పాఠకుల అభిప్రాయాలు

Total Comments: 16634

  1. “పో” సాహిత్య సర్వస్వం గురించి Rohini Vanjari అభిప్రాయం:

    09/24/2026 10:10 pm

    కథ చాలా తమాషాగా అనిపించింది. భార్యను అపార్థం చేసుకున్న భర్త, భర్త ఇష్టం కోసం తన ఖర్చులు త్యాగం చేసిన భార్య.

  2. స్పందన: భారతీయ కావ్యాల కాల-కర్తృనిర్ణయం గురించి K.V.S. Ramarao అభిప్రాయం:

    09/21/2026 2:11 pm

    శ్రీనివాస్ గారు చాలా మంచి విషయాన్ని చర్చించారు. ఈ స్పందన వచ్చి పదమూడేళ్లయినా ఆయన సలహాని మాత్రం ఎవరన్నా పట్టించుకున్నారా అన్నది అనుమానమే. ఇలనిట్ షాచం అన్న ఆవిడ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ షికాగోలో ఆముక్తమాల్యద మీద పి.ఎచ్.డి. చేసి ఇప్పుడు హిబ్రూ యూనివర్సిటీలో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నారు. ఆమధ్య ఆమె ఒక పాడ్ కాస్ట్ లో తన పరిశోధన గురించి మాట్లాడబోతుంటే సగానికి పైగా కాలాన్ని ఆముక్తమాల్యద రాసింది కృష్ణదేవరాయలా లేక అల్లసాని పెద్దనా అనే పనికిమాలిన విషయం మీద గడపాల్సొచ్చింది. అసలు విషయానికొచ్చేసరికి పుణ్యకాలం కాస్తా గడిచిపోయింది !

    తెలుగుతో ఎలాటి సంబంధమూ లేని వాళ్లు తెలుగు సాహిత్యంలో మౌలిక విషయాల గురించి పరిశోధనలు చేస్తుంటే తెలుగువాళ్లు ‘మా వూరి చరిత్ర’, ‘మా మండలం చరిత్ర’, … ఇలాటి పి.ఎచ్. డి. లు తయారుచేస్తున్నారు ! ‘ఫలానా పుస్తకంలో ఫలానా పద్యం రాసింది ఆ ఫలానావారు కారు, వారికి రెండొందల ఏళ్ల తర్వాత వచ్చిన మరో ఫలానావారు’ అని ‘పరిశోధనలు’ చేస్తూ బుజాలు తట్టుకుంటున్నారు. పోనీ అవైనా తార్కికంగా, సాక్ష్యాధారాల్తో ఉంటాయా అంటే అదీ కాదు. తమ బుర్రకు పుట్టిందేదో రాసెయ్యటం, తమలాటి వాళ్లచేత చప్పట్లు కొట్టించుకోవటంతో కాలం గడుపుతున్నారనిపిస్తుంది.

    ఇందుకు కారణాలు కొంచెం ఆలోచిస్తే స్పష్టంగానే కనిపిస్తాయి. Incentive system తలకిందులైనప్పుడు స్వయంగా motivation తెచ్చుకోవాలి లోతైన విశ్లేషణ చెయ్యాలంటే. అంత ఓపిక ఎవరికుంది?

  3. ఓడిస్సీ (ఒడిస్సియస్ సాహస యాత్రలు) — ముందుమాట గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:

    09/20/2026 12:09 am

    టెన్నిసన్ రాసిన The Lotos-Eaters, Ulysses అనే రెండు కవితలనూ ఒక సాయంత్రం చదివి ఆనందించవచ్చు. హోమర్ ఒడిస్సీని ఒకటి రెండు వారాల్లో చదివి పరవశించవచ్చు. మరి జాయిస్ Ulysses?

    వరంగల్‌లో చదువుకునే రోజుల్లో బుచ్చిబాబు రాసిన చైతన్యస్రవంతి చదివాను. కథ నాకు కొరుకుడు పడలేదు; ప్రతి పేజీలోనూ ఉన్న ఫుట్‌నోట్లు మాత్రం అదరగొట్టాయి. మరో మారు చదివే ముందు అన్న ఉపసంహారంలో జేమ్స్ జాయిస్ Ulysses గురించి ప్రస్తావించాడు. అదే మొదటిసారి జాయిస్ పేరు వినడం.

