ఇంకొక ఆసక్తికరమైన భాగం. Series లో ప్రతి భాగం, (నాకు 14 ఏళ్లప్పుడు) ఆంధ్రభూమి పత్రికలోని యండమూరి నవల భాగంలా ఉంటుంది.
విషయాన్ని వివరించడంలో కాలసంక్షిప్తత ఒక సమస్య. మనం 9-12 తరగతుల్లో భౌతికశాస్త్రం చదివేటప్పుడు, సంఘటనలను కాలసంక్షిప్తతతో వివరిస్తారు (మధ్యలో జరిగిన కాలవ్యవధిని, ఆ తర్వాత ఏమి జరిగిందో చెప్పకుండా వదిలేస్తారు). దీనివల్ల, ప్రతి సంఘటన ఒక ప్రత్యేకమైనదని, వాటి మధ్య పెద్దగా సంబంధం లేదని పాఠకుడు అనుకొంటాడు. అయితే, (ఐన్స్టీన్ ప్రసిద్ధంగా చెప్పినట్లుగా) సాధారణంగా అన్ని ఆవిష్కరణలు మునుపటి కృషి/ఆలోచనల విస్తరణలే. మనం చదివినంత సులభంగా ఆవిష్కరణ ఉండదు (‘ఒకానొక మంచి రోజున, అతను XXXXXను కనిపెట్టాడు’ అన్నట్లు).
నిజానికి, నేను ఈ వివరాల గురించి (రేడియోధార్మికతపై రూథర్ఫోర్డ్ చేసిన పని గురించి) ఎప్పుడూ చదవలేదు. అతను అణువుకు ఒక నమూనాను ప్రతిపాదించాడని మాత్రమే చదివాను. సరే, ఈ స్థాయి వివరణ అందరు పిల్లలకు అవసరం/ఉపయోగకరం కాకపోవచ్చు. అలాగే, ఇది పుస్తకాన్ని మరింత పెద్దదిగా చేస్తుంది (ఇప్పటికే సైన్స్ పుస్తకాల పెద్దవి). ఈ లోటును జనాదరణ పొందిన సైన్స్ రచనల ద్వారా పూరించవచ్చు. ఆసక్తి ఉన్నవారు చదువుతారు. ప్రత్యామ్నాయంగా, ఈ రకమైన పుస్తకాలు భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం మొదలైన వాటికి non-detailedగా (అనుబంధ పఠనాలు) ఉపయోగపడతాయి.
ఈ రచన చాలా సూక్ష్మంగా ఉంది మరియు నాకు దశాబ్దాల క్రితమే తలెత్తాల్సిన ఎన్నో సందేహాలను నివృత్తి చేసింది.
రావు గారూ, మీ కథనాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నాను. మీరు పెట్టిన కృషికి ధన్యవాదాలు.
చక్కని వ్యాసం, అభినందనలు. తెలుగులో ఎన్ని వ్యాసాలు వస్తే అంత మంచిది. కవిత్వాలు తగ్గాలి, కారణం – వచనం రాయడం రాక వచన కవిత్వం రాస్తారు. నిజానికి ‘ఆధునిక కవిత్వం ‘ అన్న ప్రక్రియ అంత సులువు కాదు.
ఇక వైద్యం దగ్గరికి వస్తే – ప్రతి పల్లెలో ఒక అయ్యగారిని చూసే ఉంటాము. రోగిని ప్రేమగా పలకరించడంతో సగం రోగం దూరం కావచ్చు. ఇప్పటి వైద్యులు – ఈ విద్యలో వెనుకబడి ఉన్నారు. మొత్తానికి వైద్యంలో ఊరు పరిణమించిన తీరు బావుంది.
ఇక గుండె వైద్యులు డిబేకి వృత్తాంతం చదువుతుంటే – సిద్ధార్థ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీ లో మా ప్రిన్సిపాల్ -అట్లూరి చక్రధర రావు గారి మాటలు గుర్తుకొచ్చాయి, ఆయనకు యావత్ ప్రపంచంలో ఇంజనీరింగ్ ఘనతే కనిపించేది. ఆయన అనేవారు – ‘biomedical engg లేకపోతే – వైద్యుల పని అయినట్టే’. నాక్కూడా డిబేకి (అరబిక్ -دبغي / దబఘి) కృషి గమనిస్తే ఆయనలో వైద్యంతోపాటు ఇంజనీరింగ్ ప్రతిభ ఎక్కువ కనిపించింది. ఇంకో గొప్ప ఆచార్యులు ప్రకాశరావుగారు మేము కాలేజీలో చివరి రోజు వీడ్కోలు సభలో అన్నారు – ‘ఇంజనీరు వైద్యునిగా మారవచ్చు, కానీ వైద్యుడు ఇంజనీరు కాలేడు’. అమెరికాలో అది సాధ్యమనుకుంటాను. న్యూ జెర్సీలో ఒక ప్రసిద్ధిగాంచిన పిల్లల వైద్యుడు – ఆయన తీరు, వ్యవహారం మామూలు వైద్యులతో పోలిస్తే ఎంతో భిన్నంగా కనిపించేది, ఒక పదిహేనేళ్ల పరిచయం తర్వాత తెలిసింది ఏమిటంటే – ఆయన మొదలు ఇంజనీరు – తర్వాత వైద్యంలోకి వచ్చారు. మళ్ళీ, మా కాలేజీ రోజుల సంభాషణ గుర్తు తెచ్చారు.
ఇలియాడ్ కథతో పూర్వపరిచయంలేని తెలుగు పాఠకుడి దృష్టితో చూస్తే అంతా దేవుళ్ళూ, అరదేవుళ్ళూ, మన యుగంతో బొత్తిగా సంబంధం లేని మనుషులూ, వీళ్ళందరి కుస్తీ పట్లతో అయోమయంగా ఓ సంతలా వుంటుంది. అలాంటి కథని రమ్యంగా ఆకట్టుకునేలా తెలుగులో చెప్పడం ఓ మహత్కార్యం. మహనీయులు వేమూరి వారికి నమస్సులు.
