చిత్రమైన కృతి కూడా, బాలమురళీది ఒకటి, UGC వారి కార్యక్రమం దూరదర్శన్ లో ఆయనే వివరించడం విన్నాను. “హనుమ అనుమ ఓ మనమా. అనుమానము వీడుమ…” సాహిత్యంలో “మ” వచ్చినపుడల్లా స్వరం లో “మ” వస్తుందిట. ఇలాటివన్నీ గమ్మత్తులు కాబోలు.
శాస్త్రీయ సంగీతం వదిలెయ్యండి, సినిమా సంగీతాన్ని కూడా సీరియస్ గా పట్టించుకోని వాళ్ళు కూడా “ఏమీ సేతుర లింగా, ఏమీ సేతుర” కి పరవశించడం ఆశ్చర్యంగా వుంటుంది.
అలాగే, అందాలరాముడు సినిమాకోసం, ఆరుద్ర రచన “పలుకే బంగారమాయెర అందాలరామా..” చివర చేసిన “హమ్మింగ్”, కచేరీ లో రామదాసు కీర్తన చివర చెయ్యడం కొంతమందికి నచ్చలేదు (95-96 ఢిల్లీ కచేరీలో) . బాలమురళీ సీరియస్ గా పాడడని ఒక వాదం.
“హమ్మింగ్” బదులు వాటి స్వరాలు పాడితే రైటా అని ఆ (వయసులో చాలా) పెద్దాయనని వినయంగా అడిగితే. నాలాటివాళ్ళు కచేరీలకి రావడం వల్లనే శాస్త్రీయసంగీతం “భ్రష్టు పట్టిపోతోందని” పక్కనున్నాయనతో తమిళంలో బాధపడిపోయేరు.
అద్భుతవైన వ్యాసం. అయితే ముఫ్ఫైల్లో మొదలెట్టిన బాలమురళీ సంగీతం, ఇప్పటిదాకా ఎలాటి మార్పులకు గురైయ్యిందో వివరించివుంటే ఇంకా బాగుండేది. బహుశా బాలమురళీ సంగీతం మీద ఇంకో వ్యాసం వస్తోందేమో? నాది దురాశ కాదని నా నమ్మకం.
ఈమాట జన్మానికి కారకులైన రామారావు గారికి అభినందనలు, కృతజ్ఞతలు. “వ్యాస విభాగం రాశిలోనూ, వాసిలోనూ పటిష్టంగా, ప్రతిష్టాత్మకంగా వుంది… వస్తువైశాల్యంతో పాటు …,” అని వారు అన్న దానితో నాకు భేదాభిప్రాయం ఉంది.
వ్యాసాల్లో ఎక్కువ భాగం సంగీత, సాహిత్య, విజ్ఞాన శాస్త్రాలకి పరిమితం. అది చాలదా, అంతకన్నా వైవిధ్యమేముంటుంది? అనిపించవచ్చు. కాని ఇవి ‘విషయభారమైన’ వ్యాసాలు; కొన్నయితే, జర్నల్స్ పేపర్లలాగా రెఫరెన్సుల జాబితాలతో సహా ఉంటాయి. 🙂 మహానుభావులు, విజ్ఞానవేత్తలు, కళాకోవిదులు – వీళ్ళ ప్రస్తావన లేని వ్యాసం అరుదు. ఇది ప్రవాసాంధ్రులలో ఉన్న లోపమా అన్న అనుమానం వచ్చింది.
కాని తన వచనం తన కవితలకే మాత్రమూ తీసిపోదని గర్వంగా చెప్పుకున్న దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి వ్యాసావళిని చూస్తే వాళ్ళ ఊళ్ళోని రావిచెట్టు మీద చెప్పిన ఓ అమూల్యాభిప్రాయం లాంటి ఒకటి రెండింటిని మినహాయిస్తే, మళ్ళా మహావ్యక్తులు, కవుల పరంపర, కవితా ప్రశస్తి – వాటికే ప్రాధాన్యత. వచనం చెప్పుకోదగ్గదేగాని, వైవిధ్యమెక్కడ?
