తించారు . మనం గుర్తుంచు కోవలసిన విషయం వారికి ఫలిత జ్యోతిష్యం మీద నమ్మకం లేదు.మన నమ్మకాలు వేరు , విషయ పరిజ్ఞానం వేరు . నేను మరో ముచ్చట ప్రస్తావిస్తాను . ‘ ఓ ముహూర్తే ‘ ( సరిగ్గా ఆ సమయంలో అన్న అర్థంలో) బాంగ్లాదేశీ ముస్లింల మాటల్లో కూడా ఈ ప్రయోగం దొర్లడం చాలా సార్లు విన్నాను . ఇక తెలుగు కవిత్వంలో చిట్ట చివరి ప్రబంధ కవిగా పేరు పొందిన శ్రీ శ్రీ వాక్యాలు : నా కుహూరుత శీకరాలే లోకమంతా జల్లులాడే ఆ ముహుర్తాలాగమిస్తాయి – చాలామందికి గుర్తుండ వచ్చు .
కర్ణభారం – సమూలానువాదం గురించి తః తః అభిప్రాయం:
08/12/2026 3:29 am
: “కర్ణుడు నిస్సందేహంగా చాలా ఆసక్తికరమైన పాత్ర” మహాభారతేతిహాసంలో.”_శ్రీశ్యామల రావు- Only for his commitment to duryOdhana “and to his social “sUtaputra ‘ status as described by తిరుపతి-వెంకటకవులు “సూతుని చేతికిన్ దొరికి…….” నమస్కారాలతో -తః తః
పరీక్ష గురించి శర్మ దంతుర్తి అభిప్రాయం:
08/11/2026 5:03 pm
ఈ కధ ఇంతకు ముందు చదివిన వాటివంటిదే. వాటిలో తండ్రి లేదా తల్లి చివర్లో ఎదురు తిరుగుతారు మనసు మార్చుకోలేక. ఇక్కడ కొడుకు. పెద్దగా కధంటూ ఏమీ లేకపోయినా రాసిన భాష చదివించింది.
కర్ణభారం – సమూలానువాదం గురించి తాడిగడప శ్యామలరావు అభిప్రాయం:
08/11/2026 9:39 am
ఒకరు చెప్పనేల నొక్కనాటికి గూడ
కాడు సజ్జనుండు కర్ణు డతని
గొప్పచెప్పగోరి గూర్చిన కృతులచే
వాని కెట్లు కలుగు లేని గొప్ప
అదలా ఉండగా, కర్ణుడు నిస్సందేహంగా చాలా ఆసక్తికరమైన పాత్ర మహాభారతేతిహాసంలో.
చిన్నదో పెద్దదో ఇపుడే చెప్పలేను కాని, నేను కూడా కర్ణుడిని ప్రధాన పాత్రగా నిలిపి ఒక నాటిక (నాటకం?) వ్రాయాలని అనుకుంటున్నాను.
ఇపుడు నాకు అంతా తీరిక సమయమే కదా! వెంటనే మొదలుపెడతాను.
ఇలియాడ్: రణరంగం-I గురించి Manoj kumar cheruku అభిప్రాయం:
08/11/2026 7:16 am
నమస్కారం అండి, నేను ఎంతో కాలంగా చదవాలని అనుకుంటున్న ఇలియాడ్ ను తెలుగు లో చక్కగా అందజేస్తున్న మీకు నా ధన్యవాదాలు.
కర్ణభారం – సమూలానువాదం గురించి తః తః అభిప్రాయం:
08/10/2026 11:57 am
శ్రీ శ్రీనివాస్ వురుపుటూరి:
ఒక సందేహం: భాసుడు ఇలా మారిస్తే ఎవరూ తప్పబట్ట లేదా ?
1b. మల్లాది చంద్రశేఖర శాస్త్రి గారు తన ప్రవచనం లో కర్ణుణ్ణి దుష్టుడిగా [పరమ) చెప్పడం విన్నాను.
శ్రీ భూషణ్: ముహూర్తంలో ఇంకా preciseగా పుష్కరాంశ ఒకటుంటోంది గదా!