బైపీసీ అంటే కప్పలు కోయడం అని ఒక అపోహ ఉండేది — అందుకని సగం మంది మానేయడం ఎరుగుదును. ఇక హాస్పిటల్ పెట్టటానికి డబ్బులు అవసరం అనే మాట నాకు కూడా చెప్పారు. నేను అంత దూరం ఆలోచించలేదు కానీ వేరే కారణాలవల్ల ఎంపీసీ తీసుకున్నాను. సీఈసీ తీసుకుందామా అని ఆలోచించాను కానీ ధైర్యం చాల్లేదు.
మాకు నన్నే సాహెబు అని డాక్టరు (గుంటూరులో కంపౌండర్ — ఆ పదానికి ఒక చరిత్ర ఉంది!) ఉండేవాడు. చిన్నతనంలో ముందు మందు కన్నా ధైర్యం ముఖ్యం కాబోసు, అది మాత్రం బాగా ఇచ్చేవాడు, ఇంజెక్షనుతో బాటు. ఇప్పుడు అనిపిస్తుంది తనకి తెలిసిన వైద్యం చాలా తక్కువని! కానీ, అది చాలు!
ఆ రోజుల్లో వాళ్ళని తలుచుకుంటే నాకు బాగా కనిపించేదేమిటంటే, కలెక్టివ్ రెస్పాన్సిబిలిటీ. నాతో మా నాన్న ఒక మాట అనేవాడు, నలుగురూ బాగుంటే మనమూ బాగుంటాము అని! జీరో సమ్ గేమ్ లాగ చూస్తున్న ఈరోజుల్లో అప్పటి వాళ్ళ విశిష్టత అప్పుడప్పుడూ గుర్తుకు వస్తుంది.
పాఠకులు ఆసక్తిగా చర్చలో పాల్గొనడం సంపాదకులకు సంతోషమే అయినా, ఈ వ్యాసం మీద వస్తున్న వ్యాఖ్యలు క్రమంగా వ్యాసంలోని అంశానికి సంబంధం లేని రమణ మహర్షి, న్యూటన్, ఆస్కార్ వైల్డ్ వంటి వారిని ప్రస్తావిస్తూ గాడి తప్పుతున్నాయి. మీ వ్యాఖ్యలను వ్యాసంలోని అంశానికి పరిమితం చేయమని కోరుతున్నాం. మీ వ్యాఖ్య వ్యాసానికి సంబంధించినది కాకుండా, ఒక వ్యాఖ్యానకర్తకు ప్రతిసమాధానం అయితే, అటువంటి వ్యాఖ్యను ప్రచురించ(లే)ము.
“ఎందుకో నాకు చాలా కాలంగా బాలమురళి సంగీతంలో త్యాగరాజు హృదయం వున్నట్టు అనిపిస్తూ వచ్చింది.”-శ్రీ కొడవళ్ళ
దాదాపు పది సంవత్సరాల క్రితం ఆంగ్ల దిన పత్రిక The Hindu కొన్ని ఆదివారాలలో చిన్న పుస్తకం లాంటి సప్లిమెన్ట్ను తీసుకొచ్చింది. కళల మీద. అందులో ఒక వ్యాసంలాంటి దానిలో ఒకరు త్యాగరాజు తన కీర్తనలను బాలమురళి అంత బాగా పాడేవారా అనటం చదివిన గుర్తు
– నమస్కారాలతో -తః తః
శర్మగారికి వ్యంగ్యం పాలు ఎక్కువయ్యి బాలమురళి గురించి రాసింది నేను కల్పించి రాసాని అపోహ పడుతున్నారు. ఆయన (బాలమురళి) అన్న మాటలే రాసాను. రికార్డింగ్ ఉంది.
త్యాగరాజు 1847లో పరమపదించాడు. దాదాపు 180 సంవత్సరాలు కావొస్తోంది. ఈ కాలంలో ఏ కచేరీకెళ్ళినా త్యాగరాజ కీర్తనలు కనీసం 3 లేదా 4 అయినా పాడకుండా కచేరీలు జరగవు.
లేదంటూ, శర్మ గారు ఉదాహరణలు చూపించినా ఆశ్చర్యపోను.
తమిళనాడులో ఇలాంటి ప్రయోగాలు (త్యాగరాజు కృతులు లేకుండా) కొంతమంది చేసి విఫలం అయ్యారు.
త్యాగరాజు అన్ని మేలకర్త రాగాలనీ చిలకరించి ఎన్నో జన్యరాగాలు సృష్టించాడు.
ఒక్క తోడి రాగంలోనే 20కి పైగా కీర్తనలున్నాయి.
అంకెల గారడీ ఎందుక్కానీ, ఆయన తదనంతరం ఎంతో మంది వాగ్గేయకారులు (బాలమురళితో సహా) కొన్ని కీర్తనలు లేదా కృతులు కట్టినా అవి జన బాహుళ్యంలోకి వెళ్ళినవి వేళ్ళతో లెక్కపెట్టచ్చు.
శ్రీ సురేశ్ గారి వ్యాసం షడ్రసోపేత భోజన సమానంగా ఉంది. పలు కంప్యూటర్ పరిభాష మరియు వివరాలతో, చక్కని శైలిలో, చిక్కని తెలుగుదనంతో, విజ్ఞాన దాయకంగా, ఆనాటి విషయాలను మరింత తెలుసుకోవాలనేంత ఆసక్తికరంగా వుంది
హ్యుమిలిటీకి న్యూటన్ను ఉదహరిస్తూ దంతుర్తిగారు అన్నది: “అటువంటివాడు కూడా ‘నేను ఈ మాత్రం పైకి చూడగలగడానిక్కారణం నా పూర్వ శాస్త్రవేత్తలు నన్ను తమ భుజాలమీద ఎక్కడానికి ఏమీ అనుకోకుండా అనుమతి ఇవ్వడమే’ అన్నాడు.”