కుప్ప తెప్పలుగా వ్యాసాలు రాసిన కొడవటిగంటి కుటుంబరావు ని తిరగేస్తే, “కళలు-శాస్త్రీయ విజ్ఞానం,” “సాహిత్య ప్రయోజనం,” “చరిత్ర వ్యాసాలు,” … – మళ్ళా అన్నీ విషయభారమైనవే!
సాహితీ ప్రక్రియలన్నిటిలోకీ సుళువైనదీ, అనేకానేక విషయాలకి అనువైనదీ, వ్యాసం: “There are as many kinds of essays as there are human attitudes or poses, as many essay flavors as there are Howard Johnson ice creams. The essayist arises in the morning and, if he has work to do, selects his garb from an unusually extensive wardrobe: he can pull on any sort of shirt, be any sort of person, according to his mood or his subject matter — philosopher, scold, jester, raconteur, confidant, pundit, devil’s advocate, enthusiast.” — EB White.
ఈమాట వ్యాసాల్లో కూడా వైవిధ్యం పెరగాలి. ఇప్పుడు రాస్తున్న వాళ్ళు వేరే విషయాల మీద కూడా దృష్టిసారించాలి. రాయనివాళ్ళు ఇదో బ్రహ్మవిద్య కాదని గ్రహించి ప్రయత్నించాలి.
అలాగని వ్యాసాలు రాసి పేరుప్రతిష్టలు గడించాలనుకుంటే అది దురాశే. ఆ భాగ్యం కలగాలంటే కవితలూ, కథలూ, నవలలూ రాయండి. “ఏవి తల్లీ నిరుడు కురిసిన హిమ సమూహములు?” అన్న పాదం మన భాష ఉన్నన్నాళ్ళూ నిలుస్తుంది. పూలు పూసినంత కాలం “ఓ పువ్వు పూసింది” చదువుకుంటాం. “అతడు-ఆమె,” మనం, మధ్య సంబంధాల మాటొచ్చినపుడల్లా శాంతం గారు మన మనసులో మెదులుతూనే ఉంటారు. అందుకే వాటికున్న యోగ్యత వ్యాసాలకి లేదు, ఉండబోదు.
అందుకే సాహిత్యకారుల్లోకెల్లా కవులకీ, కథకులకీ, నవలాకారులకీ పెద్ద పీట. అందుకు తగ్గట్టుగా ఈమాట రచయితలు ఎదుగుతారని ఆశిస్తూ,
లైలా గారు, “జటిలుడు, కుటిలుడు లేనిదే కృష్ణలీల తెలియద”ని పరమహంస ఉవాచ. ఎంతటి గుగ్గురువులనైనా ప్రశ్నించడంలో తప్పులేదు. మీతో ఏకీభవిస్తాను.
కామేశ్వరరావు గారు, symbolism ( imagism ) కు కవి వ్యతిరేకి అని నేనెక్కడా చదివినట్టు లేదు. abstract expressions ని వ్యతిరేకించినట్టు గుర్తు. let me go back and read his book again.
మోహన గారు, you have eloquently put what I wanted to say. thank you.
వినీల్
[ప్రవీణ్ గారు, మీ సూచనలకు కృతజ్ఞతలు. వీటిని పరిశీలిస్తాము. — సంపాదకులు]
ఈమాట స్థాపనలో అనుకున్న కొన్ని సంగతులయినా నిజం అయినందుకు సంతోషం.
సాధించింది బాగున్నా ఇంకా సాధించాల్సినవి కూడా ఎన్నో ఉన్నాయి.
చిన్న చిన్న మార్పులు, జోడింపులతో ఈమాటని ఇంకొంచం బాగా తీర్చిదిద్దవచ్చేమో.
