మీరు ఆ పుస్తకాన్ని ఎంత శ్రద్ధగా చదివారో, దాని మీద ఎంత సమయం వెచ్చించారో చూస్తే ఆశ్చర్యం కాదు ఆనందంగా ఉంది. సదుద్దేశంతో మీరు చేసిన సమీక్షకు అనేక ధన్యవాదాలు.
చాలాకాలం తర్వాత ఈ కావ్యం గురించిన అభిప్రాయాల్ని చూశాను. కొందరు ఎత్తిచూపినట్టు ఒకటి రెండు అచ్చుతప్పులు దొర్లాయి. వీలైతే వాటిని సరిదిద్దమని సంపాదకులకు మనవి.
కొందరు టీకాతాత్పర్యాలు కావాలని కోరారు. ఇది కొంత దుర్లభమే – చాలా ప్రయాసతో కూడిన పనే కాదు, చాలామందికి ఈ మధ్య explicit sex ప్రసక్తి కనిపిస్తేనే కోపాలు రావటం, “మనోభావాలు దెబ్బ తినటం” జరుగుతున్నాయి. ఇది అలాటి ప్రత్యక్ష శృంగారకావ్యం కనక ప్రతిపదార్థాలు రాసి పాఠకుల బీపీలు పెంచటం ఎందుకు? ఎన్నో రమణీయమైన పద్యాలున్నాయిందులో. అర్థమైన వాళ్లకు ఔతాయి; కాని వాళ్లు నిజంగానే భావం తెలుసుకోవాలనుకుంటే చక్కటి నిఘంటువులు అంతర్జాలంలో అందుబాట్లో వున్నాయి. కావ్యరసాస్వాదనకి కొంచెమైనా శ్రమపడక పోతే ఎలా?
[ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు ప్రతిపాదించిన మాఱుశబ్దాలను కుండలీకరణములలలో పొందుపరిచాము. -సం. ]
Caption: “Music in India is essentially a hand maiden of religion”
ఈమాట పత్రికలో ఏప్రిల్ 2024 సంపాదకీయంలో, మదరాస్ మ్యూజిక్ ఎకాడమీ, కృష్ణన్ కి బహుమతి ప్రదానం, దానిపై వివాదం -జరుగుతున్నదని తెలిపినప్పుడు, ఎవరీ టి. ఎమ్. కృష్ణన్, ఏమిటీ ఎకాడమీ అని అప్పుడు దక్షిణ భారతం నుండి యూ ట్యూబ్ విడియోలు కొన్ని గంటలు చూసి, సంగీతజ్ఞుల సంభాషణలు తీరుబాటుగా విని, భారతీయ సంగీతంపై వివాదాల గురించి నన్ను నేను కొంత అప్డేట్ చేసుకున్నాను. అసలు కొన్నేళ్లుగా నేనెక్కువ వెస్టర్న్- మ్యూజిక్ హిస్టరీ క్లాసుల్లోనే కూర్చుంటున్నాను, ఇండియన్ సంగీతం గురించి చదవటం లేదని అనిపించి, వెస్టర్న్ సంగీతకారుల గురించి చదవటం కొంచెం ఆపి, మళ్లీ ఇండియన్ మ్యూజిక్ చరిత్ర గురించి చదువుదామని, దగ్గర్లోని యూనివర్సిటీ మ్యూజిక్ లైబ్రరీలో ఉన్న పుస్తకాలు తెచ్చి చదివాను.
అందులో ఈమాట సంపాదకీయం లోని విషయాన్ని అర్ధం చేసుకోటానికి ఈ కింది పుస్తకం సహాయం చేస్తుందని అనిపించింది.
‘From Tanjore court to the Madras Music academy. A social history of music in South India,’ by Lakshmi Subramanian. Oxford University Press, 2006. New Delhi.
ఐతే¸ ఈ భారతీయ రచయిత్రి లక్ష్మి తన పుస్తకంలో మొట్టమొదటిగా ఇచ్చిన Quote, -ఐరిష్ లేడీ మార్గరెట్ కజిన్స్ సంగీతం గురించి రాసి ఇండియాలోనే ప్రచురించిన పుస్తకం నుండి. ఆ quote,
“In the Orient there is depression, lack of Joy, pessimism and passive acquiescence in bad luck, no active movement towards a determined happiness”
ఈమె ఎవరు భలేగా చెప్పింది. (ఓరియంట్ అంటే ఇండియా మాత్రమే కాదు అని తెలిసినా,) నాకు ఇండియా నుండి ఏది చదివినా, విన్నా ఇలాగే అనిపిస్తుంది. అంతా వైరాగ్యం, ఎంతో వేదాంతం. పుట్టుటయు నిజము, చచ్చుటయు నిజము, నట్టనడిమి నీ పని నాటకము, కట్టకడపటిది కైవల్యము -ఎప్పుడూ ఇదే టాక్.
తెలుగు పురాతనపద్యాలు, ఆధునిక కవితలు, వ్యాసాలు, కథలు, యూట్యూబ్ సంగీతం, ట్రావెలాగ్- ఎన్నో, అన్నీ -రెలిజన్. మతసంబంధి. కాకుంటే వేదాంతం.