కాంతిపై న్యూటన్ ప్రచురించిన పరిశోధనల్లో తన కృషికి తగిన గుర్తింపు ఇవ్వలేదని హుక్ (Robert Hooke) చేసిన ఆరోపణకు సమాధానంగా, న్యూటన్ 1676 ఫిబ్రవరిలో వాడిన—12వ శతాబ్దానికే వాడుకలో ఉన్న—వాక్యమిది:
“What Descartes did was a good step. You have added much several ways, and especially in considering the colours of thin plates. If I have seen farther, it is by standing on the shoulders of giants.”
ఈ మాట అందరూ గుర్తుంచుకోదగ్గదే. (దీనిలో హుక్పై వ్యంగ్యం ఉందని కొందరు అంటారు; అది వివాదాస్పదం కాబట్టి దానిని పక్కన పెడదాం.) కానీ దానిని న్యూటన్ వ్యక్తిత్వానికి నిదర్శనంగా తీసుకోవడం సరికాదు.
దాదాపు అందరూ హాకింగ్ పుస్తకం [1] పేరు వినే ఉంటారు. అందులో చివర్లో ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తల జీవితాలపై చిన్న చిత్రణలు ఉన్నాయి—ఐన్స్టైన్, గెలీలియో, న్యూటన్. బొమ్మలతో సహా ఒక్కొక్కటి రెండు పేజీలకు మించదు. న్యూటన్ చిత్రణ ఇలా మొదలవుతుంది:
“Isaac Newton was not a pleasant man.”
తప్పక చదవండి.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] Stephen Hawking and Leonard Mlodinow. A Briefer History of Time. Bantam. 2005.
ముందే చెప్తున్నాను ఈ వ్యాఖ్య చాలా మందికి నచ్చదు. ఎవరు ఎలా తిట్టుకున్నా సరే.
రమణ మహర్షి దగ్గిరకి ఒకావిడ వెళ్ళి అడిగారుట – త్యాగరాజు వంటి వారు సంగీతం, నాదోపాసనతో భగవంతుణ్ణి చూసారు కదా, నేను కూడా అలా చేయవచ్చా? దానికి రమణుల సమాధానం – వాళ్ళు సంగీతంతో భగవంతుణ్ణి చూడలేదు. సాధన చేసి భగవంతుణ్ణి చూసాక, చూసినదాన్ని సంగీతంలో వ్యక్తపరిచారు. త్యాగరాజ కీర్తనలు, నారాయణీయం, పోతన భాగవతం ఇప్పటికీ అజరామరంగా నిలిచి ఉండడానికి కారణం వాటిని రాసిన వ్యక్తులు కాదు, అవి పలికించిన పై వాడిది. లక్ష సార్లు పోతన భాగవతం చదవండి, ఛందస్సు నేర్చుకోండి, కానీ పోతన రాసినట్టూ “ఒక్క పద్యం” (ఉదా: అలవైకుంఠ పురంబులో, ఎవ్వనిచే జనించు..) రాయగలమా? రాసినా కాలానికి అది నిలబడి ఉండగలదా? అందుకే అంటారు శివమహిమా స్తోత్రంలో “అసితగిరిసమం స్యాత్ కజ్జలం సింధుపాత్రే … తదపి తవ గుణానామీశ పారం న యాతి.” ఎప్పుడైతే “నేను” అనేది మొదలుతుందో అదే అధోగతికి మొదటి మెట్టు. అందుకే పోతన చెప్పుకున్నాడు ముందే – పలికించెడు వాడు అంటూ. అదీ భక్తి, హ్యుమిలిటీ అంటే.
అది అలా ఉంచితే బాలమురళి మనకి తెల్సిన గాయకుల్లో అద్భుతమైన ప్రతిభ ఉన్నవాడని చెప్పడానికి ఎవరికీ ఏమీ సందేహం లేదు. అది గమనించడానికి అన్నం అంతా ఉడికిందా అంటూ చూడక్కర్లేదు, ‘ఏమీ సేతురా లింగా’ అనే ఒక్క మెతుకు చాలు. అయితే ఆయన గురించి రాసిన విషయాల్లో కొన్ని దారుణంగా ఉంటాయి. అవి చెప్పేముందు ఈ మాట చెప్పనివ్వండి – అవి నేను చూసినవి కాదు, పేపర్లో చదివినవి మా-త్ర-మే. మొదటిది – ఒక హిందీ గాయకుడి కొడుకు (పేరు గుర్తు లేదు) అద్భుతంగా పాడుతుంటే బాలమురళి మొదటివరసలో కూర్చుని ఉన్నారుట. పాట అయ్యాక అందరూ లేచి నిలబడి చప్పట్లు కొట్టారు, కుర్రాడు తండ్రిలాగా పాడాడు అని. మొత్తం హాలులో ఒకే ఒకరు లేవకుండా, చప్పట్లు కూడా కొట్టని వారు మన పెద్ద మనిషే. అదేం అని అడిగితే సమాధానం – తండ్రి గాయకుడైనప్పుడు కుర్రాడు ఆ మాత్రం పాడడం పెద్ద గొప్పేం ఉంది అన్నార్ట. దారుణం కదా? ఆ తర్వాత కుర్రాడు జీవితంలో ఏదైనా మరిచిపోకుండా గుర్తు ఉంచుకుంటాడంటే బహుశ: ఈయన లేవకపోవడం, కనీసం చప్పట్లు కూడా కొట్టకపోవడం మాత్రమే కాబోలు. (కోతి