నమస్కారాలతో
-తః తః
భారతీయ ఖగోళ సంప్రదాయం – ఆర్యభట-I కల్పనాశక్తి గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
08/09/2026 3:56 pm
నా వ్యాఖ్య చదివి నౌడూరిగారు నన్ను వ్యక్తిగతంగా సంప్రదించారు. గత కొద్ది రోజులుగా వారి వ్యాసంపై, ముఖ్యంగా 24 విభజనల గురించి, మాట్లాడుకున్నాము. వారు ఆర్యభటీయ ప్రామాణిక గ్రంథాన్ని [1] తెలుగులోకి అనువదిస్తున్నారనీ, గణితంలో పట్టభద్రులనీ తెలుసుకున్నాను. వారికి ఉన్నంత ఖగోళ, గణిత విస్తృత పరిజ్ఞానం నాకు లేదు. కానీ వారి ప్రతిపాదన — 24 విభజనలకూ అత్యధిక క్రాంతి విలువకూ సంబంధం కల్పించడం — సరికాదని మాత్రం నాకు కచ్చితంగా అనిపిస్తోంది.
“కనుక దాని వెనుక గణిత సౌలభ్యంకంటే, … చిన్న కోణాలలో first order approximation ఆధారంగా కోణానికీ, జ్యాకీ ఉండే వ్యత్యాసం సున్నా అవుతుందన్న విషయం,” అన్న వాక్యంలోనే వైరుధ్యం ఉంది. ఆ రెండోది కూడా గణిత సౌలభ్యమే కదా.
ఆర్యభటుడు అసలు ఏం రాశాడో గత కొద్ది రోజులుగా కొంత అధ్యయనం చేశాను. ఆ 24 అంశాల పట్టికకు మూలం ఏమిటి? అది ఖగోళవేత్తలకు ఎంతో ఉపయోగపడినా, దాని వెనుక ఉన్న గణిత సూత్రం ఏమిటో తెలిస్తే గాని ఆర్యభటుని ప్రతిభ ఎక్కడుందో నాకు అర్థం కాలేదు.
ఇందుకు నాకు బాగా ఉపయోగపడింది P. P. దివాకరన్ పుస్తకం [2]. దురదృష్టవశాత్తూ అలాంటి పుస్తకాలు చాలా ఖరీదుగా ఉండి సామాన్యులకు అందుబాటులో ఉండవు. (నేను University of Washington at Seattle లైబ్రరీలకు అరగంట దూరంలో ఉంటాను కాబట్టి నాకు సులభమే.) అయితే ఈ విషయాలపై దివాకరన్ ఇచ్చిన వివరణ అందరికీ అందుబాటులో ఉన్న, “The Forgotten Mathematical Legacy of Aryabhata,” వ్యాసంలో [3] దొరుకుతుంది. మనం చిన్నప్పుడు చదువుకున్న జ్యామెట్రీ, ట్రిగొనామెట్రీ గుర్తుచేసుకుంటే దాన్ని అర్థం చేసుకోవడం పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. పైగా అది పది, పదకొండో తరగతి పిల్లల స్థాయిని దృష్టిలో పెట్టుకుని రాసిన వ్యాసం.
ఆర్యభటీయంలో నాలుగు భాగాలున్నాయి: గీతికపాదం, గణితపాదం, కాలక్రియాపాదం, గోళపాదం. గీతికపాదం 12వ శ్లోకంలో 24 అంశాల పట్టిక ఉంటే, గణితపాదం 11, 12వ శ్లోకాలలో దాని వెనుక ఉన్న సూత్రం దాగుంది. నీలకంఠుని వ్యాఖ్య ఆధారంగా వచ్చే పునరావృత సూత్రం (recursive formula) 24 విభజనలకే ప్రత్యేకమైనది కాదు; ఏ సమాన విభజనకైనా వర్తించే సాధారణ సూత్రం. అయితే 24 విభజనలను తీసుకున్నప్పుడు ప్రారంభ విలువలు చాలా సరళంగా రావడంతో గణన సులభమవుతుంది.
దీనిపై దివాకరన్ ఇలా అంటాడు:“The arc of pi/48 [24 divisions] seems to have held a curious and mystical fascination for the Indian mathematical imagination which … defies rational explanation and which may have discouraged an appreciation of the true import of one of Aryabhata’s insights and held back progress for centuries.”
అవసరమైన చోట్ల నిరూపణలతో నిండి ఉన్న దివాకరన్ పుస్తకం నాకు నచ్చడానికి మరో కారణం అతని దృక్పథం:“The hope is that we can begin to chip away, little by little, at the encrusted layers of the mythology — and occasionally, ill-informed bias — that still has some currency: that Indian mathematics was, in some strange and exotic way, not quite of the mainstream. If this book has an overriding message, it is that, conceptually and technically, the indigenous mathematics of India is in essence the same as that of other mathematically advanced cultures — how can it be otherwise? — and that its quality is to be adjudged by the same criteria.”
