శ్రీనివాస్-గారు,
మీరన్నట్లు, సమస్య “కాపీరైట్ల”తోనే. హక్కులు ఖచ్చితంగా అకాశవాణి వారివే! వాళ్ళు బయటకు తేరు, ప్రసారం చేయరు, నాకు కానీ ఈమాట సంపాదకవర్గానికి కానీ యెలాంటి commerical motives లేవు, కాబట్టి తప్పుకాదేమో. ఇది కొంచెం గ్రే ఏరియానే అయినా అప్పుడప్పుడు ఇలా కొంచెం తెగించి/సాహసించి … అందువల్ల, నేను కానీ, ఈమాట వారు కానీ డౌన్లోడ్ సదుపాయం కలిగించలేరు, అనుమతి ఇవ్వలేరు. (నెట్లో stream అవుతున్న శబ్దతరంగాల్ని grab చేసే ప్రోగ్రాములున్నాయని విన్నాను. వాడటం తప్పేమో. నేను ప్రోత్సహించను గానీ ఇది ఎవరికివారు నిర్ణయించుకోవాల్సిన విషయం.)
చంద్ర మోహన్ గారూ,
మీ అభినందనలకి కృతజ్ఞతలు!
మీరు చెప్పింది చక్రవాక రాగంలో ఎటుల బ్రోతువో తెలియ ఏకాంత రామా అన్న కృతి చరణం లోది. పరికించి చూడండి వట్టి గొడ్డు అన్న అర్థం సరిగ్గా సరిపోతుంది. వట్టి గొడ్డు అన్న పదం తెలుగులో వాడుకలోదే! “వట్టి” అంటే నిరుపయోగమైనదనే అర్థంలో వాడుతాం. ఒక్క సారి కీర్తన చూడండి.
ఇక్కడ పట్టి కంటే వట్టి యన్నదే సరైన అర్థాన్ని చక్కగా చూపిస్తుంది. వట్టి కాదూ, పట్టి అంటారా? మీరు చెప్పినట్లుగా ఇక్కడ “అనాధ పశువు” అంతగా నప్పలేదని నాకనిపిస్తోంది. అదీ కాక మూల ప్రతిలో ఏముందో తెలీదు. కాబట్టి అక్కడున్నది “వట్టి” యా లేక “పట్టి” యా అన్నది తేల్చడం కష్టం. ఇలాంటి అనుమానాస్పద సందర్భాల్లో అర్థాన్ని అనుసరించి చూడాలి.
త్యాగరాజు కృతులన్నీ ఆయన శిష్యులే నిక్షిప్తం చేసారు. వారందరికీ తెలుగొచ్చినా, మాతృభాష తమిళమే ! కాబట్టి వ ని ప గా అనుకునే అవకాశముంది. అలాగే వారందరికీ తెలుగు వ్యవహారికం అంతగా తెలియకపోవచ్చు కూడా.
ఈ వట్టి ఎద్దు అన్న పద ప్రయోగం తోడి రాగంలోని “ప్రొద్దు పొయ్యెను శ్రీరాముని పూని భజింపవే మనసా” అన్న కృతిలోనూ కనిపిస్తుంది.
“వట్టి” అన్నట్లుగా తెలుగు వాళ్ళు మార్చలేదనే నా అభిప్రాయం. ఇది కాక మీ ఎరికలో ఉన్న ఖచ్చితమైన తమిళ పదాన్ని( అది తెలుగులో ఉండకూడదు ) చూపించండి, నేను చెప్పింది ఉపసం హరించుకుంటాను. సరిదిద్దడానికి నాకభ్యంతరం లేదు.
నాకు తమిళం రాదు. ఒకవేళ ఒకటీ అరా పదాలు వాడినా, అవి ఉర్దూ పదాల గురించి ప్రస్తావించినట్లుగానే ఉంటాయి. నూటికి ఎనభై శాతం తెలుగులోనూ, మిగతావి సంస్కృతంలోనూ ఉన్నాయి. ఈ వ్యాసం కోసం త్యాగరాజ కృతులు చాలానే సేకరించాను. అన్నీ కూలకషంగానే చదివాను. అనుమానాలొచ్చినప్పుడు సంగీతజ్ఞుల్ని సంప్రదించాను. మీరు చెప్పినట్లుగా వారెవరూ చెప్పలేదు.