కొమ్మచ్చి గెంతు – ఇటువంటి దరిద్రపు ఆటలు సాధారణంగా యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్లు కూడా ఆడుతూ ఉంటారు. అన్నింటిలో ‘ఏ’ వచ్చిన ఒక కుర్రాడికి మాత్రం ఒకే ఒక కోర్స్ లో ‘బి’ ఇస్తారు ఏదో అతి చిన్న విషయం నచ్చక (కుర్రాడి వంటి రంగో, జుట్టో, వాడు రాసినది గొప్ప పత్రమైనా కొన్ని అక్షరదోషాలు దొర్లాయి వగైరా) లేదా మరోటి ఏదో నచ్చలేదు. అప్పుడేమౌతుందంటే కుర్రాడికి జిపిఏ 3.999 దగ్గిర ఆగుతుంది. మరో ముప్ఫై ఏళ్ళు పోయాక, నోబుల్ ప్రైజ్ వచ్చినా కూడా కుర్రాడికి ఈ ‘బి’ గ్రేడ్ ఇచ్చిన ప్రొఫెసర్ గుర్తు ఉండి తీరుతాడు మిగతా ‘ఏ’ గ్రేడ్ ఇచ్చిన అందరూ గుర్తు లేకపోయినా. అయితే బి గ్రేడ్ ఇచ్చినవాడు మాత్రం అప్పటికి అప్పుడు తనకి తాను సమాధానం చెప్పుకుని హాయిగా ఉంటాడనుకోవడం కష్టం. ఈ ఒక్క బి గ్రేడ్ కి కుర్రాడి మానసిక స్థితి దారుణంగా దెబ్బ తింటుందని తెల్సినా అలాగే చేస్తారు. అదో పైశాచిక ప్రవర్తన. నాకు కూడా ఇది జరిగింది చదుకున్నప్పుడు, అవును అమెరికాలోనే, అయితే అది అప్రస్తుతం)
రెండోది – ఒక సభలో ఆయన అన్నమాట – “బాల సుబ్రహ్మణ్యం నాలాగా పాడగలడు కానీ నేను బాలూ లాగా పాడలేను.” ఇది ఆయన పరోక్షంగా బాలూని ఎత్తిపొడుస్తూ నువ్వు పాడే చెత్త నేను పాడను సుమా అని చెప్పినట్టైంది. అయితే అక్కడే ఉన్న బాలు మాత్రం అదో పొగడ్త అనుకుని సభలో ఆయన కాళ్ళకి నమస్కారం పెట్టాడుట. తాను అన్న మాటని వేరేగా అర్థం చేసుకునే సరికి అది వెనక్కి వచ్చి మొహంమీద తగిలింది కాబోలు, ఆ దెబ్బతో మరేమీ మాట్లాడడానికి అవకాశం రాలేదు బాలమురళికి.
దాదాపు మీరు ఏ సైన్స్ పుస్తకం చదివినా న్యూటన్ గురించి లేకుండా ప్రస్తావన రాదు. అందుకే ఆయన సైన్స్ కి పితామహుడు అనడం చూస్తాం. అటువంటివాడు కూడా ‘నేను ఈ మాత్రం పైకి చూడగలగడానిక్కారణం నా పూర్వ శాస్త్రవేత్తలు నన్ను తమ భుజాలమీద ఎక్కడానికి ఏమీ అనుకోకుండా అనుమతి ఇవ్వడమే,’ అన్నాడు. అంటే పూర్వం ఉన్న శాస్త్రజ్ఝులు కనుక్కున్న, కనుక్కోని విషయాలు, ప్రగతీ అవీ పట్టుకుని పైకి వెళ్ళగలిగాడు ఆయన. అందువల్ల వాళ్ళంటే గౌరవం. బ్రహ్మానందంగారు చెప్పినట్టూ “త్యాగరాజు 4 స్వరాలతో ఒక రాగం సృష్టిస్తే, నేను 3 స్వరాలతోనే ఒక రాగం కూర్చాను” అనడంలో అంత ఎత్తుకి ఎదిగిన ఆయనకి ఉండాల్సిన హ్యుమిలిటీ లేదని అనిపిస్తుంది. నేను గొప్పవాణ్ణోయ్, నువ్వింకా గమనించకపోతే నేను ఇది చేసా, అది చేసా అని చెప్పుకోవడం గర్వం తప్ప మరోటి కాదు. ఆ గర్వం ఎటువంటిదంటే ఎంత అణగదొక్కినా ఏదో మారుమూల కూర్చుని అవకాశం ఇవ్వగానే మహావృక్షం లాగా ఒకే ఒక క్షణంలో ఎదుగుతుంది. ఆఖరికి బలి మహారాజు అంతటివాడిక్కూడా ఆ గర్వం పోవడానికి నూరు అశ్వమేధాలు చేసినంత కాలం పట్టిందనేది చూడవచ్చు.
మరో వందేళ్ళకి కూడా త్యాగరాజు ఆయన కీర్తనలు నిలబడి ఉంటాయి ఎక్కడో ఒకచోట అనేది గారంటీగా చెప్పవచ్చు. శంకరాభరణంలో చెప్పినట్టూ ‘కనీసం ఒక్క వ్యక్తి ఉన్నా సరే….” అయితే మరో వందేళ్ళకి బాలమురళి ఎక్కడ ఉంటాడో ఊహించడం అంత కష్టం కాదు. వందేళ్ల వరకూ ఎందుకు ప్రస్తుతం ఆంధ్రాలో ఏ స్కూల్ కైనా వెళ్ళి క్లాసులో అడిగితే చాలదా? ఇది కూడా బ్రహ్మానందం గారు చెప్పారు కదా?
ముగించే ముందు మరోసారి – పైన రాసిన మొదటి వాక్యం చదవండి.
కంప్యూటర్ చిప్ కథ – 17: రూథర్ఫర్డ్ – మూలకాల రూపాంతరం గురించి Srinivas అభిప్రాయం:
09/01/2026 8:04 am
ఇంకొక ఆసక్తికరమైన భాగం. Series లో ప్రతి భాగం, (నాకు 14 ఏళ్లప్పుడు) ఆంధ్రభూమి పత్రికలోని యండమూరి నవల భాగంలా ఉంటుంది.
