పూజ్యులైన మీకు మనవి చేసుకుంటున్నాను… అరె, ఇదేమిటి? ప్రేక్షకులకు నా మనవి వినిపించబోతుండగా, ఏదో శబ్దం వినబడుతున్నది? చూస్తాను.

నల్లనివాడు. యువకుడు. తెల్లని పట్టు ఉత్తరీయాన్ని ధరించి, మహారాజోచితమైన ఛత్రచామరాలతో, చందనపు మైపూతతో, నగలలోని మణుల వెలుగులో మెరుస్తున్న దేహంతో ఉన్నవాడు. శ్రీమంతుడు. చుక్కల నడుమన పున్నమి చంద్రుడిలా ఉన్నవాడు.

ఏమీ, ఏమంటున్నారు మీరిద్దరూ? ఇది చాలా పెద్ద విషయం కదా. సంప్రదింపుల తరువాత చెప్పడం ఉచితమని అంటున్నారా. మంచి మాటే. రండి మరి, సభామందిరంలోనికి ప్రవేశిద్దాము.

ద్రోణాచార్యా! నమస్కరిస్తున్నాను. సభలోనికి రండి. శకుని మామా! మీకు నమస్కరిస్తున్నాను, సభలోనికి రండి. వైకర్ణా! వర్షదేవా! మీరూ రండి. అందరు రాజులారా, నిస్సంకోచంగా ప్రవేశించండి. మిత్రమా కర్ణా! మనమూ ప్రవేశిద్దాము.

తీవ్రమైన గాలిచేత కొట్టబడిన సముద్రపు హోరును తలపింపజేస్తూ సైనికుల జయధ్వానాలు, భేరీధ్వనులు, శంఖనాదాలు మోగుతూ ఉండగా భీష్ముడి తలపై పడుతున్న అభిషేకజలాలలాగా శత్రురాజుల గుండెలు నేలఁ జారి పడిపోవుగాక!

వాసుదేవుణ్ణి బంధించితే, పాండవులు కళ్ళు పోగొట్టుకున్నవాళ్ళవుతారు. గతీ మతీ లేని ఆ పరిస్థితిలో పాండవులుండగా, ఏ పోటీ లేకుండా, భూమి యావత్తూ నాదే అవుతుంది.

ఇంకో మాట – కృష్ణుడు సభలోకి ప్రవేశిస్తుండగా లేచి నిలబడి లేదా ఎదురేగి స్వాగతించినవారు పన్నెండు కావళ్ళ బంగారాన్ని అపరాధశుల్కంగా చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. కనుక మీరంతా హెచ్చరికగా ఉండండి.

దుశ్శాసనుడి చేత చిక్కి తత్తరపాటుతో విప్పారిన కళ్ళతో రాహువు నోటబడ్డ నెలవంకలా ప్రకాశిస్తున్నది.

సత్యమూ, ధర్మమూ, కరుణా ఉన్నవాడే. జూదం కారణంగా బుద్ధి భ్రష్టమైనవాడు. కృద్ధవృకోదరుడిని తన కడగంటి చూపులతో శాంతింపజేస్తున్నాడు.

కోపంతో కలవరపడిన కన్నుల వాడు. క్రింది పెదవి వణుకుతున్నవాడు. శత్రుసమూహాన్ని గడ్డిపరకలా పరిగణించి, రాజులందరినీ నశింపజేసేందుకా అన్నట్లు నెమ్మదిగా గాండీవపు నారిని లాగుతున్నాడు.
యుధిష్ఠిరుడు అతణ్ణి నిలువరిస్తున్నాడు.

నడుమును బిగించి కట్టుకొని, కత్తినీ డాలునూ చేత పూని ఉన్నారు. కర్కశత్వంతో వీరిద్దరి ముఖాలు ఎఱ్ఱబడ్డాయి. క్రింది పెదవిని గట్టిగా పంటితో అదిమిపెట్టారు. మరణశంకను విడిచిపెట్టారు. సింహం పైకి ఉరుకుతున్న లేడి పిల్లలలా దుశ్శాసనుడి వైపుకు వేగంగా కదులుతున్నారు.