చాలా మంచి వ్యాసం, అభినందనలు! ఐతే త్యాగరాజు ఒక్క తమిళపదం కూడా వాడలేదనడం సరికాదు. ఆనాటి పరిస్థితుల్లో అది సాధ్యమూ కాదు. ఒక్క ఉదాహరణ : ఒక కీర్తనలో ” పట్టి గొడ్డు వోలె భక్షించి తిరిగితి… ” అని పాడారు. “పట్టి” అంటే ఏమిటో తెలియక చాలామంది తెలుగు విద్వాంసులు దాన్ని ” వట్టి గొడ్డు వోలె…” అని మార్చి పాడేశారు, అది తెలుగు పదం కనుక. తమిళంలో పట్టి అంటే ‘బందెలదొడ్డి’ అని అర్థం. బందెలదొడ్డి లోనుండి ఎవరూ సొంతదారు అడగక వదిలేసిన గొడ్డు లాగా (అనాథ పశువు) అని భావం. నిజానికి త్యాగరాయ కీర్తనలు పాడేవారికి తమిళ భాషా సాంప్రదాయాలతో పరిచయం ఉండడం ఉపకరిస్తుందని పలువురు విద్వాంసుల భావన.
సినిమాలో గాని, ఈ వ్యాసంలో నేను ఇచ్చిన పుస్తకాల్లో గాని, ఎక్కడా హొరిహోర్ పేరు వాడలా! అన్ని చోట్లా Hariharan పేరు వాడారు. మీకొచ్చిన సందేహం నాకూ వచ్చినా, పేరులో ఏముంది? అనుకొని వ్యాసం పూర్తి చేసాను.
తాతిరాజు వేణుగోపాల్ అభిప్రాయం
చాలా బావుంది మీరు ఇటీవల స్వర్గీయ సాలూరు రాజేశ్వరరావు గురించి ప్రచురించిన అభిప్రాయ తోరణం. లోగడ 1984 ఆ ప్రాంతాల్లో నేను బెంగళూరులోఉన్నప్పుడు ‘మేలు కలయిక’ వారు రాజేశ్వరరావు గారిని సన్మానించారు. ఆయన్ని దగ్గర్లో చూసి మాట్లాడ గలిగాను. ‘పాట పాడుమా’, ‘ఓహో యాత్రికుడా’ పాడండి మాస్టారూ అంటే ‘రెండోది గుర్తు లేదు’ అని మొదటిది భీంపలాస్ లో ఏం ఆలపించారూ—-అంతే కాదు-మేఘమాల (మల్లీశ్వరి) పాట అందుకునే ముందు తబ్లా అబ్బాయిని “అలా కాదు ఇలా, ఇలా కాదు అలా” అంటూ దరువులు వేయించేసి మరీ ఎఫక్టు తెప్పించుకున్నారు. That is yes, raje ‘swara’ rao—-. ఈయన ‘రాజీ’శ్వరుడు కూడా. పాశ్చాత్య పెను తుఫానులోంచి సంప్రదాయాన్ని రక్షించడంలో మేటి. ఆత్మగౌరవం చిత్రంలో ‘అందెను నేడె అందని జాబిల్లి’ వెనక ఆయన పడ్డ శ్రమని కళాతపస్వి కె. విశ్వనాథ్ ఇప్ప టికీ గుర్తుచేస్తుంటారు.
బహుశః ఆ పాట హరికాంభోజికి దగ్గర్లో ఉందనుకో వచ్చు. ఇది ఒక రష్యను ట్యూననుకుంటా. చిట్టిచెల్లెలు చిత్రంలోని ‘ ఈ రేయి తీయనిది’ పాటకి మూలం
ఒక పియానో వరస. అయితే అందులో తెలుగుతనం ఉట్టిపడడమే గొప్ప విషయం. Ron Goodwin వరస ఒకటి ‘వేడుకొనడూ అబ్బాయి’ గా (ఇద్దరు మిత్రులు లో హలో హలో ఓ అమ్మాయి’ ) మారడం విడ్డూరం. వాయిద్యంతో వైవిధ్యం – సాలూరు వారి ప్రత్యేకత. మీరు చెప్పిన ‘చిగురులు వేసిన కలలన్నీ’ (పూల రంగడు) ఒకటయితే భీష్మ లోని ‘మనసు లోని కోరిక’, జై జవాన్ లోని ‘మధుర భావాల సుమ మాల’, పవిత్ర బంధం లోని ‘ఫిఫ్టీ ఫిఫ్టీ సగం సగం’ , ఇద్దరు మిత్రులు లోని ‘పాడవేల రాధికా’- మచ్చు తునకలు మరి కొన్ని.
