నాకు గానీ ..హనుమంతరావు గారికి గానీ శ్రీనివాస్ గారి వ్యాఖ్య మీద అపార్ధం కలిగితే..అందుకు శ్రీనివాస్ గారి వాక్యాలే కారణం. అయినా ఆయన వివరంగా రాస్తానని అన్నారు గనక ఈ సారి నాలాంటి పాఠకులకి మరింత స్పష్టత కలుగుతుందని ఎదురుచూస్తాను. శ్రీనివాస్ గారు నా పేరుని quote in quote లో పెట్టరని ఆశిస్తాను.
రమ.
It is really amusing to read the last two comments by “Rama”, attributing things to me that I haven’t said. I stick to my earlier comment, that no bias was made towards Bangaramma for her gender reasons. Nor was I talking about “gossip” and “scandals”. Also, women writings of later years received no less attention. I intend to write a long note responding to “Rama” and Sri KHR’s comments on this thread and submit for publication to this webzine (subject to editor’s approval) in the coming weeks.
తెలుగు కవిత్వం లో మరీ ముఖ్యంగా late80 ల్లో, అలాగే early 90 ల్లో స్త్రీలు అన్ని రకాల ప్రశ్నలూ అడిగేరు. అలా అడిగిన కారణానికి అనేక నిందలూ పడ్డారు. పరుచూరి శ్రీనివాస్ గారి అభిప్రాయం వలన నాకు అర్ధమైందేమంటే ఇప్పటికీ ఎంత చదువుకున్నా ఆలోచనా విధానాల్లో ఏమంతగా తర్వాతి తరాల్లో సైతం పెద్ద మార్పులేమీ లేవని.
ముందటి తరాల కన్నా అటు పిమ్మటి తరాలు భిన్న సిధ్ధాంతాల విషయంలో [కనీసం అభివృధ్ధి చెందిన దేశాల్లో ఐనా] మరింత సంయమనంతో ఉంటారనుకోవడం అత్యాశేనని శ్రీనివాస్ గారి గొంతు విన్నాక నాకు అర్ధమైంది. అయితే దాని వలన స్త్రీల కవితా సంపదకి వచ్చిన లోటు ఏమీ లేదు. ఎప్పుడైతే తమ కన్నా మంచి వ్యక్తీకరణ ఆడవాళ్ళు చేస్తున్నారని అన్పించినప్పుడల్లా వారి విషయంలో అయితే మౌనం పాటించడమో లేదా వారి రచనల మీద కాకపోతే ఆ రాసిన వారి మీద బురద చల్లడమో అన్ని కాలాల్లోనూ చేసారని మనం గమనించవచ్చు. అందువల్ల శ్రీశ్రీ, బంగారమ్మ గారి కవిత్వం గురించి మాట్లాడివుం టే ఆశ్చర్యపోవాలి గానీ లేకుంటే కాదు.
scandals మీదకి దృష్టిని మళ్ళించడం తేలిక కదా? మార్పు శాశ్వతం గానీ. ఏ కాలంలోనైనా నీతి శాశ్వతం కాదు. కవితా విశ్లేషణ ఒక శ్రీశ్రీ కవిత్వంకి జరిగినట్టో ఒక కృష్ణశాస్త్రికీ, ఒక నండూరి ఎంకిపాటలకీ జరిగినట్టో, ఇప్పటికీ కవయిత్రుల కవిత్వం గురించి మరింత విస్తృతంగా ఇంకా జరగడం లేదేమని నేను ప్రశ్నించాను. బంగారమ్మ గారు కవిత్వం రాసి ఒక 60 ఏళ్ళు దాటాయా? చర్చఎక్కడన్నా మీరు చది వారా ఆమె కవిత్వం మీద? ఆధునిక కాలంలో సైతం కవయిత్రుల కవిత్వం మీద ఆరోపణలు చేసినంత జోరుగా వారి కవితావిశేషాల మీద చర్చని చేయలేదే? వారి కవిత్వం వచ్చి కూడా రెండు దశాబ్దాలు దాటిందే?? ఈ జాప్యం సమర్ధనీయమా? వాంఛనీయమా అన్నది నా ప్రశ్న. నా ప్రశ్నని పక్కదారి పట్టించ వద్దని నా మనవి.
నాకు కూడా సంగీతం కాని, సాహిత్యం గురించి కాని ఎమి తెలియదు. Comment చెయడానికి అర్హత లెదు అనుకుంటాను ఎప్పుడు, కాని మీ వ్యాసం చాలా intresting గా ఉంది. త్యాగరాజు గురించి ఇంకా తెలుసుకొవాలని అనిపించెలా చెసారు.