“యుక్తాయుక్తవిచక్షణ నశించిన వాడిని, ఎంతటి నీచుడను నేను! ధర్మాధర్మాలు తెలిసినవారు మీరు. కోపాన్ని వదిలిపెట్టండి నేడు, జూదంలో ఓడిపోవడంవల్ల కలిగిన అవమానాన్ని సహించక గెలిచినవారిపై తమ పరాక్రమాన్ని చూపేవారు వీరుల నిందకు పాత్రులవుతారు.” అని అంటూ.

ఈ ద్యూతనిపుణుడు తన అక్షవిద్యాప్రావీణ్యపు కీర్తితో శత్రువుల సంతోషాన్ని కుంచింపజేస్తున్నట్లుగా పాచికలను విసురుతూ, సగర్వంగా కుటిలపు నవ్వు నవ్వుతూ, ఎవ్వరినీ లక్ష్యపెట్టకుండా కూర్చొని, ఏడుస్తూ ఉన్న ద్రౌపదిని క్రీగంట చూస్తూ, నేల మీద ఏదో వ్రాస్తున్నాడు.

మలినబుద్ధి అయిన కృష్ణుడు పాండవుల మాటమేరకు సేవకుడిలా వచ్చాడీనాడు… సఖా, కర్ణా! ఆడవాళ్ళ మాటల్లా కోమలంగా ఉండే యుధిష్ఠిరుడి మాటలను వినేందుకు నీ చెవులను సిద్ధంగా ఉంచుకో.

శత్రుసేనల ఏనుగుల కుంభస్థలాలను బద్దలుచేసే నిర్దాక్షిణ్యమైన గదను ధరించిన భీముడి క్రోధాగ్ని ద్రౌపదీపరాభవం కారణంగా రగులుకొన్నది. ఆ దావాగ్నివలనా, అర్జునుడి బాణాలనే ప్రచండపవనాలవలనా కురువంశమనే అడవి నశింపనున్నది.

తమ తమ ఇష్టాలకు అనుగుణంగా నిర్మించుకున్న రాజభవనాలు అమరావతీనగరపు భవనాలను పోలి ఉన్నాయి. ఆయుధాగారాలు విశాలంగా, రకరకాల పనిముట్లతో, ఆయుధాలతో నిండి ఉన్నాయి. అశ్వశాలలలో ఉన్న శ్రేష్ఠమైన గుఱ్ఱాల గుంపులు సకిలిస్తున్నాయి. ఏనుగులు ఘీంకరిస్తున్నాయి. స్వజనపరాభవం కారణంగా ఈ సంపద అంతా త్వరలోనే నశించనున్నది. అయ్యో!

సందేహాలకు అతీతంగా బుద్ధిని స్థిరం చేసుకొని అప్రమత్తంగా కూర్చొని ఉన్న నేను కేశవుడి ప్రభావం కారణంగా ఆసనంనుంచి జారిపడ్డాను.

అహో! పలు మాయలవాడు ఈ దూత. (ప్రకాశంగా) ఓయీ దూతా, ఇదిగో ఆసనం, కూర్చోవచ్చును.

ఈ సుయోధనుడు మూర్ఖత్వం కొద్దీ తనవారి అవమానాన్ని తన పరాక్రమమన్నట్లుగా భావిస్తున్నాడు. ఏవగింపు లేకుండా, తన దోషాలను తానే సభలో ప్రకటించుకుంటారా ఎవరైనా?

ఛ, ఛ. ఈ చిత్రపటాన్ని ఇక్కణ్ణుంచి తొలగించండి.

ధర్మజుడు, వాయునందనుడైన భీముడు, నా తమ్ముడూ దేవేంద్రతనయుడూ అయిన అర్జునుడు, అణకువతో మెలగే ఆ కవలలు –- అశ్వినీసుతులు –- వీరందరూ, వారి భృత్యులతో సహా కుశలంగా ఉన్నారు కదా?

“ఎంతో దుఃఖాన్ని అనుభవించాము. ద్యూతసందర్భపు ఒప్పందాలకు పూర్తిగా కట్టుబడ్డాము. ధర్మం ప్రకారం దాయాదులుగా మాకు రావలసినదానిని పంచి ఈయగలవు,”

అని మనవి చేస్తున్నారు.