విషయాన్ని వివరించడంలో కాలసంక్షిప్తత ఒక సమస్య. మనం 9-12 తరగతుల్లో భౌతికశాస్త్రం చదివేటప్పుడు, సంఘటనలను కాలసంక్షిప్తతతో వివరిస్తారు (మధ్యలో జరిగిన కాలవ్యవధిని, ఆ తర్వాత ఏమి జరిగిందో చెప్పకుండా వదిలేస్తారు). దీనివల్ల, ప్రతి సంఘటన ఒక ప్రత్యేకమైనదని, వాటి మధ్య పెద్దగా సంబంధం లేదని పాఠకుడు అనుకొంటాడు. అయితే, (ఐన్స్టీన్ ప్రసిద్ధంగా చెప్పినట్లుగా) సాధారణంగా అన్ని ఆవిష్కరణలు మునుపటి కృషి/ఆలోచనల విస్తరణలే. మనం చదివినంత సులభంగా ఆవిష్కరణ ఉండదు (‘ఒకానొక మంచి రోజున, అతను XXXXXను కనిపెట్టాడు’ అన్నట్లు).
నిజానికి, నేను ఈ వివరాల గురించి (రేడియోధార్మికతపై రూథర్ఫోర్డ్ చేసిన పని గురించి) ఎప్పుడూ చదవలేదు. అతను అణువుకు ఒక నమూనాను ప్రతిపాదించాడని మాత్రమే చదివాను. సరే, ఈ స్థాయి వివరణ అందరు పిల్లలకు అవసరం/ఉపయోగకరం కాకపోవచ్చు. అలాగే, ఇది పుస్తకాన్ని మరింత పెద్దదిగా చేస్తుంది (ఇప్పటికే సైన్స్ పుస్తకాల పెద్దవి). ఈ లోటును జనాదరణ పొందిన సైన్స్ రచనల ద్వారా పూరించవచ్చు. ఆసక్తి ఉన్నవారు చదువుతారు. ప్రత్యామ్నాయంగా, ఈ రకమైన పుస్తకాలు భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం మొదలైన వాటికి non-detailedగా (అనుబంధ పఠనాలు) ఉపయోగపడతాయి.
ఈ రచన చాలా సూక్ష్మంగా ఉంది మరియు నాకు దశాబ్దాల క్రితమే తలెత్తాల్సిన ఎన్నో సందేహాలను నివృత్తి చేసింది.
రావు గారూ, మీ కథనాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నాను. మీరు పెట్టిన కృషికి ధన్యవాదాలు.
అయ్యగారు – కొత్త డాక్టరు గురించి తమ్మినేని యదుకులభూషణ్ అభిప్రాయం:
09/01/2026 6:42 am
చక్కని వ్యాసం, అభినందనలు. తెలుగులో ఎన్ని వ్యాసాలు వస్తే అంత మంచిది. కవిత్వాలు తగ్గాలి, కారణం – వచనం రాయడం రాక వచన కవిత్వం రాస్తారు. నిజానికి ‘ఆధునిక కవిత్వం ‘ అన్న ప్రక్రియ అంత సులువు కాదు.
ఇక వైద్యం దగ్గరికి వస్తే – ప్రతి పల్లెలో ఒక అయ్యగారిని చూసే ఉంటాము. రోగిని ప్రేమగా పలకరించడంతో సగం రోగం దూరం కావచ్చు. ఇప్పటి వైద్యులు – ఈ విద్యలో వెనుకబడి ఉన్నారు. మొత్తానికి వైద్యంలో ఊరు పరిణమించిన తీరు బావుంది.
ఇక గుండె వైద్యులు డిబేకి వృత్తాంతం చదువుతుంటే – సిద్ధార్థ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీ లో మా ప్రిన్సిపాల్ -అట్లూరి చక్రధర రావు గారి మాటలు గుర్తుకొచ్చాయి, ఆయనకు యావత్ ప్రపంచంలో ఇంజనీరింగ్ ఘనతే కనిపించేది. ఆయన అనేవారు – ‘biomedical engg లేకపోతే – వైద్యుల పని అయినట్టే’. నాక్కూడా డిబేకి (అరబిక్ -دبغي / దబఘి) కృషి గమనిస్తే ఆయనలో వైద్యంతోపాటు ఇంజనీరింగ్ ప్రతిభ ఎక్కువ కనిపించింది. ఇంకో గొప్ప ఆచార్యులు ప్రకాశరావుగారు మేము కాలేజీలో చివరి రోజు వీడ్కోలు సభలో అన్నారు – ‘ఇంజనీరు వైద్యునిగా మారవచ్చు, కానీ వైద్యుడు ఇంజనీరు కాలేడు’. అమెరికాలో అది సాధ్యమనుకుంటాను. న్యూ జెర్సీలో ఒక ప్రసిద్ధిగాంచిన పిల్లల వైద్యుడు – ఆయన తీరు, వ్యవహారం మామూలు వైద్యులతో పోలిస్తే ఎంతో భిన్నంగా కనిపించేది, ఒక పదిహేనేళ్ల పరిచయం తర్వాత తెలిసింది ఏమిటంటే – ఆయన మొదలు ఇంజనీరు – తర్వాత వైద్యంలోకి వచ్చారు. మళ్ళీ, మా కాలేజీ రోజుల సంభాషణ గుర్తు తెచ్చారు.
ఇలియాడ్: రణరంగం-II గురించి బాపారావు అభిప్రాయం:
08/31/2026 8:19 pm
ఇలియాడ్ కథతో పూర్వపరిచయంలేని తెలుగు పాఠకుడి దృష్టితో చూస్తే అంతా దేవుళ్ళూ, అరదేవుళ్ళూ, మన యుగంతో బొత్తిగా సంబంధం లేని మనుషులూ, వీళ్ళందరి కుస్తీ పట్లతో అయోమయంగా ఓ సంతలా వుంటుంది. అలాంటి కథని రమ్యంగా ఆకట్టుకునేలా తెలుగులో చెప్పడం ఓ మహత్కార్యం. మహనీయులు వేమూరి వారికి నమస్సులు.
అయ్యగారు – కొత్త డాక్టరు గురించి రామారావు అభిప్రాయం:
08/31/2026 4:40 pm
బైపీసీ అంటే కప్పలు కోయడం అని ఒక అపోహ ఉండేది — అందుకని సగం మంది మానేయడం ఎరుగుదును. ఇక హాస్పిటల్ పెట్టటానికి డబ్బులు అవసరం అనే మాట నాకు కూడా చెప్పారు. నేను అంత దూరం ఆలోచించలేదు కానీ వేరే కారణాలవల్ల ఎంపీసీ తీసుకున్నాను. సీఈసీ తీసుకుందామా అని ఆలోచించాను కానీ ధైర్యం చాల్లేదు.
మాకు నన్నే సాహెబు అని డాక్టరు (గుంటూరులో కంపౌండర్ — ఆ పదానికి ఒక చరిత్ర ఉంది!) ఉండేవాడు. చిన్నతనంలో ముందు మందు కన్నా ధైర్యం ముఖ్యం కాబోసు, అది మాత్రం బాగా ఇచ్చేవాడు, ఇంజెక్షనుతో బాటు. ఇప్పుడు అనిపిస్తుంది తనకి తెలిసిన వైద్యం చాలా తక్కువని! కానీ, అది చాలు!
ఆ రోజుల్లో వాళ్ళని తలుచుకుంటే నాకు బాగా కనిపించేదేమిటంటే, కలెక్టివ్ రెస్పాన్సిబిలిటీ. నాతో మా నాన్న ఒక మాట అనేవాడు, నలుగురూ బాగుంటే మనమూ బాగుంటాము అని! జీరో సమ్ గేమ్ లాగ చూస్తున్న ఈరోజుల్లో అప్పటి వాళ్ళ విశిష్టత అప్పుడప్పుడూ గుర్తుకు వస్తుంది.
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి సంపాదకులు అభిప్రాయం:
08/25/2026 1:40 pm
పాఠకులు ఆసక్తిగా చర్చలో పాల్గొనడం సంపాదకులకు సంతోషమే అయినా, ఈ వ్యాసం మీద వస్తున్న వ్యాఖ్యలు క్రమంగా వ్యాసంలోని అంశానికి సంబంధం లేని రమణ మహర్షి, న్యూటన్, ఆస్కార్ వైల్డ్ వంటి వారిని ప్రస్తావిస్తూ గాడి తప్పుతున్నాయి. మీ వ్యాఖ్యలను వ్యాసంలోని అంశానికి పరిమితం చేయమని కోరుతున్నాం. మీ వ్యాఖ్య వ్యాసానికి సంబంధించినది కాకుండా, ఒక వ్యాఖ్యానకర్తకు ప్రతిసమాధానం అయితే, అటువంటి వ్యాఖ్యను ప్రచురించ(లే)ము.
— సంపాదకులు
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి తః తః అభిప్రాయం:
08/25/2026 12:27 pm
“ఎందుకో నాకు చాలా కాలంగా బాలమురళి సంగీతంలో త్యాగరాజు హృదయం వున్నట్టు అనిపిస్తూ వచ్చింది.”-శ్రీ కొడవళ్ళ
దాదాపు పది సంవత్సరాల క్రితం ఆంగ్ల దిన పత్రిక The Hindu కొన్ని ఆదివారాలలో చిన్న పుస్తకం లాంటి సప్లిమెన్ట్ను తీసుకొచ్చింది. కళల మీద. అందులో ఒక వ్యాసంలాంటి దానిలో ఒకరు త్యాగరాజు తన కీర్తనలను బాలమురళి అంత బాగా పాడేవారా అనటం చదివిన గుర్తు
– నమస్కారాలతో -తః తః
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి సాయి బ్రహ్మానందం అభిప్రాయం:
08/24/2026 2:15 pm
శర్మగారికి వ్యంగ్యం పాలు ఎక్కువయ్యి బాలమురళి గురించి రాసింది నేను కల్పించి రాసాని అపోహ పడుతున్నారు. ఆయన (బాలమురళి) అన్న మాటలే రాసాను. రికార్డింగ్ ఉంది.
త్యాగరాజు 1847లో పరమపదించాడు. దాదాపు 180 సంవత్సరాలు కావొస్తోంది. ఈ కాలంలో ఏ కచేరీకెళ్ళినా త్యాగరాజ కీర్తనలు కనీసం 3 లేదా 4 అయినా పాడకుండా కచేరీలు జరగవు.
లేదంటూ, శర్మ గారు ఉదాహరణలు చూపించినా ఆశ్చర్యపోను.
తమిళనాడులో ఇలాంటి ప్రయోగాలు (త్యాగరాజు కృతులు లేకుండా) కొంతమంది చేసి విఫలం అయ్యారు.
త్యాగరాజు అన్ని మేలకర్త రాగాలనీ చిలకరించి ఎన్నో జన్యరాగాలు సృష్టించాడు.
ఒక్క తోడి రాగంలోనే 20కి పైగా కీర్తనలున్నాయి.
అంకెల గారడీ ఎందుక్కానీ, ఆయన తదనంతరం ఎంతో మంది వాగ్గేయకారులు (బాలమురళితో సహా) కొన్ని కీర్తనలు లేదా కృతులు కట్టినా అవి జన బాహుళ్యంలోకి వెళ్ళినవి వేళ్ళతో లెక్కపెట్టచ్చు.
ఈమాట పూర్వాపరాలు – నా జ్ఞాపకాలు I గురించి డా. వెల్ముల కృష్ణారావు అభిప్రాయం:
08/23/2026 11:13 pm
శ్రీ సురేశ్ గారి వ్యాసం షడ్రసోపేత భోజన సమానంగా ఉంది. పలు కంప్యూటర్ పరిభాష మరియు వివరాలతో, చక్కని శైలిలో, చిక్కని తెలుగుదనంతో, విజ్ఞాన దాయకంగా, ఆనాటి విషయాలను మరింత తెలుసుకోవాలనేంత ఆసక్తికరంగా వుంది
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
08/23/2026 1:11 pm
హ్యుమిలిటీకి న్యూటన్ను ఉదహరిస్తూ దంతుర్తిగారు అన్నది: “అటువంటివాడు కూడా ‘నేను ఈ మాత్రం పైకి చూడగలగడానిక్కారణం నా పూర్వ శాస్త్రవేత్తలు నన్ను తమ భుజాలమీద ఎక్కడానికి ఏమీ అనుకోకుండా అనుమతి ఇవ్వడమే’ అన్నాడు.”