సరే, Orientals overall depression గురించి నన్ను నవ్వించిన అలాటి మాటలు రాసిన మార్గరెట్ కజిన్స్ ఎవరా అని, ఆమె రాసిన పుస్తకం ముందు చదివాను. ఆ పుస్తకం -Music of the Occident and Orient. Essays towards mutual understanding, by Margaret Cousins. B.G Paul &Co, Madras 1935.
మార్గరెట్ ఐరిష్ మ్యూజికాలజిస్ట్. చాలా సంవత్సరాలు ఇరవయ్యో శతాబ్ది ఇండియాలో నివసించింది. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం డిగ్రీ కోర్సులు ప్రారంభించటంలోను, స్కూల్, కాలేజీలలో సంగీతం కర్రిక్యులమ్ క్రియేట్ చెయ్యటంలోనూ పరిశ్రమించింది. భారతస్త్రీ హక్కుల పరిరక్షణలో పాల్గొంది, మాజస్ట్రేట్ గా పనిచేసింది. మార్గరెట్ ఉద్దేశంలో ప్రతి స్కూల్, కళాశాల స్వదేశపు సంగీతం విధిగా నేర్పించాలని.
“Just as we learn how to write script in order to ‘express our thoughts and reasonings objectively so should every child be taught the script of musical notation and the’ laws of musical composition in order to express its feelings. Originality in this form of self-expression should be encouraged from quite as early an age as is writing…”
చక్కని ఉద్దేశం. (మా తెలుగు స్కూల్లో 1950 లలో, అందరికీ కర్ణాటక సంగీతం నేర్పారు. స్పోర్ట్స్. బైబిల్ స్టడీస్ కూడా తీసుకోవచ్చు. తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లిష్, నేర్పారు. ఏ భాషలో పండితులు ఆ భాషలు నేర్పారు. ఆ భాషలలోని సాహిత్యాన్ని, వ్యాకరణాన్ని తెలియచేసారు. టీచర్లు కొందరు వారే పిల్లల కోసం పాఠ్యగ్రంథాలు రాసారు.)
మార్గరెట్ పుస్తకంలో, ఇతరదేశాల సంగీతం, సంగీతకారుల పరిచయం ఉన్నది. ఆమె భర్త పొయెట్. ఐరిష్ Yeats కవి ద్వారా బెంగాలీ ఠాగోర్ రెలిజియస్ పొయట్రీ విని, ఆకర్షితులై, వారిద్దరూ ఆ తర్వాత ఇండియాకి వచ్చి నివసించారు.
లక్ష్మి సుబ్రమణ్యన్ హిస్టొరీ ప్రొఫెసర్. ఈ సంగీత విషయకమైన పుస్తకం ప్రచురించినప్పటికి కలకత్తా నివాసి అనుకుంటాను. ఈమె తన పుస్తకం లో మద్రాస్ ఎకాడమీ వారి జర్నల్స్ నుండి ఇండియన్ సంగీతం గూర్చిన సమాచారం సేకరించి, compile చేసిన విధానం నన్ను ఆకర్షించింది. ఈమె పుస్తకం ఇంగ్లిష్ లోనే ఉన్నది.
ఇంగ్లిష్ భాష, కంప్యూటర్ లు, సెల్ ఫోన్లు, ఇత్యాది అవసర వస్తువులపై రోజుకో పోజు వికార విప్లవాత్మక విముఖతలు జనించని మనుషులు, తెలుగు లోనే ఆలోచించి, తెలుగు లోకే అనువదించి, తెలుగులోనే సమస్తం రాయాలని అందరిపై ఆంక్షలు విధించని తెలుగువారు, సంగీతం మీద జెన్యుయైన్ ఇంటరెస్ట్ ఉన్న సరసులు, నెట్ మీద మార్గరెట్ కజిన్స్ పుస్తకం చదవవచ్చు.
వింతగా ఉంటుంది నాకు. ఈమాట పత్రికలో ఎక్కువ రచనలు అనువాదాలే. ఎక్కువమంది నెట్ మీద ఇంగ్లిష్ అనువాద కథలు, వ్యాసాలు చదివి, వాటిని తెలుగులోకి ఇక్కడ దించినవారే. వీళ్లకు రష్యన్, జర్మన్, ఫ్రెంచ్, బెంగాలీ, సంస్కృతం వచ్చా పాడా. ఐనా అప్పుడప్పుడూ ఈ అనువాద ప్రియులే ఒకరిద్దరు హడావిడిగా వచ్చి -ఈమాట తెలుగు పత్రిక సుమండీ, అందుకని శీర్షిక దగ్గరనుండి తోక దాకా అంతా అచ్చతెలుగులోనే రాయండీ, అని విన్నపాలూ, పితూరీలూ చేస్తుంటారు. ఎప్పటికప్పుడే సుద్దతెలుగు అభిమానులుగా ఫేక్ చేస్తూ, ఏవో సొడ్లు పెడుతుంటారు.
