విజయరాఘవ రావు ఏల్చూరి మంచి సంగీత విద్వాంసుడు. రోహిణీ ప్రసాద్ అన్నట్టుగా ఆయన తెలుగు నేలకి దూరంగా ఉండటమ్ హిందుస్తానీ సంగీతానికి దగ్గర వారు కావటం వంటి వాటి వలన తెలుగు వారికి అంతగా తెలిసే వీలు కలగలేదు. అది తెలుగు వారి దురదృష్టమ్ కూడా! ఆయనకి నివాళి చెప్పడంలో తప్పేంలేదు.
అయితే లైలా గారి అభిప్రాయంలో అందరూ ఆలోచించవలసిన ముఖ్యమైన అంశాలున్నాయి. ఆవిడ గొంతులో ధ్వనించే అసహనంలో/ ప్రశ్నలో నిజం లేకపోలేదు. ఒక వ్యక్తి తాలూకు గొప్పదనాన్ని గుర్తించడమో/ వారి గురించి మాట్లాడటమో జరగడానికివాళ్ళు వయసు మళ్ళి పోవాల్సి రావడమో ..లేక జీవితంనించి కూడా మళ్ళిపోవాల్సి రావడమో జరిగితే గానీ ఒక మంచి జ్నాపకమ్ బయటికి రాదన్నమాట! ఈ మాటలేవో ఆయన జీవితకాలంలోనే ఒక వ్యాసంగా వచ్చి ఉంటే తెలుగు వాళ్ళు ఆయన మీద ఒక గొప్ప భావనని కలిగి ఉన్నారని ఆయనకి తెలిసేది కదా? రోహిణీప్రసాద్ ఈ వ్యాసాన్ని విజయరాఘవ రావుగారు ఉన్నప్పుడే రాసి ఉండవలసింది కాదా? అప్పుడు ఆ కళాకారుడికీ ఈ కళాకారుడికీ ఒక తృప్తి మిగిలేది కదా?? ఎక్కవలసిన రైలు ఒక జీవితకాలం లేటు అన్నాడు ఆరుద్ర. కానీ రావల్సిన వ్యాసాలు సైతం ఒక జీవితకాలమ్ ఆలశ్యం కావడమ్ అసలు సిసలైన ” తెలుగుతనం”.
లైలాగారి వ్యాఖ్యలు… చనిపోయిన వారి జ్నాపకాలతో పత్రికని నింపడం మీద. అది చాలాసార్లు చేస్తూంటే ఎవరికైనా ఈ సంప్రదాయం మీద విసుగుపుట్టడంలో ఆశ్చర్యమ్ లేదు. ఒక రంగంలో వ్యక్తులు చేసిన ఏ రకమైన సేవలకైనా ఆ వ్యక్తుల జీవితకాలంలో గుర్తింపురావడం నాగరికత. ఆ నాగరికతనే నిజాయితీగా పెంపొందించుకోవడం గురించి ఆలోచించుకోవాలి తెలుగువాళ్ళు. లేకపోతే ఎంత గాఢమైన భావనలున్నా అవన్నీ చివరికి ఇలా చనిపోయిన సందర్భంలో రాసే సంతాపంగానే మిగిలిపోతాయి. ఇవీ రాయొచ్చు తప్పులేదు. ఇంతకన్నా మెరుగైన సందర్భలో రాయడమ్ మరింత ఆహ్లాదమ్ గా ఉంటుంది. మరీ ముఖ్యంగా ఆ పోయిన వారి ఆత్మీయులకి ఎవరికైనా !!
లైలాగారూ మీ మాటల “చురుకు” ఈమాటకి ఉన్న అతికొద్ది ఆకర్షణల్లో ఒకటి.