కాంతిపై న్యూటన్ ప్రచురించిన పరిశోధనల్లో తన కృషికి తగిన గుర్తింపు ఇవ్వలేదని హుక్ (Robert Hooke) చేసిన ఆరోపణకు సమాధానంగా, న్యూటన్ 1676 ఫిబ్రవరిలో వాడిన—12వ శతాబ్దానికే వాడుకలో ఉన్న—వాక్యమిది:
“What Descartes did was a good step. You have added much several ways, and especially in considering the colours of thin plates. If I have seen farther, it is by standing on the shoulders of giants.”
ఈ మాట అందరూ గుర్తుంచుకోదగ్గదే. (దీనిలో హుక్పై వ్యంగ్యం ఉందని కొందరు అంటారు; అది వివాదాస్పదం కాబట్టి దానిని పక్కన పెడదాం.) కానీ దానిని న్యూటన్ వ్యక్తిత్వానికి నిదర్శనంగా తీసుకోవడం సరికాదు.
దాదాపు అందరూ హాకింగ్ పుస్తకం [1] పేరు వినే ఉంటారు. అందులో చివర్లో ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తల జీవితాలపై చిన్న చిత్రణలు ఉన్నాయి—ఐన్స్టైన్, గెలీలియో, న్యూటన్. బొమ్మలతో సహా ఒక్కొక్కటి రెండు పేజీలకు మించదు. న్యూటన్ చిత్రణ ఇలా మొదలవుతుంది:
“Isaac Newton was not a pleasant man.”
తప్పక చదవండి.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] Stephen Hawking and Leonard Mlodinow. A Briefer History of Time. Bantam. 2005.
బాలమురళి – స్మృతి సరళి గురించి శర్మ దంతుర్తి అభిప్రాయం:
08/23/2026 11:15 am
ముందే చెప్తున్నాను ఈ వ్యాఖ్య చాలా మందికి నచ్చదు. ఎవరు ఎలా తిట్టుకున్నా సరే.
రమణ మహర్షి దగ్గిరకి ఒకావిడ వెళ్ళి అడిగారుట – త్యాగరాజు వంటి వారు సంగీతం, నాదోపాసనతో భగవంతుణ్ణి చూసారు కదా, నేను కూడా అలా చేయవచ్చా? దానికి రమణుల సమాధానం – వాళ్ళు సంగీతంతో భగవంతుణ్ణి చూడలేదు. సాధన చేసి భగవంతుణ్ణి చూసాక, చూసినదాన్ని సంగీతంలో వ్యక్తపరిచారు. త్యాగరాజ కీర్తనలు, నారాయణీయం, పోతన భాగవతం ఇప్పటికీ అజరామరంగా నిలిచి ఉండడానికి కారణం వాటిని రాసిన వ్యక్తులు కాదు, అవి పలికించిన పై వాడిది. లక్ష సార్లు పోతన భాగవతం చదవండి, ఛందస్సు నేర్చుకోండి, కానీ పోతన రాసినట్టూ “ఒక్క పద్యం” (ఉదా: అలవైకుంఠ పురంబులో, ఎవ్వనిచే జనించు..) రాయగలమా? రాసినా కాలానికి అది నిలబడి ఉండగలదా? అందుకే అంటారు శివమహిమా స్తోత్రంలో “అసితగిరిసమం స్యాత్ కజ్జలం సింధుపాత్రే … తదపి తవ గుణానామీశ పారం న యాతి.” ఎప్పుడైతే “నేను” అనేది మొదలుతుందో అదే అధోగతికి మొదటి మెట్టు. అందుకే పోతన చెప్పుకున్నాడు ముందే – పలికించెడు వాడు అంటూ. అదీ భక్తి, హ్యుమిలిటీ అంటే.
అది అలా ఉంచితే బాలమురళి మనకి తెల్సిన గాయకుల్లో అద్భుతమైన ప్రతిభ ఉన్నవాడని చెప్పడానికి ఎవరికీ ఏమీ సందేహం లేదు. అది గమనించడానికి అన్నం అంతా ఉడికిందా అంటూ చూడక్కర్లేదు, ‘ఏమీ సేతురా లింగా’ అనే ఒక్క మెతుకు చాలు. అయితే ఆయన గురించి రాసిన విషయాల్లో కొన్ని దారుణంగా ఉంటాయి. అవి చెప్పేముందు ఈ మాట చెప్పనివ్వండి – అవి నేను చూసినవి కాదు, పేపర్లో చదివినవి మా-త్ర-మే. మొదటిది – ఒక హిందీ గాయకుడి కొడుకు (పేరు గుర్తు లేదు) అద్భుతంగా పాడుతుంటే బాలమురళి మొదటివరసలో కూర్చుని ఉన్నారుట. పాట అయ్యాక అందరూ లేచి నిలబడి చప్పట్లు కొట్టారు, కుర్రాడు తండ్రిలాగా పాడాడు అని. మొత్తం హాలులో ఒకే ఒకరు లేవకుండా, చప్పట్లు కూడా కొట్టని వారు మన పెద్ద మనిషే. అదేం అని అడిగితే సమాధానం – తండ్రి గాయకుడైనప్పుడు కుర్రాడు ఆ మాత్రం పాడడం పెద్ద గొప్పేం ఉంది అన్నార్ట. దారుణం కదా? ఆ తర్వాత కుర్రాడు జీవితంలో ఏదైనా మరిచిపోకుండా గుర్తు ఉంచుకుంటాడంటే బహుశ: ఈయన లేవకపోవడం, కనీసం చప్పట్లు కూడా కొట్టకపోవడం మాత్రమే కాబోలు. (కోతి కొమ్మచ్చి గెంతు – ఇటువంటి దరిద్రపు ఆటలు సాధారణంగా యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్లు కూడా ఆడుతూ ఉంటారు. అన్నింటిలో ‘ఏ’ వచ్చిన ఒక కుర్రాడికి మాత్రం ఒకే ఒక కోర్స్ లో ‘బి’ ఇస్తారు ఏదో అతి చిన్న విషయం నచ్చక (కుర్రాడి వంటి రంగో, జుట్టో, వాడు రాసినది గొప్ప పత్రమైనా కొన్ని అక్షరదోషాలు దొర్లాయి వగైరా) లేదా మరోటి ఏదో నచ్చలేదు. అప్పుడేమౌతుందంటే కుర్రాడికి జిపిఏ 3.999 దగ్గిర ఆగుతుంది. మరో ముప్ఫై ఏళ్ళు పోయాక, నోబుల్ ప్రైజ్ వచ్చినా కూడా కుర్రాడికి ఈ ‘బి’ గ్రేడ్ ఇచ్చిన ప్రొఫెసర్ గుర్తు ఉండి తీరుతాడు మిగతా ‘ఏ’ గ్రేడ్ ఇచ్చిన అందరూ గుర్తు లేకపోయినా. అయితే బి గ్రేడ్ ఇచ్చినవాడు మాత్రం అప్పటికి అప్పుడు తనకి తాను సమాధానం చెప్పుకుని హాయిగా ఉంటాడనుకోవడం కష్టం. ఈ ఒక్క బి గ్రేడ్ కి కుర్రాడి మానసిక స్థితి దారుణంగా దెబ్బ తింటుందని తెల్సినా అలాగే చేస్తారు. అదో పైశాచిక ప్రవర్తన. నాకు కూడా ఇది జరిగింది చదుకున్నప్పుడు, అవును అమెరికాలోనే, అయితే అది అప్రస్తుతం)
రెండోది – ఒక సభలో ఆయన అన్నమాట – “బాల సుబ్రహ్మణ్యం నాలాగా పాడగలడు కానీ నేను బాలూ లాగా పాడలేను.” ఇది ఆయన పరోక్షంగా బాలూని ఎత్తిపొడుస్తూ నువ్వు పాడే చెత్త నేను పాడను సుమా అని చెప్పినట్టైంది. అయితే అక్కడే ఉన్న బాలు మాత్రం అదో పొగడ్త అనుకుని సభలో ఆయన కాళ్ళకి నమస్కారం పెట్టాడుట. తాను అన్న మాటని వేరేగా అర్థం చేసుకునే సరికి అది వెనక్కి వచ్చి మొహంమీద తగిలింది కాబోలు, ఆ దెబ్బతో మరేమీ మాట్లాడడానికి అవకాశం రాలేదు బాలమురళికి.
దాదాపు మీరు ఏ సైన్స్ పుస్తకం చదివినా న్యూటన్ గురించి లేకుండా ప్రస్తావన రాదు. అందుకే ఆయన సైన్స్ కి పితామహుడు అనడం చూస్తాం. అటువంటివాడు కూడా ‘నేను ఈ మాత్రం పైకి చూడగలగడానిక్కారణం నా పూర్వ శాస్త్రవేత్తలు నన్ను తమ భుజాలమీద ఎక్కడానికి ఏమీ అనుకోకుండా అనుమతి ఇవ్వడమే,’ అన్నాడు. అంటే పూర్వం ఉన్న శాస్త్రజ్ఝులు కనుక్కున్న, కనుక్కోని విషయాలు, ప్రగతీ అవీ పట్టుకుని పైకి వెళ్ళగలిగాడు ఆయన. అందువల్ల వాళ్ళంటే గౌరవం. బ్రహ్మానందంగారు చెప్పినట్టూ “త్యాగరాజు 4 స్వరాలతో ఒక రాగం సృష్టిస్తే, నేను 3 స్వరాలతోనే ఒక రాగం కూర్చాను” అనడంలో అంత ఎత్తుకి ఎదిగిన ఆయనకి ఉండాల్సిన హ్యుమిలిటీ లేదని అనిపిస్తుంది. నేను గొప్పవాణ్ణోయ్, నువ్వింకా గమనించకపోతే నేను ఇది చేసా, అది చేసా అని చెప్పుకోవడం గర్వం తప్ప మరోటి కాదు. ఆ గర్వం ఎటువంటిదంటే ఎంత అణగదొక్కినా ఏదో మారుమూల కూర్చుని అవకాశం ఇవ్వగానే మహావృక్షం లాగా ఒకే ఒక క్షణంలో ఎదుగుతుంది. ఆఖరికి బలి మహారాజు అంతటివాడిక్కూడా ఆ గర్వం పోవడానికి నూరు అశ్వమేధాలు చేసినంత కాలం పట్టిందనేది చూడవచ్చు.
మరో వందేళ్ళకి కూడా త్యాగరాజు ఆయన కీర్తనలు నిలబడి ఉంటాయి ఎక్కడో ఒకచోట అనేది గారంటీగా చెప్పవచ్చు. శంకరాభరణంలో చెప్పినట్టూ ‘కనీసం ఒక్క వ్యక్తి ఉన్నా సరే….” అయితే మరో వందేళ్ళకి బాలమురళి ఎక్కడ ఉంటాడో ఊహించడం అంత కష్టం కాదు. వందేళ్ల వరకూ ఎందుకు ప్రస్తుతం ఆంధ్రాలో ఏ స్కూల్ కైనా వెళ్ళి క్లాసులో అడిగితే చాలదా? ఇది కూడా బ్రహ్మానందం గారు చెప్పారు కదా?
ముగించే ముందు మరోసారి – పైన రాసిన మొదటి వాక్యం చదవండి.