సైన్స్ రచనలకు మాత్రం తెలుగు వారికి మెటీరియల్ ఎక్కడినుండి వస్తున్నదని? వీరి స్వతంత్ర పరిశోధనలు ఏమైనా ఉన్నవా. పాము కాటుకు మందు కనిపెట్టటం రాదు, విద్యుత్తు కనిపెట్టలేదు, కాని అష్టకష్టాలు పడి ఎప్పటికప్పుడు ఇంగ్లిష్ మాటలకు తెలుగుపదాలు కనిపెట్టి, మానవజాతికి ఏదో ఒరగపెట్టినట్టు మురుస్తుంటారు. ఉంటం ఇంగ్లిష్ ప్రధానభాషగా ఉన్న దేశాల్లోనే ఎంతో ఇష్టంగా ఉంటారు. తింటం, ఇంగ్లిష్ భాష వాడుతూ చేసే ఉద్యోగాల నుండి వచ్చిన డబ్బుతోనే తింటారు. మరి మల్టై లింగ్వాలిటీని అందించి ప్రోత్సహించే AI యుగంలో, ఈ హిపొక్రిట్ ఆలోచనలతొ, ఎందుకో తమను ఉత్తుత్తిగా నిర్బంధించుకుని, ఇతరులకు కూడా మోసపు సంకెళ్లు వెయ్యటానికి ప్రయత్నిస్తారు!
సరే, సరే, ఈ మేగజిన్ లో కొన్ని నెలలుగా సాగుతున్న అనువాదం, శివభక్తి సన్యాసిని(అక్క మహాదేవి) పాటలు గురించి నాకు మరి కొంత తెలుసుకోవాలనిపించింది. కవిత్వం గురించైనా, భక్తి గురించైనా ఎవరు నాకు అర్ధం అయ్యేట్లు చెప్పగలిగిన స్కాలర్ అని ఆలోచిస్తే, నాకు కన్నడ, తమిళ, సాంస్క్రిట్, ఇంగ్లిష్ లిటరరీ స్కాలర్ -ఎ. కె. రామానుజన్ గుర్తుకు వచ్చి ఆయన ఇంగ్లిష్ రచనలున్న లావాంటి పుస్తకం నా ఇంట్లోనిదే తీసుకుని చదివాను.
The collected essays of A.K. Ramanujan ఎన్నో ఛాప్టర్ లలో Mahadevyakka ప్రసక్తి, ఆమె కవితల అనువాదాలు ఉన్నవి. తమిళ, కన్నడ లవ్ పొయట్రీ, క్రమంగా సంఘం, దేశం లోని మార్పులతో భక్తి పొయట్రీగా ఎలా మార్పు చెందిందో, ఆ ఇవల్యూషన్, భారతీయ పొయెట్స్ మానసికస్థితులలో పరిణామాలు, చక్కని flow charts తో ఎంతైనా శాస్త్రీయంగా చెప్పారు. (ఈయన ఉద్దేశంలో, సాహిత్యం లో ప్రేమ ముందు, భక్తి తరువాత జనించాయి.)
మొగుడంటే ఇష్టం లేక వారి ఊరి తెల్ల మల్లిపూవు మల్లికార్జునుడితో సంగమించాలనుకునే మానవ స్త్రీ మహాదేవక్క. ఈమె ‘రాధికా సాంత్వనము’ లో రాధ లాటి హీరోయిన్. ఆ కావ్యం లోని రాధ ఒకటి రెండు పద్యాల్లో ఆమెకు తన మొగుడుతో కాపురం, అతడి ఇంటిలోని వారంటే ఎంత అసహ్యమో చెపుతుంది. అవి ఈ శైవభక్తురాలి మహాదేవక్క పద్యాలను పోలినవే. తేడా ఎక్కడంటే కొందరి ఈ కవిత్వాలలో, పాటలలో లవర్స్ ఇద్దరూ దేవుళ్లు. శివుడు, పార్వతి; విష్ణువు, లక్ష్మి; ఇలా. కాని తరవాత తర్వాత మానవ కాంతలు దేవుళ్లతో ప్రేమలో పడ్డారు. వారికి కోరిక -బాగా అందగాడూ, బాగా బలవంతుడూ, ప్రపంచాన్నే పాలించగలిగిన మగదేవుడితో సంగమించాలనే. వారివి సెక్స్యుయల్ భావనలే. మామూలు మగవాళ్లు ఆనటంలేదిక వారికి. మీరాకి, సక్కుకి ఇదే కామన. (అక్కమహదేవి ఐతే, బట్టలు విప్పేసి మరీ ఊళ్ల మీద తిరిగింది. అది మగ వివస్త్ర భక్తులతో అనుకరణ/పోటీ.) ఈ రివల్యూషనరీ భక్తురాళ్లు కొందరు నల్లని వాడిని ఇష్టపడితే కొందరు తెల్లని వాడిని ఇష్టపడ్డారు. మొత్తానికి అసమర్ధునికి ఆలిగా ఉండేకన్నా బలవంతుడు భగవంతుడికి బానిసగా ఉంటమే భక్తులకు ఇష్టం.