గొప్ప నివాళి! 1982-83 ప్రాంతాల్లో ఆయన విజయవాడ వస్తే రేడియో కేంద్రం వాళ్ళు ఆయన చేత ఒక పాటను (తిరునాళ్ళకు తరలొచ్చే కన్నెపిల్లలా …) చేయించుకున్నారు. ఇంద్రగంటి శ్రీకాంతశర్మ గారి రచనకు విజయరాఘవరావుగారు బాణీ కడితే, శ్రీరంగం గోపాలరత్నం గొప్పగా పాడారు. విజయవాడ రేడియో స్టేషన్ శ్రోతలందరికీ అప్పటికీ, ఇప్పటికీ గుర్తుండి పోయిన పాటల్లో ఇదొకటి. ఈ పాటొకెత్తయితే, రామం గారు (S.B శ్రీరామమూర్తి) ఆ పాట పుట్టుక మీద చేసిన డాక్యుమెంటరీ: “ఒక పాట పుట్టింది” మరొకెత్తు. అది కూడా అప్పట్లో చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ రెండు కార్యక్రమాలతోనే విజయరాఘవరావుగారితో (సంగీతం) నాకు పరిచయం. ఆ తరువాతే ఆయన మృణాల్ సేన్ సినిమాలకి, తెలుగులో ఒక ఊరి కథ సినిమాకి చేసిన సంగీతం తెలిసొచ్చాయి. తరువాత్తరువాత ఆయన వేణువాదన L.Pలు, CD లు చాలా విన్నాను. ఒక పదేళ్ళ క్రితం (కర్నాటక) సంగీతం గురించి బాగా తెలిసిన వారొకరు ఆయనతో సంగీతపరమైన అంశాలపై వ్యక్తిగగతంగా జరిపిన సంభాషణ టేపొకటి వినే అదృష్టం కలిగిది. అప్పటినుడీ ఆయనంటె గౌరవం మరింత పెరిగింది. ఉత్తర-, దక్షిణ భారతీయ సంగీత పద్ధతులగురించి, రేడియోలో వాద్యబృందాల గురించిన వివరాలే కాకుండా ఆయన సంగీతాన్ని విశ్లేషించిన పద్ధతి నన్ను బాగా ఆకట్టుకొంది.
తెలుగులో కూడా బహుళంగా రచనలు చేసిన విషయం చాలామందికి తెలియదు. గత కొద్ది సంవత్సరాలలో “కౌముది”(వెబ్) పత్రికలో ఆయన తెలుగు రచనలు వచ్చాయి.
తెలుగు పత్రికల్లో, ఆ మాటకొస్తే భారతీయ పత్రికల్లో యెక్కడా ఆయన కాలం చేసినట్లు వార్త వచ్చినట్లు లేదు. చివరకు “నరసరావుపేట” అన్న బ్లాగు (అది ఆయన స్వస్థలం) నడిపేవారికి కూడా ఈ వార్త తెలిసినట్లు లేదు. గత రెండు నెలలుగా నిరంతరం ప్రయాణాల్లో వుండి RMIC చర్చావేదిక కూడా చూడకపోవడంతో రెండు రోజుల క్రితం రోహిణీప్రసాద్ గారు చెప్పేవరకు ఈ వార్త తెలిసి రాలేదు. ఆయనలానే నేను కూడా దిగ్భ్రాంతికీ, కలవరపాటుకూ గురి అయాను. మొన్న డిసెంబరు చివరిలో మిత్రుడు మాధవ్ ఇంట్లో విజయరాఘవరావుగారి సిడి ఒకటి చూసి ఆయనతో interview ఒకటి ఈమాటకి పంపుతానని చెప్పాను. ఇప్పుడైనా AIR, Films Division సంస్థలు ఆయన చేసిన గొప్ప సంగీతాన్ని మరింత వెలుగులోకి తెస్తాయని ఆశిద్దాం.
రోహిణీప్రసాద్ గారికి మంచి వ్యాసం అందించినందుకు కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుంటూ, ఒక గొప్ప సంగీతజ్ఞుణ్ణి, నిరాడంబరమైన మనిషిని స్మరించుకుంటూ …
మీ ఆసక్తికి కృతజ్ఞతలు. బ్రౌణ్యం చాలా పాతది. బ్రౌణ్యంలో తండ్రి, తల్లికి “త” (తెచ్చు , to bring) అన్న అర్థం ఎలా పొసగుతుందో నాకు తెలియదు. బ్రౌన్ కు తమిళంలో తంగై, ఎంగై, తంబి, ఎంబి అన్న పదాల వివరాలు తెలియక పోవచ్చు. ఎమెనో గారు 20వ శతాబ్దంలో చేసిన పరిశోధనలు భాషావేత్తలందరూ ఒప్పుకున్నవి. మీకు వీలైతే ఈ కింది పేపరు చదవండి:
Dravidian Kinship Terms, M. B. Emeneau, Language, Vol. 29, No. 3 (Jul. – Sep., 1953), pp. 339-353 (Published by: Linguistic Society of America)
నేను అల్లుడు, వియ్యంకుడు, మనమడు, మగడు, పెళ్ళాం మొదలైన కొన్ని పదాలు వివరించడం మరచిపోయాను. వచ్చే వ్యాసంలో వివరిస్తాను. అల్లుడు అన్న పదానికి అల్లిక-, అల్లు- (weaving the relationship) అన్న పదాలకు సంబంధంలేదు. ఎందుకంటే కన్నడ, మళయాళం ఇతర భాషలలో అల్లుడు-కు సజాతి పదం అళియ- అని మూర్ధన్య ళ కారంతో ఉంటాయి. ఇది అళు-/చళు- అన్న ధాతువుకు దగ్గరని నా అభిప్రాయం.