Thanks
“అలాటి జీవితవే గడిపిన మగవాళ్ళ రచనలకి కూడా అదే గతి పట్టిందా?” అని మీరు ప్రత్యేకంగా ప్రశ్నించనవసరం లేదండి. ఎలాంటి జీవితం గడిపినా మనల్ని మన జీవితం గురించి ప్రశ్నించే వాళ్ళు అంతగా వుండరు, వున్నా దాన్ని చాలా సులభంగా సమర్ధించుకోడానికి మనకు సవాలక్ష వాదాలు మన ప్రక్కనే వున్నాయి కదా. మనకొకటుంది కాబట్టి మరి మనం ఇక దేన్ని గురించి సందేహ పడాల్సిన అవసరం లేదు.
రమ గారు,
బతుకు పరిధిలో మరెక్కడాలేని గుర్తింపు వొక్క కవితా లోకంలోనె కావాలనుకోవడం అత్యాశేవో కదా. జీవితంలో మరే కోణంలోనూ పోట్లాడినా చానా సార్లు దొరకని గుర్తింపు కవిత్వంలో మాత్రం ఎలా లభిస్తుందండి, నాయన పరలోకంలో వున్నా సరె, ఇంటికి పోతే అన్నం పెట్టే అమ్మ సలక్షణంగా వున్నా సరే నేను ఫలానాయన బిడ్డనని చెప్పుకునే లోకంలో, తలలో వున్న బుర్ర కంటే జననాంగానికి ప్రాముఖ్యమిచ్చీ సంఘంలో (అల్లూరే కాదండి, ఆడంస్ విల్ ఐనా అంతే).
వ్యాస పరిధి దాటినందుకు సంపాదకులు దీనిని తిరస్కరిస్తే నాకభ్యంతరం లేదు. పరుచూరి వ్యాఖ్య నిగూఢంగా ఉండటానేమో అర్థం కాలేదు.
ఓరల్ హిస్టరీ అంటే Studs Terkel చేసినట్లు రికార్డు చేసిందే కదా. అలా రికార్డు చేసిన మన సాహితీ చరిత్ర మామూలు పాఠకులకి అందుబాటులో లేదా? పెద్దమనుషులెవరినో పోయి అడిగితే గాని తెలిసే అవకాశం లేదా?
కొకు కి చలమంటే వ్యక్తిగతంగా ఇష్టమా లేదా అన్నది అంత ముఖ్యం కాదు. చలం రచనలని కొకు పరామర్శించకపోయినా పెద్దగా నష్టం లేదు – అనేకులు ఆపని చేశారు కనుక. ప్రచురించని దేవులపల్లి (అశ్లీల?) రచనల గురించి మాట్లాడాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. వీటికీ బంగారమ్మ రచనలని ప్రస్తావించకపోవడానికీ సారూప్యత కనబడదు.
ఆమె కవిత్వాన్ని గురించి ఇప్పటికీ మాట్లాడకపోవడానికి కారణం ఆవిడ కవిత్వం కాదు, ఆవిడ వ్యక్తిగత జీవితం అంటే చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది. నాకావిడ జీవితం గురించి ఏమీ తెలియకపోయినా అది చాలా అన్యాయంగా తోస్తుంది. అలాంటి జీవితమే గడిపిన మగవాళ్ళ రచనలకి కూడా అదే గతి పట్టిందా?
నందిని గురించి ఉష అభిప్రాయం:
02/01/2009 6:12 am
మాటల్లొ చెప్పలేని అనుభూతి. మళ్ళి చదవాలనే ఆత్రుత. నిజానికి ఒకసారిదివరలో చదివిందే. కొత్త పాళీ గారు మళ్ళీ గుర్తుచేసారు. చాలా చక్కని శిల్పం.
జనరంజని: మహానటి సావిత్రి గురించి SIVARAMAPRASAD KAPPAGANTU అభిప్రాయం:
01/31/2009 4:56 pm
ఎంత చక్కటి చోటికి వచ్చానండీ. ఎంత చక్కటి శబ్దతరగం. ఇంతకాలంనుండి ఈ చోటుకు రాలేనందుకు బాధపడుతున్నాను.
సేకరించి ఇక్కడకు లింక్ చేసిన మహానుభావులకు వందనములు.
మరిన్ని ఇటువంటి చక్కటి శబ్దతరంగాలను అందిస్తారని అసిస్తున్నాను.
శివరామప్రసద్ కప్పగంతు
ముంబాయి, భారత్
మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 3 గురించి Dr.Tatiraju Venugopal అభిప్రాయం:
01/29/2009 10:39 am
‘పట్టి’-‘వట్టి’-సమస్య (జనవరి 5, 2009) (వేణుగోపాల్ – మోహన)
భకారానికి వకారం యతి సరిపోదనుకున్నాను. మోహన గారు కరెక్టు.