తర్వాత, ఇక, మగవారి భక్తి సంగీత సాహిత్యాలు పరికిస్తే, స్త్రీ భక్తులకు ఒక పవర్ఫుల్ మగవాడిపై ఉన్న కామవాంఛకూ, భారతీయ మగభక్తుల పెరపెరకూ ఏమంత తేడాలు లేవు. మగభక్తుడు కూడా దాసానుదాసుడై పోయి, దేవుడితోనే కులకాలనుకోటానికీ ఏం తేడా లేదు. రక్తమాంసాలున్న మనుషులను ఉపేక్షించి, ఇంటిపనులు మానేసి, ఊహా ఘనుడితో ఊహాలోకంలో ఎప్పుడంటే అప్పుడు విహరించటం, మరి తేలిక కాదూ.
ఈ భక్తి గణాలలో, ఇండియాలో పైకులం మగవారి ‘దాసత్వానికీ’ , కిందికులం మగవారి దైవభక్తి లోని ‘తిరుగుబాటుతనం’ కీ ఉన్న subtle differences (స్వదేశీ విదేశీ) పొయటిక్ ఊహలలోని subversions, inversions రామానుజన్ వివరించి చెప్పాడు. From classicism to Bhakti; On Women Saints; Men, Women, and Saints; The myths of Bhakti -ఈ భాగాలన్నీ అక్కమహాదేవినీ, మరి ఇతర ఇండియన్ ప్రేమిక-భక్తులనూ తెలుసుకోటానికి నేను చదివాను.
ఐతే ఇంతచేసి, ఇండో అమెరికన్ కల్చర్, లిటరేచర్ కి మధ్య తనను హైఫన్ గా భావించుకున్న ఎ.కె. రామానుజన్ ని చదివి, నేను మళ్లీ వచ్చి ఈ మాట పత్రికలో ఇటీవలి అనువాదపు భక్తి పద్యాలనూ, పాటలనూ విన్నప్పుడు; ఎందువలన వీరు ఇప్పుడు బిల్వమంగళుని, అక్కమహాదేవిని అనువాదం చేసినారు, ఈ రచయిత, ఆ గాయని వీరు ఏ మ్యూజిక్ స్కూల్ లో చదివారు, ఈ ఖండాంతరాల కొలాబొరేషన్ కు, వీరి టెక్నాలజీ ఎక్స్పర్టిజ్ కారణమా, లేక సంగీతపు చదువా అని సందేహం కలిగింది. ఆ విషయాలు చెపితే అవీ చదువుతాను.
నేను ఏళ్లుగా సంగీతజ్ఞుల క్లాసుల్లో కూర్చుని, విని తెలుసుకున్నది, భగవంతుడిపై కామకాంక్ష లేని కవులెందరో ఉన్నారు. వీరు మతవాదులు కూడా కారు. వీరు, తమలాటి మామూలు మనుషులతో ప్రేమలో ఉండి, వారిపైన కవిత్వం రచించారు. వీరి కవనం కూడా ఎంతైనా అందంగా ఉంటుంది.
అలా మనుషుల మీద ప్రేమ కవిత్వంతోనూ, దైవం మీద ఆర్తి కవిత్వంతో నన్ను ఆకర్షించిందీ నాకు చటుక్కున గుర్తు వచ్చింది, అది మళ్లీ షాకీల్ బదయూనీ నే. పాడింది నౌషాద్ సంగీతానికి, మహమ్మద్ రఫీనే.
“…ఆగ్ బనే సావన్ కీ బరసా, ఫూల్ బనే అంగారే
నాగన్ బన్ గయి రాత్ సుహానీ, పధ్థర్ బన్ గయె తారే
సబ్ టూట్ గయే హై సహారే,
ఓ జీవన్ అప్ నా వాపస్ లేలే, జీవన్ దేనేవాలే
భగవాన్! భగవాన్! భగవాన్!”
జీవాజీవ భావం గురించి Mounasri Mallik అభిప్రాయం:
08/25/2025 10:10 pm
చాలా బాగుందీ పోయెమ్.
మను చరిత్ర – ప్రథమాశ్వాసము గురించి Phani Raja Mouli Vaddiparti అభిప్రాయం:
08/24/2025 5:58 am
Thank you for publishing these poems.
అదే ఆకాశం — ఒక సమీక్ష గురించి Vasu అభిప్రాయం:
08/20/2025 1:08 am
హనుమంతరావుగారూ,
మీరు ఎంతో లోతుగా అనువాదాలూ మూలాలూ చదివి రాసిన ఈ విమర్శ ఎంతో బాగుంది. మీ వంటి వారు ఇంకా రాయాలి.
-వాసు-
మహాకవి శ్రీశ్రీ గురించి Manasa saidula అభిప్రాయం:
08/19/2025 11:54 pm
ఈవ్యాసం నాకు కనిపించడం లేదు. కనిపించేటట్టు చేయగలరా?
[వ్యాసం కనిపించడం లేదని చెప్పినందుకు ధన్యవాదాలు. సరిదిద్దినాము. ఇప్పుడు కనిపిస్తుందో లేదో మళ్ళీ చూసి చెప్పగలరు – సం. ]
అదే ఆకాశం — ఒక సమీక్ష గురించి ముకుంద రామారావు అభిప్రాయం:
08/18/2025 9:24 am
మీరు ఆ పుస్తకాన్ని ఎంత శ్రద్ధగా చదివారో, దాని మీద ఎంత సమయం వెచ్చించారో చూస్తే ఆశ్చర్యం కాదు ఆనందంగా ఉంది. సదుద్దేశంతో మీరు చేసిన సమీక్షకు అనేక ధన్యవాదాలు.
