మోహనగారూ నమస్కారాలు. తెలుగు సాహిత్యంతో – ఇతరభాషా సాహిత్యాలతో మీ కున్న పరిచయాన్ని పక్కనబెట్టి – మీకుగల పరిచయం తలుచుకుంటే అసూయగా ఉంది. రవీ కవీ చూడలేని వాటిని కూడా మీలొ ఉన్న పరిశోధకుడు చూసేసి లొకానికి చూపిస్తున్నాడు.
అతిశయోక్తిలొ కూడా ఒక తర్కాన్నీ అందాన్నీ సాధించవచ్చు. ఒకరకంగా కవిత్వం చేసే పని అదే. విమర్శ తోట లోకి తీసుకుపోయే బాట లాగా లేకపోయినా లోపల ఏముందో చూడటానికి వీలు లేకుండా చేసే ముళ్ళ కంచెలా ఉండకూడదు. బాటసారులకు నీడనిచ్చే చెట్టులా లేకపోయినా దోవకు అడ్డమొచ్చే తుమ్మ మొద్దు లాగా ఉండకూడదు. అద్వైతం గారు తన అభిప్రాయం -అది ఎటువంటిదైనా – చెప్పిన తర్వాత, రమగారు తన అభిప్రాయం చెప్పిన పద్ధతి (“ఇలాంటి రచనని ఆ రాసిన వాళ్ళు తప్ప బ్రహ్మదేవుడు కూడా చదవలేడు”) ముఖ్యంగా ఒకరు భోజనం చేస్తున్నప్పుడు “చీ ఇలాంటి తిండి ఎవరు తింటారు” అన్నట్టుగా ఉంది. Fools tread where angels fear to step in అన్నట్టుగాఉంది
నేను చాలావరకూ నా వ్యాఖ్య అద్వైతం గారికి క్షమాపణలుగా రాసాను. నాకు తెలిసిన తర్క మొకటే- ‘కైత’వం.
ప్రసాద్ గారూ! జయప్రభ, దిగంబరకవిత్వం మీద విపులమైన చర్చ చేసి వారి కవిత్వాన్ని విశ్లేషణ చేసి [1993 లోనే] రాసిన వ్యాసం ఉంది. [మార్గము- మార్గణము అన్న పుస్తకం లో అది చదవడానికి వీలుగా లభిస్తుంది కూడా!] అది రాసి దాదాపు ఇరవై ఏళ్ళు కావొస్తోంది కదా! అందులో ఆమె కూలంకషంగా దిగంబరుల దృస్టినీ.. వాటిని సమర్ధించిన విమర్శకుల దృస్టినీ సైతం విశ్లేషణ చేసి ఉన్నారు కదా! ఆ చర్చ తరవాత కూడా.. ఆమె ఆ వ్యాసం రాసిన తరవాత కూడా మళ్ళీ వెనక్కి వెళ్ళి ..వేలూరి ఇలాంటి మాటలు మాట్లాడటం ఆయన దృస్టిని చెబుతోంది. వేలూరికి ఆ సాహితీ సందర్భం తెలియకుండా ఉంటుందని నేను అనుకోవడం లేదు. అందువలన ఆయన అభిప్రాయం రాసిన తీరు ఈ విషయంలో తప్పక గర్హించతగినదే !!
ఇక్కడ ఒక విషయాన్ని వివరించడానికి అనుమతి ఇస్తారనుకొంటాను. సెంటో పద్యాలలాగే సెంటో కావ్యాలు కూడ ఉన్నాయి. తెలుగులో అట్టి అపూర్వమైన గ్రంథము ప్రబంధమణి భూషణము. ఇది ఒక సంకలన గ్రంథము. దీని సంకలన కర్త ఎవ్వరో తెలియదు. ఇతడు బహుశా క్రీ. శ. 1700 కు ముందు వాడు. ఎన్నో సంకలన గ్రంథాలు ఉన్నాయి. కాని ప్రబంధమణిభూషణపు విశేషము ఏమంటే ఇందులో కథ కూడ ఉన్నది. ఒక కథను అల్లుతూ దానికి సరిపోయే పద్యాలను వివిధ కావ్యలనుండి ఎన్నుకొన్నాడు కర్త. దీనిని చదివితే యిది ఒక సరికొత్త ప్రబంధమని తోచుతుంది కాని సంకలన మనిపించదు. దీని వివరాలు – ప్రబంధమణిభూషణము – పూర్వకవిసంచితము – సం. నిడుదవోలు వేంకటరావు, పోణంగి శ్రీరామ అప్పారావు – ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ, హైదరాబాదు, 1971.