రీచ్: చక్కగా ఎన్నో ఫార్మాట్ లలో లభ్యమవుతున్న ఈమాటని అందరికీ రీచ్ అయ్యేలా కొద్ది కాలం పాటు ఒక న్యూస్ లెటర్ లాగా అందించవచ్చు. ఎలాగూ పీడీఎఫ్ ఫార్మాటు ఉంది కాబట్టి ఒక మెయిలింగు లిస్టు సృష్టించి దానిని జతచేసి ప్రతీ నెలా పంపించవచ్చు.
సంభాషణలకు వీలు: వ్యాసాలు, కథలకు ఈమాట ఇంటర్ఫేసు బాగున్నా సంభాషణలకు అంత వీలుగా లేదని నాకు అప్పుడూ అనిపిస్తుంటుంది.
చిన్న చిన్న మార్పులు చేసి ఇంటర్ఫేసుని ఇంకా చక్కగా తీర్చి దిద్దవచ్చు. ఉదా: వ్యాఖ్యలలో threading ప్రవేశపెట్టవచ్చు. ఒక చక్కని సంభాషణ కొనసాగించేలా చూడవచ్చు.
యూనీకోడు వాడకం పరంగా “ఈమాట” చాలా సంతృప్తి కలిగిస్తుంది.
లింకు: http://www.bangkokairportonline.com/node/15
___________________________
Official name
Suvarnabhumi Airport. The name Suvarnabhumi was chosen by HM King Bhumibol Adulyadej which means “The Golden Land”, specifically referring to the continental Indochina. “Golden Peninsula”or “Golden Land” is a traditional name for the Thailand-Cambodia-Laos-Burma region
___________________________
కవితలు చాలా భావావేశం నిండి, ఒక వారం రోజులు నేను అనందించిన నా థాయ్ లాండ్ యాత్ర స్మృతులను తిరిగి వెలిగించాయి. ఇటువంటి కవితలు ఇంకా చదవాలని కోరిక.
ముందు మూడు కవితల్లో బుద్ధ జీవితం గొప్పతనం కళ్ళకు కట్టినా, ప్రతి కవితలో ఎదో ఒక ప్రాణి (ఎర్ర చారల పిల్లి, తేనెటీగ, కుక్కపిల్ల) బుద్దుడి గొప్పతనం ఎమీ తెలియదు, తెలుసుకోలేవు(కొంతమంది మన పాఠక మిత్రుల్లా) కనుక వాటి పనిలో అవి ఉన్నాయి (పాదాలను నాకుతూ).
నాలుగవ కవిత: మనం కవిత్వం ఎలా చదవాలి అనే దానికి ఉపమగా తీసుకొవచ్చు. తల ఎత్తక, దించక నిలిచి గమనించమని చెపుతున్నా, పైకి కిందికి చూసి ప్రాణ వాయువు అందని కొందరు పాఠకులు, గజ ఈతగాళ్ళైన మోహన, కామెశ్వర రావుగార్లకు నిజంగా పని పెట్టారు.
చివరి కవిత: ముఖ్యంగా ఈ కవితల నేపధ్యం థాయ్ ల్యాండ్ అని ప్రియురాలి మనసునే కాదు మొత్తం కవితలనే ఛాయామాత్రంగనైనా ఆనవాలు పట్టడానికి కవి వదిలిన సూచన. ఈ సందర్భంగా “ఇస్మాయిల్ గారితో నా పరిచయం” అన్న విన్నకోట రవి శంకర్ గారి వ్యాసంలో వారు సూచించిన ‘కవిత్వంలో అస్పష్టత’ అనే అంశంపై చర్చ గుర్తుకు వచ్చింది.
రవిశంకర్ గారు: “హంపీ పద్యమేమిటి అలా ఉందీ”
ఇస్మాయిల్ గారు: “నువ్వు హంపీ వెళ్ళావా?”