– ముకుంద రామారావు
హైదరాబాద్
నిన్న బసవణ్ణ, నేడు కల్బుర్గి గురించి శిరీష్ ఆదిత్య అభిప్రాయం:
08/16/2025 4:16 am
ఇంత వివరమైన ప్రత్యుత్తరము రాసినందుకు ఎన్నో ధన్యవాదాలు గిరీష్ గారు.
గెలుపు గురించి అద్దాల వీర వెంకట సత్యనారాయణ మూర్తి అభిప్రాయం:
08/15/2025 10:33 pm
కథ బాగుంది. రచయితకు అభినందనలు
క్రీడాభిరామము:1 వ భాగం గురించి K.V.S. Ramarao అభిప్రాయం:
08/15/2025 4:40 am
చాలాకాలం తర్వాత ఈ కావ్యం గురించిన అభిప్రాయాల్ని చూశాను. కొందరు ఎత్తిచూపినట్టు ఒకటి రెండు అచ్చుతప్పులు దొర్లాయి. వీలైతే వాటిని సరిదిద్దమని సంపాదకులకు మనవి.
కొందరు టీకాతాత్పర్యాలు కావాలని కోరారు. ఇది కొంత దుర్లభమే – చాలా ప్రయాసతో కూడిన పనే కాదు, చాలామందికి ఈ మధ్య explicit sex ప్రసక్తి కనిపిస్తేనే కోపాలు రావటం, “మనోభావాలు దెబ్బ తినటం” జరుగుతున్నాయి. ఇది అలాటి ప్రత్యక్ష శృంగారకావ్యం కనక ప్రతిపదార్థాలు రాసి పాఠకుల బీపీలు పెంచటం ఎందుకు? ఎన్నో రమణీయమైన పద్యాలున్నాయిందులో. అర్థమైన వాళ్లకు ఔతాయి; కాని వాళ్లు నిజంగానే భావం తెలుసుకోవాలనుకుంటే చక్కటి నిఘంటువులు అంతర్జాలంలో అందుబాట్లో వున్నాయి. కావ్యరసాస్వాదనకి కొంచెమైనా శ్రమపడక పోతే ఎలా?
[ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు ప్రతిపాదించిన మాఱుశబ్దాలను కుండలీకరణములలలో పొందుపరిచాము. -సం. ]
అన్నపూర్ణ సర్క్యూట్ ట్రెక్ – 2 గురించి R.Damayanthi అభిప్రాయం:
08/14/2025 10:03 pm
చాలా చాలా
బావుందండి.
అక్కమహాదేవి వచనాలు – 3 గురించి Lyla Yerneni అభిప్రాయం:
08/14/2025 1:10 pm
Caption: “Music in India is essentially a hand maiden of religion”
ఈమాట పత్రికలో ఏప్రిల్ 2024 సంపాదకీయంలో, మదరాస్ మ్యూజిక్ ఎకాడమీ, కృష్ణన్ కి బహుమతి ప్రదానం, దానిపై వివాదం -జరుగుతున్నదని తెలిపినప్పుడు, ఎవరీ టి. ఎమ్. కృష్ణన్, ఏమిటీ ఎకాడమీ అని అప్పుడు దక్షిణ భారతం నుండి యూ ట్యూబ్ విడియోలు కొన్ని గంటలు చూసి, సంగీతజ్ఞుల సంభాషణలు తీరుబాటుగా విని, భారతీయ సంగీతంపై వివాదాల గురించి నన్ను నేను కొంత అప్డేట్ చేసుకున్నాను. అసలు కొన్నేళ్లుగా నేనెక్కువ వెస్టర్న్- మ్యూజిక్ హిస్టరీ క్లాసుల్లోనే కూర్చుంటున్నాను, ఇండియన్ సంగీతం గురించి చదవటం లేదని అనిపించి, వెస్టర్న్ సంగీతకారుల గురించి చదవటం కొంచెం ఆపి, మళ్లీ ఇండియన్ మ్యూజిక్ చరిత్ర గురించి చదువుదామని, దగ్గర్లోని యూనివర్సిటీ మ్యూజిక్ లైబ్రరీలో ఉన్న పుస్తకాలు తెచ్చి చదివాను.
అందులో ఈమాట సంపాదకీయం లోని విషయాన్ని అర్ధం చేసుకోటానికి ఈ కింది పుస్తకం సహాయం చేస్తుందని అనిపించింది.
‘From Tanjore court to the Madras Music academy. A social history of music in South India,’ by Lakshmi Subramanian. Oxford University Press, 2006. New Delhi.