దివాకరన్ తన పుస్తకాన్ని ఆర్యభటీయంలోని ఉపాంత్య శ్లోకంతో (గోళపాదం 49) మొదలుపెడతాడు. (నిజానికి అదే చివరి శ్లోకమనీ, ప్రస్తుతం చివరగా ఉన్న శ్లోకాన్ని ఆ తర్వాత ఎవరో చేర్చారనీ అతని అభిప్రాయం.)
“సదసజ్జ్ఞానసముద్రాత్ సముద్ధృతం బ్రహ్మణః ప్రసాదేన
సజ్జ్ఞానోత్తమరత్నం మయా నిమగ్నం స్వమతినావా.”
“From the ocean of true and false knowledge, by the grace of brahma, the best of gems that is true knowledge has been brought up by me, by immersing [myself in it] and by [means of] the boat of my own intelligence.”
పి. పి. దివాకరన్ గణిత భౌతికశాస్త్రవేత్త, గణిత చరిత్ర పరిశోధకుడు. ముంబయిలోని టాటా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ (TIFR)లో ప్రొఫెసర్గా పనిచేసి 1996లో పదవీ విరమణ చేశాడు. ఇలాంటి పుస్తకం రాసినందుకు మనమందరం ఆయనకి కృతజ్ఞులమై ఉండాలి.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] Shukla, Kripa Shankar, and K. V. Sarma, eds. Āryabhaṭīya of Āryabhaṭa. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. 3 వొల్స్.
[2] Divakaran, P. P. The Mathematics of India: Concepts, Methods, Connections. New Delhi: Hindustan Book Agency, 2018.
[3] Singh, Vijay A., and Aneesh Kumar. “The Forgotten Mathematical Legacy of Aryabhata.” School Science 61, nos. 2–3 (June–September 2023): 40–47. National Council of Educational Research and Training (NCERT).
కర్ణభారం – సమూలానువాదం గురించి శర్మ దంతుర్తి అభిప్రాయం:
08/09/2026 9:55 am
>> ప్రాచీన ఖగోళ శాస్త్రం ప్రకారం ‘ముహూర్తం’ అనేది ఒక కచ్చితమైన కాలమానం ….
ఇది పోతన భాగవతం లో ఉంది…
3-346-వ. వచనము
అందుఁ, బరమాణుద్వయం బొక్క యణు వగు; నణుత్రిత్రయం బొక్క త్రసరేణు వగు; అవి మూఁడు గూడ నొక్క తృటి యగు; ఆ తృటి శతం బొక్క వేధ యనం బరఁగు; అట్టి వేధలు మూడు గూడ నొక్క లవం బనఁదగు; అవి మూ డైన నొక్క నిమేషం బనంజను; నిమేష త్రయం బొక్క క్షణం బగు; క్షణ పంచకం బొక్క కాష్ఠ యనందగు; నవి పది యైన నొక్క లఘు వన నొప్పు; అట్టి లఘు పంచదశకం బొక్క నాడి యనంబరఁగు; అట్టి నాడికా ద్వయం బొక్క ముహూర్తం బయ్యె; అట్టి నాడిక లాఱైన నేడైన మనుష్యులకు నొక్క ప్రహరం బగు; అదియ యామం బనంజను; దివస పరిమాణ విజ్ఞేయం బగు నాడికోన్మాన లక్షణం బెఱింగింతు వినుము; షట్ఫల తామ్రంబునం బాత్రంబు రచియించి, చతుర్మాష సువర్ణంబునం చతురంగుళాయ శలాకంబుఁ గల్పించి, దానం దత్పాత్ర మూలంబున ఛిద్రంబుఁ గల్పించి, తఛిద్రంబునం బ్రస్థమాత్ర తోయంబు పరిపూర్ణంబు నొందు నంత కాలం బొక్క నాడిక యగు; యామంబులు నాలుగు సన నొక్క పగ లగు; రాత్రియు నిప్పగిది జరుగు; అట్టి యహర్నిశంబులు గూడ మర్త్యుల కొక దివసం బగు; …. ….. అని మైత్రేయుండు పలికిన విదురుం డిట్లనియె.