వారం గురించి వివరంగా రాసినందుకు ధన్యవాదాలు. సూర్యుడు, చంద్రుడు కాక రాత్రి మనకు ఆకాశంలో కనిపించే నక్షత్రాల్లో 5 నక్షత్రాలు మాత్రమే కదులుతున్నట్టుగా కనిపిస్తాయి. కుజుడు, బుధుడు, గురుడు, శుక్రుడు, శని గ్రహాలు మనకు దగ్గరిగా ఉన్నాయి కాబట్టి అవి మాత్రమే కదులుతున్నట్టుగా కనిపిస్తాయి. సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఈ కదిలే అయిదు గ్రహాలు కలిపి మీరు చెప్పినట్లు సప్తగ్రహాలుగా పేరుపొంది, వాటి ఆధారంగా ఏడు రోజుల వారాలు ఏర్పడ్డాయి.
‘వాల్మీకి మనకేమీ చెప్పలేదు’ అంటూనే వ్యాసకర్త ‘మనకు తెలుసు’ అనటం నిరాధారంగా ‘మనం’, ‘మనకు తెలుసు’ అంటే ఎంత నేరమో అంత కన్నా ఎక్కువ నేరం.
ఇది వెల్చేరుగారు రాసిన ఈ వాక్యాల గురించి:
“వాల్మీకి వదిలేసిన ఊర్మిళని తెలుగు ఆడవాళ్ళు దగ్గరికి తీసుకున్నారు. ఆవిడని గురించి ఒక అందమైన కథ అల్లారు. అడివికి రాముడితో పాటు సీత వెళ్ళిపోతూంటే ఊర్మిళ కూడా లక్ష్మణుడితో పాటు వెళ్తానంటుంది కాని లక్ష్మణుడు దానికి అంగీకరించలేదని మనకి తెలుసు.”
తహతహ గారు: “మనం”, “మనకు తెలుసు”, “మనకేమీ చెప్పలేదు” అనడం ఒక రకమైన రచనాశైలి (writing style). కథను స్థూలంగా చెబుతూ, పాఠకుకుని ఆసక్తి తగ్గిపోకుండా ఉండడానికి “We”, “We know that”, “We will find out” అని వాడడం ఇంగ్లీషులో రాసే చాలామంది పండితులు ఉపయోగించే టెక్నిక్.
ఇక్కడ “మనకి తెలుసు” అన్నది రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు మాత్రమే అడవికి వెళ్ళారని రామాయణం గురించి ఏ మాత్రం తెలిసిన పాఠకునికైనా అర్థమయ్యే విషయమని చెప్పడం. ఊర్మిళ కూడా లక్ష్మణుడితో పాటు వెళ్తాననడం వాల్మీకి రామాయణంలో లేదు. తెలుగువాళ్ళు అల్లిన కథలో “ఊర్మిళ కూడా లక్ష్మణుడితో పాటు వెళ్తానంటుంది” అని చదవగానే రామాయణం తెలిసిన పాఠకుడు “కానీ లక్ష్మణుడు ఒప్పుకోడు” అని ఊహిస్తాడు. పాఠకుడు ఊహిస్తున్న విషయాన్ని రచయిత బలపరచడం ద్వారా రచన పాఠకునికి చేరువౌతుంది. ఇది నాకర్థమైన విషయం.