అడవిలో మా చిన్నాన్న వేట సందర్భంలో తప్పు చేసి ముని శాపాన్ని పొందాడు. అప్పటినుంచి తను భార్యాసాంగత్యకాంక్షను విడిచిపెట్టాడు. ఇతరులవలన కలిగిన సంతానాన్ని ఆయన సంతానమని ఎలా అంటాము?

వద్దు, నీవలా అనవద్దు.

ఈ విధంగా పరస్పరం శత్రుత్వం పెరగడంవల్ల కురువంశం పేరుకు మాత్రమే మిగులుతుంది. అందుచేత నీవు నీ కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకొని, యుధిష్ఠిరాదుల స్నేహపూర్వకమైన మాటలకు అనుగుణంగా నడుచుకో.

గుండెబలం ఉన్న రాజకుమారులు శత్రువులను గెలిచి రాజ్యాన్ని సాధించుకుంటారు. అది యాచించదగ్గది కాదు, దీనుడికి ఇచ్చేదీ కాదు. అనతికాలంలోనే రాజవ్వాలనే కోరిక ఉంటే, వాళ్ళు యుద్ధం చేయాలి. లేదా తమంతకు తామే – మత్సరభావాన్ని వదిలి – శాంతి కోసం మునివాటికలకు వెళ్ళిపోవాలి.

పుణ్యాన్ని పోగుచేసుకోవడంవల్ల లభించే రాజ్యసంపదను పొందినవాడు, బంధుమిత్రులను మోసగించితే, అతడి శ్రమ అంతా విఫలమవుతుంది.

అనేకపర్యాయాలు నా తల్లికి పుత్రవియోగదుఃఖాన్ని కలిగించి, వృద్ధుడైన తన తండ్రిని బంధించి అతడు తనంతకు తానే మృత్యువుకు లోనయ్యాడు.

అల్లుడి మరణంవల్ల కలిగిన దుఃఖంతో తపించిన జరాసంధుడు కోపపరవశుడైనప్పుడు భయపడి పారిపోయావే, అప్పుడు నీ శౌర్యం ఎక్కడికి పోయింది?

అన్నదమ్ములతో స్నేహంతో వ్యవహరించాలి. దోషాలను మరిచిపోవాలి. చుట్టాలతో మంచి సంబంధం ఇహపరాలలో శ్రేయోదాయకమవుతుంది.

(పైకి) ఓ సుయోధనా! అర్జునుడి బలపరాక్రమం గురించి నీకు తెలియదా?

యుద్ధం చేసి, కిరాతుడి రూపంలో ఉన్న పశుపతిని సంతోషపరిచాడు. అగ్నిదేవుడు ఖాండవవనాన్ని దహిస్తూ ఉన్నప్పుడు కురిసిన పెనువానను బాణాల కప్పుతో నిలువరించాడు. లీలామాత్రంగా, దేవేంద్రుడిని బాధిస్తున్న నివాతకవచులను నశింపజేశాడు. ఒక్కడే కదా, ఆనాడు విరాటనగరంలో భీష్మాదులను ఎదిర్చి గెలిచాడు!

ఘోషయాత్ర సందర్భంలో, చిత్రసేనుడి చేత ఆకాశమార్గాన తీసుకుపోబడుతున్నప్పడు కేకలు పెడుతూ ఉండిన నిన్ను విడిపించిందీ అర్జునుడే కద?

ధృతరాష్ట్రనందనా, నా మాట విని రాజ్యంలో అర్ధభాగాన్ని ఇవ్వు. లేదా సముద్రందాకా విస్తరించి ఉన్న యావద్భూమినీ పాండవులు లాగేసుకుంటారు.

కటువుగా మాట్లాడడం నేర్చినవాడా! భీమరూపియైన వాయుదేవుడు నన్ను యుద్ధాన దెబ్బతీసినా, స్వయానా ఆ ఇంద్రుడే అర్జునరూపం దాల్చి నాపై దాడి చేసినా, నీ మాట విని, నా తండ్రి చేత అనుభవించబడినదీ, నా పరాక్రమంతో కాపాడబడినదీ అయిన నా రాజ్యంలోని గడ్డిపరకను కూడా ఇవ్వను.

చంపదగని స్త్రీని, గుఱ్ఱాన్ని, ఎద్దును, మల్లయోధులను సైతం చంపి, సాధుపురుషులతో నిర్లజ్జగా మాట్లాడగోరుతున్నావు.