అంతగా వినిపించని చక్కని పాటలు— శీలము కలవారి చినవాడా (పల్నాటి యద్ధం),
ఎంతైనా బరువు ఈ బ్రతుకు ( బంగారు తల్లి ), గొంతు పాడితే చాలునా (జీవితాశయం),
అనురాగపు కన్నులలో ( జై జవాన్ ) —ఇవన్నీ ర’సాలూరు’ రాజే ‘స్వర’ మాధురులు.
ఈ మధ్య ఒక ‘చిత్ర’ విచిత్రం గమనించాను- హిందీ చిత్రం ‘కోయి మిల్ గయా’ లో
రాజేష్ రోషన్ ‘ఇన్ పంఛి(యోంకో దేఖ్ కర్ జాగే హై(‘ పాటలో చరణాల్లో (కాకతాళీయం అనుకోవాలా? ) ‘ బహు దూరములో నున్నవి’ (అమర శిల్పి జక్కన – ఈ నల్లని రాలలో) ని బహు చక్కగా ఉపయోగించి నట్లు అనిపిస్తోంది. పోనీలెండి, ఇద్దరూ రాజులే !
వ్యాసం చాలా బాగుంది. పాత జ్ఞాపకాలను కూడా వెలికి తెచ్చింది. యాభైతొమ్మిదిలో లేక అరవైలో అనుకొంటా, నేను దీన్ని మొట్టమొదట తిరుపతిలో చూచా. తరువాత అప్పుడప్పుడు చూస్తూనే ఉన్నా. చివరకు కేసెట్ కొనుక్కొన్నా. అప్పుడు నేను కాలేజీలో చదివే రోజుల్లో నాకు ఖగోళ శాస్త్రం అంటే ఇష్టం. రాశులను గుర్తు పెట్టే వాణ్ణి. ఈ సినిమాలో కూడా అపూకు హెడ్మాస్టర్ నక్షత్రాలను చూపుతాడు. మరొకటి ఇంటి యజమాని తలనుండి నెరసిన వెండ్రుకలను పీకడం. మొదట హరిహర్ గంగానది ఒడ్డులో నడవడం, వ్యాయామం లాటిది చేయడం, తరువాత హరిహర్ చచ్చి పోయేప్పుడు అపూ గంగ నీటిని తేవడానికి వెళ్ళినప్పుడు ఒక వస్తాదు గరిడీలు తిప్పడం లాటి దృశ్యాలు మరచి పోలేనివి.
ఒక సందేహం. బెంగాలీ హొరిహొర్ ఎలా తమిళ హరిహరన్ అయ్యాడో ఈ వ్యాసంలో 🙂 విధేయుడు – మోహన
అందమైన పుట్టుకవచము, సహజమైన కుండలముల జతతో సుపుత్రుడు కర్ణుడు పుట్టాడు. సూర్యమండలమే భూమికి దిగివచ్చి వేయివెలుగుల కాంతితో ప్రకాశిస్తున్న విధంగా అందట ఆ దృశ్యం. ఒక విధంగా ఈ పద్యం కూడా కర్ణుని ప్రవేశమే. ఈ పద్యం తరువాత మరొక అతి సుందరమయిన పద్యం ఉంది. ఇందులో నన్నయ పద్యౌచిత్యమును పాటించాడు. నన్నెచోడుడు ఎలా తరువోజను స్త్రీలకు వాడాడో అదే విధంగా నన్నయ కూడా ఈ పద్యంలో –
తరువోజ – ఏల యమ్ముని నాకు నిచ్చె నిమ్మంత్ర
మిమ్మంత్రశక్తి యేనెఱుగంగ వేడి
యేల పుత్త్రకుఁ గొరి యెంతయు భక్తి
నిను దలంచితి బ్రీతి నినుఁడును నాకు
నేల సద్యోగర్భ మిచ్చెఁ గుమారు
డేల యప్పుడ యుదయించె నింకెట్టు
లీలోక పరివాద మే నుడిగింతు
నింతకు నింతయు నెఱుఁగరె జనులు
ఈ పద్య శిల్పాన్ని గమనించండి. ఇందులో పదాలు ఆ యా గణాలకు విరుగుతాయి. అదియునుకాక సూర్యుని కారణముగా సూర్యగణము ఉండే స్త్రీల పదమైన తరువోజను నన్నయ వాడినట్లుంది ఇక్కడ. విధేయుడు – మోహన
కొండ నుంచి కడలి దాకా గురించి పరుచూరి శ్రీనివాస్ అభిప్రాయం:
01/04/2009 6:02 am
శ్రీనివాస్-గారు,
మీరన్నట్లు, సమస్య “కాపీరైట్ల”తోనే. హక్కులు ఖచ్చితంగా అకాశవాణి వారివే! వాళ్ళు బయటకు తేరు, ప్రసారం చేయరు, నాకు కానీ ఈమాట సంపాదకవర్గానికి కానీ యెలాంటి commerical motives లేవు, కాబట్టి తప్పుకాదేమో. ఇది కొంచెం గ్రే ఏరియానే అయినా అప్పుడప్పుడు ఇలా కొంచెం తెగించి/సాహసించి … అందువల్ల, నేను కానీ, ఈమాట వారు కానీ డౌన్లోడ్ సదుపాయం కలిగించలేరు, అనుమతి ఇవ్వలేరు. (నెట్లో stream అవుతున్న శబ్దతరంగాల్ని grab చేసే ప్రోగ్రాములున్నాయని విన్నాను. వాడటం తప్పేమో. నేను ప్రోత్సహించను గానీ ఇది ఎవరికివారు నిర్ణయించుకోవాల్సిన విషయం.)
— శ్రీనివాస్
నా రామాయణం గురించి vamshi అభిప్రాయం:
01/04/2009 1:28 am
చాలా బావుంది….. కానీ, వేల మంది రాముళ్ళా …అదెంటి…
మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 3 గురించి సాయి బ్రహ్మానందం అభిప్రాయం:
01/03/2009 11:53 pm
చంద్ర మోహన్ గారూ,
మీ అభినందనలకి కృతజ్ఞతలు!
మీరు చెప్పింది చక్రవాక రాగంలో ఎటుల బ్రోతువో తెలియ ఏకాంత రామా అన్న కృతి చరణం లోది. పరికించి చూడండి వట్టి గొడ్డు అన్న అర్థం సరిగ్గా సరిపోతుంది. వట్టి గొడ్డు అన్న పదం తెలుగులో వాడుకలోదే! “వట్టి” అంటే నిరుపయోగమైనదనే అర్థంలో వాడుతాం. ఒక్క సారి కీర్తన చూడండి.
వట్టి గొడ్డు రీతి భక్షించి తిరిగితిపుట్టు లోభులను పొట్టకై పొగడితి
దుష్టులతో గూడి దుష్కృత్యముల సల్పి
రట్టు జేసిన త్యాగరాజుని దయతో (ఎ)
ఇక్కడ పట్టి కంటే వట్టి యన్నదే సరైన అర్థాన్ని చక్కగా చూపిస్తుంది. వట్టి కాదూ, పట్టి అంటారా? మీరు చెప్పినట్లుగా ఇక్కడ “అనాధ పశువు” అంతగా నప్పలేదని నాకనిపిస్తోంది. అదీ కాక మూల ప్రతిలో ఏముందో తెలీదు. కాబట్టి అక్కడున్నది “వట్టి” యా లేక “పట్టి” యా అన్నది తేల్చడం కష్టం. ఇలాంటి అనుమానాస్పద సందర్భాల్లో అర్థాన్ని అనుసరించి చూడాలి.
త్యాగరాజు కృతులన్నీ ఆయన శిష్యులే నిక్షిప్తం చేసారు. వారందరికీ తెలుగొచ్చినా, మాతృభాష తమిళమే ! కాబట్టి వ ని ప గా అనుకునే అవకాశముంది. అలాగే వారందరికీ తెలుగు వ్యవహారికం అంతగా తెలియకపోవచ్చు కూడా.