విధేయుడు – మోహన
పై అభిప్రాయాల్లో, విషయాలు చాలా వరకూ అర్థమే కాలేదు. అసలు కవితే అర్థం కాలేదు నాకు. పోనీండి. ఈ కవిత, భాషా పండితులకే గానీ, నాలాంటి తెలివి తక్కువ వాళ్ళకి కాదు అని వదిలేశాను. అయితే, ఒక చిన్న తర్కం మాత్రం బాగా అర్థం అయింది.
“ఇలాంటి రచనని ఆ రాసిన వాళ్ళు తప్ప బ్రహ్మదేవుడు కూడా చదవలేడు 🙂 :).” అన్న రమా భరద్వాజ్ గారి వ్యాఖ్యని, తః తః గారు చాలా యాంత్రికంగా అర్థం చేసుకున్నారు. అందువల్లనే, చదివిన వాళ్ళు కనీసం ఒక్కరని (వారు రాసిన అభిప్రాయన్ని బట్టీ) తేల్చి, రమా భరద్వాజ్ గారు తప్పని రుజువు చేసేశారు. ఇందులో యాంత్రికత్వం తప్పితే, వేరే తర్కం ఏమీ లేదు. మొదటగా, రమా భరద్వాజ్ గారు ఈ కవిత చదివే కదా, అలా విమర్శించిందీ? అంటే, రాసిన వాళ్ళు కాకుండా, ఇంకొకరు చదివినట్టేగా? ఆ వ్యాఖ్య అర్థం అలా యాంత్రికంగా తీసుకోకూడదు. “ఇలాంటి రచనని ఎక్కువ మంది చదవలేరు” అన్న అర్థాన్నే తీసుకోవాలి. విమర్శించేటప్పుడు, అలా వ్యంగ్యంగా అనడం, ఒక అతిశయోక్తికి చెందిన పద్ధతి. ఈ యాంత్రికత ఒక్కటే అర్థం అయింది, ఈ చర్చలో.
మాధవ్!! “మూఢానురాగం” అన్నదానిని మనం నిజంగా నిరూపించలేమని అనుకుంటాను. నాకు “ఆదివారం మధ్యాహ్నాలు” చదవడానికి అక్కడ క్లిక్ చేస్తే ఆ లింకు తెరుచుకోవడం లేదు. కారణం తెలీదు. ఏదైనా ఆ కవిత ఏమో ఏమిటో ..నేను చదవలేదు.
“ఔద్వేగిక ” అన్న పదాన్ని మరీ వ్యాసాల్లో అతిగా వాడి దాన్ని మోతాదుకి మించి అరగదీసేస్తున్న కనక ప్రసాదూ!! ఆ పదాన్ని మీ వ్యాసాల్లో మీరు వాడకుండా ఉండాలంటే మేము ..పాఠకులం ఏమి చెయ్యాలో కాస్త చెబుతారూ?? చదువుతూ ఉంటే పంటికింద రాయి కన్నా కటువుగా ఉంది మరి. అంతకన్నా “ఉద్వేగం” అనడం మెరుగు కదా?? నేను ఎడిటర్ ని అయ్యుంటే ముందు మీ వ్యాసం లోని వాక్యాలని చాలా వరకూ పదాలని సవరించి ఉందును 🙂 మీ పదాల మీద మీకు “మూఢానురాగం” లేకపోతేనే సుమా!! 🙂
మాధవ్! సినీమా దర్శకుడికీ ..ఎడిటర్కీ ఉన్న సంబంధం లాంటిది సాధ్యం కాదని నేను అనుకుంటున్నాను కవిత్వానికి సంబంధించి. సినిమాకి ఒక కాల వ్యవధి ఉంది. దాన్ని మీరన్నట్టు తప్పనిసరిగా “ముస్తాబు” చేయాల్సి ఉంది. లేకపోతే డబ్బులు రావు మరి:) అందువలన అక్కడ దర్శకుడు తన ఊహని తగ్గించుకుని లేదా పక్కకి తప్పుకుని నచ్చో నచ్చకో [అది అటుంచితే..] విధిగా కత్తిరించే వాళ్లకి తన ఫిల్ముని తప్పనిసరిగా అప్పగించాలి. మంచి ఎడిటర్ ఆ దర్శకుని ఊహని “ముస్తాబు” చేసి ప్రదర్శనకి సిధ్ధం చేయాలి.
అయితే ఇదే ఇలాగే యధాతధంగా కవిత్వం విషయంలో నప్పదు. ఇందుకు కేవలం కవికి తన రచన మీద ఉండే “మూఢానురాగం” కారణం కాదు. తన ఉద్వేగాల లోంచి కవి తాను చూసే దౄశ్యాలని విమర్శకుడు చూడలేకపోవడమే! మనకి కవిత నచ్చవచ్చు లేదా ఇంకొక మాట వాడితే మరింత బాగుండునేమో అని అనిపించనూ వచ్చు. కానీ అలా ఎవరైనా చెయ్యి చేసుకుంటే అప్పుడు అది మరొక కవిత అవుతుందే తప్ప కవి రాసినదో లేదా ఊహించుకున్నదో కాలేదు. అలా మరొకరు సూచించే మార్పులతో కవి తాను తన రచనని మార్చుకోగలడా/దా?? ఈ సందర్భంలో కవి ఏమి చెయ్యాలీ అన్నది ముఖ్య మైన ప్రశ్న అవుతుంది. ఇందుకు కవుల జవాబు మనకి చాలా ముఖ్యం. వారి తోడ్పాటు లేకుండా చర్చించగలిగిన సంగతి కాదు ఇది. అది అలా ఉంచుదాం!! సృజనలో సామూహిక దృస్యాన్ని కాసేపు ఊహిద్దాం!!
అప్పుడు ఇంక ఒక కొత్త వరవడి మొదలవ్వాలి. అదెలాంటిదంటే సామూహిక రచన. ఇందులో మొదట ఒక ఊహని కవి ఆవిష్కరించగా, దానికి మొదట విమర్శకులో ఆ తరవాత పాఠకులో తమకి నచ్చే విధంగా కవి రాసిన దానికి మెరుగులు దిద్దుకుంటూ పోవడం. అప్పుడు అది ఎవరి ఊహ అవుతుందీ? కవి రచనగా అది మిగులుతుందా? ఇందుకు కవికి మనసు వొప్పుతుందా? మీరన్నట్టుగానే ఏ తల్లికీ తన పిల్ల మీద పరాయి వాళ్ళ అజమాయిషీ నచ్చనట్టే 🙂 అది స్వాభావికం కదూ? పైగా కవి మాత్రమే అసలు “తొలిగా” ఎందుకని రచన చేయాలీ?? ముందుగా విమర్శకులే చెప్పి పాఠకులే పాల్గొని చివరగా కవే తన ఊహతో దానిని ఏల సరిదిద్ద రాదూ?? రచన అన్నది సామూహిక కృషిగా మారుతున్నప్పుడు తొలి అడుగు కవి మాత్రమే ఎందుకూ వేయడం?? మళ్ళా ఆ పాత్ర లేదా ఆ బాధ్యతా కవే నిర్వహించాలా ఏం? పోనీ కవే మొదటి ఊహ చేసి రచనని మిగిలిన వారికి అందించాదని అనుకుందాం. దాని మీద విమర్శకులు తమకి తోచిన మార్పులని చేశారనుకుందాం!
చివరికి ఇంతా చేసి అసలు విమర్శకుడు /రాలు చేసిన మార్పులు పాఠకులికి నచ్చక పోతేనో?? అంటే మళ్ళీ ఆ మార్పులు చేసే వాళ్ళకి తప్పనిసరిగా ఏదో ఒక స్థాయీ ఒక అర్హతా ఉండాలన్నమాట. దాన్ని దేని ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారూ?? ఎవరు నిర్ణయిస్తారూ?? ఇంతాచేసి అది ఏమన్నా సృజన విషయం లో అంతిమ తీర్పా?? అంటే ..చివరికి తేలేదేమిటీ?? సృజన ఎప్పుడైనా వ్యక్తి నిస్టమే కావాలి అనే!! మీరిచ్చిన సినిమా దర్శక ఎడిటర్ల పోలిక కవిత్వానికి నప్పదనే!! సౄజన అచ్చంగా పిల్లల్ని కనడం లాంటిదే!! వాళ్ళ రూపురేఖలు పక్కవాళ్లకి నచ్చడం కాదిక్కడ ముఖ్యం. దాన్ని సృస్టించిన వాళ్ళకే దాని మీద సర్వంసహా అధికారం ఉంటుంది. అది వాళ్ళ రక్త నిస్టమైనది.
సృజనే ముఖ్యం! సృజించే వారి శక్తి కొలది మాత్రమే కల్పన వర్ధిల్లుతుంది. బాగున్న ఊహ బాగుంటుంది. బాగులేనిది మరుగున పడిపోతుంది. అందరూ కల్పన చేయలేరు. కొందరే చేయగలరు. దాని రహశ్యం తెలిసిన వారే కవి శబ్దానికి తగుదురు. మిగిలిన వారు యధాశక్తి కవులు. ఇంక ఇటువంటి మాటలంటారా?? మాట్లాడుకోవడమే 🙂
లైలా గారు లేవనెత్తిన సాంఘీక అంశాలని, “లోకో విభిన్న రుచిః” అనే ఆర్యోక్తితో, వేలూరి గారు ఎగర గొట్టడం సబబుగా లేదు. ఇదేమీ, “ఒకరికి బంగాళా దుంప ఇష్టమైతే, ఇంకొకరికి టొమాటో ఇష్టం” లాంటి విషయం కాదు. విప్లవ కవులు అని చెప్పుకునే వారు, స్త్రీలకు సంబంధించిన విషయాల్లో ఎంత బండతనంతో వుంటారో, వారిని అవమానించే మాటలను, వేరే ఆలోచన లేకుండా, ఎలా తమ విప్లవ కవిత్వంలో వాడుకుంటారో తెలియజేసే విషయం ఇది. దీని రుచి సమాజంలో అందరికీ ఒకేలాగా వుండాలి కదా? ఈ బూర్జువా సమాజంలో, పురుషులు ఇతర పురుషులను తిట్టే తిట్లు, ఎక్కువగా ఆ పురుషులకు సంబంధించిన స్త్రీలని అవమానం చేసే మాటలే. స్త్రీ వివక్షకి సంబంధించిన విషయాలు, అభ్యుదయ వాదులకు ఒకే రకంగా రుచించాలి.
వేలూరి గారూ !! మీరే కవిత్వం రాస్తానంటే ఇహనేం 🙂 తప్పక ఎదురుచూస్తాను . కవులని వెక్కిరిస్తూ..స్తూ.. స్తూ.. మీరు కవిత్వం వేపు మళ్ళడం, ఇలా మీరు కవిత్వానికి లొంగడం ..ఆసక్తి దాయకమైన విషయమే కదా !! రాయండి రాయండి. నాలాంటి వారికి కాస్త కవిత్వాన్ని గురించి కొత్త సంగతులని చెప్పిన వారవుతారు 🙂 ధన్యోస్మి !!
తహతహ గారూ !! నా ఉద్దేశ్యం లో ఏ కవిత అయినా దానికదే స్వతంత్రం గా నిలబడాలి. మంచికైనా ..కానిదానికైనా !! ఇంకొకరు మెచ్చినందువల్లా కాదు నొచ్చినందువల్లా కాదు. సమర్ధింపుకేమి . దేన్నైనా సమర్ధించవచ్చు. చివరగా ఏదైనా మాటల గారడీ వే కద 🙂 అందువలన మీ కవితలోని భాషా భేషజానికి తిరిగీ నేను సిఫార్సు చేసే పని పడదు లెండి. ఈమాట పత్రికే చాలు . అన్ని సిఫార్సులకీ !! వేలూరి ఆ పనిని అప్పుడే మొదలెట్టారుగా !!
ఇంతకీ , నాకు అనిపించిన అభిప్రాయం నేను రాసేను. అలా కాకుండా మీ” భావావేశం” నా” విమర్శకావేశా”న్ని గనక మించినదే అయితే మంచిదే కద !! ఇలాగే రాస్తూండండి. అయితే నా అభిప్రాయం మాత్రం ఇప్పటికీ ఇదివరకటిదే !!
దీక్షా లాక్షా రాగ రేఖ గురించి తః తః అభిప్రాయం:
06/15/2012 5:44 am
మోహనగారూ నమస్కారాలు. తెలుగు సాహిత్యంతో – ఇతరభాషా సాహిత్యాలతో మీ కున్న పరిచయాన్ని పక్కనబెట్టి – మీకుగల పరిచయం తలుచుకుంటే అసూయగా ఉంది. రవీ కవీ చూడలేని వాటిని కూడా మీలొ ఉన్న పరిశోధకుడు చూసేసి లొకానికి చూపిస్తున్నాడు.