రవిశంకర్ గారు: “లేదు”
ఇస్మాయిల్ గారు: “మరి హంపీ చూడకుండా హంపీ మీద పద్యం ఎలా అర్ధం అవుతుంతుంది?”
“కవిత అర్ధం చేసుకోవడానికి కవి అనుభవించిన ప్రదేశం వెళ్ళాలని” జర్మన్ మహా కవి గోథె ఎక్కడో అన్నట్టు గుర్తు.
కాబట్టి కనీసం మన్సుతో నైనా కవి ప్రదెశాన్ని చూడకుండా విమర్శించడం భావ్యం కాదు.
బాలమురళీకృష్ణ సంగీతం గురించి baabjeelu అభిప్రాయం:
11/09/2008 12:03 am
చిత్రమైన కృతి కూడా, బాలమురళీది ఒకటి, UGC వారి కార్యక్రమం దూరదర్శన్ లో ఆయనే వివరించడం విన్నాను. “హనుమ అనుమ ఓ మనమా. అనుమానము వీడుమ…” సాహిత్యంలో “మ” వచ్చినపుడల్లా స్వరం లో “మ” వస్తుందిట. ఇలాటివన్నీ గమ్మత్తులు కాబోలు.
శాస్త్రీయ సంగీతం వదిలెయ్యండి, సినిమా సంగీతాన్ని కూడా సీరియస్ గా పట్టించుకోని వాళ్ళు కూడా “ఏమీ సేతుర లింగా, ఏమీ సేతుర” కి పరవశించడం ఆశ్చర్యంగా వుంటుంది.
అలాగే, అందాలరాముడు సినిమాకోసం, ఆరుద్ర రచన “పలుకే బంగారమాయెర అందాలరామా..” చివర చేసిన “హమ్మింగ్”, కచేరీ లో రామదాసు కీర్తన చివర చెయ్యడం కొంతమందికి నచ్చలేదు (95-96 ఢిల్లీ కచేరీలో) . బాలమురళీ సీరియస్ గా పాడడని ఒక వాదం.
“హమ్మింగ్” బదులు వాటి స్వరాలు పాడితే రైటా అని ఆ (వయసులో చాలా) పెద్దాయనని వినయంగా అడిగితే. నాలాటివాళ్ళు కచేరీలకి రావడం వల్లనే శాస్త్రీయసంగీతం “భ్రష్టు పట్టిపోతోందని” పక్కనున్నాయనతో తమిళంలో బాధపడిపోయేరు.
అద్భుతవైన వ్యాసం. అయితే ముఫ్ఫైల్లో మొదలెట్టిన బాలమురళీ సంగీతం, ఇప్పటిదాకా ఎలాటి మార్పులకు గురైయ్యిందో వివరించివుంటే ఇంకా బాగుండేది. బహుశా బాలమురళీ సంగీతం మీద ఇంకో వ్యాసం వస్తోందేమో? నాది దురాశ కాదని నా నమ్మకం.
పదేళ్ళ “ఈమాట” మాట గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
11/08/2008 11:49 am
వ్యాసాల్లో వైవిధ్యం
ఈమాట జన్మానికి కారకులైన రామారావు గారికి అభినందనలు, కృతజ్ఞతలు. “వ్యాస విభాగం రాశిలోనూ, వాసిలోనూ పటిష్టంగా, ప్రతిష్టాత్మకంగా వుంది… వస్తువైశాల్యంతో పాటు …,” అని వారు అన్న దానితో నాకు భేదాభిప్రాయం ఉంది.