ఈ వట్టి ఎద్దు అన్న పద ప్రయోగం తోడి రాగంలోని “ప్రొద్దు పొయ్యెను శ్రీరాముని పూని భజింపవే మనసా” అన్న కృతిలోనూ కనిపిస్తుంది.
ప్రొద్దున లేచి త్రి-తాపములను నరుల
పొగడి పొగడి కొన్నాళ్ళు పట్టి-
యెద్దు రీతి కన్న తావున భుజియించి
ఏమి తెలియక కొన్నాళ్ళు
ముద్దుగ తోచు భవ సాగరమున
మునిగి తేలుచు కొన్నాళ్ళు
పద్దు మాలిన పామర జనులతో వెర్రి
పలుకులాడుచు కొన్నాళ్ళు ఓ మనసా
“వట్టి” అన్నట్లుగా తెలుగు వాళ్ళు మార్చలేదనే నా అభిప్రాయం. ఇది కాక మీ ఎరికలో ఉన్న ఖచ్చితమైన తమిళ పదాన్ని( అది తెలుగులో ఉండకూడదు ) చూపించండి, నేను చెప్పింది ఉపసం హరించుకుంటాను. సరిదిద్దడానికి నాకభ్యంతరం లేదు.
నాకు తమిళం రాదు. ఒకవేళ ఒకటీ అరా పదాలు వాడినా, అవి ఉర్దూ పదాల గురించి ప్రస్తావించినట్లుగానే ఉంటాయి. నూటికి ఎనభై శాతం తెలుగులోనూ, మిగతావి సంస్కృతంలోనూ ఉన్నాయి. ఈ వ్యాసం కోసం త్యాగరాజ కృతులు చాలానే సేకరించాను. అన్నీ కూలకషంగానే చదివాను. అనుమానాలొచ్చినప్పుడు సంగీతజ్ఞుల్ని సంప్రదించాను. మీరు చెప్పినట్లుగా వారెవరూ చెప్పలేదు.
కొండ నుంచి కడలి దాకా గురించి Nandula Srinivas అభిప్రాయం:
01/03/2009 9:09 am
Srinivas
Dhanyavadamulu for introducing this rare masterpiece to us. Wishing that you will showcase many more such gems to Telugu lovers
Nandula Srinivas
మనకు తెలియని మన త్యాగరాజు – 3 గురించి చంద్ర మోహన్ అభిప్రాయం:
01/03/2009 8:53 am
చాలా మంచి వ్యాసం, అభినందనలు! ఐతే త్యాగరాజు ఒక్క తమిళపదం కూడా వాడలేదనడం సరికాదు. ఆనాటి పరిస్థితుల్లో అది సాధ్యమూ కాదు. ఒక్క ఉదాహరణ : ఒక కీర్తనలో ” పట్టి గొడ్డు వోలె భక్షించి తిరిగితి… ” అని పాడారు. “పట్టి” అంటే ఏమిటో తెలియక చాలామంది తెలుగు విద్వాంసులు దాన్ని ” వట్టి గొడ్డు వోలె…” అని మార్చి పాడేశారు, అది తెలుగు పదం కనుక. తమిళంలో పట్టి అంటే ‘బందెలదొడ్డి’ అని అర్థం. బందెలదొడ్డి లోనుండి ఎవరూ సొంతదారు అడగక వదిలేసిన గొడ్డు లాగా (అనాథ పశువు) అని భావం. నిజానికి త్యాగరాయ కీర్తనలు పాడేవారికి తమిళ భాషా సాంప్రదాయాలతో పరిచయం ఉండడం ఉపకరిస్తుందని పలువురు విద్వాంసుల భావన.
‘అపరాజితో’ – సత్యజిత్ రాయ్ సినిమా గురించి విష్ణుభొట్ల లక్ష్మన్న అభిప్రాయం:
01/03/2009 8:31 am
మొహన రావు గారికి:
వ్యాసం నచ్చినందుకు సంతోషం.