ఆల్ ఇండియా రేడియో కాలంలో విజయరాఘవరావుగారి పేరు ఎక్కువగా వినబడేది. అతడు గొప్ప కళాకారుడన్న విషయంలో ఏ మాత్రం సందేహం లేదు. మన శ్రద్ధాంజలిని తగిన రీతిగా చూపడము సబబే. ఇక పోతే లైలాగారి ఆక్షేపణ అంతా బ్రదికి ఉన్నవారిపైన ఎందుకు వ్రాయడము లేదు అనేదే. మదరాసులో చిన్నప్పుడు నేను బడిలో చదివేటప్పుడు జూను బతికిన కాలేజి అని, మ్యూసియమును చచ్చిన కాలేజి అని వ్యవహరించే వాళ్లము. అలా ఈమాట చచ్చిన కాలేజి మాత్రమే కాకుండా బతికిన కాలేజిగా కూడ ఎందుకు ఉండరాదు అనేదే ప్రశ్న. బహుశా సంపాదకులు ప్రముఖాంధ్రుల 60 లేక 70 ఏళ్ల వయస్సును చేరేవారి పట్టికను తయారు చేసి వారు తెలుగు సాహిత్యానికి, లలిత కళలకు ఎలాటి సేవ చేసారో అనే విషయాన్నిగురించి సంచికలను తయారు చేయవచ్చును. అందులో ఆ కళాకారుని కూడ వ్రాయమనవచ్చును. అలా భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తిని గురించి ఇంతకు ముందు ఒక సంచిక వెలువడింది. అలాగే అట్టి ప్రయత్నాలను కొనసాగించమనే లైలాగారు భావిస్తున్నారని నేను అనుకొంటాను. విధేయుడు – మోహన
1. ఇక్కడ “సంభాషణా చాతుర్యం” అంటే మీరు “చమత్కారం” అని అర్థం చేసుకున్నట్టున్నారు. నా ఉద్దేశం అది కాదు, అవతలి వారన్నదానికి తగ్గట్టుగా మాట్లాడే నేర్పు అని. “స్త్రీ మనసుకు నచ్చిన ఊహలు” – ఇక్కడ స్త్రీ మనసుకు నచ్చిన ఊహ ఏమిటి? ఒక భర్త తన భార్యతో ఆమె మాటలకి అనుగుణంగా మాట్లాడడం స్త్రీల మనసుకు నచ్చని విషయమంటారా? 🙂
2. “స్త్రీల పాటలకు, పురుషుల నిస్సహాయతను వారు ఊహించి ఆనందించే మౌఖిక సాహిత్యం లో అన్వయాన్ని వస్తుతః లేదా రచనా సంవిధానపరంగా కాక, పాడుకునే వారికి కలిగే ఆనందాన్ని అనుసరించి ఊహించడం సబబేమో”
ఇది కాస్త ప్రమాదకరమైన ఆలోచన. ఒకటి – పురుషుల నిస్సహాయత స్త్రీలు ఆనందిస్తారని సాధారణీకరించి సూత్రీకరించడం చాలా తప్పు. అలా సూత్రీకరించడం “మగ”తనానికి సంతృప్తినిస్తుందేమో! రెండు – అలా సూత్రీకరించినా, అది పాట మొత్తానికి అన్వయం కావాలి కదా. మీరన్న ఆ స్త్రీలు తాము పరపురుషుడిని చూసి భయపడినట్టుగాను, తన భర్త కాళ్ళ మీద పడ్డట్టుగాను ఊహించుకోడానికి ఇష్టపడతారా? మూడు – ఇక్కడ వ్యాసంలో, పాటని బట్టి పాతకాలపు స్త్రీల స్థితిగతులని మనస్తత్వాన్నీ ఊహించే్ ప్రయత్నం జరుగుతోందా, స్త్రీ మనస్తత్వాన్ని బట్టి పాటని అర్థం చేసుకొనే ప్రయత్నం జరుగుతోందా?
2007లో అట్లాంటాలో ఉన్నప్పుడు అప్నా అనే ఒక సంస్థ మొదలయింది. దాన్ని ప్రారంభించిన వ్యక్తులు నాకు తెలుసు గనక ప్రారంభోత్సవానికి ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యంతో బాటుగా విజయరాఘవరావుగారిని కూడా ఆహ్వానిస్తే బావుంటుందని నేను సూచించాను. కాస్త తటపటాయించి ఆ ప్రయత్నం విరమించారు.
నాకు వీలున్నంతవరకూ ఇంకా చాలా సందర్భాల్లో చాలామందితో ఈ సంగతి చెప్పి, ఒక పద్మశ్రీ అవార్డుతో అయినా ఆయనను మనం గుర్తించాలని చెప్పాను.
బతికుంటేనేం, లేకపోతేనేం అనే మీవంటివారి వైఖరి ఉంటే ఏమీ జరగదు కదా. పైగా మీకు ఆయనొక పబ్లిక్ ఫిగర్ కావచ్చు. నాకు పరిచయం ఉంది కనక కాస్త సీరియస్గా అనిపిస్తుంది. అర్థం చేసుకుంటే చేసుకోండి, లేకపోతే లేదు.
వేణునాదం ఆగింది! గురించి rama bharadwaj అభిప్రాయం:
01/10/2012 2:55 pm
విజయరాఘవ రావు ఏల్చూరి మంచి సంగీత విద్వాంసుడు. రోహిణీ ప్రసాద్ అన్నట్టుగా ఆయన తెలుగు నేలకి దూరంగా ఉండటమ్ హిందుస్తానీ సంగీతానికి దగ్గర వారు కావటం వంటి వాటి వలన తెలుగు వారికి అంతగా తెలిసే వీలు కలగలేదు. అది తెలుగు వారి దురదృష్టమ్ కూడా! ఆయనకి నివాళి చెప్పడంలో తప్పేంలేదు.