నేను రాజోచితమైన శ్వేతఛత్రాన్ని ధరించినవాడిని, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులచే అభిషిక్తమైన శిరస్సు నాది. నా సామంతులకు భృత్యుడివైన నీతో మాట్లాడనని అంటున్నాను.

మొండివాడా! బంధువులపట్ల స్నేహభావం లేనివాడా! పరుషంగా మాట్లాడే కాకీ! మెల్లకన్నూ! కోతీ! నీవల్ల ఈ కురువంశం తొందరలోనే నాశనాన్ని పొందనున్నది.

దుశ్శాసనా! నీవూ అందుకు సమర్థుడవు కావా?

ఏనుగును, గుఱ్ఱాన్ని చంపినవాడు, కంసుణ్ణి చంపినవాడూ, పశుపాలకుల ఇంటిలో పెరిగినందున సేవకుడు మెలగాల్సిన విధం తెలియనివాడు, భుజబలపరాక్రమం నశించినవాడు, రాజసమక్షంలో తప్పుగా మాట్లాడినవాడు అయిన ఇతడిని వెంటనే బంధించండి.

ఈ దుశ్శాసనుడివల్లా కావడం లేదు. మామా! ఈ కృష్ణుడిని బంధించు. ఇదేమిటి, పెడమొగంతో పడిపోతున్నాడు? సరే, నేనే తాళ్ళతో కట్టేస్తాను (కృష్ణుడిని సమీపిస్తాడు.)

దేవమాయలను, నీ సొంత మాయలను అంతటా సృష్టించినా సరే, ఎదిరింపజాలని దివ్యాస్త్రాలతో బాధించినా సరే – అశ్వాన్ని, గజాన్ని, వృషభాన్ని నేలకూల్చానని విర్రవీగుతున్న నిన్ను ఈ రాజులందరి నడుమన కట్టివేస్తాను ఇవాళ.

భగవంతుడి పలుకును విని, మిక్కుటమైన ఆయన ప్రసన్నత తోడ్పడగా మబ్బుల దొంతరను పక్కకు నెట్టుకుంటూ పరుగు పరుగున వచ్చాను. ఎవ్వరిపై కినుక పూనాడీ తమ్మికన్నుల దేవర? ఎవరి తలను త్రుంచేందుకు చెలరేగాలి నేడు నేను?

మొదలెక్కడో తెలియనివాడు, ఆలోచనకు అందని ఆత్మస్వరూపుడు, లోకాలను కాపాడేందుకు పూనుకున్నవాడు, ఒకే ఒక్కడు, అనేకరూపాలను ధరించినవాడు, లక్ష్మీయుతుడు, శత్రుసైన్యసంహారకుడు —

మేరుపర్వతాన్ని, మందరపర్వతాన్ని అటుదిటు చేయాలా? మొసళ్ళకు నెలవైన సముద్రాన్ని అతలాకుతలం చేయాలా? నక్షత్రాలనన్నింటిని నేల రాల్చాలా? దేవా! మీ అనుగ్రహంవల్ల నాకు అసాధ్యమనేది లేదు.

చపలచిత్తుడా! సముద్రంలోనికి, కొండగుహలోకి, గ్రహపథాలలోకి, వాయుమార్గంలోకి – నీవు ఎక్కడి వెళ్ళినా సరే, నా భుజబలం కారణంగా సంక్రమించిన వేగంతో ఉన్న ఈ చక్రం నేడు నీ పాలిట కాలచక్రమే అగుగాక.

ఈ దుర్యోధనుడిని ఒక్కడినే ఈవిధంగా అంతమొందిస్తే భూభారాన్ని తగ్గించేందుకు అవతరించిన మీ శ్రమ విఫలమవుతుంది కదా.

స్త్రీసహజమైన సన్నని మృదువైన ఆకారంతో ఉన్నదీ, విష్ణువుచే పట్టుకోబడిన మధ్యభాగం కలదీ, శత్రుసమూహానికి మృత్యుసమానమైనది, వెనకవైపున బంగారం పొదగబడినదీ అయిన ఈ విల్లు కృష్ణుడి సమీపాన, కొత్త వానమబ్బు పక్కన మెరుపువలె ఉన్నది.