శిలాంతరాళలోలిత రేవతీదేవి గురించి rama bharadwaj అభిప్రాయం:
01/29/2009 6:06 am
నాకు గానీ ..హనుమంతరావు గారికి గానీ శ్రీనివాస్ గారి వ్యాఖ్య మీద అపార్ధం కలిగితే..అందుకు శ్రీనివాస్ గారి వాక్యాలే కారణం. అయినా ఆయన వివరంగా రాస్తానని అన్నారు గనక ఈ సారి నాలాంటి పాఠకులకి మరింత స్పష్టత కలుగుతుందని ఎదురుచూస్తాను. శ్రీనివాస్ గారు నా పేరుని quote in quote లో పెట్టరని ఆశిస్తాను.
రమ.
శిలాంతరాళలోలిత రేవతీదేవి గురించి Sreenivas Paruchuri అభిప్రాయం:
01/29/2009 4:55 am
It is really amusing to read the last two comments by “Rama”, attributing things to me that I haven’t said. I stick to my earlier comment, that no bias was made towards Bangaramma for her gender reasons. Nor was I talking about “gossip” and “scandals”. Also, women writings of later years received no less attention. I intend to write a long note responding to “Rama” and Sri KHR’s comments on this thread and submit for publication to this webzine (subject to editor’s approval) in the coming weeks.
Regards,
Sreenivas
వానకు తడిసిన పువ్వొకటి గురించి sree rama murthy అభిప్రాయం:
01/28/2009 10:56 pm
ఇంద్రాణి గారికి,
మీ కవితలు పొందికగా ఉన్నాయి.”వానకు తడిసిన పువ్వొకటి” కవిత మంచి పదచిత్రం.ఇలాంటి కవితలు మీరు మరిన్ని రాయాలని ఆశిస్తూ__
శ్రీరామమూర్తి.
శిలాంతరాళలోలిత రేవతీదేవి గురించి rama bharadwaj అభిప్రాయం:
01/28/2009 9:13 pm
రవి కిరణ్ గారూ..
తెలుగు కవిత్వం లో మరీ ముఖ్యంగా late80 ల్లో, అలాగే early 90 ల్లో స్త్రీలు అన్ని రకాల ప్రశ్నలూ అడిగేరు. అలా అడిగిన కారణానికి అనేక నిందలూ పడ్డారు. పరుచూరి శ్రీనివాస్ గారి అభిప్రాయం వలన నాకు అర్ధమైందేమంటే ఇప్పటికీ ఎంత చదువుకున్నా ఆలోచనా విధానాల్లో ఏమంతగా తర్వాతి తరాల్లో సైతం పెద్ద మార్పులేమీ లేవని.
ముందటి తరాల కన్నా అటు పిమ్మటి తరాలు భిన్న సిధ్ధాంతాల విషయంలో [కనీసం అభివృధ్ధి చెందిన దేశాల్లో ఐనా] మరింత సంయమనంతో ఉంటారనుకోవడం అత్యాశేనని శ్రీనివాస్ గారి గొంతు విన్నాక నాకు అర్ధమైంది. అయితే దాని వలన స్త్రీల కవితా సంపదకి వచ్చిన లోటు ఏమీ లేదు. ఎప్పుడైతే తమ కన్నా మంచి వ్యక్తీకరణ ఆడవాళ్ళు చేస్తున్నారని అన్పించినప్పుడల్లా వారి విషయంలో అయితే మౌనం పాటించడమో లేదా వారి రచనల మీద కాకపోతే ఆ రాసిన వారి మీద బురద చల్లడమో అన్ని కాలాల్లోనూ చేసారని మనం గమనించవచ్చు. అందువల్ల శ్రీశ్రీ, బంగారమ్మ గారి కవిత్వం గురించి మాట్లాడివుం టే ఆశ్చర్యపోవాలి గానీ లేకుంటే కాదు.
scandals మీదకి దృష్టిని మళ్ళించడం తేలిక కదా? మార్పు శాశ్వతం గానీ. ఏ కాలంలోనైనా నీతి శాశ్వతం కాదు. కవితా విశ్లేషణ ఒక శ్రీశ్రీ కవిత్వంకి జరిగినట్టో ఒక కృష్ణశాస్త్రికీ, ఒక నండూరి ఎంకిపాటలకీ జరిగినట్టో, ఇప్పటికీ కవయిత్రుల కవిత్వం గురించి మరింత విస్తృతంగా ఇంకా జరగడం లేదేమని నేను ప్రశ్నించాను. బంగారమ్మ గారు కవిత్వం రాసి ఒక 60 ఏళ్ళు దాటాయా? చర్చఎక్కడన్నా మీరు చది వారా ఆమె కవిత్వం మీద? ఆధునిక కాలంలో సైతం కవయిత్రుల కవిత్వం మీద ఆరోపణలు చేసినంత జోరుగా వారి కవితావిశేషాల మీద చర్చని చేయలేదే? వారి కవిత్వం వచ్చి కూడా రెండు దశాబ్దాలు దాటిందే?? ఈ జాప్యం సమర్ధనీయమా? వాంఛనీయమా అన్నది నా ప్రశ్న. నా ప్రశ్నని పక్కదారి పట్టించ వద్దని నా మనవి.
