ధన్యవాదములు. ఈ మాసపు పాటలు కూడా అందించాలని నా విన్నపము. సుశీల గారు పాడిన సంక్రాంతి పాట, ఋతువుల పాట మరియు అల నీల గగనాన అనే పాట post చెయ్యగలరని ఆశిస్తున్నాను.
నేను తెలుగు వాడిని అయినా తెలుగు వ్యాకరణం అంతగా తెలియదు. కానీ నాకూ తెలిసి ప్రథమా విభక్తి డు ము వు లు అని చదువుకున్నాను. పై వ్యాసంలో చీర, చెట్టు లాంటి వాటిల్లో ప్రథమావిభక్తి ఎక్కడ వుందో తెలియపరచగలరు.
ఆసక్తితో ఈ వ్యాసాన్ని చదివి స్పందించిన అందరికీ ధన్యవాదాలు. నేను పరిశీలించిన అంశాలకు సంబంధించి మరింత చర్చను ఆలోచనను పురికొలిపే దిశగా మీ ఆలోచనలను పంచుకున్నందుకు మరిన్ని కృతజ్ఞతలు. ఈ చర్చ మరికొంత స్పష్టతకు, మరిన్ని కొత్త ఆలోచనలకూ దారి తియ్యాలని ఆకాంక్షిస్తూ, పై వ్యాఖ్యలలో లేవనెత్తిన కొన్ని అంశాలను నాకు తెలిసిన మేర వివరించే ప్రయత్నం చేస్తాను:
1. ముందుగా పినాకపాణిగారి ఈ ప్రశ్న గురించి:
“అంచేత ఇక్కడ శిల అనే పదం విడిగా జడమే అయినా, ఈ వాక్యంలో అది చేతనత్వం పొందింది. అందువల్ల జడ ద్వితీయకు ప్రథమ వస్తుందన్న సూత్రం ఇక్కడ వర్తించదు.” అని సూత్రీకరించడం ఎందుకు? ఇక్కడ కూడా అర్థావబొధ కోసం మాత్రమే ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయం తప్పనిసరి ఐంది. దానివల్ల శిల అనేది కర్తకాదని కర్మేనని స్పష్టమౌతుంది.
“గుడిలో శిల పూజించడం ఎందుకు?” అనే వాక్యంలో అర్థావబోధ ఎందుకు లేదు అన్నది నా ప్రశ్న. “నువ్వు గుడిలో శిల పూజించడం ఎందుకు” అనే వాక్యంలో నువ్వు అనే పదం కర్త, శిల అనే పదం కర్మ అన్నది స్పష్టమే. అక్కడ అర్ధాబోధకు పెద్ద ఇబ్బంది లేదు, అయినా ఆ వాక్యం సరికాదని నా అభిప్రాయం. దానికి కారణం ఆ వాక్యంలో కర్మ అని నా ప్రతిపాదన. మరింత స్పష్టత కోసం మరొక ఉదాహరణ చూద్దాం: “దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు”, “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” – ఈ రెండు వాక్యాలలో ఏది సరైనది, ఏది కాదు, ఎందుకు?
“కిశోర్ గోడ గుద్దుకున్నాడు” – నాకు తెలిసినంత వరకూ ఈ వాక్యం సరైనదే, ‘కుక్క పురుగు తిన్నది’ – ఇది కచ్చితంగా తప్పే! ప్రత్యేక సందర్భాలలో, సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం తెలుస్తూ ఉన్నా, సామాన్య భాషా లక్షణాన్ని బట్టి ఉండాల్సిన ప్రత్యయం ఉండకపోతే అది భాషా స్వరూపానికి విరుద్ధంగా ఉండి, తప్పే అవుతుంది. నాకు తెలిసినంత వరకూ, కేవలం అర్థబోధ ఒక్కటే భాష స్వరూపాన్ని, దాన్ని అనుసరించి దాని ప్రయోగంలో తప్పొప్పులని నిర్ణయించదు. దీని గురించి మరింత చర్చ అవసరం!
2. విశ్వనాథవారి పద్యం గురించి:
సుమలతగారు, పినాకపాణిగారూ సూచించినట్లు, మొత్తం పద్యమంతా కర్మను సూచించే పదాలే, ‘వెలుంగు’తో సహా. ఏ పదానికీ ద్వితియా విభక్తి లేదు. వరుసలో వచ్చే పదాలకు ఒకే విభక్తి ప్రత్యయం వర్తిస్తే, చివరిపదానికి మాత్రమే దాన్ని చేర్చడం అప్పుడప్పుడు జరుగుతూ ఉంటుంది. దాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని ఒక్క “వెలుంగు’ పదాన్నే ప్రస్తావించాను. సుమలతగారు అన్నట్టుగా ‘అయిన నిన్ను’ అన్న పదాలను అధ్యాహారంగా తెచ్చుకుంటే కానీ అర్థం పొసగదు. కానీ “వెలుంగర్చింతు” అని సంధి కలిసిపోవడం వల్ల, మధ్యలో ఆ అధ్యాహారం చేర్చడానికి మరింత ఇబ్బంది ఏర్పడింది. వ్యాసంలో పేర్కొన్నట్టు, ఆ పద్యం వ్యాకరణపరంగా తప్పు కాకపోయినా, నిర్మాణ పరంగా అర్థబోధకు ఇబ్బంది కలిగిస్తోంది అని నా ఉద్దేశం. దీని ముందరి “శ్రీమంజూషిక” పద్యం కూడా ఇలాంటిదే. అక్కడ “శ్రీమంతంబయి పోల్చు వెల్గునొకడే” అని వాక్యం ఆగి, “సేవింతు విశ్వేశ్వరా” అని పూర్తవుతుంది. అందువల్ల అక్కడ ‘అలాంటి వెలుగును సేవింతును’ అని అధ్యాహారంతో పూరించుకోవడం సులువవుతుంది.