శార్ఙ్గమా! నారాయణుడు శాంతించాడు. నీవు స్వస్థానానికి వెళ్ళు. సరే, వెళ్ళిపోయింది. ఇక నేనూ వెళతాను.

బంగారంతో, మణులతో రంగులీనుతూ ఉన్నదీ, రంగురంగుల పూలదండ తనకు ఉత్తరీయంవలె అమరినదీ, దేవతల శత్రుసమూహాల దేహాలను ధ్వంసం చేయాలనే కోరిక కలిగినదీ, కొండ చరియ ఆకారంవలె ఉన్నదీ, ఎదురింపలేనిదీ, శక్తిమంతమైనదీ అయిన కౌమోదకి ఆకాశంలో మేఘాలు వెంబడిస్తుండగా వేగంగా వస్తున్నది.

హే కౌమోదకీ! నారాయణుడు శాంతించాడు. నీవు స్వస్థానానికి వెళ్ళు. ఆఁ, వెళ్ళిపోయింది. ఇక నేనూ వెళతాను.

నిండు చంద్రుడిలా, మల్లెపూవులా, కలువపూవు అంతర్భాగంలా, ముత్యాలహారంలా తెల్లగా, నారాయణుడి ముఖపద్మపు ప్రసన్నతవలె ఉన్నది ఈ పాంచజన్యం. ఈ శంఖపు ధ్వని ప్రళయకాలసముద్రఘోషకు సమానమై, అసురస్త్రీలకు గర్భవిచ్ఛిత్తి కలుగజేస్తుంది.

ఓ పాంచజన్యమా! భగవానుడు శాంతించాడు. నీవు వెళ్ళు. ఆఁ, వెళ్ళిపోయింది.

స్త్రీరూపాన్ని తలపించేదీ, యుద్ధంలో మహాసురులకు భయం కలిగించేదీ, ఆకాశమార్గంలో వేగంగా వస్తున్నది. పెద్ద ఉల్కలాగా ప్రకాశిస్తున్నది ఈ నందకం.

ఓ నందకమా, భగవానుడు శాంతించాడు. వెళ్ళు. ఆఁ, వెళ్ళిపోయింది. ఇక నేనూ వెళతాను.

తన తళతళలతో సూర్యబింబాన్ని అపహసిస్తుంది నందకమనే పేరుగల ఈ ఖడ్గం. కౌమోదకి అనే ఈ గద, దైత్యుల కఠినమైన వక్షస్థలాలను ఛేదించగలిగినది. శార్ఙ్గమనే ఈ సన్నని వింటియొక్క నారి టంకారధ్వని ప్రళయమేఘరవాన్ని పోలి ఉంటుంది. చంద్రకిరణాల తెలుపుతో ఉండి గంభీరంగా ఘోషిస్తుంది శంఖాలకు రాజైన ఈ పాంచజన్యం.

హమ్మయ్య! వెళ్ళిపోయారు. ఇంక నేనూ వెళతాను.

అరె, భగవానుడి వాహనమైన గరుత్మంతుడు ఇటే వస్తున్నాడు.

తన తల్లి దాస్యవిమోచనం కోసం, సురాసురులు ఎంతో శ్రమించి సాధించిన అమృతాన్ని తన శత్రువైన ఇంద్రుడి దగ్గరనుంచి ఎత్తుకొని వచ్చినవాడు ఈ గరుడుడు. వాహనమై నిన్ను మోస్తానని విష్ణువుకు వరమిచ్చినవాడు.

కాశ్యపప్రియకుమారుడా! గరుడా! దేవదేవేశుడైన భగవంతుడి కోపం శాంతించింది. నీ నెలవుకు నీవు వెళ్ళు. ఆఁ, వెళ్ళిపోయాడు. నేనూ వెళతాను.

ఇంక నేనూ అందమైన మేరుపర్వతగుహకు వెళ్ళిపోతాను. (వెళ్ళిపోతాడు)

ఓ శార్ఙ్గపాణీ! దేవతలకు అధినాథుడా! నా కుమారుడి అపరాధం కారణంగా నేను ఇప్పుడు నా తలను నీ పాదాల చెంత వాలుస్తున్నాను.