సినిమాలో గాని, ఈ వ్యాసంలో నేను ఇచ్చిన పుస్తకాల్లో గాని, ఎక్కడా హొరిహోర్ పేరు వాడలా! అన్ని చోట్లా Hariharan పేరు వాడారు. మీకొచ్చిన సందేహం నాకూ వచ్చినా, పేరులో ఏముంది? అనుకొని వ్యాసం పూర్తి చేసాను.
లక్ష్మన్న
( ర ) సాలూరు రాజే “స్వర ” రావు నివాళి గురించి Dr.Tatiraju Venugopal అభిప్రాయం:
01/03/2009 6:43 am
తాతిరాజు వేణుగోపాల్ అభిప్రాయం
చాలా బావుంది మీరు ఇటీవల స్వర్గీయ సాలూరు రాజేశ్వరరావు గురించి ప్రచురించిన అభిప్రాయ తోరణం. లోగడ 1984 ఆ ప్రాంతాల్లో నేను బెంగళూరులోఉన్నప్పుడు ‘మేలు కలయిక’ వారు రాజేశ్వరరావు గారిని సన్మానించారు. ఆయన్ని దగ్గర్లో చూసి మాట్లాడ గలిగాను. ‘పాట పాడుమా’, ‘ఓహో యాత్రికుడా’ పాడండి మాస్టారూ అంటే ‘రెండోది గుర్తు లేదు’ అని మొదటిది భీంపలాస్ లో ఏం ఆలపించారూ—-అంతే కాదు-మేఘమాల (మల్లీశ్వరి) పాట అందుకునే ముందు తబ్లా అబ్బాయిని “అలా కాదు ఇలా, ఇలా కాదు అలా” అంటూ దరువులు వేయించేసి మరీ ఎఫక్టు తెప్పించుకున్నారు. That is yes, raje ‘swara’ rao—-. ఈయన ‘రాజీ’శ్వరుడు కూడా. పాశ్చాత్య పెను తుఫానులోంచి సంప్రదాయాన్ని రక్షించడంలో మేటి. ఆత్మగౌరవం చిత్రంలో ‘అందెను నేడె అందని జాబిల్లి’ వెనక ఆయన పడ్డ శ్రమని కళాతపస్వి కె. విశ్వనాథ్ ఇప్ప టికీ గుర్తుచేస్తుంటారు.
బహుశః ఆ పాట హరికాంభోజికి దగ్గర్లో ఉందనుకో వచ్చు. ఇది ఒక రష్యను ట్యూననుకుంటా. చిట్టిచెల్లెలు చిత్రంలోని ‘ ఈ రేయి తీయనిది’ పాటకి మూలం
ఒక పియానో వరస. అయితే అందులో తెలుగుతనం ఉట్టిపడడమే గొప్ప విషయం. Ron Goodwin వరస ఒకటి ‘వేడుకొనడూ అబ్బాయి’ గా (ఇద్దరు మిత్రులు లో హలో హలో ఓ అమ్మాయి’ ) మారడం విడ్డూరం. వాయిద్యంతో వైవిధ్యం – సాలూరు వారి ప్రత్యేకత. మీరు చెప్పిన ‘చిగురులు వేసిన కలలన్నీ’ (పూల రంగడు) ఒకటయితే భీష్మ లోని ‘మనసు లోని కోరిక’, జై జవాన్ లోని ‘మధుర భావాల సుమ మాల’, పవిత్ర బంధం లోని ‘ఫిఫ్టీ ఫిఫ్టీ సగం సగం’ , ఇద్దరు మిత్రులు లోని ‘పాడవేల రాధికా’- మచ్చు తునకలు మరి కొన్ని.
అంతగా వినిపించని చక్కని పాటలు— శీలము కలవారి చినవాడా (పల్నాటి యద్ధం),
ఎంతైనా బరువు ఈ బ్రతుకు ( బంగారు తల్లి ), గొంతు పాడితే చాలునా (జీవితాశయం),
అనురాగపు కన్నులలో ( జై జవాన్ ) —ఇవన్నీ ర’సాలూరు’ రాజే ‘స్వర’ మాధురులు.