ఐతే¸ ఈ భారతీయ రచయిత్రి లక్ష్మి తన పుస్తకంలో మొట్టమొదటిగా ఇచ్చిన Quote, -ఐరిష్ లేడీ మార్గరెట్ కజిన్స్ సంగీతం గురించి రాసి ఇండియాలోనే ప్రచురించిన పుస్తకం నుండి. ఆ quote,
“In the Orient there is depression, lack of Joy, pessimism and passive acquiescence in bad luck, no active movement towards a determined happiness”
ఈమె ఎవరు భలేగా చెప్పింది. (ఓరియంట్ అంటే ఇండియా మాత్రమే కాదు అని తెలిసినా,) నాకు ఇండియా నుండి ఏది చదివినా, విన్నా ఇలాగే అనిపిస్తుంది. అంతా వైరాగ్యం, ఎంతో వేదాంతం. పుట్టుటయు నిజము, చచ్చుటయు నిజము, నట్టనడిమి నీ పని నాటకము, కట్టకడపటిది కైవల్యము -ఎప్పుడూ ఇదే టాక్.
తెలుగు పురాతనపద్యాలు, ఆధునిక కవితలు, వ్యాసాలు, కథలు, యూట్యూబ్ సంగీతం, ట్రావెలాగ్- ఎన్నో, అన్నీ -రెలిజన్. మతసంబంధి. కాకుంటే వేదాంతం.
సరే, Orientals overall depression గురించి నన్ను నవ్వించిన అలాటి మాటలు రాసిన మార్గరెట్ కజిన్స్ ఎవరా అని, ఆమె రాసిన పుస్తకం ముందు చదివాను. ఆ పుస్తకం -Music of the Occident and Orient. Essays towards mutual understanding, by Margaret Cousins. B.G Paul &Co, Madras 1935.
మార్గరెట్ ఐరిష్ మ్యూజికాలజిస్ట్. చాలా సంవత్సరాలు ఇరవయ్యో శతాబ్ది ఇండియాలో నివసించింది. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం డిగ్రీ కోర్సులు ప్రారంభించటంలోను, స్కూల్, కాలేజీలలో సంగీతం కర్రిక్యులమ్ క్రియేట్ చెయ్యటంలోనూ పరిశ్రమించింది. భారతస్త్రీ హక్కుల పరిరక్షణలో పాల్గొంది, మాజస్ట్రేట్ గా పనిచేసింది. మార్గరెట్ ఉద్దేశంలో ప్రతి స్కూల్, కళాశాల స్వదేశపు సంగీతం విధిగా నేర్పించాలని.
“Just as we learn how to write script in order to ‘express our thoughts and reasonings objectively so should every child be taught the script of musical notation and the’ laws of musical composition in order to express its feelings. Originality in this form of self-expression should be encouraged from quite as early an age as is writing…”
చక్కని ఉద్దేశం. (మా తెలుగు స్కూల్లో 1950 లలో, అందరికీ కర్ణాటక సంగీతం నేర్పారు. స్పోర్ట్స్. బైబిల్ స్టడీస్ కూడా తీసుకోవచ్చు. తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లిష్, నేర్పారు. ఏ భాషలో పండితులు ఆ భాషలు నేర్పారు. ఆ భాషలలోని సాహిత్యాన్ని, వ్యాకరణాన్ని తెలియచేసారు. టీచర్లు కొందరు వారే పిల్లల కోసం పాఠ్యగ్రంథాలు రాసారు.)
మార్గరెట్ పుస్తకంలో, ఇతరదేశాల సంగీతం, సంగీతకారుల పరిచయం ఉన్నది. ఆమె భర్త పొయెట్. ఐరిష్ Yeats కవి ద్వారా బెంగాలీ ఠాగోర్ రెలిజియస్ పొయట్రీ విని, ఆకర్షితులై, వారిద్దరూ ఆ తర్వాత ఇండియాకి వచ్చి నివసించారు.
లక్ష్మి సుబ్రమణ్యన్ హిస్టొరీ ప్రొఫెసర్. ఈ సంగీత విషయకమైన పుస్తకం ప్రచురించినప్పటికి కలకత్తా నివాసి అనుకుంటాను. ఈమె తన పుస్తకం లో మద్రాస్ ఎకాడమీ వారి జర్నల్స్ నుండి ఇండియన్ సంగీతం గూర్చిన సమాచారం సేకరించి, compile చేసిన విధానం నన్ను ఆకర్షించింది. ఈమె పుస్తకం ఇంగ్లిష్ లోనే ఉన్నది.
ఇంగ్లిష్ భాష, కంప్యూటర్ లు, సెల్ ఫోన్లు, ఇత్యాది అవసర వస్తువులపై రోజుకో పోజు వికార విప్లవాత్మక విముఖతలు జనించని మనుషులు, తెలుగు లోనే ఆలోచించి, తెలుగు లోకే అనువదించి, తెలుగులోనే సమస్తం రాయాలని అందరిపై ఆంక్షలు విధించని తెలుగువారు, సంగీతం మీద జెన్యుయైన్ ఇంటరెస్ట్ ఉన్న సరసులు, నెట్ మీద మార్గరెట్ కజిన్స్ పుస్తకం చదవవచ్చు.