రమ.
మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 3 గురించి Malika అభిప్రాయం:
01/28/2009 3:47 pm
నాకు కూడా సంగీతం కాని, సాహిత్యం గురించి కాని ఎమి తెలియదు. Comment చెయడానికి అర్హత లెదు అనుకుంటాను ఎప్పుడు, కాని మీ వ్యాసం చాలా intresting గా ఉంది. త్యాగరాజు గురించి ఇంకా తెలుసుకొవాలని అనిపించెలా చెసారు.
Thanks
శిలాంతరాళలోలిత రేవతీదేవి గురించి ravikiran timmireddy అభిప్రాయం:
01/28/2009 9:22 am
హనుమంత రావు గారు,
“అలాటి జీవితవే గడిపిన మగవాళ్ళ రచనలకి కూడా అదే గతి పట్టిందా?” అని మీరు ప్రత్యేకంగా ప్రశ్నించనవసరం లేదండి. ఎలాంటి జీవితం గడిపినా మనల్ని మన జీవితం గురించి ప్రశ్నించే వాళ్ళు అంతగా వుండరు, వున్నా దాన్ని చాలా సులభంగా సమర్ధించుకోడానికి మనకు సవాలక్ష వాదాలు మన ప్రక్కనే వున్నాయి కదా. మనకొకటుంది కాబట్టి మరి మనం ఇక దేన్ని గురించి సందేహ పడాల్సిన అవసరం లేదు.
రమ గారు,
బతుకు పరిధిలో మరెక్కడాలేని గుర్తింపు వొక్క కవితా లోకంలోనె కావాలనుకోవడం అత్యాశేవో కదా. జీవితంలో మరే కోణంలోనూ పోట్లాడినా చానా సార్లు దొరకని గుర్తింపు కవిత్వంలో మాత్రం ఎలా లభిస్తుందండి, నాయన పరలోకంలో వున్నా సరె, ఇంటికి పోతే అన్నం పెట్టే అమ్మ సలక్షణంగా వున్నా సరే నేను ఫలానాయన బిడ్డనని చెప్పుకునే లోకంలో, తలలో వున్న బుర్ర కంటే జననాంగానికి ప్రాముఖ్యమిచ్చీ సంఘంలో (అల్లూరే కాదండి, ఆడంస్ విల్ ఐనా అంతే).
ఐతే ప్రశ్నించ గలిగిన మీ నైజం మాత్రం ప్రశంశనీయం.
రవికిరణ్ తిమ్మిరెడ్డి.
శిలాంతరాళలోలిత రేవతీదేవి గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
01/27/2009 10:24 pm
వ్యాస పరిధి దాటినందుకు సంపాదకులు దీనిని తిరస్కరిస్తే నాకభ్యంతరం లేదు. పరుచూరి వ్యాఖ్య నిగూఢంగా ఉండటానేమో అర్థం కాలేదు.
ఓరల్ హిస్టరీ అంటే Studs Terkel చేసినట్లు రికార్డు చేసిందే కదా. అలా రికార్డు చేసిన మన సాహితీ చరిత్ర మామూలు పాఠకులకి అందుబాటులో లేదా? పెద్దమనుషులెవరినో పోయి అడిగితే గాని తెలిసే అవకాశం లేదా?
కొకు కి చలమంటే వ్యక్తిగతంగా ఇష్టమా లేదా అన్నది అంత ముఖ్యం కాదు. చలం రచనలని కొకు పరామర్శించకపోయినా పెద్దగా నష్టం లేదు – అనేకులు ఆపని చేశారు కనుక. ప్రచురించని దేవులపల్లి (అశ్లీల?) రచనల గురించి మాట్లాడాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. వీటికీ బంగారమ్మ రచనలని ప్రస్తావించకపోవడానికీ సారూప్యత కనబడదు.
ఆమె కవిత్వాన్ని గురించి ఇప్పటికీ మాట్లాడకపోవడానికి కారణం ఆవిడ కవిత్వం కాదు, ఆవిడ వ్యక్తిగత జీవితం అంటే చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది. నాకావిడ జీవితం గురించి ఏమీ తెలియకపోయినా అది చాలా అన్యాయంగా తోస్తుంది. అలాంటి జీవితమే గడిపిన మగవాళ్ళ రచనలకి కూడా అదే గతి పట్టిందా?
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు