ఈ “తెలుగు వ్యాసం” పైన వ్యాసం చాలా బాగుంది. వక్కణం తిరుమల రామచంద్ర గారికి కృతజ్ఞతలు. ఇంకా వ్యాసం మీద వ్యాసం అంటే దాని విస్తృతి, పరిధి, వ్యాస రకాలు, వ్యాస నిర్మాణం, వ్యాస పరిణతి, పరిమాణం వంటి విషయాల మీద ప్రత్యేకమైన వచన రచనలు వస్తే బాగుంటుంది. దీనిమీద విస్తృత పరిశోధనలు జరగాల్సిన అవసరం ఉంది.
భూషణ్ గారూ: గ్రంథచౌర్యం గురించి సమగ్రమైన, సునిశితమైన చక్కని వ్యాసం వ్రాశారు. అలాగే చౌర్యానికి గురైన మా నాన్నగారి వ్యాసాన్ని ప్రస్తావించి ఈ విషయాన్ని వెలుగులోకి తీసుకువచ్చినందుకు అనేకానేక ధన్యవాదాలు 🙏 ఇండియా ప్రయాణం, అనారోగ్యం, ఇతర వత్తిళ్లలో వెంటనే స్పందించలేకపోయాను.
తః తః గారూ: మీరన్నది నిజం. చెళ్ళపిళ్ళవారు శ్రీశ్రీతో మాట్లాడుతూ “మన కవిత్వానికి లక్షణం కంఠవశమయ్యే రచన” అన్నారు. ఇది అబ్బూరివారి పుస్తకంలో ప్రస్తావించారు. పైన హనుమంతరావుగారు కూడా quote చేశారు.
ఇదే విషయం గురించి మా నాన్నగారు కవిత్వం నా దృక్పథం (2010లో వ్రాసిన వ్యాసం)లో ప్రస్తావించారు. అది జయంతిలోనో మరో అచ్చు పత్రికలోనో తర్వాత ప్రచురింపబడినా వెబ్ లింకు లేదు. అయినా ఆ సందర్భం గురించి ఆయన వ్రాసిన వ్యాసంలో ఒక పేరాని ఇక్కడ quote చేస్తున్నాను.
“ఛందోబద్ధంగా పద్యం వ్రాయగలిగితే చాలు దానికి ఏదో ఒక మేరకు readability వస్తుంది. ఏదో ఒక మేరకు కంఠవశం అయ్యే గుణం అది సంతరించుకుంటుంది. అంటే, ప్రాచీన ఛందోరీతుల ఔదార్యం వల్ల, వైశిష్ట్యం వల్ల ఒక handsome subsidy రచయిత పొందవచ్చునన్నమాట. కానీ, వచన కవిత అలా కాదు. వచన కవిత వ్రాయబోయి ఎందుకూ కొరగాని భ్రష్టమైన వచనమే వ్రాయడం చాలా సందర్భాలలో జరుగుతుంది. తిలక్ గారు వచన కవితలపై కల్పించిన మక్కువతో ఎన్నో వచన కవితల్ని, అక్కడక్కడనైనా చదివాను. సత్యమైన విషయమేమిటంటే, ఆకట్టుకొనే కవితల కోసం వెదికినా అవి ఎక్కువగా కనిపించకపోవటం, కంఠవశమయ్యే గుణం వాటికి లేకపోవటం, మనల వదలకుండా వెంబడించే పంక్తుల సమాహారం లేకపోవటం.”కంఠవశమయ్యే గుణం” అని ఈ వ్యాసంలో పదే పదే ప్రస్తావించటం జరుగుతున్నది. ఇది చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రిగారి పదబంధం. ఒకసారి శ్రీశ్రీగారు వేంకటశాస్త్రిగారిని (శ్రీశ్రీగారికి శాస్త్రిగారంటే చాలా గౌరవమట) వినయంగా అడిగారట,’కవిత్వానికి ప్రధాన లక్షణమేమిటి’ అని. దానికి వారు’కంఠవశమయ్యే గుణం కవితకు ప్రధాన లక్షణాలలో ఒకటి’అని అభిభాషించారట.“
ఈ వ్యాసం ప్రతి నాకు అందుబాటులో ఉండటానికి ఒకే ఒక్క కారణం మా నాన్నగారి ప్రతి తెలుగు రచనను నేను టైప్ చేయడం మాత్రమే 😊
వెంకటశాస్త్రి గారంటే శ్రీశ్రీకి అపార గౌరవభక్తులుండేవి. శాస్త్రి గారితో పరిచయమయిన తరువాత శ్రీశ్రీ కొంచెం తడబడుతూ “కవిత్వం మీద తమ అభిప్రాయమేఁవి” టన్నాడు. అప్పటికే వయో వృద్ధులూ, అస్వస్థులూ అయిన శాస్త్రిగారు మందహాసం చేసి “నేను కవినేనా?” అని అడిగారు. తనలా అడగటంతో ఏమన్నా పొరబాటు చేశానా అని సందేహిస్తూ “మీరు కాకపోతే ఈ ఆంధ్రదేశంలో మరెవ్వరండీ కవి?” అన్నాడు శ్రీశ్రీ గట్టిగా. శాస్త్రిగారు నవ్వారు. “కవిత్వం అంటే ఏదికాదో చెప్పటం సులభం కానీ, ఏది కవిత్వమో చెప్పటం కష్టం… మన కవిత్వానికి లక్షణం కంఠవశం కాగల రచన. మననం చేసుకోవటానికి అనువయిన పద సంచయనం చెయ్యాలి. కర్ణపేయంగా ఉండాలి. రసనాగ్ర నర్తకి! అంతవరకూ నేను సాధించాను”. శాస్త్రి గారు తనలో తాను నవ్వుకుంటూ పడకకుర్చీ మీద వెనక్కి తలపెట్టారు. ఆకస్మాత్తుగా ముందుకు వంగి “అయితే అంతమాత్త్రాన అది కవిత్వం అయిపోదు…” శాస్త్రిగారెవర్నో లోపలినుంచి పిలిచారు. మేము లేచాం. శ్రీశ్రీని చూస్తూ శాస్త్రి గారన్నారు. -“నువ్వు చెప్పు కవిత్వం అంటే ఏఁవిటో… అంత సులభఁవటయ్యా? అసలు నిర్ణయించేవారే లేరే ఈ దేశంలో. నీకు నేనూ నాకు నువ్వూ తప్ప… అంచేతనే కాబోలు మనం అనువాదాలూ, అనుసరణలతో ప్రారంభించాం… పోయిరండి” అన్నారు.
ఆనాటి శాస్త్రి గారి నిర్వచనాన్ని శ్రీశ్రీ నాతో జీవితాంతం దాకా ప్రస్తావించేవాడు. ఈనాటి ‘ప్రయోగాత్మక’ కవితలో కంఠవశం కాగల లక్షణం లోపించిందని శ్రీశ్రీకి తెలుసు. అంచేతనే అలాంటి కవిత్వానికి భవిష్యత్తు సంకోచప్రదమనేవాడు. అంతేకాదు, ఇతర భాషల్లోంచి కవిత్వాన్ని అనువందిచటం కూడా తెలుగు సాహిత్యాభ్యుదయానికి ముఖ్యాంశం అని అంటూ “శాస్త్రిగారూ అలా అన్నారే” అనేవాడు.
తః తః గారు :
నమస్తే.
ఈ వ్యాసం వ్రాసినందుకుగాను, మీరు పంచుకున్న సమాచారం ఫలశ్రుతిగా భావిస్తాను. నా దగ్గర 16 శతాబ్దపు ఆంగ్ల వర్ణ విన్యాసంతో ఉన్న పుస్తకాలు ఒకటి రెండు ఉన్నాయి. నా యవ్వనకాలంలో మిట్ట మధ్యాహ్నం పూట- మన ప్రబంధకవులకు సమకాలికుడైన Shakespeare నాటకాలు చదివి – అతని కల్పనాశక్తికి అబ్బురపోయిన క్షణాలు సజీవంగా ఉన్నాయి. అంతటివాడి వెనుక గల చోదకశక్తిని వెలికి తీసిన పరిశోధకులు ధన్యులు. ఈ విషయం ఎందుకనో నా దాకా రాలేదు. మీరు తెలిపినందుకు ఎంతో సంతోషం. ఈ ఏడాది చదవదగిన పుస్తకాలు ముగించేదాకా, ఈ అరుదైన పొత్తాన్ని ఆలస్యం చేయకుండా తెప్పించుకుని చదవాలన్న తహతహను ఆపుకుంటున్నాను -భూషణ్.
దాదాపుగా ఇలాంటి రోజూవారీ పరిస్థితులు గమనించి అసలు ఈ అంటు, ముట్టు, ఏమిటి, వీటి అవసరం ఏమిటి, అన్నిటికీ మించి ఇవి అన్ని ఎందుకు పాటించాలి అనే గబగబా నా గూగుల్ కీబోర్డ్ ని బద్దలు కొడితే మీ విలువైన సమాధానం దొరికింది.
భారతదేశంలో ఉంటూనే ఇవి అన్నీ పట్టించుకోని రోజుల్లో, మీరు వేరే దేశం లో ఉండి కూడా ఇవి అన్నీ రీసెర్చ్ చేస్తున్నారు అంటే చాలా గొప్ప విషయం.
విజయ్ గారు మీ కవితలు ఎంతో బాగున్నాయి నిజంగా చాలా అర్థవంతంగా కూడా ఉన్నాయి కంగ్రాట్యులేషన్స్ అండి ఇంకో ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే నేను తూర్పుగోదావరి జిల్లా నుండి పీపుల్స్ గార్డియన్ అనే ఒక వెబ్ డైలీ న్యూస్ పేపర్ ని నడుపుతున్నాను దానిలో మీ కవితలు ప్రచురించాలి అని ఆశిస్తున్నాను దయచేసి మీ మొబైల్ నెంబర్ తెలియజేయగలరు ఇక్కడ నా మొబైల్ నెంబర్ ఇస్తున్నాను 949 2251150 మరియు 6281679225 పై రెండింటికీ వాట్సాప్ అకౌంట్ కలవు దయచేసి కవితలను ప్రచురించడానికి అనుమతించగలరు
తెలుగు వ్యాసం గురించి యెల్చాల నర్సింలు అభిప్రాయం:
11/29/2022 9:09 am
ఈమాట సంపాదకులకు నమస్కారములు.
ఈ “తెలుగు వ్యాసం” పైన వ్యాసం చాలా బాగుంది. వక్కణం తిరుమల రామచంద్ర గారికి కృతజ్ఞతలు. ఇంకా వ్యాసం మీద వ్యాసం అంటే దాని విస్తృతి, పరిధి, వ్యాస రకాలు, వ్యాస నిర్మాణం, వ్యాస పరిణతి, పరిమాణం వంటి విషయాల మీద ప్రత్యేకమైన వచన రచనలు వస్తే బాగుంటుంది. దీనిమీద విస్తృత పరిశోధనలు జరగాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఈ రచన నా సొంతం కాదు! గురించి Vaidehi Sasidhar అభిప్రాయం:
11/25/2022 8:40 pm
భూషణ్ గారూ: గ్రంథచౌర్యం గురించి సమగ్రమైన, సునిశితమైన చక్కని వ్యాసం వ్రాశారు. అలాగే చౌర్యానికి గురైన మా నాన్నగారి వ్యాసాన్ని ప్రస్తావించి ఈ విషయాన్ని వెలుగులోకి తీసుకువచ్చినందుకు అనేకానేక ధన్యవాదాలు 🙏 ఇండియా ప్రయాణం, అనారోగ్యం, ఇతర వత్తిళ్లలో వెంటనే స్పందించలేకపోయాను.
తః తః గారూ: మీరన్నది నిజం. చెళ్ళపిళ్ళవారు శ్రీశ్రీతో మాట్లాడుతూ “మన కవిత్వానికి లక్షణం కంఠవశమయ్యే రచన” అన్నారు. ఇది అబ్బూరివారి పుస్తకంలో ప్రస్తావించారు. పైన హనుమంతరావుగారు కూడా quote చేశారు.
ఇదే విషయం గురించి మా నాన్నగారు కవిత్వం నా దృక్పథం (2010లో వ్రాసిన వ్యాసం)లో ప్రస్తావించారు. అది జయంతిలోనో మరో అచ్చు పత్రికలోనో తర్వాత ప్రచురింపబడినా వెబ్ లింకు లేదు. అయినా ఆ సందర్భం గురించి ఆయన వ్రాసిన వ్యాసంలో ఒక పేరాని ఇక్కడ quote చేస్తున్నాను.
“ఛందోబద్ధంగా పద్యం వ్రాయగలిగితే చాలు దానికి ఏదో ఒక మేరకు readability వస్తుంది. ఏదో ఒక మేరకు కంఠవశం అయ్యే గుణం అది సంతరించుకుంటుంది. అంటే, ప్రాచీన ఛందోరీతుల ఔదార్యం వల్ల, వైశిష్ట్యం వల్ల ఒక handsome subsidy రచయిత పొందవచ్చునన్నమాట. కానీ, వచన కవిత అలా కాదు. వచన కవిత వ్రాయబోయి ఎందుకూ కొరగాని భ్రష్టమైన వచనమే వ్రాయడం చాలా సందర్భాలలో జరుగుతుంది. తిలక్ గారు వచన కవితలపై కల్పించిన మక్కువతో ఎన్నో వచన కవితల్ని, అక్కడక్కడనైనా చదివాను. సత్యమైన విషయమేమిటంటే, ఆకట్టుకొనే కవితల కోసం వెదికినా అవి ఎక్కువగా కనిపించకపోవటం, కంఠవశమయ్యే గుణం వాటికి లేకపోవటం, మనల వదలకుండా వెంబడించే పంక్తుల సమాహారం లేకపోవటం.”కంఠవశమయ్యే గుణం” అని ఈ వ్యాసంలో పదే పదే ప్రస్తావించటం జరుగుతున్నది. ఇది చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రిగారి పదబంధం. ఒకసారి శ్రీశ్రీగారు వేంకటశాస్త్రిగారిని (శ్రీశ్రీగారికి శాస్త్రిగారంటే చాలా గౌరవమట) వినయంగా అడిగారట,’కవిత్వానికి ప్రధాన లక్షణమేమిటి’ అని. దానికి వారు’కంఠవశమయ్యే గుణం కవితకు ప్రధాన లక్షణాలలో ఒకటి’అని అభిభాషించారట.“
ఈ వ్యాసం ప్రతి నాకు అందుబాటులో ఉండటానికి ఒకే ఒక్క కారణం మా నాన్నగారి ప్రతి తెలుగు రచనను నేను టైప్ చేయడం మాత్రమే 😊
ఈ రచన నా సొంతం కాదు! గురించి Kodavalla Hanumantha Rao అభిప్రాయం:
11/24/2022 9:39 pm
శ్రీశ్రీ, శాస్త్రిగార్ల సంభాషణ
అబ్బూరి వరదరాజేశ్వరరావు “కవనకుతూహలం” నుండి:
వెంకటశాస్త్రి గారంటే శ్రీశ్రీకి అపార గౌరవభక్తులుండేవి. శాస్త్రి గారితో పరిచయమయిన తరువాత శ్రీశ్రీ కొంచెం తడబడుతూ “కవిత్వం మీద తమ అభిప్రాయమేఁవి” టన్నాడు. అప్పటికే వయో వృద్ధులూ, అస్వస్థులూ అయిన శాస్త్రిగారు మందహాసం చేసి “నేను కవినేనా?” అని అడిగారు. తనలా అడగటంతో ఏమన్నా పొరబాటు చేశానా అని సందేహిస్తూ “మీరు కాకపోతే ఈ ఆంధ్రదేశంలో మరెవ్వరండీ కవి?” అన్నాడు శ్రీశ్రీ గట్టిగా. శాస్త్రిగారు నవ్వారు. “కవిత్వం అంటే ఏదికాదో చెప్పటం సులభం కానీ, ఏది కవిత్వమో చెప్పటం కష్టం… మన కవిత్వానికి లక్షణం కంఠవశం కాగల రచన. మననం చేసుకోవటానికి అనువయిన పద సంచయనం చెయ్యాలి. కర్ణపేయంగా ఉండాలి. రసనాగ్ర నర్తకి! అంతవరకూ నేను సాధించాను”. శాస్త్రి గారు తనలో తాను నవ్వుకుంటూ పడకకుర్చీ మీద వెనక్కి తలపెట్టారు. ఆకస్మాత్తుగా ముందుకు వంగి “అయితే అంతమాత్త్రాన అది కవిత్వం అయిపోదు…” శాస్త్రిగారెవర్నో లోపలినుంచి పిలిచారు. మేము లేచాం. శ్రీశ్రీని చూస్తూ శాస్త్రి గారన్నారు. -“నువ్వు చెప్పు కవిత్వం అంటే ఏఁవిటో… అంత సులభఁవటయ్యా? అసలు నిర్ణయించేవారే లేరే ఈ దేశంలో. నీకు నేనూ నాకు నువ్వూ తప్ప… అంచేతనే కాబోలు మనం అనువాదాలూ, అనుసరణలతో ప్రారంభించాం… పోయిరండి” అన్నారు.
ఆనాటి శాస్త్రి గారి నిర్వచనాన్ని శ్రీశ్రీ నాతో జీవితాంతం దాకా ప్రస్తావించేవాడు. ఈనాటి ‘ప్రయోగాత్మక’ కవితలో కంఠవశం కాగల లక్షణం లోపించిందని శ్రీశ్రీకి తెలుసు. అంచేతనే అలాంటి కవిత్వానికి భవిష్యత్తు సంకోచప్రదమనేవాడు. అంతేకాదు, ఇతర భాషల్లోంచి కవిత్వాన్ని అనువందిచటం కూడా తెలుగు సాహిత్యాభ్యుదయానికి ముఖ్యాంశం అని అంటూ “శాస్త్రిగారూ అలా అన్నారే” అనేవాడు.
— కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
ఈ రచన నా సొంతం కాదు! గురించి తమ్మినేని యదుకులభూషణ్ అభిప్రాయం:
11/24/2022 12:48 am
తః తః గారు :
నమస్తే.
ఈ వ్యాసం వ్రాసినందుకుగాను, మీరు పంచుకున్న సమాచారం ఫలశ్రుతిగా భావిస్తాను. నా దగ్గర 16 శతాబ్దపు ఆంగ్ల వర్ణ విన్యాసంతో ఉన్న పుస్తకాలు ఒకటి రెండు ఉన్నాయి. నా యవ్వనకాలంలో మిట్ట మధ్యాహ్నం పూట- మన ప్రబంధకవులకు సమకాలికుడైన Shakespeare నాటకాలు చదివి – అతని కల్పనాశక్తికి అబ్బురపోయిన క్షణాలు సజీవంగా ఉన్నాయి. అంతటివాడి వెనుక గల చోదకశక్తిని వెలికి తీసిన పరిశోధకులు ధన్యులు. ఈ విషయం ఎందుకనో నా దాకా రాలేదు. మీరు తెలిపినందుకు ఎంతో సంతోషం. ఈ ఏడాది చదవదగిన పుస్తకాలు ముగించేదాకా, ఈ అరుదైన పొత్తాన్ని ఆలస్యం చేయకుండా తెప్పించుకుని చదవాలన్న తహతహను ఆపుకుంటున్నాను -భూషణ్.
సినారె: ఒక స్మరణ గురించి మల్లేశం గడ్డమీది అభిప్రాయం:
11/24/2022 12:23 am
వివరణ, అభినందన బాగుంది. విశ్వంభర, మట్టి మనిషి ఆకాశంతో పాటుగా విశ్లేషణ ఉంటే ఇంకా బాగుండేది. విశ్లేషణతో పాఠకులకు మరింత విషయ పరిజ్ఞానం అందేది..
అంటు, అత్తగారు గురించి కీర్తి అభిప్రాయం:
11/21/2022 3:38 am
నమస్తే అండి.
దాదాపుగా ఇలాంటి రోజూవారీ పరిస్థితులు గమనించి అసలు ఈ అంటు, ముట్టు, ఏమిటి, వీటి అవసరం ఏమిటి, అన్నిటికీ మించి ఇవి అన్ని ఎందుకు పాటించాలి అనే గబగబా నా గూగుల్ కీబోర్డ్ ని బద్దలు కొడితే మీ విలువైన సమాధానం దొరికింది.
భారతదేశంలో ఉంటూనే ఇవి అన్నీ పట్టించుకోని రోజుల్లో, మీరు వేరే దేశం లో ఉండి కూడా ఇవి అన్నీ రీసెర్చ్ చేస్తున్నారు అంటే చాలా గొప్ప విషయం.
ఈ రచన నా సొంతం కాదు! గురించి తః తః అభిప్రాయం:
11/20/2022 12:42 pm
శ్రీ భూషణ్:
కంఠవశమయే గుణం కవిత్వం యొక్క అతిముఖ్యమైన లక్షణాలలో ఒకటి-
చెళ్ళపిళ్ళ వారన్నట్టు గుర్తు.
Plagiarism Software Unveils a New Source for 11 of Shakespeare’s Plays
New York Times Michael Blanding Feb. 7, 2018.
నమస్కారాలతో
తః తః
కలం గురించి వెల్మజాల నర్సింహ అభిప్రాయం:
11/20/2022 1:18 am
*మట్టి కలం*✍️
రైతు కలంలో అన్ని చెమట చుక్కలే
కష్టాలను తప్ప జాబిలి పాట రాయలేడు
ఒక ఖాళీ ఉదయం గురించి Subramanyam అభిప్రాయం:
11/20/2022 12:43 am
విజయ్ గారు మీ కవితలు ఎంతో బాగున్నాయి నిజంగా చాలా అర్థవంతంగా కూడా ఉన్నాయి కంగ్రాట్యులేషన్స్ అండి ఇంకో ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే నేను తూర్పుగోదావరి జిల్లా నుండి పీపుల్స్ గార్డియన్ అనే ఒక వెబ్ డైలీ న్యూస్ పేపర్ ని నడుపుతున్నాను దానిలో మీ కవితలు ప్రచురించాలి అని ఆశిస్తున్నాను దయచేసి మీ మొబైల్ నెంబర్ తెలియజేయగలరు ఇక్కడ నా మొబైల్ నెంబర్ ఇస్తున్నాను 949 2251150 మరియు 6281679225 పై రెండింటికీ వాట్సాప్ అకౌంట్ కలవు దయచేసి కవితలను ప్రచురించడానికి అనుమతించగలరు
Rhapsody in Woods గురించి వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు. అభిప్రాయం:
11/18/2022 7:37 pm
In One Word.
“Simply Brilliant.”
V R Veluri