అయితే లైలా గారి అభిప్రాయంలో అందరూ ఆలోచించవలసిన ముఖ్యమైన అంశాలున్నాయి. ఆవిడ గొంతులో ధ్వనించే అసహనంలో/ ప్రశ్నలో నిజం లేకపోలేదు. ఒక వ్యక్తి తాలూకు గొప్పదనాన్ని గుర్తించడమో/ వారి గురించి మాట్లాడటమో జరగడానికివాళ్ళు వయసు మళ్ళి పోవాల్సి రావడమో ..లేక జీవితంనించి కూడా మళ్ళిపోవాల్సి రావడమో జరిగితే గానీ ఒక మంచి జ్నాపకమ్ బయటికి రాదన్నమాట! ఈ మాటలేవో ఆయన జీవితకాలంలోనే ఒక వ్యాసంగా వచ్చి ఉంటే తెలుగు వాళ్ళు ఆయన మీద ఒక గొప్ప భావనని కలిగి ఉన్నారని ఆయనకి తెలిసేది కదా? రోహిణీప్రసాద్ ఈ వ్యాసాన్ని విజయరాఘవ రావుగారు ఉన్నప్పుడే రాసి ఉండవలసింది కాదా? అప్పుడు ఆ కళాకారుడికీ ఈ కళాకారుడికీ ఒక తృప్తి మిగిలేది కదా?? ఎక్కవలసిన రైలు ఒక జీవితకాలం లేటు అన్నాడు ఆరుద్ర. కానీ రావల్సిన వ్యాసాలు సైతం ఒక జీవితకాలమ్ ఆలశ్యం కావడమ్ అసలు సిసలైన ” తెలుగుతనం”.
లైలాగారి వ్యాఖ్యలు… చనిపోయిన వారి జ్నాపకాలతో పత్రికని నింపడం మీద. అది చాలాసార్లు చేస్తూంటే ఎవరికైనా ఈ సంప్రదాయం మీద విసుగుపుట్టడంలో ఆశ్చర్యమ్ లేదు. ఒక రంగంలో వ్యక్తులు చేసిన ఏ రకమైన సేవలకైనా ఆ వ్యక్తుల జీవితకాలంలో గుర్తింపురావడం నాగరికత. ఆ నాగరికతనే నిజాయితీగా పెంపొందించుకోవడం గురించి ఆలోచించుకోవాలి తెలుగువాళ్ళు. లేకపోతే ఎంత గాఢమైన భావనలున్నా అవన్నీ చివరికి ఇలా చనిపోయిన సందర్భంలో రాసే సంతాపంగానే మిగిలిపోతాయి. ఇవీ రాయొచ్చు తప్పులేదు. ఇంతకన్నా మెరుగైన సందర్భలో రాయడమ్ మరింత ఆహ్లాదమ్ గా ఉంటుంది. మరీ ముఖ్యంగా ఆ పోయిన వారి ఆత్మీయులకి ఎవరికైనా !!
లైలాగారూ మీ మాటల “చురుకు” ఈమాటకి ఉన్న అతికొద్ది ఆకర్షణల్లో ఒకటి.
రమ.
వేణునాదం ఆగింది! గురించి Sreenivas Paruchuri అభిప్రాయం:
01/10/2012 1:28 pm
గొప్ప నివాళి! 1982-83 ప్రాంతాల్లో ఆయన విజయవాడ వస్తే రేడియో కేంద్రం వాళ్ళు ఆయన చేత ఒక పాటను (తిరునాళ్ళకు తరలొచ్చే కన్నెపిల్లలా …) చేయించుకున్నారు. ఇంద్రగంటి శ్రీకాంతశర్మ గారి రచనకు విజయరాఘవరావుగారు బాణీ కడితే, శ్రీరంగం గోపాలరత్నం గొప్పగా పాడారు. విజయవాడ రేడియో స్టేషన్ శ్రోతలందరికీ అప్పటికీ, ఇప్పటికీ గుర్తుండి పోయిన పాటల్లో ఇదొకటి. ఈ పాటొకెత్తయితే, రామం గారు (S.B శ్రీరామమూర్తి) ఆ పాట పుట్టుక మీద చేసిన డాక్యుమెంటరీ: “ఒక పాట పుట్టింది” మరొకెత్తు. అది కూడా అప్పట్లో చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ రెండు కార్యక్రమాలతోనే విజయరాఘవరావుగారితో (సంగీతం) నాకు పరిచయం. ఆ తరువాతే ఆయన మృణాల్ సేన్ సినిమాలకి, తెలుగులో ఒక ఊరి కథ సినిమాకి చేసిన సంగీతం తెలిసొచ్చాయి. తరువాత్తరువాత ఆయన వేణువాదన L.Pలు, CD లు చాలా విన్నాను. ఒక పదేళ్ళ క్రితం (కర్నాటక) సంగీతం గురించి బాగా తెలిసిన వారొకరు ఆయనతో సంగీతపరమైన అంశాలపై వ్యక్తిగగతంగా జరిపిన సంభాషణ టేపొకటి వినే అదృష్టం కలిగిది. అప్పటినుడీ ఆయనంటె గౌరవం మరింత పెరిగింది. ఉత్తర-, దక్షిణ భారతీయ సంగీత పద్ధతులగురించి, రేడియోలో వాద్యబృందాల గురించిన వివరాలే కాకుండా ఆయన సంగీతాన్ని విశ్లేషించిన పద్ధతి నన్ను బాగా ఆకట్టుకొంది.