వ్యాసాల్లో ఎక్కువ భాగం సంగీత, సాహిత్య, విజ్ఞాన శాస్త్రాలకి పరిమితం. అది చాలదా, అంతకన్నా వైవిధ్యమేముంటుంది? అనిపించవచ్చు. కాని ఇవి ‘విషయభారమైన’ వ్యాసాలు; కొన్నయితే, జర్నల్స్ పేపర్లలాగా రెఫరెన్సుల జాబితాలతో సహా ఉంటాయి. 🙂 మహానుభావులు, విజ్ఞానవేత్తలు, కళాకోవిదులు – వీళ్ళ ప్రస్తావన లేని వ్యాసం అరుదు. ఇది ప్రవాసాంధ్రులలో ఉన్న లోపమా అన్న అనుమానం వచ్చింది.
కాని తన వచనం తన కవితలకే మాత్రమూ తీసిపోదని గర్వంగా చెప్పుకున్న దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి వ్యాసావళిని చూస్తే వాళ్ళ ఊళ్ళోని రావిచెట్టు మీద చెప్పిన ఓ అమూల్యాభిప్రాయం లాంటి ఒకటి రెండింటిని మినహాయిస్తే, మళ్ళా మహావ్యక్తులు, కవుల పరంపర, కవితా ప్రశస్తి – వాటికే ప్రాధాన్యత. వచనం చెప్పుకోదగ్గదేగాని, వైవిధ్యమెక్కడ?
కుప్ప తెప్పలుగా వ్యాసాలు రాసిన కొడవటిగంటి కుటుంబరావు ని తిరగేస్తే, “కళలు-శాస్త్రీయ విజ్ఞానం,” “సాహిత్య ప్రయోజనం,” “చరిత్ర వ్యాసాలు,” … – మళ్ళా అన్నీ విషయభారమైనవే!
సాహితీ ప్రక్రియలన్నిటిలోకీ సుళువైనదీ, అనేకానేక విషయాలకి అనువైనదీ, వ్యాసం: “There are as many kinds of essays as there are human attitudes or poses, as many essay flavors as there are Howard Johnson ice creams. The essayist arises in the morning and, if he has work to do, selects his garb from an unusually extensive wardrobe: he can pull on any sort of shirt, be any sort of person, according to his mood or his subject matter — philosopher, scold, jester, raconteur, confidant, pundit, devil’s advocate, enthusiast.” — EB White.
ఈమాట వ్యాసాల్లో కూడా వైవిధ్యం పెరగాలి. ఇప్పుడు రాస్తున్న వాళ్ళు వేరే విషయాల మీద కూడా దృష్టిసారించాలి. రాయనివాళ్ళు ఇదో బ్రహ్మవిద్య కాదని గ్రహించి ప్రయత్నించాలి.
అలాగని వ్యాసాలు రాసి పేరుప్రతిష్టలు గడించాలనుకుంటే అది దురాశే. ఆ భాగ్యం కలగాలంటే కవితలూ, కథలూ, నవలలూ రాయండి. “ఏవి తల్లీ నిరుడు కురిసిన హిమ సమూహములు?” అన్న పాదం మన భాష ఉన్నన్నాళ్ళూ నిలుస్తుంది. పూలు పూసినంత కాలం “ఓ పువ్వు పూసింది” చదువుకుంటాం. “అతడు-ఆమె,” మనం, మధ్య సంబంధాల మాటొచ్చినపుడల్లా శాంతం గారు మన మనసులో మెదులుతూనే ఉంటారు. అందుకే వాటికున్న యోగ్యత వ్యాసాలకి లేదు, ఉండబోదు.
అందుకే సాహిత్యకారుల్లోకెల్లా కవులకీ, కథకులకీ, నవలాకారులకీ పెద్ద పీట. అందుకు తగ్గట్టుగా ఈమాట రచయితలు ఎదుగుతారని ఆశిస్తూ,
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
సువర్ణభూమిలో … గురించి వినీల్ అభిప్రాయం:
11/08/2008 11:21 am
లైలా గారు, “జటిలుడు, కుటిలుడు లేనిదే కృష్ణలీల తెలియద”ని పరమహంస ఉవాచ. ఎంతటి గుగ్గురువులనైనా ప్రశ్నించడంలో తప్పులేదు. మీతో ఏకీభవిస్తాను.
కామేశ్వరరావు గారు, symbolism ( imagism ) కు కవి వ్యతిరేకి అని నేనెక్కడా చదివినట్టు లేదు. abstract expressions ని వ్యతిరేకించినట్టు గుర్తు. let me go back and read his book again.
మోహన గారు, you have eloquently put what I wanted to say. thank you.
వినీల్
అసమర్థులు గురించి ప్రవీణ్ గార్లపాటి అభిప్రాయం:
11/08/2008 9:35 am
కథ బాగుంది.
విషయం ప్రెడిక్టబుల్గా ఉన్నా చెప్పిన విధానం ఆకట్టుకుంది.
పదేళ్ళ “ఈమాట” మాట గురించి ప్రవీణ్ గార్లపాటి అభిప్రాయం:
11/08/2008 9:32 am
[ప్రవీణ్ గారు, మీ సూచనలకు కృతజ్ఞతలు. వీటిని పరిశీలిస్తాము. — సంపాదకులు]
ఈమాట స్థాపనలో అనుకున్న కొన్ని సంగతులయినా నిజం అయినందుకు సంతోషం.
సాధించింది బాగున్నా ఇంకా సాధించాల్సినవి కూడా ఎన్నో ఉన్నాయి.
చిన్న చిన్న మార్పులు, జోడింపులతో ఈమాటని ఇంకొంచం బాగా తీర్చిదిద్దవచ్చేమో.
రీచ్: చక్కగా ఎన్నో ఫార్మాట్ లలో లభ్యమవుతున్న ఈమాటని అందరికీ రీచ్ అయ్యేలా కొద్ది కాలం పాటు ఒక న్యూస్ లెటర్ లాగా అందించవచ్చు. ఎలాగూ పీడీఎఫ్ ఫార్మాటు ఉంది కాబట్టి ఒక మెయిలింగు లిస్టు సృష్టించి దానిని జతచేసి ప్రతీ నెలా పంపించవచ్చు.
సంభాషణలకు వీలు: వ్యాసాలు, కథలకు ఈమాట ఇంటర్ఫేసు బాగున్నా సంభాషణలకు అంత వీలుగా లేదని నాకు అప్పుడూ అనిపిస్తుంటుంది.
చిన్న చిన్న మార్పులు చేసి ఇంటర్ఫేసుని ఇంకా చక్కగా తీర్చి దిద్దవచ్చు. ఉదా: వ్యాఖ్యలలో threading ప్రవేశపెట్టవచ్చు. ఒక చక్కని సంభాషణ కొనసాగించేలా చూడవచ్చు.
యూనీకోడు వాడకం పరంగా “ఈమాట” చాలా సంతృప్తి కలిగిస్తుంది.
ఈ మాటకి అభినందనలు.
డిట్రాయిట్ తెలుగు లిటరరీ క్లబ్ దశవార్షికోత్సవ సమావేశాలు – ఒక సమీక్ష గురించి ప్రవీణ్ గార్లపాటి అభిప్రాయం:
11/08/2008 9:05 am
బాగుంది. వివరాలు చక్కగా, సంక్షిప్తంగా అందజేసారు.
అసమర్థులు గురించి Audisesha reddy Kypu అభిప్రాయం:
11/08/2008 6:03 am
రమ్య గీతిక గారూ..! కథ ఆసాంతం చదివాను. హృదయానికి హత్తుకునేలా యెంత బాగా రాశారు. కీపిటప్ …!
— కైపు ఆదిశేషా రెడ్డి.(నెల్లూరు )
ఈమాట పదవ జన్మదిన ప్రత్యేక సంచికకు స్వాగతం! గురించి Audisesha reddy Kypua అభిప్రాయం:
11/08/2008 5:51 am
పది వసంతాలు పూర్తి చేసుకున్న ”ఈ మాట” సంపాదకులకు అభినందనలు. ఇది మరింత విజయం దిశగా సాగి పోవాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాను.
సువర్ణభూమిలో … గురించి Sangeeta అభిప్రాయం:
11/07/2008 10:08 pm
శ్రీనివాస్ గారు:
థాయ్ లాండ్, సువర్ణ భూమిలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం,
1. బ్యాంగ్ కాక్ ఐర్ పోర్ట్ పేరు : సువర్ణ భూమి
లింకు: http://www.bangkokairportonline.com/node/15
___________________________
Official name
Suvarnabhumi Airport. The name Suvarnabhumi was chosen by HM King Bhumibol Adulyadej which means “The Golden Land”, specifically referring to the continental Indochina. “Golden Peninsula”or “Golden Land” is a traditional name for the Thailand-Cambodia-Laos-Burma region
___________________________
కవితలు చాలా భావావేశం నిండి, ఒక వారం రోజులు నేను అనందించిన నా థాయ్ లాండ్ యాత్ర స్మృతులను తిరిగి వెలిగించాయి. ఇటువంటి కవితలు ఇంకా చదవాలని కోరిక.
–సంగీత
సువర్ణభూమిలో … గురించి Garikapati అభిప్రాయం:
11/07/2008 9:16 pm
ఇందులో అయుదు ఇంపైన కవితలు:
ముందు మూడు కవితల్లో బుద్ధ జీవితం గొప్పతనం కళ్ళకు కట్టినా, ప్రతి కవితలో ఎదో ఒక ప్రాణి (ఎర్ర చారల పిల్లి, తేనెటీగ, కుక్కపిల్ల) బుద్దుడి గొప్పతనం ఎమీ తెలియదు, తెలుసుకోలేవు(కొంతమంది మన పాఠక మిత్రుల్లా) కనుక వాటి పనిలో అవి ఉన్నాయి (పాదాలను నాకుతూ).
నాలుగవ కవిత: మనం కవిత్వం ఎలా చదవాలి అనే దానికి ఉపమగా తీసుకొవచ్చు. తల ఎత్తక, దించక నిలిచి గమనించమని చెపుతున్నా, పైకి కిందికి చూసి ప్రాణ వాయువు అందని కొందరు పాఠకులు, గజ ఈతగాళ్ళైన మోహన, కామెశ్వర రావుగార్లకు నిజంగా పని పెట్టారు.
చివరి కవిత: ముఖ్యంగా ఈ కవితల నేపధ్యం థాయ్ ల్యాండ్ అని ప్రియురాలి మనసునే కాదు మొత్తం కవితలనే ఛాయామాత్రంగనైనా ఆనవాలు పట్టడానికి కవి వదిలిన సూచన. ఈ సందర్భంగా “ఇస్మాయిల్ గారితో నా పరిచయం” అన్న విన్నకోట రవి శంకర్ గారి వ్యాసంలో వారు సూచించిన ‘కవిత్వంలో అస్పష్టత’ అనే అంశంపై చర్చ గుర్తుకు వచ్చింది.
రవిశంకర్ గారు: “హంపీ పద్యమేమిటి అలా ఉందీ”
ఇస్మాయిల్ గారు: “నువ్వు హంపీ వెళ్ళావా?”
రవిశంకర్ గారు: “లేదు”
ఇస్మాయిల్ గారు: “మరి హంపీ చూడకుండా హంపీ మీద పద్యం ఎలా అర్ధం అవుతుంతుంది?”
“కవిత అర్ధం చేసుకోవడానికి కవి అనుభవించిన ప్రదేశం వెళ్ళాలని” జర్మన్ మహా కవి గోథె ఎక్కడో అన్నట్టు గుర్తు.
కాబట్టి కనీసం మన్సుతో నైనా కవి ప్రదెశాన్ని చూడకుండా విమర్శించడం భావ్యం కాదు.
–గరికపాటి