“చదివాక మనల్ని అలోచింపచేసేదిగా లేదు” అని మీరే గదా అన్నది. అందుకనే ఈరోజుల్లో “ఆలోచింప”జేస్తున్న కవితల వరైటీల్ని చెప్పా. అందులో భాగమే వాళ్ళని పట్టుకొచ్చా. నేను దళితుల్ని పొగిడినట్టు బాపనలని తిట్టినట్టు మీకెలా, ఎందుకు, ఎక్కడ కనిపించిదో నాకర్ధమ్ కాలేదు. ఇది చాలు మీకు చదవడం రాదని. చదివినా అరకొరగానే చదూతారని తెల్సుకోడానికి. ముందు మీరు “సరిగ్గా”చదవడం నేర్వండి సార్
“అసంపూర్తిగా వదిలేసిన వాక్యం వచనం కాకుండా, కవిత్వం అయిపోతుందా?”
విమర్శకుడు ఇంత పేలవంగా మాట్టాడ్డం అవమానకరం. అసంపూరి వాక్యం వచనం అనెవరన్నారో రెఫెరెన్స్ చూపండి. మీరుదహరించిన వాక్యాలు మీకు అర్థం కాకపోడమే కవి చేసిన తప్పా?
మళ్ళీమళ్ళీ శేషేంద్రశర్మ గారి పేరెత్తుతున్నారంటే మీకు వారు తప్ప ఇంకొహరు తెలీదన్న మాట. తప్పు సార్. విమర్శకుడిగా అవతారమెత్తాక కూపస్థమండూకావతారాన్ని విడిచితీరాలి.
చివరగా ఒక సలహా…క్రిష్న అన్న పేరు బావులేదనా డుండుండిగాడిగా టైపు పేరుతో వొచ్చారు. ఊరుమారినా ఉనికి మారునా అన్న తీరున మీరు జేసే జ్ణానోపదేశానికి మళ్ళీ మళ్ళీ నామకరణాలు జేసుకొనే అవసరం లేదులేండి.
ఈ కవిత గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ గారి శైలిలా ఉన్నదనటం ఆశ్చర్యం.
కృష్ణగారి విమర్శ ఏమాత్రం సహేతుకంగా లేదు. ఇందులోని భావం అర్ధంకాలేదని భాషను ఎద్దేవా చేయటంలోని ఔచిత్యం ఏమిటో?
‘అడవి అందంగా ఉన్నదని ఏం రాసినా చెల్లుబాటౌతుందా?’ అని అడిగారు. ఈ కవితలో మీకు అడవి అందమే కనిపించి, భావం అర్ధంకాకపోవటం, విమర్శకుడుగా మీరు సాధించిన / సాధించని పరిణితి మాత్రం స్పష్టంగా తెలుస్తున్నది.
బహుశా ఆయావాద కవిత్వాలు తలకెక్కించుకొని , అదే కవిత్వం అనుకునే ధోరణితో రాసిన విమర్శే కానీ, సహేతుకమైన విషయం ఒక్కటీ లేదు.
మీరంతా ఏదో కృష్ణగారికేవీ తెలీనట్టు సలహాలివ్వొచ్చారే?
శేషేంద్రశర్మని తెలిసినవారికి ఈ మాత్రం తెలీదనుకున్నారా? ఐనాఎంత అమాయకులండీ … అది చదవండీ ఇది చదవండీ అని సలహాలు చెప్పినంత మాత్రాన వినెయ్యడానికి ఆయనేం వెర్రివాడా? పద్యం రాసి దానిమీద సంజాయిషీ ఇవ్వాల్సి రావడం జోకుని వివరించడం కన్న ఘోరం. అరణ్యకవితలకి ఆ దుస్థితి పట్టలేదనే నేననుకుంటున్నా.
మంచి రచన. తలవనితలంపుగా ఇదే విషయాన్ని గురించి నేను రాసినది కూడా ఈ నెలే వెలువడింది.
సూక్ష్మజీవులు మనకన్నా ముందు నుంచీ కొనసాగుతున్నాయి. అవి ‘బతకనివ్వడం’ వల్లనే మనం బతకగలుగుతున్నాం. వేమూరివారు చెప్పినట్టుగా ఈ లెక్కన ‘నేను’ అన్నది బహువచనం!