తెలుగులో కూడా బహుళంగా రచనలు చేసిన విషయం చాలామందికి తెలియదు. గత కొద్ది సంవత్సరాలలో “కౌముది”(వెబ్) పత్రికలో ఆయన తెలుగు రచనలు వచ్చాయి.
తెలుగు పత్రికల్లో, ఆ మాటకొస్తే భారతీయ పత్రికల్లో యెక్కడా ఆయన కాలం చేసినట్లు వార్త వచ్చినట్లు లేదు. చివరకు “నరసరావుపేట” అన్న బ్లాగు (అది ఆయన స్వస్థలం) నడిపేవారికి కూడా ఈ వార్త తెలిసినట్లు లేదు. గత రెండు నెలలుగా నిరంతరం ప్రయాణాల్లో వుండి RMIC చర్చావేదిక కూడా చూడకపోవడంతో రెండు రోజుల క్రితం రోహిణీప్రసాద్ గారు చెప్పేవరకు ఈ వార్త తెలిసి రాలేదు. ఆయనలానే నేను కూడా దిగ్భ్రాంతికీ, కలవరపాటుకూ గురి అయాను. మొన్న డిసెంబరు చివరిలో మిత్రుడు మాధవ్ ఇంట్లో విజయరాఘవరావుగారి సిడి ఒకటి చూసి ఆయనతో interview ఒకటి ఈమాటకి పంపుతానని చెప్పాను. ఇప్పుడైనా AIR, Films Division సంస్థలు ఆయన చేసిన గొప్ప సంగీతాన్ని మరింత వెలుగులోకి తెస్తాయని ఆశిద్దాం.
రోహిణీప్రసాద్ గారికి మంచి వ్యాసం అందించినందుకు కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుంటూ, ఒక గొప్ప సంగీతజ్ఞుణ్ణి, నిరాడంబరమైన మనిషిని స్మరించుకుంటూ …
మరొక వెర్రివాడు,
— శ్రీనివాస్
పలుకుబడి: మానవ బంధుత్వ పదాలు గురించి సురేశ్ కొలిచాల అభిప్రాయం:
01/10/2012 1:08 pm
రాజు గారు,
మీ ఆసక్తికి కృతజ్ఞతలు. బ్రౌణ్యం చాలా పాతది. బ్రౌణ్యంలో తండ్రి, తల్లికి “త” (తెచ్చు , to bring) అన్న అర్థం ఎలా పొసగుతుందో నాకు తెలియదు. బ్రౌన్ కు తమిళంలో తంగై, ఎంగై, తంబి, ఎంబి అన్న పదాల వివరాలు తెలియక పోవచ్చు. ఎమెనో గారు 20వ శతాబ్దంలో చేసిన పరిశోధనలు భాషావేత్తలందరూ ఒప్పుకున్నవి. మీకు వీలైతే ఈ కింది పేపరు చదవండి:
Dravidian Kinship Terms, M. B. Emeneau, Language, Vol. 29, No. 3 (Jul. – Sep., 1953), pp. 339-353 (Published by: Linguistic Society of America)
నేను అల్లుడు, వియ్యంకుడు, మనమడు, మగడు, పెళ్ళాం మొదలైన కొన్ని పదాలు వివరించడం మరచిపోయాను. వచ్చే వ్యాసంలో వివరిస్తాను. అల్లుడు అన్న పదానికి అల్లిక-, అల్లు- (weaving the relationship) అన్న పదాలకు సంబంధంలేదు. ఎందుకంటే కన్నడ, మళయాళం ఇతర భాషలలో అల్లుడు-కు సజాతి పదం అళియ- అని మూర్ధన్య ళ కారంతో ఉంటాయి. ఇది అళు-/చళు- అన్న ధాతువుకు దగ్గరని నా అభిప్రాయం.