    తర్వాత పైచదువులకు మద్రాసు వెళ్ళి, కొత్తగా స్టైపెండ్ రావడం మొదలవడంతో, ఉత్సాహంగా మూర్ మార్కెట్‌లోని పాత పుస్తకాల దుకాణంలో Ulysses కొన్నాను. చదవడానికి ప్రయత్నించాను. అది నా స్థాయికి మించిన పని అనిపించి వదిలేశాను.

    జాయిస్ Finnegans Wake అనే నవల కూడా రాశాడు. Ulysses మానవ జీవితంలోని ఒక రోజును ఆవరించే నవల అయితే, Finnegans Wake ఒక కలల రాత్రిని ఆవరించేది. దానినీ నేను చదవలేదు. అయితే దానికీ ఆధునిక భౌతికశాస్త్రానికీ ఒక విచిత్రమైన సంబంధం ఉంది.

    ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్లు కూడా చివరి మెట్టు కాదనీ, అవి ఇంకా మౌలికమైన కణాలతో ఏర్పడతాయనీ 1964లో భౌతికశాస్త్రవేత్త మరీ గెల్-మాన్ (Murray Gell-Mann) ప్రతిపాదించాడు. వాటికి quarks (క్వార్క్‌లు) అని పేరు పెట్టాడు – Finnegans Wakeలోని “Three quarks for Muster Mark!” అన్న వాక్యం చూసి. అలా నేటి భౌతికశాస్త్రంలోని ఒక మౌలికమైన పదం, చదవడానికి అత్యంత క్లిష్టమని పేరున్న జాయిస్ నవలలోంచి వచ్చింది.

    శ్రీశ్రీ రాసిన ఒసే తువ్వాలు అందుకో తెలుగులో వచ్చిన మొట్టమొదటి చైతన్యస్రవంతి కథల్లో ఒకటిగా చెబుతారు. శ్రీశ్రీ 1947 ఆలిండియా రేడియో ప్రసంగం జేమ్స్ జాయిస్ — చైతన్య స్రవంతి చాలా విలువైనది. ఆంధ్ర శిల్పిలో అచ్చయిన ఆ ప్రసంగాన్ని వీలైతే ఈమాట గ్రంథాలయంలో భద్రపరచాలి.

    ఒక చిన్న సవరణ: Leopald Bloom → Leopold Bloom; Molly Brown → Molly Bloom.

    కొడవళ్ళ హనుమంతరావు

    [ధన్యవాదాలు. సవరణ చేసాము. – సం.]

  4. ఓడిస్సీ – 7: అంతిమ పోరాటం, విజయం గురించి రావు వేమూరి అభిప్రాయం:

    09/18/2026 8:03 pm

    When it rains it pours అంటారు. ఈ మధ్య ఆనారోగ్యం వల్ల పూర్వం సునాయాసంగా చేసే పనులు ఇప్పుడు చెయ్యడం కష్టంగా ఉంది. నేను రాసిన ఇలియాడ్, ఓడిస్సీల మీద స్పందించినవారికి, తప్పులు ఎత్తి చూపిన వారికీ, ఈమాట సంపాదక వర్గానికీ, అందరికీ పేరుపేరునా నా ధన్యవాదాలు.

  5. హోరుగాలి గురించి P. Lnarasimharao అభిప్రాయం:

    09/16/2026 4:26 am

    చక్కని భావాలను, కవితా ధోరణిలో పలికించారు
    ప్రకృతిని సహజమైన లక్షణములను తన కలములో కమనీయముగా
    పలికించారు. అభినందనలు. పో. ల. న.

  6. ఓడిస్సీ – 7: అంతిమ పోరాటం, విజయం గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:

    09/15/2026 11:56 pm

    3.3 మాంత్రికురాలి ఇంద్రజాలం లో, యూరిలోకస్ ప్రస్తావన ఉంది: “నా మాట వినండి. మనం రెండు జట్లుగా విడిపోదాం. ఒక జట్టుకు నేను నాయకత్వం వహిస్తాను. రెండవ జట్టుకు యూరిలోకస్ (Eurylochus; yoo-RIH-loh-kus) నాయకత్వం వహిస్తాడు.”

    ఈభాగంలో వృద్ధవనిత యూరిలోకస్ అని రాశారు. యూరిక్లేయా (Eurycleia) అని ఉండాలి.

    కొడవళ్ళ హనుమంతరావు

    [తప్పును సరిదిద్దాము. సూచించినందుకు మీకు ధన్యవాదాలు. – సం.]

  7. ఊరుభంగం – సమూలానువాదం : 1 గురించి Srinivas Vuruputuri అభిప్రాయం:

    09/15/2026 11:13 am

    హనుమంతరావుగారికి

    ఎంతో శ్రద్ధగా చదివి, నా తప్పులను సూచించినందుకు చాలా సంతోషం కలిగింది. మీకు కృతజ్ఞుడిని. నా స్పందన ఈ దిగువన.

    “23: “‘చిత్రాంగద’ తన గదను రెండు చేతులతో పట్టుకొని” సరిగా లేదు. గదకు ‘చిత్రాంగద’ అని పేరు కూడా లేదు. “శ్రేష్ఠమైన సింహపు చూపు” కూడా సరికాదు. “సింహ-వృషభ చూపు” అనవచ్చేమో. “దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి వాయుదేవుడు ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అంటే భీముడి కుమారుడనే అర్థం వచ్చే అవకాశం ఉంది. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అనొచ్చు. సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి; భీముడు దీనుడిగా ఉన్నప్పుడు కాదు”

    1. “బాహుభ్యాం పరిగృహ్య భీమవదనశ్చిత్రాఙ్గదాం స్వాం గదామ్” అన్నచోట చిత్రాంగద ఉన్నది కదా, “భీమవదనః”తో సంధి చేయబడి? “చిత్రాంగదా నామ్నీం” అని బలదేవ్ ఉపాధ్యాయ గారి వ్యాఖ్య; “then grasping his mace ‘Citrāngadā’ with both hands” అని ఏ.సి.వూల్నర్-లక్ష్మణ్ సరూప్ అనువాదంలోనూ ఉన్నది. “బాహుభ్యాం పరిగృహ్య” అన్న మాటకు సూటి అనువాదమే “రెండు చేతులతో పట్టుకొని”

    2. “సింహ-వృషభ చూపు” ఇది దుష్టసమాసం అవుతుందేమో. “వృష” శబ్దానికి వృషభం, ఇంద్రుడు అని అర్థాలు ఉన్నాయి. బలదేవ్ ఉపాధ్యాయ వ్యాఖ్యానంలో “సింహేంద్ర” అని సూచించారు. ఆయనే వృష=అతిపరాక్రమీ అనే అర్థాన్ని కూడా ఇచ్చారు. వూల్నర్-సరూప్ ద్వయం lion-bull అని అనువదించారు. వృష-వృషభ-ఋషభ శబ్దాలు శ్రేష్ఠతాసూచకాలు కనుక శ్రేష్ఠమైన సింహం అని అనువదించాను. పర్లేదనే అనుకుంటున్నాను.

    3. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు”, ” సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి” — మీరు సూచించిన విధంగా మారుస్తాను.

    24: “ధర్మబద్ధమైన కరుణను విడిచిపెట్టి, యుద్ధనియమాన్ని ఉల్లంఘించి, కృష్ణుడి సైగను అనుసరించి…” అనవచ్చేమో. ముఖ్యంగా, “లెక్కచేయకుండా” అనేది సాధారణంగా కష్టాలను, ప్రమాదాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే అర్థంలో వాడతాం. ఇక్కడ భీముడు యుద్ధనియమాన్ని అతిక్రమిస్తున్నాడు కాబట్టి కాస్త ఘాటైన పదం వాడాలనుకుంటాను.

    అలాగే.

    26: “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” సరిగా లేదు. “బలరాముడు” పునరుక్తి అయింది. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” కూడా సరికాదు. “భీమసేనుడు పక్కకు తొలగడాన్ని గమనిస్తూ” అని ఉండాలి. “మేఘావృతుడైన” అన్నది మూలంలో లేదు. మూలంలో ఉన్న క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.

    1. “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” — సరిగా లేదు, మీరన్నట్లు. దిద్దుకుంటాను. పునరుక్తిని తొలగిస్తాను.

    2. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” సరి కాదని మీరన్నారు. కానీ, అంతకు ముందు శ్లోకంలో, భీముడిని మిగతా పాండవులు తప్పించారన్న సూచన స్పష్టంగా ఉన్నది కదా. కనుక, ఆ తప్పుకోవడం ఇతరుల తోడ్పాటుతో జరిగిందని అనువాదంలో సూచించాను. “”భీమసేనాపక్రమణం” అని మూలంలో ఉన్న మాటకైతే, మీరు చెప్పినట్లు భీముడు తప్పుకోవడమనే అర్థం.

    3. ““మేఘావృతుడైన” – ఇది మూలంలో లేదన్నారు మీరు. “పారివేషీ-ఇవ” అని అన్న మాటకు అనువాదం అది. మరీ నప్పలేదేమో. ఉపాధ్యాయ గారు “మేఘైః పరివేష్టితః ఇత్యాశయః” అని వ్యాఖ్యానించారు. పరివేషమనే మాటకు సూర్యుడి చుట్టూ, చంద్రుడి చుట్టూ ఏర్పడే కాంతివలయం అని అర్థం. వూల్నర్-సరూప్ చక్కగా “halo” అని అనువదించారు కానీ బలరాముడు నల్లని బట్టలను కట్టుకుంటాడు (నీలాంబరః) అందుకని కాంతిచక్రమని అనువదించడం సరిగా ఉన్నట్లు అనిపించలేదు.

    4. “క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.” — ఇది చాలా పెద్ద తప్పు. చివరి నిమిషపు పని ఒత్తిడి కారణంగా జారవిడుచుకున్నట్లున్నాను. దిద్దుకుంటాను.

    మరోసారి ధన్యవాదాలతో
    శ్రీనివాస్

  8. హిందూ మతం అంటే ఏమిటి? గురించి bollojubaba@gmail.com అభిప్రాయం:

    09/12/2026 12:19 am

    Good discussion

  9. ఊరుభంగం – సమూలానువాదం : 1 గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:

    09/09/2026 9:38 pm

    రౌద్రాన్ని భాసుడు/ఉరుపుటూరి కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపారు.

    కొన్ని సూచనలు:

    విరామచిహ్నాలను రెండు మూడు చోట్ల సరిగా పాటించలేదు.

    తెలుగు నడక సరిగా లేదనిపించినప్పుడు మాత్రమే సంస్కృత మూలం చూశాను.

    23: “‘చిత్రాంగద’ తన గదను రెండు చేతులతో పట్టుకొని” సరిగా లేదు. గదకు ‘చిత్రాంగద’ అని పేరు కూడా లేదు. “శ్రేష్ఠమైన సింహపు చూపు” కూడా సరికాదు. “సింహ-వృషభ చూపు” అనవచ్చేమో. “దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి వాయుదేవుడు ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అంటే భీముడి కుమారుడనే అర్థం వచ్చే అవకాశం ఉంది. “వాయుదేవుడు దీనుడైన తన కుమారుడిని చూసి ఇచ్చిన బలాన్ని పొందినట్లు” అనొచ్చు. సింహవృషేక్షణః అన్నది వాయుదేవుడు బలం ఇచ్చిన తర్వాత రావాలి; భీముడు దీనుడిగా ఉన్నప్పుడు కాదు.

    24: “ధర్మబద్ధమైన కరుణను విడిచిపెట్టి, యుద్ధనియమాన్ని ఉల్లంఘించి, కృష్ణుడి సైగను అనుసరించి…” అనవచ్చేమో. ముఖ్యంగా, “లెక్కచేయకుండా” అనేది సాధారణంగా కష్టాలను, ప్రమాదాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే అర్థంలో వాడతాం. ఇక్కడ భీముడు యుద్ధనియమాన్ని అతిక్రమిస్తున్నాడు కాబట్టి కాస్త ఘాటైన పదం వాడాలనుకుంటాను.

    26: “వేగంగా కదులుతున్న కళ్ళను తెరిచి” సరిగా లేదు. “బలరాముడు” పునరుక్తి అయింది. “భీమసేనుడిని పక్కకు తప్పించడాన్ని గమనిస్తూ” కూడా సరికాదు. “భీమసేనుడు పక్కకు తొలగడాన్ని గమనిస్తూ” అని ఉండాలి. “మేఘావృతుడైన” అన్నది మూలంలో లేదు. మూలంలో ఉన్న క్షితితలమవతీర్ణః — “నేలమీదికి దిగివచ్చిన” — అనువాదంలో లేదు.

    కొడవళ్ళ హనుమంతరావు

  10. ఇలియాడ్: రణరంగం-II గురించి sarathchandra అభిప్రాయం:

    09/09/2026 3:33 am

    చాల బావుంది sir….చదువుతుంటే ,కళ్ళకు కట్టినట్లుగా ఉంది మీ శైలి …ధన్యులం.మీకు హృదయపూర్వక నమస్సులు .