3. సంస్కృతంలో నపుంసక పదాల విషయమై సుమలతగారి వ్యాఖ్య గురించి:
వారన్నది నిజమే, సంస్కృతంలో ఈ సూత్రం సర్వత్రా వర్తించదు. అలా వర్తిస్తుందని చెప్పడంకూడా నా ఉద్దేశం కాదు. ఇక్కడే భాషా స్వరూప విషయమై వ్యాకరణవేత్తల దృష్టి, భాషాశాస్త్ర వేత్తల దృష్టి కొద్దిగా వేరుగా ఉంటుంది. భాషలో కచ్చితంగా కనిపించే లక్షణాలను సూత్రాల ద్వారా నిర్వచించే ప్రయత్నం వ్యాకరణానిది. భాషాశాస్త్రంలో కచ్చితత్వం కన్నా, ఎక్కువగా కనిపించే లక్షణాల గురించి విశ్లేషించి వాటి వెనకనున్న కారణలు వెతకడం ముఖ్యం. ఆ దృష్టితో చూస్తే, సంస్కృతంలో నపుంసకలింగ పదాలకు ప్రథమ, ద్వితీయ విభక్తులు ఒకటే కావడం, నపుంసకలింగ పదాలు ఎక్కువగా జడాలే కావడం ఆసక్తికరమైన అంశం. ఇది కచ్చితంగా ఇతర భాషల్లో కనిపించే DOM లక్షణమే అని చెప్పడం కూడా నా ఉద్దేశం కాదు. దీనికీ దానికీ సంబంధం ఉండవచ్చునన్నదే నా ప్రతిపాదన. దీని గురించి కొంత పరిశోధన ఇప్పటికే జరిగింది. నపుంసకలింగానికి కర్త, కర్మల ప్రత్యయ స్వరూపం ఒకటే కావడం మిగతా ఇండో-యూరోపియన్ భాషలైన లాటిన్, గ్రీకు మొదలైన వాటిలో కూడా కనిపిస్తుంది. ఇది త్రిలింగాలున్న IE భాషల్లో ప్రాచీనంగా కనిపించే లక్షణమనీ, DOM కొంత ఆధునికంగా వచ్చిన లక్షణమనీ కొందరు భాషశాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం. అయితే నపుంసకలింగ పదాలలో కర్త కర్మల ఏక స్వరూపానికీ, అవి ఎక్కువగా జడాలే కావడానికీ కచ్చితంగా సంబంధం ఉంది. పుంస్త్రీ లింగ పదాల ద్వితియా విభక్తిలో ఎక్కువగా కనిపించే ‘మ్’ ప్రత్యయం, నపుంసకలింగ పదాల ప్రథమ/ద్వితీయలలో ఎక్కువగా కనిపించడం కూడా యాదృచ్చికం కాదని కొందరు భాషపరిశోధకుల అభిప్రాయం. ఇదికూడా, సంస్కృతంలోనే కాక లాటిన్ వంటి ఇతర IE భాషల్లో కనిపిస్తుంది. దీని గురించి మరింత వివరంగా వేరే వ్యాసం అవసరం. ఆసక్తి ఉన్న వాళ్ళు దీన్ని చదవవచ్చు: http://www.uk-cla.org.uk/files/proceedings/Manoliu.pdf
4. “కర్మపదం ఏకవచనమా బహువచనమా అన్న విషయం మీద ఆధారపడి విభక్తులలో మార్పులు వస్తాయా! ఆ పరిశీలన ఏమైనా చేశారా?” అన్న రాధికాగారి ప్రశ్న గురించి:
నేను చూసినంత వరకూ, ద్వితియా విభక్తి ప్రత్యయంపై వచనాల ప్రభావం ఏమీ కనిపించలేదు. మీకు ప్రత్యేకంగా ఏమైనా కనిపిస్తే తప్పక ఇక్కడ పంచుకోండి.
5. “సూపర్ ఉంది” (“సూపర్ గా ఉంది” కాదు), “లైట్ తీసుకో” (“లైట్ గా తీసుకో” కాదు) వంటి ప్రయోగాలు బాగా వాడుకలోకి వచ్చాయి. ఇటువంటి ఆధునిక భాషా పరిణామాల విశ్లేషణ కోసం ఎదురు చూస్తున్నా! – అన్న వేణుగారి అభిప్రాయం గురించి:
అవును ఆధునిక తెలుగు పరిణామాన్నీ, అందులో ప్రయోగాలనీ తప్పకుండా పరిశోధించాల్సిన అవసరం ఉంది! ఇది అంత ఆషామాషీ విషయం కాదు. ముఖ్యంగా, తెలుగుపై ఒకప్పుడు సంస్కృతం చూపిన ప్రభావాన్ని, ఇప్పుడు ఇంగ్లీషు చూపిస్తున్న ప్రభావాన్ని పోల్చి, వాటి మధ్యనున్న మౌలిక భేదాన్ని వివరంగా విశ్లేషించాలని చాలా కాలంగా నా కోరిక. ఎప్పుడు సాధ్యమవుతుందో!
6. శాయిగారూ, నేనీ వ్యాసం రాస్తున్నప్పుడే, దువ్వూరివారి రమణీయాన్ని ఎవరో వ్యాఖ్యలలో ప్రస్తావిస్తారని కచ్చితంగా అనుకున్నాను! నా నమ్మకాన్ని వమ్ము చెయ్యనందుకు ధన్యవాదాలు :-)) ఇదే సందర్భంలో ‘కర్మంబున ద్వితీయ యగు’ అన్న అసలు సూత్రం వెనకనున్న ద్వంద్వార్థం కూడా పాఠకులు గమినించే ఉంటారని ఆశిస్తున్నాను 🙂
నమస్తే సార్. నిస్సందేహంగా మంచి చిత్రకారులు మీరు. నిజంగానే కొన్ని బొమ్మలు కథ ఏమిటి అని హాంట్ చేయిస్తాయి.కానీ కథలోకి పూర్తిగా పోలేని మేము విజువల్ కోసం బొమ్మను ఆధారం చేసుకుంటాము. అప్పుడు మాకు మీ బొమ్మలో కూడా ఇంత గొప్ప ఉంటే ఎలా అర్థం చేసుకోగలం? మీరు వివరిస్తే చాలా బాగుంది. చేతికి ఐదు వేళ్ళ లాగా దేవుడు అన్ని స్థాయిల వారి కోసం అన్ని రకాల చిత్రకారులును సృష్టించాడు.కళను గౌరవించడంలోనే కళాకారుడి గొప్పదనం. మీరు గీసిన మల్లాదిగారి గాడిద మీద కనిపించని నంబర్ మీదే అందరికీ ఆసక్తి. అలాటి మంచి బొమ్మలు మీ చేతి వేళ్లనుండి దేవుడు ఎప్పుడూ జాలువార్చాలి అని కోరుకుంటూ మీలోని రచయితను, చిత్రకారుడిని ఇద్దరినీ అభినందిస్తున్నాను👌👍
వ్యాసం చాలా బాగుంది. కానీ (నాకు) కొంత తికమకగా ఉంది. కైలాసాచలసానువాసము, వృషస్కంధాగ్రసంస్థాయి, తత్ప్రాలేయాచలకన్యకాకుచతటీపర్యంకనిద్రాగతంబు, ఆలోలాగ్రజటాతటీఘటితనాకౌకస్సరిత్కంబు, దేహాలంకారితలేలిహానము, (ఇవన్నీ కర్మలే!) వీటన్నిటికీ లేని ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయం ఒక్క వెలుంగుకే ఎందుకు కావలసి వచ్చిందో నాకర్థం కాలేదు. బహుశ: వ్యాస రచయిత వెలుం గర్చింతు అని సంధి వల్ల ఇలా అభిప్రాయ పడ్డారా! లేక వీటన్నిటిలో కైలాసాచలసానువాసమున్ అని ఉండి నకారానికి లోపం వచ్చిందనా! ( అలాగైతే దత్ప్రాలేయాచల అని సంధి జరగాలి!) లేక క్రియ ఐన అర్చింతు అనేది వెలుగుకు అత్యంత సమీపంలో ఉందనా! ఈ విశేషణాల వరస మారి వెలుంగు మధ్యలో ఎక్కడైనా ఉండి ఉంటే అప్పుడు కూడా వ్యాస రచయిత ఇలాగే అభిప్రాయపడే వారా!
“‘పూజించడం’ అనే క్రియ ఎప్పుడూ చైతన్యమైన కర్మ పదాన్నే ఆశిస్తుంది. ” ఇలాగనుకొని “అంచేత ఇక్కడ శిల అనే పదం విడిగా జడమే అయినా, ఈ వాక్యంలో అది చేతనత్వం పొందింది. అందువల్ల జడ ద్వితీయకు ప్రథమ వస్తుందన్న సూత్రం ఇక్కడ వర్తించదు.” అని సూత్రీకరించడం ఎందుకు? ఇక్కడ కూడా అర్థావబొధ కోసం మాత్రమే ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయం తప్పనిసరి ఐంది. దానివల్ల శిల అనేది కర్తకాదని కర్మేనని స్పష్టమౌతుంది. ఉదాహరణకు మసీదులొ కాజా తినడం ఎందుకు అనే వాక్యం లో కాజా అంటే అదొక మనిషి పేరు కావచ్చు. లేదా ఒక పదార్థం పేరు కావచ్చు. అందుకని స్పష్టత కోసం కర్మార్థంలో ‘కాజాను’ అనీ కర్త్రర్థంలో ‘కాజా’ అనీ వాడాల్సి వస్తుంది కానీ తినడం అనే క్రియతో దానికి ఏ సంబంధం ఉండదు.
ఎక్కడైనా అర్థావబోధ ముఖ్యం- జాడ్యం చైతన్యం వంటి ప్రమాణలకంటే! “‘కిశోరు గోడ(ను) గుద్దుకున్నాడు’ అనేది సరైన వాక్యమే” అయితే కుక్క పురుగు తిన్నది కూడా సరైన వాక్యమే! ఇక్కడ రెండూ చేతనాలే! కాబట్టి అర్థస్పష్టతకు లోపం లేనంత వరకు “ప్రత్యయ లోపే ప్రత్యయ లక్షణం” అనేదే ప్రమాణం.
వేణు గారు ఉదాహరించిన “సూపర్ ఉంది” >“సూపర్ గా ఉంది” కి గూడా ఇదే వర్తిసుంది. జీవద్భాష ఏదైనా మరింత వేగం పొందడానికి చేసే ప్రయత్నాల్లో ప్రత్యయాలను సాధ్యమున్నంతవరకు నివారించడం ఒకటి. దీని వల్ల కొంచెం అర్థక్లిష్టత ఏర్పడినపుడు తిరిగి కొన్ని నియమాలను చేసుకుంటూ పోవడమూ మామూలే!
ఒక మంచి వ్యాసం ద్వారా కొత్త ఆలోచనలను రేకెత్తించినందుకు కృతజ్ఞతలు.
సంస్కృతములో నపుంసక పదాలన్నీ చాలా మటుకు జడ పదార్థములే అన్నారు. కానీ చాలా జడ పదార్థములు పుంలింగములో, స్త్రీ లింగములో కూడా వున్నాయి. ఈ సూత్రం ప్రకారమైతే ప్రథమా, ద్వితీయా సమాన రూపములో వుండవు. ఇంకా, ఆకారంత మరియు కొన్ని హలంత స్త్రీలింగ పదములకు ప్రథమా విభక్తి లో, ద్వితీయా విభక్తి లో ద్వి, బహు వచన రూపములు సమానము. ఉదాహరణమునకు ఏతాహా: లతా: పశ్యంతి. “వీరు లతలను చూచుచున్నారు” లేదా “ఈ లతలు చూచుచున్నారు” అని అర్థము వస్తుంది. సర్వనామము కాకుండా సుందర్య: బాలికా: పృచ్ఛంతి, వాక్యాన్ని చుసి మాత్రమే సకర్మక క్రియ వాడినప్పుడు కర్మ చెప్పలేము. ఏతాహా: లతా: హసంతి లో ఏతాహా: లతా: అనేది కర్తృ పదము. హస్ ధాతు అకర్మక ధాతువు కాబట్టి. నాకు తెలిసింది కొంచెమే, తెలిసింది సూచించినాను. నేర్చుకుందామని.
నమస్కారం! దేశికాచార్యులు గారు. ఈ పత్రికలో మీ రచనలన్నీ నేను చదువుతూ ఆనందిస్తున్నాను. పాటలన్నీ విన్నాను.
మీరు స్టేజ్ పైన ప్రదర్శనకు అనుకూలపరిచిన బిల్హణీయము గేయనృత్యనాటిక (9/2017)కన్నా, నాకు బిల్హణీయము (7/2014) ఎక్కువ నచ్చినది. ఈ కింది ఒక్క వాక్యం మాత్రమే అందులో out of place అనిపించింది. I felt, the whole spin of story is undone by that single sentence. After all the ordeal, we readers come to believe, the king has learned a lesson not to use money and power as threats to subjugate others. He is a changed man. Then almost at the end, when we are all ready to go home, suddenly the king utters this sentence. It appeared, we are all pulled once again into the ‘greed’ territory. What’s the point? Is our happiness any lesser if we did not hear this following sentence from the king, then and there?
కెనడా లో మీరు రచించిన “బిల్హణీయము” ప్రదర్శన ఎప్పుడైనా జరపదలిస్తే, దయచేసి తెలియచేస్తే, నేను తప్పక వచ్చి చూస్తాను.
I am going to see “Cosi Fan Tutte” at the Met in New York, in about couple of weeks. I will read your writing ఇంతులందఱు నింతయే once again after that, to augment the pleasure.
(Also excited about listening to Anushka Shankar’s Sitar – as part of Pacific Symphony at Carnegie hall, during that trip of mine.)
లలిత గీతాలు గురించి Chandana అభిప్రాయం:
04/10/2018 4:50 am
ధన్యవాదములు. ఈ మాసపు పాటలు కూడా అందించాలని నా విన్నపము. సుశీల గారు పాడిన సంక్రాంతి పాట, ఋతువుల పాట మరియు అల నీల గగనాన అనే పాట post చెయ్యగలరని ఆశిస్తున్నాను.
జిగిరీ – 6వ భాగం గురించి dasaraju ramarao అభిప్రాయం:
04/08/2018 12:53 pm
గుండె తడిలొ మునిగింది, కంటిరెప్పలు కొట్టుకోవడం మానేసాయి. బాల్యం గుర్తొచ్చింది . గుడ్దెలుగు, ఇమాంలు చరిత్రలొ నిలిచి వుండవలసిన వారే. ఈ సత్యమె నవలకు బలం. పెద్దింటి కి అభినందన.
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి విజయ భాస్కర రెడ్డి మలుచూరు అభిప్రాయం:
04/08/2018 5:21 am
నేను తెలుగు వాడిని అయినా తెలుగు వ్యాకరణం అంతగా తెలియదు. కానీ నాకూ తెలిసి ప్రథమా విభక్తి డు ము వు లు అని చదువుకున్నాను. పై వ్యాసంలో చీర, చెట్టు లాంటి వాటిల్లో ప్రథమావిభక్తి ఎక్కడ వుందో తెలియపరచగలరు.
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి కామేశ్వరరావు అభిప్రాయం:
04/08/2018 5:20 am
ఆసక్తితో ఈ వ్యాసాన్ని చదివి స్పందించిన అందరికీ ధన్యవాదాలు. నేను పరిశీలించిన అంశాలకు సంబంధించి మరింత చర్చను ఆలోచనను పురికొలిపే దిశగా మీ ఆలోచనలను పంచుకున్నందుకు మరిన్ని కృతజ్ఞతలు. ఈ చర్చ మరికొంత స్పష్టతకు, మరిన్ని కొత్త ఆలోచనలకూ దారి తియ్యాలని ఆకాంక్షిస్తూ, పై వ్యాఖ్యలలో లేవనెత్తిన కొన్ని అంశాలను నాకు తెలిసిన మేర వివరించే ప్రయత్నం చేస్తాను:
1. ముందుగా పినాకపాణిగారి ఈ ప్రశ్న గురించి:
“గుడిలో శిల పూజించడం ఎందుకు?” అనే వాక్యంలో అర్థావబోధ ఎందుకు లేదు అన్నది నా ప్రశ్న. “నువ్వు గుడిలో శిల పూజించడం ఎందుకు” అనే వాక్యంలో నువ్వు అనే పదం కర్త, శిల అనే పదం కర్మ అన్నది స్పష్టమే. అక్కడ అర్ధాబోధకు పెద్ద ఇబ్బంది లేదు, అయినా ఆ వాక్యం సరికాదని నా అభిప్రాయం. దానికి కారణం ఆ వాక్యంలో కర్మ అని నా ప్రతిపాదన. మరింత స్పష్టత కోసం మరొక ఉదాహరణ చూద్దాం: “దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు”, “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” – ఈ రెండు వాక్యాలలో ఏది సరైనది, ఏది కాదు, ఎందుకు?
“కిశోర్ గోడ గుద్దుకున్నాడు” – నాకు తెలిసినంత వరకూ ఈ వాక్యం సరైనదే, ‘కుక్క పురుగు తిన్నది’ – ఇది కచ్చితంగా తప్పే! ప్రత్యేక సందర్భాలలో, సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం తెలుస్తూ ఉన్నా, సామాన్య భాషా లక్షణాన్ని బట్టి ఉండాల్సిన ప్రత్యయం ఉండకపోతే అది భాషా స్వరూపానికి విరుద్ధంగా ఉండి, తప్పే అవుతుంది. నాకు తెలిసినంత వరకూ, కేవలం అర్థబోధ ఒక్కటే భాష స్వరూపాన్ని, దాన్ని అనుసరించి దాని ప్రయోగంలో తప్పొప్పులని నిర్ణయించదు. దీని గురించి మరింత చర్చ అవసరం!
2. విశ్వనాథవారి పద్యం గురించి:
సుమలతగారు, పినాకపాణిగారూ సూచించినట్లు, మొత్తం పద్యమంతా కర్మను సూచించే పదాలే, ‘వెలుంగు’తో సహా. ఏ పదానికీ ద్వితియా విభక్తి లేదు. వరుసలో వచ్చే పదాలకు ఒకే విభక్తి ప్రత్యయం వర్తిస్తే, చివరిపదానికి మాత్రమే దాన్ని చేర్చడం అప్పుడప్పుడు జరుగుతూ ఉంటుంది. దాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని ఒక్క “వెలుంగు’ పదాన్నే ప్రస్తావించాను. సుమలతగారు అన్నట్టుగా ‘అయిన నిన్ను’ అన్న పదాలను అధ్యాహారంగా తెచ్చుకుంటే కానీ అర్థం పొసగదు. కానీ “వెలుంగర్చింతు” అని సంధి కలిసిపోవడం వల్ల, మధ్యలో ఆ అధ్యాహారం చేర్చడానికి మరింత ఇబ్బంది ఏర్పడింది. వ్యాసంలో పేర్కొన్నట్టు, ఆ పద్యం వ్యాకరణపరంగా తప్పు కాకపోయినా, నిర్మాణ పరంగా అర్థబోధకు ఇబ్బంది కలిగిస్తోంది అని నా ఉద్దేశం. దీని ముందరి “శ్రీమంజూషిక” పద్యం కూడా ఇలాంటిదే. అక్కడ “శ్రీమంతంబయి పోల్చు వెల్గునొకడే” అని వాక్యం ఆగి, “సేవింతు విశ్వేశ్వరా” అని పూర్తవుతుంది. అందువల్ల అక్కడ ‘అలాంటి వెలుగును సేవింతును’ అని అధ్యాహారంతో పూరించుకోవడం సులువవుతుంది.
3. సంస్కృతంలో నపుంసక పదాల విషయమై సుమలతగారి వ్యాఖ్య గురించి:
వారన్నది నిజమే, సంస్కృతంలో ఈ సూత్రం సర్వత్రా వర్తించదు. అలా వర్తిస్తుందని చెప్పడంకూడా నా ఉద్దేశం కాదు. ఇక్కడే భాషా స్వరూప విషయమై వ్యాకరణవేత్తల దృష్టి, భాషాశాస్త్ర వేత్తల దృష్టి కొద్దిగా వేరుగా ఉంటుంది. భాషలో కచ్చితంగా కనిపించే లక్షణాలను సూత్రాల ద్వారా నిర్వచించే ప్రయత్నం వ్యాకరణానిది. భాషాశాస్త్రంలో కచ్చితత్వం కన్నా, ఎక్కువగా కనిపించే లక్షణాల గురించి విశ్లేషించి వాటి వెనకనున్న కారణలు వెతకడం ముఖ్యం. ఆ దృష్టితో చూస్తే, సంస్కృతంలో నపుంసకలింగ పదాలకు ప్రథమ, ద్వితీయ విభక్తులు ఒకటే కావడం, నపుంసకలింగ పదాలు ఎక్కువగా జడాలే కావడం ఆసక్తికరమైన అంశం. ఇది కచ్చితంగా ఇతర భాషల్లో కనిపించే DOM లక్షణమే అని చెప్పడం కూడా నా ఉద్దేశం కాదు. దీనికీ దానికీ సంబంధం ఉండవచ్చునన్నదే నా ప్రతిపాదన. దీని గురించి కొంత పరిశోధన ఇప్పటికే జరిగింది. నపుంసకలింగానికి కర్త, కర్మల ప్రత్యయ స్వరూపం ఒకటే కావడం మిగతా ఇండో-యూరోపియన్ భాషలైన లాటిన్, గ్రీకు మొదలైన వాటిలో కూడా కనిపిస్తుంది. ఇది త్రిలింగాలున్న IE భాషల్లో ప్రాచీనంగా కనిపించే లక్షణమనీ, DOM కొంత ఆధునికంగా వచ్చిన లక్షణమనీ కొందరు భాషశాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం. అయితే నపుంసకలింగ పదాలలో కర్త కర్మల ఏక స్వరూపానికీ, అవి ఎక్కువగా జడాలే కావడానికీ కచ్చితంగా సంబంధం ఉంది. పుంస్త్రీ లింగ పదాల ద్వితియా విభక్తిలో ఎక్కువగా కనిపించే ‘మ్’ ప్రత్యయం, నపుంసకలింగ పదాల ప్రథమ/ద్వితీయలలో ఎక్కువగా కనిపించడం కూడా యాదృచ్చికం కాదని కొందరు భాషపరిశోధకుల అభిప్రాయం. ఇదికూడా, సంస్కృతంలోనే కాక లాటిన్ వంటి ఇతర IE భాషల్లో కనిపిస్తుంది. దీని గురించి మరింత వివరంగా వేరే వ్యాసం అవసరం. ఆసక్తి ఉన్న వాళ్ళు దీన్ని చదవవచ్చు:
http://www.uk-cla.org.uk/files/proceedings/Manoliu.pdf
4. “కర్మపదం ఏకవచనమా బహువచనమా అన్న విషయం మీద ఆధారపడి విభక్తులలో మార్పులు వస్తాయా! ఆ పరిశీలన ఏమైనా చేశారా?” అన్న రాధికాగారి ప్రశ్న గురించి:
నేను చూసినంత వరకూ, ద్వితియా విభక్తి ప్రత్యయంపై వచనాల ప్రభావం ఏమీ కనిపించలేదు. మీకు ప్రత్యేకంగా ఏమైనా కనిపిస్తే తప్పక ఇక్కడ పంచుకోండి.
5. “సూపర్ ఉంది” (“సూపర్ గా ఉంది” కాదు), “లైట్ తీసుకో” (“లైట్ గా తీసుకో” కాదు) వంటి ప్రయోగాలు బాగా వాడుకలోకి వచ్చాయి. ఇటువంటి ఆధునిక భాషా పరిణామాల విశ్లేషణ కోసం ఎదురు చూస్తున్నా! – అన్న వేణుగారి అభిప్రాయం గురించి:
అవును ఆధునిక తెలుగు పరిణామాన్నీ, అందులో ప్రయోగాలనీ తప్పకుండా పరిశోధించాల్సిన అవసరం ఉంది! ఇది అంత ఆషామాషీ విషయం కాదు. ముఖ్యంగా, తెలుగుపై ఒకప్పుడు సంస్కృతం చూపిన ప్రభావాన్ని, ఇప్పుడు ఇంగ్లీషు చూపిస్తున్న ప్రభావాన్ని పోల్చి, వాటి మధ్యనున్న మౌలిక భేదాన్ని వివరంగా విశ్లేషించాలని చాలా కాలంగా నా కోరిక. ఎప్పుడు సాధ్యమవుతుందో!
6. శాయిగారూ, నేనీ వ్యాసం రాస్తున్నప్పుడే, దువ్వూరివారి రమణీయాన్ని ఎవరో వ్యాఖ్యలలో ప్రస్తావిస్తారని కచ్చితంగా అనుకున్నాను! నా నమ్మకాన్ని వమ్ము చెయ్యనందుకు ధన్యవాదాలు :-)) ఇదే సందర్భంలో ‘కర్మంబున ద్వితీయ యగు’ అన్న అసలు సూత్రం వెనకనున్న ద్వంద్వార్థం కూడా పాఠకులు గమినించే ఉంటారని ఆశిస్తున్నాను 🙂
సిలబస్: 3. ఊహ అనే ఇమాజినేషన్ గురించి Sasikala అభిప్రాయం:
04/08/2018 2:59 am
నమస్తే సార్. నిస్సందేహంగా మంచి చిత్రకారులు మీరు. నిజంగానే కొన్ని బొమ్మలు కథ ఏమిటి అని హాంట్ చేయిస్తాయి.కానీ కథలోకి పూర్తిగా పోలేని మేము విజువల్ కోసం బొమ్మను ఆధారం చేసుకుంటాము. అప్పుడు మాకు మీ బొమ్మలో కూడా ఇంత గొప్ప ఉంటే ఎలా అర్థం చేసుకోగలం? మీరు వివరిస్తే చాలా బాగుంది. చేతికి ఐదు వేళ్ళ లాగా దేవుడు అన్ని స్థాయిల వారి కోసం అన్ని రకాల చిత్రకారులును సృష్టించాడు.కళను గౌరవించడంలోనే కళాకారుడి గొప్పదనం. మీరు గీసిన మల్లాదిగారి గాడిద మీద కనిపించని నంబర్ మీదే అందరికీ ఆసక్తి. అలాటి మంచి బొమ్మలు మీ చేతి వేళ్లనుండి దేవుడు ఎప్పుడూ జాలువార్చాలి అని కోరుకుంటూ మీలోని రచయితను, చిత్రకారుడిని ఇద్దరినీ అభినందిస్తున్నాను👌👍
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి indrakanti pinakapani అభిప్రాయం:
04/07/2018 4:34 pm
వ్యాసం చాలా బాగుంది. కానీ (నాకు) కొంత తికమకగా ఉంది. కైలాసాచలసానువాసము, వృషస్కంధాగ్రసంస్థాయి, తత్ప్రాలేయాచలకన్యకాకుచతటీపర్యంకనిద్రాగతంబు, ఆలోలాగ్రజటాతటీఘటితనాకౌకస్సరిత్కంబు, దేహాలంకారితలేలిహానము, (ఇవన్నీ కర్మలే!) వీటన్నిటికీ లేని ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయం ఒక్క వెలుంగుకే ఎందుకు కావలసి వచ్చిందో నాకర్థం కాలేదు. బహుశ: వ్యాస రచయిత వెలుం గర్చింతు అని సంధి వల్ల ఇలా అభిప్రాయ పడ్డారా! లేక వీటన్నిటిలో కైలాసాచలసానువాసమున్ అని ఉండి నకారానికి లోపం వచ్చిందనా! ( అలాగైతే దత్ప్రాలేయాచల అని సంధి జరగాలి!) లేక క్రియ ఐన అర్చింతు అనేది వెలుగుకు అత్యంత సమీపంలో ఉందనా! ఈ విశేషణాల వరస మారి వెలుంగు మధ్యలో ఎక్కడైనా ఉండి ఉంటే అప్పుడు కూడా వ్యాస రచయిత ఇలాగే అభిప్రాయపడే వారా!
“‘పూజించడం’ అనే క్రియ ఎప్పుడూ చైతన్యమైన కర్మ పదాన్నే ఆశిస్తుంది. ” ఇలాగనుకొని “అంచేత ఇక్కడ శిల అనే పదం విడిగా జడమే అయినా, ఈ వాక్యంలో అది చేతనత్వం పొందింది. అందువల్ల జడ ద్వితీయకు ప్రథమ వస్తుందన్న సూత్రం ఇక్కడ వర్తించదు.” అని సూత్రీకరించడం ఎందుకు? ఇక్కడ కూడా అర్థావబొధ కోసం మాత్రమే ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయం తప్పనిసరి ఐంది. దానివల్ల శిల అనేది కర్తకాదని కర్మేనని స్పష్టమౌతుంది. ఉదాహరణకు మసీదులొ కాజా తినడం ఎందుకు అనే వాక్యం లో కాజా అంటే అదొక మనిషి పేరు కావచ్చు. లేదా ఒక పదార్థం పేరు కావచ్చు. అందుకని స్పష్టత కోసం కర్మార్థంలో ‘కాజాను’ అనీ కర్త్రర్థంలో ‘కాజా’ అనీ వాడాల్సి వస్తుంది కానీ తినడం అనే క్రియతో దానికి ఏ సంబంధం ఉండదు.
ఎక్కడైనా అర్థావబోధ ముఖ్యం- జాడ్యం చైతన్యం వంటి ప్రమాణలకంటే! “‘కిశోరు గోడ(ను) గుద్దుకున్నాడు’ అనేది సరైన వాక్యమే” అయితే కుక్క పురుగు తిన్నది కూడా సరైన వాక్యమే! ఇక్కడ రెండూ చేతనాలే! కాబట్టి అర్థస్పష్టతకు లోపం లేనంత వరకు “ప్రత్యయ లోపే ప్రత్యయ లక్షణం” అనేదే ప్రమాణం.
వేణు గారు ఉదాహరించిన “సూపర్ ఉంది” >“సూపర్ గా ఉంది” కి గూడా ఇదే వర్తిసుంది. జీవద్భాష ఏదైనా మరింత వేగం పొందడానికి చేసే ప్రయత్నాల్లో ప్రత్యయాలను సాధ్యమున్నంతవరకు నివారించడం ఒకటి. దీని వల్ల కొంచెం అర్థక్లిష్టత ఏర్పడినపుడు తిరిగి కొన్ని నియమాలను చేసుకుంటూ పోవడమూ మామూలే!
ఒక మంచి వ్యాసం ద్వారా కొత్త ఆలోచనలను రేకెత్తించినందుకు కృతజ్ఞతలు.
తప్పులుంటే తెలియజేయగలరు.
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి రాధిక అభిప్రాయం:
04/06/2018 11:02 am
కర్మపదం ఏకవచనమా బహువచనమా అన్న విషయం మీద ఆధారపడి విభక్తులలో మార్పులు వస్తాయా! ఆ పరిశీలన ఏమైనా చేశారా?
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి sumalatha అభిప్రాయం:
04/05/2018 12:56 pm
సంస్కృతములో నపుంసక పదాలన్నీ చాలా మటుకు జడ పదార్థములే అన్నారు. కానీ చాలా జడ పదార్థములు పుంలింగములో, స్త్రీ లింగములో కూడా వున్నాయి. ఈ సూత్రం ప్రకారమైతే ప్రథమా, ద్వితీయా సమాన రూపములో వుండవు. ఇంకా, ఆకారంత మరియు కొన్ని హలంత స్త్రీలింగ పదములకు ప్రథమా విభక్తి లో, ద్వితీయా విభక్తి లో ద్వి, బహు వచన రూపములు సమానము. ఉదాహరణమునకు ఏతాహా: లతా: పశ్యంతి. “వీరు లతలను చూచుచున్నారు” లేదా “ఈ లతలు చూచుచున్నారు” అని అర్థము వస్తుంది. సర్వనామము కాకుండా సుందర్య: బాలికా: పృచ్ఛంతి, వాక్యాన్ని చుసి మాత్రమే సకర్మక క్రియ వాడినప్పుడు కర్మ చెప్పలేము. ఏతాహా: లతా: హసంతి లో ఏతాహా: లతా: అనేది కర్తృ పదము. హస్ ధాతు అకర్మక ధాతువు కాబట్టి. నాకు తెలిసింది కొంచెమే, తెలిసింది సూచించినాను. నేర్చుకుందామని.
ఇంతులందఱు నింతయే గురించి lyla yerneni అభిప్రాయం:
04/05/2018 10:37 am
నమస్కారం! దేశికాచార్యులు గారు. ఈ పత్రికలో మీ రచనలన్నీ నేను చదువుతూ ఆనందిస్తున్నాను. పాటలన్నీ విన్నాను.
మీరు స్టేజ్ పైన ప్రదర్శనకు అనుకూలపరిచిన బిల్హణీయము గేయనృత్యనాటిక (9/2017)కన్నా, నాకు బిల్హణీయము (7/2014) ఎక్కువ నచ్చినది. ఈ కింది ఒక్క వాక్యం మాత్రమే అందులో out of place అనిపించింది. I felt, the whole spin of story is undone by that single sentence. After all the ordeal, we readers come to believe, the king has learned a lesson not to use money and power as threats to subjugate others. He is a changed man. Then almost at the end, when we are all ready to go home, suddenly the king utters this sentence. It appeared, we are all pulled once again into the ‘greed’ territory. What’s the point? Is our happiness any lesser if we did not hear this following sentence from the king, then and there?
“మదన: ఆ! మఱచినాను చెప్పడం. మీపుత్రుడే ఈరాజ్యానికి పట్టభద్రుడౌతాడు.”
కెనడా లో మీరు రచించిన “బిల్హణీయము” ప్రదర్శన ఎప్పుడైనా జరపదలిస్తే, దయచేసి తెలియచేస్తే, నేను తప్పక వచ్చి చూస్తాను.
I am going to see “Cosi Fan Tutte” at the Met in New York, in about couple of weeks. I will read your writing ఇంతులందఱు నింతయే once again after that, to augment the pleasure.
(Also excited about listening to Anushka Shankar’s Sitar – as part of Pacific Symphony at Carnegie hall, during that trip of mine.)
Thanks, and Have a nice day! – Lyla
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి నాగమురళి అభిప్రాయం:
04/04/2018 12:16 pm
వ్యాసం చాలా బాగుంది.