వారం గురించి వివరంగా రాసినందుకు ధన్యవాదాలు. సూర్యుడు, చంద్రుడు కాక రాత్రి మనకు ఆకాశంలో కనిపించే నక్షత్రాల్లో 5 నక్షత్రాలు మాత్రమే కదులుతున్నట్టుగా కనిపిస్తాయి. కుజుడు, బుధుడు, గురుడు, శుక్రుడు, శని గ్రహాలు మనకు దగ్గరిగా ఉన్నాయి కాబట్టి అవి మాత్రమే కదులుతున్నట్టుగా కనిపిస్తాయి. సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఈ కదిలే అయిదు గ్రహాలు కలిపి మీరు చెప్పినట్లు సప్తగ్రహాలుగా పేరుపొంది, వాటి ఆధారంగా ఏడు రోజుల వారాలు ఏర్పడ్డాయి.
ఊర్మిళాదేవి నిద్ర గురించి srilakshmi అభిప్రాయం:
01/10/2012 1:03 pm
చాలా బాగున్న ది. చదువుతుంటే ఆర్ద్రత నిండి కనుల నీరు నిండినది.ధన్యవాదములు.
ఊర్మిళాదేవి నిద్ర: ఒక ఆలోచన గురించి HaTaHaTa అభిప్రాయం:
01/10/2012 12:35 pm
తహతహ గారు ఇలా అన్నారు:
ఇది వెల్చేరుగారు రాసిన ఈ వాక్యాల గురించి:
తహతహ గారు: “మనం”, “మనకు తెలుసు”, “మనకేమీ చెప్పలేదు” అనడం ఒక రకమైన రచనాశైలి (writing style). కథను స్థూలంగా చెబుతూ, పాఠకుకుని ఆసక్తి తగ్గిపోకుండా ఉండడానికి “We”, “We know that”, “We will find out” అని వాడడం ఇంగ్లీషులో రాసే చాలామంది పండితులు ఉపయోగించే టెక్నిక్.
ఇక్కడ “మనకి తెలుసు” అన్నది రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు మాత్రమే అడవికి వెళ్ళారని రామాయణం గురించి ఏ మాత్రం తెలిసిన పాఠకునికైనా అర్థమయ్యే విషయమని చెప్పడం. ఊర్మిళ కూడా లక్ష్మణుడితో పాటు వెళ్తాననడం వాల్మీకి రామాయణంలో లేదు. తెలుగువాళ్ళు అల్లిన కథలో “ఊర్మిళ కూడా లక్ష్మణుడితో పాటు వెళ్తానంటుంది” అని చదవగానే రామాయణం తెలిసిన పాఠకుడు “కానీ లక్ష్మణుడు ఒప్పుకోడు” అని ఊహిస్తాడు. పాఠకుడు ఊహిస్తున్న విషయాన్ని రచయిత బలపరచడం ద్వారా రచన పాఠకునికి చేరువౌతుంది. ఇది నాకర్థమైన విషయం.
పొదుపు సమీకరణాలు గురించి siva subrahmanyam అభిప్రాయం:
01/10/2012 12:32 pm
చాలా బాగుంది
వేణునాదం ఆగింది! గురించి మోహన అభిప్రాయం:
01/10/2012 12:18 pm
ఆల్ ఇండియా రేడియో కాలంలో విజయరాఘవరావుగారి పేరు ఎక్కువగా వినబడేది. అతడు గొప్ప కళాకారుడన్న విషయంలో ఏ మాత్రం సందేహం లేదు. మన శ్రద్ధాంజలిని తగిన రీతిగా చూపడము సబబే. ఇక పోతే లైలాగారి ఆక్షేపణ అంతా బ్రదికి ఉన్నవారిపైన ఎందుకు వ్రాయడము లేదు అనేదే. మదరాసులో చిన్నప్పుడు నేను బడిలో చదివేటప్పుడు జూను బతికిన కాలేజి అని, మ్యూసియమును చచ్చిన కాలేజి అని వ్యవహరించే వాళ్లము. అలా ఈమాట చచ్చిన కాలేజి మాత్రమే కాకుండా బతికిన కాలేజిగా కూడ ఎందుకు ఉండరాదు అనేదే ప్రశ్న. బహుశా సంపాదకులు ప్రముఖాంధ్రుల 60 లేక 70 ఏళ్ల వయస్సును చేరేవారి పట్టికను తయారు చేసి వారు తెలుగు సాహిత్యానికి, లలిత కళలకు ఎలాటి సేవ చేసారో అనే విషయాన్నిగురించి సంచికలను తయారు చేయవచ్చును. అందులో ఆ కళాకారుని కూడ వ్రాయమనవచ్చును. అలా భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తిని గురించి ఇంతకు ముందు ఒక సంచిక వెలువడింది. అలాగే అట్టి ప్రయత్నాలను కొనసాగించమనే లైలాగారు భావిస్తున్నారని నేను అనుకొంటాను. విధేయుడు – మోహన