ఈ మధ్య ఒక ‘చిత్ర’ విచిత్రం గమనించాను- హిందీ చిత్రం ‘కోయి మిల్ గయా’ లో
రాజేష్ రోషన్ ‘ఇన్ పంఛి(యోంకో దేఖ్ కర్ జాగే హై(‘ పాటలో చరణాల్లో (కాకతాళీయం అనుకోవాలా? ) ‘ బహు దూరములో నున్నవి’ (అమర శిల్పి జక్కన – ఈ నల్లని రాలలో) ని బహు చక్కగా ఉపయోగించి నట్లు అనిపిస్తోంది. పోనీలెండి, ఇద్దరూ రాజులే !
‘అపరాజితో’ – సత్యజిత్ రాయ్ సినిమా గురించి mOhana అభిప్రాయం:
01/03/2009 6:24 am
వ్యాసం చాలా బాగుంది. పాత జ్ఞాపకాలను కూడా వెలికి తెచ్చింది. యాభైతొమ్మిదిలో లేక అరవైలో అనుకొంటా, నేను దీన్ని మొట్టమొదట తిరుపతిలో చూచా. తరువాత అప్పుడప్పుడు చూస్తూనే ఉన్నా. చివరకు కేసెట్ కొనుక్కొన్నా. అప్పుడు నేను కాలేజీలో చదివే రోజుల్లో నాకు ఖగోళ శాస్త్రం అంటే ఇష్టం. రాశులను గుర్తు పెట్టే వాణ్ణి. ఈ సినిమాలో కూడా అపూకు హెడ్మాస్టర్ నక్షత్రాలను చూపుతాడు. మరొకటి ఇంటి యజమాని తలనుండి నెరసిన వెండ్రుకలను పీకడం. మొదట హరిహర్ గంగానది ఒడ్డులో నడవడం, వ్యాయామం లాటిది చేయడం, తరువాత హరిహర్ చచ్చి పోయేప్పుడు అపూ గంగ నీటిని తేవడానికి వెళ్ళినప్పుడు ఒక వస్తాదు గరిడీలు తిప్పడం లాటి దృశ్యాలు మరచి పోలేనివి.
ఒక సందేహం. బెంగాలీ హొరిహొర్ ఎలా తమిళ హరిహరన్ అయ్యాడో ఈ వ్యాసంలో 🙂 విధేయుడు – మోహన
నాకు నచ్చిన పద్యం: నన్నయ భారతంలో కర్ణ ప్రవేశం గురించి mOhana అభిప్రాయం:
01/02/2009 6:43 pm
చాలా బాగుంది బృందావనరావు గారూ:
మీ కృషికి ఎందరో ఋణపడి ఉన్నారు. కర్ణుని ప్రవేశము ఆదిపర్వములో పంచమాశ్వాసములో కూడా ఉంది. అది అతని జననం. ఆ పద్యం –
అందమైన పుట్టుకవచము, సహజమైన కుండలముల జతతో సుపుత్రుడు కర్ణుడు పుట్టాడు. సూర్యమండలమే భూమికి దిగివచ్చి వేయివెలుగుల కాంతితో ప్రకాశిస్తున్న విధంగా అందట ఆ దృశ్యం. ఒక విధంగా ఈ పద్యం కూడా కర్ణుని ప్రవేశమే. ఈ పద్యం తరువాత మరొక అతి సుందరమయిన పద్యం ఉంది. ఇందులో నన్నయ పద్యౌచిత్యమును పాటించాడు. నన్నెచోడుడు ఎలా తరువోజను స్త్రీలకు వాడాడో అదే విధంగా నన్నయ కూడా ఈ పద్యంలో –
ఈ పద్య శిల్పాన్ని గమనించండి. ఇందులో పదాలు ఆ యా గణాలకు విరుగుతాయి. అదియునుకాక సూర్యుని కారణముగా సూర్యగణము ఉండే స్త్రీల పదమైన తరువోజను నన్నయ వాడినట్లుంది ఇక్కడ. విధేయుడు – మోహన
స్మైల్ – ఓ జ్ఞాపిక గురించి mOhana అభిప్రాయం:
01/02/2009 2:46 pm
చాలా బాగుంది జ్ఞాపిక. నా అజ్ఞానానికి మన్నించండి. ఈ మో-ని గురించి వివరాలు తెలియజేస్తారా ఎవరైనా? మో ఎవరు? వారు ఇంకా ఏమేమి రాశారు?
విధేయుడు – ఇంకో మో