మిత్రుడు
తః తః
దీక్షా లాక్షా రాగ రేఖ గురించి తః తః అభిప్రాయం:
06/14/2012 12:52 pm
ప్రసాద్ గారూ:
అతిశయోక్తిలొ కూడా ఒక తర్కాన్నీ అందాన్నీ సాధించవచ్చు. ఒకరకంగా కవిత్వం చేసే పని అదే. విమర్శ తోట లోకి తీసుకుపోయే బాట లాగా లేకపోయినా లోపల ఏముందో చూడటానికి వీలు లేకుండా చేసే ముళ్ళ కంచెలా ఉండకూడదు. బాటసారులకు నీడనిచ్చే చెట్టులా లేకపోయినా దోవకు అడ్డమొచ్చే తుమ్మ మొద్దు లాగా ఉండకూడదు. అద్వైతం గారు తన అభిప్రాయం -అది ఎటువంటిదైనా – చెప్పిన తర్వాత, రమగారు తన అభిప్రాయం చెప్పిన పద్ధతి (“ఇలాంటి రచనని ఆ రాసిన వాళ్ళు తప్ప బ్రహ్మదేవుడు కూడా చదవలేడు”) ముఖ్యంగా ఒకరు భోజనం చేస్తున్నప్పుడు “చీ ఇలాంటి తిండి ఎవరు తింటారు” అన్నట్టుగా ఉంది. Fools tread where angels fear to step in అన్నట్టుగాఉంది
నేను చాలావరకూ నా వ్యాఖ్య అద్వైతం గారికి క్షమాపణలుగా రాసాను. నాకు తెలిసిన తర్క మొకటే- ‘కైత’వం.
అద్దంలో జిన్నా: కథ నచ్చిన కారణం గురించి rama bharadvaj అభిప్రాయం:
06/13/2012 9:35 pm
ప్రసాద్ గారూ! జయప్రభ, దిగంబరకవిత్వం మీద విపులమైన చర్చ చేసి వారి కవిత్వాన్ని విశ్లేషణ చేసి [1993 లోనే] రాసిన వ్యాసం ఉంది. [మార్గము- మార్గణము అన్న పుస్తకం లో అది చదవడానికి వీలుగా లభిస్తుంది కూడా!] అది రాసి దాదాపు ఇరవై ఏళ్ళు కావొస్తోంది కదా! అందులో ఆమె కూలంకషంగా దిగంబరుల దృస్టినీ.. వాటిని సమర్ధించిన విమర్శకుల దృస్టినీ సైతం విశ్లేషణ చేసి ఉన్నారు కదా! ఆ చర్చ తరవాత కూడా.. ఆమె ఆ వ్యాసం రాసిన తరవాత కూడా మళ్ళీ వెనక్కి వెళ్ళి ..వేలూరి ఇలాంటి మాటలు మాట్లాడటం ఆయన దృస్టిని చెబుతోంది. వేలూరికి ఆ సాహితీ సందర్భం తెలియకుండా ఉంటుందని నేను అనుకోవడం లేదు. అందువలన ఆయన అభిప్రాయం రాసిన తీరు ఈ విషయంలో తప్పక గర్హించతగినదే !!
రమ.
దీక్షా లాక్షా రాగ రేఖ గురించి మోహన అభిప్రాయం:
06/13/2012 7:57 pm
ఇక్కడ ఒక విషయాన్ని వివరించడానికి అనుమతి ఇస్తారనుకొంటాను. సెంటో పద్యాలలాగే సెంటో కావ్యాలు కూడ ఉన్నాయి. తెలుగులో అట్టి అపూర్వమైన గ్రంథము ప్రబంధమణి భూషణము. ఇది ఒక సంకలన గ్రంథము. దీని సంకలన కర్త ఎవ్వరో తెలియదు. ఇతడు బహుశా క్రీ. శ. 1700 కు ముందు వాడు. ఎన్నో సంకలన గ్రంథాలు ఉన్నాయి. కాని ప్రబంధమణిభూషణపు విశేషము ఏమంటే ఇందులో కథ కూడ ఉన్నది. ఒక కథను అల్లుతూ దానికి సరిపోయే పద్యాలను వివిధ కావ్యలనుండి ఎన్నుకొన్నాడు కర్త. దీనిని చదివితే యిది ఒక సరికొత్త ప్రబంధమని తోచుతుంది కాని సంకలన మనిపించదు. దీని వివరాలు – ప్రబంధమణిభూషణము – పూర్వకవిసంచితము – సం. నిడుదవోలు వేంకటరావు, పోణంగి శ్రీరామ అప్పారావు – ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ, హైదరాబాదు, 1971.
విధేయుడు – మోహన
దీక్షా లాక్షా రాగ రేఖ గురించి ప్రసాద్ అభిప్రాయం:
06/13/2012 7:21 pm
పై అభిప్రాయాల్లో, విషయాలు చాలా వరకూ అర్థమే కాలేదు. అసలు కవితే అర్థం కాలేదు నాకు. పోనీండి. ఈ కవిత, భాషా పండితులకే గానీ, నాలాంటి తెలివి తక్కువ వాళ్ళకి కాదు అని వదిలేశాను. అయితే, ఒక చిన్న తర్కం మాత్రం బాగా అర్థం అయింది.
“ఇలాంటి రచనని ఆ రాసిన వాళ్ళు తప్ప బ్రహ్మదేవుడు కూడా చదవలేడు 🙂 :).” అన్న రమా భరద్వాజ్ గారి వ్యాఖ్యని, తః తః గారు చాలా యాంత్రికంగా అర్థం చేసుకున్నారు. అందువల్లనే, చదివిన వాళ్ళు కనీసం ఒక్కరని (వారు రాసిన అభిప్రాయన్ని బట్టీ) తేల్చి, రమా భరద్వాజ్ గారు తప్పని రుజువు చేసేశారు. ఇందులో యాంత్రికత్వం తప్పితే, వేరే తర్కం ఏమీ లేదు. మొదటగా, రమా భరద్వాజ్ గారు ఈ కవిత చదివే కదా, అలా విమర్శించిందీ? అంటే, రాసిన వాళ్ళు కాకుండా, ఇంకొకరు చదివినట్టేగా? ఆ వ్యాఖ్య అర్థం అలా యాంత్రికంగా తీసుకోకూడదు. “ఇలాంటి రచనని ఎక్కువ మంది చదవలేరు” అన్న అర్థాన్నే తీసుకోవాలి. విమర్శించేటప్పుడు, అలా వ్యంగ్యంగా అనడం, ఒక అతిశయోక్తికి చెందిన పద్ధతి. ఈ యాంత్రికత ఒక్కటే అర్థం అయింది, ఈ చర్చలో.
ప్రసాద్
మూడు లాంతర్లు -11 గురించి rama bharadvaj అభిప్రాయం:
06/13/2012 3:24 pm
మాధవ్!! “మూఢానురాగం” అన్నదానిని మనం నిజంగా నిరూపించలేమని అనుకుంటాను. నాకు “ఆదివారం మధ్యాహ్నాలు” చదవడానికి అక్కడ క్లిక్ చేస్తే ఆ లింకు తెరుచుకోవడం లేదు. కారణం తెలీదు. ఏదైనా ఆ కవిత ఏమో ఏమిటో ..నేను చదవలేదు.
“ఔద్వేగిక ” అన్న పదాన్ని మరీ వ్యాసాల్లో అతిగా వాడి దాన్ని మోతాదుకి మించి అరగదీసేస్తున్న కనక ప్రసాదూ!! ఆ పదాన్ని మీ వ్యాసాల్లో మీరు వాడకుండా ఉండాలంటే మేము ..పాఠకులం ఏమి చెయ్యాలో కాస్త చెబుతారూ?? చదువుతూ ఉంటే పంటికింద రాయి కన్నా కటువుగా ఉంది మరి. అంతకన్నా “ఉద్వేగం” అనడం మెరుగు కదా?? నేను ఎడిటర్ ని అయ్యుంటే ముందు మీ వ్యాసం లోని వాక్యాలని చాలా వరకూ పదాలని సవరించి ఉందును 🙂 మీ పదాల మీద మీకు “మూఢానురాగం” లేకపోతేనే సుమా!! 🙂
మాధవ్! సినీమా దర్శకుడికీ ..ఎడిటర్కీ ఉన్న సంబంధం లాంటిది సాధ్యం కాదని నేను అనుకుంటున్నాను కవిత్వానికి సంబంధించి. సినిమాకి ఒక కాల వ్యవధి ఉంది. దాన్ని మీరన్నట్టు తప్పనిసరిగా “ముస్తాబు” చేయాల్సి ఉంది. లేకపోతే డబ్బులు రావు మరి:) అందువలన అక్కడ దర్శకుడు తన ఊహని తగ్గించుకుని లేదా పక్కకి తప్పుకుని నచ్చో నచ్చకో [అది అటుంచితే..] విధిగా కత్తిరించే వాళ్లకి తన ఫిల్ముని తప్పనిసరిగా అప్పగించాలి. మంచి ఎడిటర్ ఆ దర్శకుని ఊహని “ముస్తాబు” చేసి ప్రదర్శనకి సిధ్ధం చేయాలి.
అయితే ఇదే ఇలాగే యధాతధంగా కవిత్వం విషయంలో నప్పదు. ఇందుకు కేవలం కవికి తన రచన మీద ఉండే “మూఢానురాగం” కారణం కాదు. తన ఉద్వేగాల లోంచి కవి తాను చూసే దౄశ్యాలని విమర్శకుడు చూడలేకపోవడమే! మనకి కవిత నచ్చవచ్చు లేదా ఇంకొక మాట వాడితే మరింత బాగుండునేమో అని అనిపించనూ వచ్చు. కానీ అలా ఎవరైనా చెయ్యి చేసుకుంటే అప్పుడు అది మరొక కవిత అవుతుందే తప్ప కవి రాసినదో లేదా ఊహించుకున్నదో కాలేదు. అలా మరొకరు సూచించే మార్పులతో కవి తాను తన రచనని మార్చుకోగలడా/దా?? ఈ సందర్భంలో కవి ఏమి చెయ్యాలీ అన్నది ముఖ్య మైన ప్రశ్న అవుతుంది. ఇందుకు కవుల జవాబు మనకి చాలా ముఖ్యం. వారి తోడ్పాటు లేకుండా చర్చించగలిగిన సంగతి కాదు ఇది. అది అలా ఉంచుదాం!! సృజనలో సామూహిక దృస్యాన్ని కాసేపు ఊహిద్దాం!!
అప్పుడు ఇంక ఒక కొత్త వరవడి మొదలవ్వాలి. అదెలాంటిదంటే సామూహిక రచన. ఇందులో మొదట ఒక ఊహని కవి ఆవిష్కరించగా, దానికి మొదట విమర్శకులో ఆ తరవాత పాఠకులో తమకి నచ్చే విధంగా కవి రాసిన దానికి మెరుగులు దిద్దుకుంటూ పోవడం. అప్పుడు అది ఎవరి ఊహ అవుతుందీ? కవి రచనగా అది మిగులుతుందా? ఇందుకు కవికి మనసు వొప్పుతుందా? మీరన్నట్టుగానే ఏ తల్లికీ తన పిల్ల మీద పరాయి వాళ్ళ అజమాయిషీ నచ్చనట్టే 🙂 అది స్వాభావికం కదూ? పైగా కవి మాత్రమే అసలు “తొలిగా” ఎందుకని రచన చేయాలీ?? ముందుగా విమర్శకులే చెప్పి పాఠకులే పాల్గొని చివరగా కవే తన ఊహతో దానిని ఏల సరిదిద్ద రాదూ?? రచన అన్నది సామూహిక కృషిగా మారుతున్నప్పుడు తొలి అడుగు కవి మాత్రమే ఎందుకూ వేయడం?? మళ్ళా ఆ పాత్ర లేదా ఆ బాధ్యతా కవే నిర్వహించాలా ఏం? పోనీ కవే మొదటి ఊహ చేసి రచనని మిగిలిన వారికి అందించాదని అనుకుందాం. దాని మీద విమర్శకులు తమకి తోచిన మార్పులని చేశారనుకుందాం!
చివరికి ఇంతా చేసి అసలు విమర్శకుడు /రాలు చేసిన మార్పులు పాఠకులికి నచ్చక పోతేనో?? అంటే మళ్ళీ ఆ మార్పులు చేసే వాళ్ళకి తప్పనిసరిగా ఏదో ఒక స్థాయీ ఒక అర్హతా ఉండాలన్నమాట. దాన్ని దేని ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారూ?? ఎవరు నిర్ణయిస్తారూ?? ఇంతాచేసి అది ఏమన్నా సృజన విషయం లో అంతిమ తీర్పా?? అంటే ..చివరికి తేలేదేమిటీ?? సృజన ఎప్పుడైనా వ్యక్తి నిస్టమే కావాలి అనే!! మీరిచ్చిన సినిమా దర్శక ఎడిటర్ల పోలిక కవిత్వానికి నప్పదనే!! సౄజన అచ్చంగా పిల్లల్ని కనడం లాంటిదే!! వాళ్ళ రూపురేఖలు పక్కవాళ్లకి నచ్చడం కాదిక్కడ ముఖ్యం. దాన్ని సృస్టించిన వాళ్ళకే దాని మీద సర్వంసహా అధికారం ఉంటుంది. అది వాళ్ళ రక్త నిస్టమైనది.
సృజనే ముఖ్యం! సృజించే వారి శక్తి కొలది మాత్రమే కల్పన వర్ధిల్లుతుంది. బాగున్న ఊహ బాగుంటుంది. బాగులేనిది మరుగున పడిపోతుంది. అందరూ కల్పన చేయలేరు. కొందరే చేయగలరు. దాని రహశ్యం తెలిసిన వారే కవి శబ్దానికి తగుదురు. మిగిలిన వారు యధాశక్తి కవులు. ఇంక ఇటువంటి మాటలంటారా?? మాట్లాడుకోవడమే 🙂
రమ.