ఊర్మిళాదేవి నిద్ర: ఒక ఆలోచన గురించి కామేశ్వరరావు అభిప్రాయం:
01/10/2012 12:16 pm
రవి,
1. ఇక్కడ “సంభాషణా చాతుర్యం” అంటే మీరు “చమత్కారం” అని అర్థం చేసుకున్నట్టున్నారు. నా ఉద్దేశం అది కాదు, అవతలి వారన్నదానికి తగ్గట్టుగా మాట్లాడే నేర్పు అని. “స్త్రీ మనసుకు నచ్చిన ఊహలు” – ఇక్కడ స్త్రీ మనసుకు నచ్చిన ఊహ ఏమిటి? ఒక భర్త తన భార్యతో ఆమె మాటలకి అనుగుణంగా మాట్లాడడం స్త్రీల మనసుకు నచ్చని విషయమంటారా? 🙂
2. “స్త్రీల పాటలకు, పురుషుల నిస్సహాయతను వారు ఊహించి ఆనందించే మౌఖిక సాహిత్యం లో అన్వయాన్ని వస్తుతః లేదా రచనా సంవిధానపరంగా కాక, పాడుకునే వారికి కలిగే ఆనందాన్ని అనుసరించి ఊహించడం సబబేమో”
ఇది కాస్త ప్రమాదకరమైన ఆలోచన. ఒకటి – పురుషుల నిస్సహాయత స్త్రీలు ఆనందిస్తారని సాధారణీకరించి సూత్రీకరించడం చాలా తప్పు. అలా సూత్రీకరించడం “మగ”తనానికి సంతృప్తినిస్తుందేమో! రెండు – అలా సూత్రీకరించినా, అది పాట మొత్తానికి అన్వయం కావాలి కదా. మీరన్న ఆ స్త్రీలు తాము పరపురుషుడిని చూసి భయపడినట్టుగాను, తన భర్త కాళ్ళ మీద పడ్డట్టుగాను ఊహించుకోడానికి ఇష్టపడతారా? మూడు – ఇక్కడ వ్యాసంలో, పాటని బట్టి పాతకాలపు స్త్రీల స్థితిగతులని మనస్తత్వాన్నీ ఊహించే్ ప్రయత్నం జరుగుతోందా, స్త్రీ మనస్తత్వాన్ని బట్టి పాటని అర్థం చేసుకొనే ప్రయత్నం జరుగుతోందా?
కవిత్వంలో శ్రీశ్రీ ప్రస్థానం, పరిణామం గురించి మోహన అభిప్రాయం:
01/10/2012 12:05 pm
శ్రీశ్రీపైన ఈమాట ప్రత్యేక సంచికను ఇక్కడ చదువగలరు. విధేయుడు – మోహన
వేణునాదం ఆగింది! గురించి Rohiniprasad అభిప్రాయం:
01/10/2012 12:00 pm
లైలాగారూ, నా వెర్రి మీకు తెలియదు లెండి.
2007లో అట్లాంటాలో ఉన్నప్పుడు అప్నా అనే ఒక సంస్థ మొదలయింది. దాన్ని ప్రారంభించిన వ్యక్తులు నాకు తెలుసు గనక ప్రారంభోత్సవానికి ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యంతో బాటుగా విజయరాఘవరావుగారిని కూడా ఆహ్వానిస్తే బావుంటుందని నేను సూచించాను. కాస్త తటపటాయించి ఆ ప్రయత్నం విరమించారు.
నాకు వీలున్నంతవరకూ ఇంకా చాలా సందర్భాల్లో చాలామందితో ఈ సంగతి చెప్పి, ఒక పద్మశ్రీ అవార్డుతో అయినా ఆయనను మనం గుర్తించాలని చెప్పాను.
బతికుంటేనేం, లేకపోతేనేం అనే మీవంటివారి వైఖరి ఉంటే ఏమీ జరగదు కదా. పైగా మీకు ఆయనొక పబ్లిక్ ఫిగర్ కావచ్చు. నాకు పరిచయం ఉంది కనక కాస్త సీరియస్గా అనిపిస్తుంది. అర్థం చేసుకుంటే చేసుకోండి, లేకపోతే లేదు.