వింతగా ఉంటుంది నాకు. ఈమాట పత్రికలో ఎక్కువ రచనలు అనువాదాలే. ఎక్కువమంది నెట్ మీద ఇంగ్లిష్ అనువాద కథలు, వ్యాసాలు చదివి, వాటిని తెలుగులోకి ఇక్కడ దించినవారే. వీళ్లకు రష్యన్, జర్మన్, ఫ్రెంచ్, బెంగాలీ, సంస్కృతం వచ్చా పాడా. ఐనా అప్పుడప్పుడూ ఈ అనువాద ప్రియులే ఒకరిద్దరు హడావిడిగా వచ్చి -ఈమాట తెలుగు పత్రిక సుమండీ, అందుకని శీర్షిక దగ్గరనుండి తోక దాకా అంతా అచ్చతెలుగులోనే రాయండీ, అని విన్నపాలూ, పితూరీలూ చేస్తుంటారు. ఎప్పటికప్పుడే సుద్దతెలుగు అభిమానులుగా ఫేక్ చేస్తూ, ఏవో సొడ్లు పెడుతుంటారు.
సైన్స్ రచనలకు మాత్రం తెలుగు వారికి మెటీరియల్ ఎక్కడినుండి వస్తున్నదని? వీరి స్వతంత్ర పరిశోధనలు ఏమైనా ఉన్నవా. పాము కాటుకు మందు కనిపెట్టటం రాదు, విద్యుత్తు కనిపెట్టలేదు, కాని అష్టకష్టాలు పడి ఎప్పటికప్పుడు ఇంగ్లిష్ మాటలకు తెలుగుపదాలు కనిపెట్టి, మానవజాతికి ఏదో ఒరగపెట్టినట్టు మురుస్తుంటారు. ఉంటం ఇంగ్లిష్ ప్రధానభాషగా ఉన్న దేశాల్లోనే ఎంతో ఇష్టంగా ఉంటారు. తింటం, ఇంగ్లిష్ భాష వాడుతూ చేసే ఉద్యోగాల నుండి వచ్చిన డబ్బుతోనే తింటారు. మరి మల్టై లింగ్వాలిటీని అందించి ప్రోత్సహించే AI యుగంలో, ఈ హిపొక్రిట్ ఆలోచనలతొ, ఎందుకో తమను ఉత్తుత్తిగా నిర్బంధించుకుని, ఇతరులకు కూడా మోసపు సంకెళ్లు వెయ్యటానికి ప్రయత్నిస్తారు!
సరే, సరే, ఈ మేగజిన్ లో కొన్ని నెలలుగా సాగుతున్న అనువాదం, శివభక్తి సన్యాసిని(అక్క మహాదేవి) పాటలు గురించి నాకు మరి కొంత తెలుసుకోవాలనిపించింది. కవిత్వం గురించైనా, భక్తి గురించైనా ఎవరు నాకు అర్ధం అయ్యేట్లు చెప్పగలిగిన స్కాలర్ అని ఆలోచిస్తే, నాకు కన్నడ, తమిళ, సాంస్క్రిట్, ఇంగ్లిష్ లిటరరీ స్కాలర్ -ఎ. కె. రామానుజన్ గుర్తుకు వచ్చి ఆయన ఇంగ్లిష్ రచనలున్న లావాంటి పుస్తకం నా ఇంట్లోనిదే తీసుకుని చదివాను.
The collected essays of A.K. Ramanujan ఎన్నో ఛాప్టర్ లలో Mahadevyakka ప్రసక్తి, ఆమె కవితల అనువాదాలు ఉన్నవి. తమిళ, కన్నడ లవ్ పొయట్రీ, క్రమంగా సంఘం, దేశం లోని మార్పులతో భక్తి పొయట్రీగా ఎలా మార్పు చెందిందో, ఆ ఇవల్యూషన్, భారతీయ పొయెట్స్ మానసికస్థితులలో పరిణామాలు, చక్కని flow charts తో ఎంతైనా శాస్త్రీయంగా చెప్పారు. (ఈయన ఉద్దేశంలో, సాహిత్యం లో ప్రేమ ముందు, భక్తి తరువాత జనించాయి.)
మొగుడంటే ఇష్టం లేక వారి ఊరి తెల్ల మల్లిపూవు మల్లికార్జునుడితో సంగమించాలనుకునే మానవ స్త్రీ మహాదేవక్క. ఈమె ‘రాధికా సాంత్వనము’ లో రాధ లాటి హీరోయిన్. ఆ కావ్యం లోని రాధ ఒకటి రెండు పద్యాల్లో ఆమెకు తన మొగుడుతో కాపురం, అతడి ఇంటిలోని వారంటే ఎంత అసహ్యమో చెపుతుంది. అవి ఈ శైవభక్తురాలి మహాదేవక్క పద్యాలను పోలినవే. తేడా ఎక్కడంటే కొందరి ఈ కవిత్వాలలో, పాటలలో లవర్స్ ఇద్దరూ దేవుళ్లు. శివుడు, పార్వతి; విష్ణువు, లక్ష్మి; ఇలా. కాని తరవాత తర్వాత మానవ కాంతలు దేవుళ్లతో ప్రేమలో పడ్డారు. వారికి కోరిక -బాగా అందగాడూ, బాగా బలవంతుడూ, ప్రపంచాన్నే పాలించగలిగిన మగదేవుడితో సంగమించాలనే. వారివి సెక్స్యుయల్ భావనలే. మామూలు మగవాళ్లు ఆనటంలేదిక వారికి. మీరాకి, సక్కుకి ఇదే కామన. (అక్కమహదేవి ఐతే, బట్టలు విప్పేసి మరీ ఊళ్ల మీద తిరిగింది. అది మగ వివస్త్ర భక్తులతో అనుకరణ/పోటీ.) ఈ రివల్యూషనరీ భక్తురాళ్లు కొందరు నల్లని వాడిని ఇష్టపడితే కొందరు తెల్లని వాడిని ఇష్టపడ్డారు. మొత్తానికి అసమర్ధునికి ఆలిగా ఉండేకన్నా బలవంతుడు భగవంతుడికి బానిసగా ఉంటమే భక్తులకు ఇష్టం.