కొన్ని లింకులు
https://btg.krishna.com/perspectives-on-time-and-space/
https://www.ccdas.net/p/units-of-time-in-the-vedas
https://vedabase.io/en/library/sb/3/11/
https://telugubhagavatam.org/?tebha&Skanda=3&Ghatta=15
కృత్రి మేధస్సు వారు ఉవాచ:
The Srimad-Bhagavatam (Canto 3, Chapter 11) outlines a vast system of time measurement starting from the duration of an invisible atom (paramāṇu) up to the multi-trillion-year lifespan of Brahma, defining time as the subtle potency of the Supreme Lord that controls material motion.Atomic and Micro-Units of Time
Paramāṇu (Atom): The smallest unmanifest particle of matter; atomic time is the duration it takes for the sun’s rays to cover one atom.
Truṭi: The time needed to integrate three double-atoms or hexatoms, calculated as roughly 1/1687.5 of a second.Vedha to
Nimeṣa: 100 truṭis make 1 vedha; 3 vedhas make 1 lava; 3 lavas make 1 nimeṣa (the blink of an eye).
Kṣaṇa to Laghu: 3 nimeṣas = 1 kṣaṇa; 5 kṣaņas = 1 kāṣṭhā; 15 kāṣṭhās = 1 laghu.
Nāḍikā (Daṇḍa): 15 laghus equal 1 nāḍikā or daṇḍa (about 24 minutes).
Muhūrta: 2 daṇḍas make 1 muhūrta (48 minutes), and 6 to 7 daṇḍas equal one-fourth of a day or night
అంటు, అత్తగారు గురించి చంద్రశేఖర్, తెలుగు భాషా బోధకులు అభిప్రాయం:
08/08/2026 11:11 am
దేనికోసమో వెతుకుతుంటే ఈ బ్లాగు కనిపించి మరచిన నా పఠనాభిరుచి పెరగడానికి దోహదం చేసింది
ఈమాట పూర్వాపరాలు – నా జ్ఞాపకాలు II గురించి ప్రసాద్ అభిప్రాయం:
08/07/2026 11:15 pm
ఇది రాసి కూడా 17 ఏళ్ళు అయిపోయింది. కానీ చదువుతుంటే ఎంత అబ్బురంగా వుందో!
కర్ణభారం – సమూలానువాదం గురించి తమ్మినేని యదుకుల భూషణ్ అభిప్రాయం:
08/07/2026 1:52 pm
చాలా మంది విద్యాధికులు జ్యోతిష్యాన్ని సరిగా అధ్యయనం చేయకపోవడం వల్ల ఎన్నో పదాల అర్థాలు సరిగా తెలుసుకోలేరు . అందులో ముహూర్తం ఒకటి . బ్రహ్మ ముహూర్తం , అభిజిత్ ముహూర్తం అని పలువురు వినే ఉంటారు , కానీ వాటి మూలార్ధాలు తెలుసుకునే కుతూహలం , సమయం ఉండవు . ప్రాచీన కావ్యాలు , శాసనాలు చదవడంలో జ్యోతిష్య పరిజ్ఞానం , పరిభాష ఎంతో సహాయకారి . ఉదాహరణకు గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారు పరిష్కరించిన ఒక శాసనంలో దానమిచ్చిన రోజు గోవింద ద్వాదశి ( అరవై ఏళ్లకు ఒకసారి వచ్చే పర్వదినం ) , అదే శాసనంలో వజ్రహస్తుని పట్టాభిషేక మూహూర్తం పంతులు గారు గుర్తించారు . మనం గుర్తుంచు కోవలసిన విషయం వారికి ఫలిత జ్యోతిష్యం మీద నమ్మకం లేదు.మన నమ్మకాలు వేరు , విషయ పరిజ్ఞానం వేరు . నేను మరో ముచ్చట ప్రస్తావిస్తాను . ‘ ఓ ముహూర్తే ‘ ( సరిగ్గా ఆ సమయంలో అన్న అర్థంలో) బాంగ్లాదేశీ ముస్లింల మాటల్లో కూడా ఈ ప్రయోగం దొర్లడం చాలా సార్లు విన్నాను . ఇక తెలుగు కవిత్వంలో చిట్ట చివరి ప్రబంధ కవిగా పేరు పొందిన శ్రీ శ్రీ వాక్యాలు : నా కుహూరుత శీకరాలే లోకమంతా జల్లులాడే ఆ ముహుర్తాలాగమిస్తాయి – చాలామందికి గుర్తుండ వచ్చు .