అద్దంలో జిన్నా: కథ నచ్చిన కారణం గురించి ప్రసాద్ అభిప్రాయం:
06/13/2012 2:47 pm
లైలా గారు లేవనెత్తిన సాంఘీక అంశాలని, “లోకో విభిన్న రుచిః” అనే ఆర్యోక్తితో, వేలూరి గారు ఎగర గొట్టడం సబబుగా లేదు. ఇదేమీ, “ఒకరికి బంగాళా దుంప ఇష్టమైతే, ఇంకొకరికి టొమాటో ఇష్టం” లాంటి విషయం కాదు. విప్లవ కవులు అని చెప్పుకునే వారు, స్త్రీలకు సంబంధించిన విషయాల్లో ఎంత బండతనంతో వుంటారో, వారిని అవమానించే మాటలను, వేరే ఆలోచన లేకుండా, ఎలా తమ విప్లవ కవిత్వంలో వాడుకుంటారో తెలియజేసే విషయం ఇది. దీని రుచి సమాజంలో అందరికీ ఒకేలాగా వుండాలి కదా? ఈ బూర్జువా సమాజంలో, పురుషులు ఇతర పురుషులను తిట్టే తిట్లు, ఎక్కువగా ఆ పురుషులకు సంబంధించిన స్త్రీలని అవమానం చేసే మాటలే. స్త్రీ వివక్షకి సంబంధించిన విషయాలు, అభ్యుదయ వాదులకు ఒకే రకంగా రుచించాలి.
ప్రసాద్
తెలుగు భాష వయస్సెంత? గురించి వెంకట చలపతి బాబు అభిప్రాయం:
06/13/2012 2:48 am
నేను ఈ విషయాన్ని నా మిత్రులకి అందించుటకు నా facebook లో మీ అనుమతి లేకుండా ప్రచురించాను… నన్ను క్షమించండి.
[మీరు దయచేసి వ్యాసాన్ని మీ ఫేస్బుక్ నుంచి తీసివేసి, ఈమాటలో వ్యాసానికి లింక్ ఇవ్వండి. – సం.]
తెలుగు భాష వయస్సెంత? గురించి వెంకట చలపతి బాబు అభిప్రాయం:
06/13/2012 2:39 am
చాలా బాగుంది… ప్రతి ఒక్కరు చదవాలి…. తెలుసుకొవాలి…
దీక్షా లాక్షా రాగ రేఖ గురించి rama bharadvaj అభిప్రాయం:
06/12/2012 2:02 pm
వేలూరి గారూ !! మీరే కవిత్వం రాస్తానంటే ఇహనేం 🙂 తప్పక ఎదురుచూస్తాను . కవులని వెక్కిరిస్తూ..స్తూ.. స్తూ.. మీరు కవిత్వం వేపు మళ్ళడం, ఇలా మీరు కవిత్వానికి లొంగడం ..ఆసక్తి దాయకమైన విషయమే కదా !! రాయండి రాయండి. నాలాంటి వారికి కాస్త కవిత్వాన్ని గురించి కొత్త సంగతులని చెప్పిన వారవుతారు 🙂 ధన్యోస్మి !!
తహతహ గారూ !! నా ఉద్దేశ్యం లో ఏ కవిత అయినా దానికదే స్వతంత్రం గా నిలబడాలి. మంచికైనా ..కానిదానికైనా !! ఇంకొకరు మెచ్చినందువల్లా కాదు నొచ్చినందువల్లా కాదు. సమర్ధింపుకేమి . దేన్నైనా సమర్ధించవచ్చు. చివరగా ఏదైనా మాటల గారడీ వే కద 🙂 అందువలన మీ కవితలోని భాషా భేషజానికి తిరిగీ నేను సిఫార్సు చేసే పని పడదు లెండి. ఈమాట పత్రికే చాలు . అన్ని సిఫార్సులకీ !! వేలూరి ఆ పనిని అప్పుడే మొదలెట్టారుగా !!
ఇంతకీ , నాకు అనిపించిన అభిప్రాయం నేను రాసేను. అలా కాకుండా మీ” భావావేశం” నా” విమర్శకావేశా”న్ని గనక మించినదే అయితే మంచిదే కద !! ఇలాగే రాస్తూండండి. అయితే నా అభిప్రాయం మాత్రం ఇప్పటికీ ఇదివరకటిదే !!
రమ.