తర్వాత, ఇక, మగవారి భక్తి సంగీత సాహిత్యాలు పరికిస్తే, స్త్రీ భక్తులకు ఒక పవర్ఫుల్ మగవాడిపై ఉన్న కామవాంఛకూ, భారతీయ మగభక్తుల పెరపెరకూ ఏమంత తేడాలు లేవు. మగభక్తుడు కూడా దాసానుదాసుడై పోయి, దేవుడితోనే కులకాలనుకోటానికీ ఏం తేడా లేదు. రక్తమాంసాలున్న మనుషులను ఉపేక్షించి, ఇంటిపనులు మానేసి, ఊహా ఘనుడితో ఊహాలోకంలో ఎప్పుడంటే అప్పుడు విహరించటం, మరి తేలిక కాదూ.
ఈ భక్తి గణాలలో, ఇండియాలో పైకులం మగవారి ‘దాసత్వానికీ’ , కిందికులం మగవారి దైవభక్తి లోని ‘తిరుగుబాటుతనం’ కీ ఉన్న subtle differences (స్వదేశీ విదేశీ) పొయటిక్ ఊహలలోని subversions, inversions రామానుజన్ వివరించి చెప్పాడు. From classicism to Bhakti; On Women Saints; Men, Women, and Saints; The myths of Bhakti -ఈ భాగాలన్నీ అక్కమహాదేవినీ, మరి ఇతర ఇండియన్ ప్రేమిక-భక్తులనూ తెలుసుకోటానికి నేను చదివాను.
ఐతే ఇంతచేసి, ఇండో అమెరికన్ కల్చర్, లిటరేచర్ కి మధ్య తనను హైఫన్ గా భావించుకున్న ఎ.కె. రామానుజన్ ని చదివి, నేను మళ్లీ వచ్చి ఈ మాట పత్రికలో ఇటీవలి అనువాదపు భక్తి పద్యాలనూ, పాటలనూ విన్నప్పుడు; ఎందువలన వీరు ఇప్పుడు బిల్వమంగళుని, అక్కమహాదేవిని అనువాదం చేసినారు, ఈ రచయిత, ఆ గాయని వీరు ఏ మ్యూజిక్ స్కూల్ లో చదివారు, ఈ ఖండాంతరాల కొలాబొరేషన్ కు, వీరి టెక్నాలజీ ఎక్స్పర్టిజ్ కారణమా, లేక సంగీతపు చదువా అని సందేహం కలిగింది. ఆ విషయాలు చెపితే అవీ చదువుతాను.
నేను ఏళ్లుగా సంగీతజ్ఞుల క్లాసుల్లో కూర్చుని, విని తెలుసుకున్నది, భగవంతుడిపై కామకాంక్ష లేని కవులెందరో ఉన్నారు. వీరు మతవాదులు కూడా కారు. వీరు, తమలాటి మామూలు మనుషులతో ప్రేమలో ఉండి, వారిపైన కవిత్వం రచించారు. వీరి కవనం కూడా ఎంతైనా అందంగా ఉంటుంది.
అలా మనుషుల మీద ప్రేమ కవిత్వంతోనూ, దైవం మీద ఆర్తి కవిత్వంతో నన్ను ఆకర్షించిందీ నాకు చటుక్కున గుర్తు వచ్చింది, అది మళ్లీ షాకీల్ బదయూనీ నే. పాడింది నౌషాద్ సంగీతానికి, మహమ్మద్ రఫీనే.
“…ఆగ్ బనే సావన్ కీ బరసా, ఫూల్ బనే అంగారే
నాగన్ బన్ గయి రాత్ సుహానీ, పధ్థర్ బన్ గయె తారే
సబ్ టూట్ గయే హై సహారే,
ఓ జీవన్ అప్ నా వాపస్ లేలే, జీవన్ దేనేవాలే
భగవాన్! భగవాన్! భగవాన్!”
ఏ భాషైతేనేం -లిరిక్ కు, సంగీతానికి, గాయకుడికి సామరస్యం కుదిరినప్పుడు శ్రోతలు సుఖిస్తారు. భగవంతుడంటారా, ఎక్కడబడితే అక్కడ, ఎన్నిటిలోనో, ఎందరి మధ్యనో హైఫన్. ఉంచితే ఏం వచ్చె, తీసేస్తే ఏం పోయె!
-Lyla
(ఈ పత్రిక సంపాదకత్వం మారిన విషయం పాఠకుల గమనిక లోకి తేకముందే నేను రాసుకున్న అభిప్రాయం, ప్రచురణకై ఇప్పుడు పంపుతున్నాను. Thanks.)