“కవిత్వాన్నీ, వచనాన్నీ విడదీసే ప్రాథమిక అంశాలేవి?” , “పాఠకుడు కవి స్థాయికి ఎదగాలా , కవే పాఠకుడి స్థాయికి దిగాలా” వంటి మౌలిక ప్రశ్నల దిశగా చర్చ సాగుతోంది. వీటి మీద ఇప్పటికే లెక్కలేనన్ని వాదనలు జరిగాయి. మీరు , నేను కొత్తగా చర్చించేదేమీ లేదు. కిరణ్ గారు చెప్పినట్టు యదుకుల భూషణ్ గారి “నేటికాలపు కవిత్వం — తీరు తెన్నులు” పుస్తకం చదవండి. ఆయన అభిప్రాయాలతో మీరు ఏకీభవించకపోయినా ఒక కొత్త కోణాన్ని చూసినవారవుతారు. ఈ సైటులోనే ఉన్న ఇస్మాయిల్ గారి “కరుణ ముఖ్యం” పుస్తకం కూడా చదవండి వీలైతే.
అసలు ఈ కవిత కన్నా కూడా, మీ విమర్శ మాత్రం అర్ధం కావడంలేదు. ఒకవైపు మనసును హత్తుకునే భావం లేదంటూ.. ఇందువల్లే మన భాషకి అధోగతిపడుతున్నదని ప్రకటించేసారు.
ఈ కవితలోని భావం మీకు అర్ధం కాలేదంటే, ఏవో కవితా సంకలనాలు చదివి పదును పెంచుకోమని మీకూ ఓ ఉచితసలహా పారేయొచ్చు. కానీ, ఈ కవితలోని ఏ భాష మీకు అర్ధం కాక, మన భాష అధోగతి పడుతోందని బాధపడుతున్నారో!!
సుబ్రహ్మణ్యం గారు చెప్పినట్లు, ఈ భావనతో వచ్చిన ఇతరత్రా కవితలని మీరు ఇక్కడ ఉదహరించితే, విమర్శ మరింత సూటిగా ఉండగలిగేది.
‘యదుకులభూషణ్ గారు వ్రాసిన ‘నేటికాలం కవిత్వం తీరుతెన్నులు’ మీరోసారి చదివి, విమర్శలు ఎలా పదునుగా ఉండాలి అనేది నేర్చుకుంటే బాగుంటుంది.
అలానే మరోసారి అలోక్ గారు వ్రాసిన విషయం ప్రశాంతంగా చదవండి. ఆయన ఏం చెబుతున్నది అర్ధం అవుతుంది.
నా ఫ్రాన్స్ అనుభవాలు చదివి మెచ్చుకొన్న వారందరికి ధన్యవాదాలు. ఒక రచనకి ప్రతిఫలం ఇంతకన్నా ఏముంటుంది!
నా వ్యాసంలో చెప్పని ఒకటి, రెండు విషయలు చెప్పాలని ఉంది.ఈ వ్యాసం రాయటానికి మరి కొన్ని కారణాలున్నాయి. మొదటిది, అమెరికా దేశానికి వలస రాక ముందు 30 ఏళ్ళు ఇండియాలో గడిపిన నేను, నా 15 ఏళ్ళ అమెరికా జీవితం తరవాత ఫ్రాన్స్ వెళ్ళటంతో, ఫ్రాన్స్లో మా అనుభవాలని రెండు కోణాల్నుంచి చూడటం మొదలు పెట్టాను! అమెరికా జీవితానుభవంతో ఫ్రాన్స్ చూడటం ఒకటైతే, మేము తిన్నగా ఇండియా నుంచి ఫ్రాన్స్ వెళ్ళి ఉంటే, ఫ్రాన్స్ను ఎలా చూసేవాళ్ళం అన్నది మరోటి. రెండో కారణం ఏమిటంటే, ఒక తెలుగువాడిగా, నాకొచ్చిన అవకాశాల వల్ల కలిగిన అనుభవాలను తోటి తెలుగువారితో పంచుకోటం అవసరంగా నాకు అనిపించడం!
అన్నిటికంటే, ముఖ్యమైన విషయం – నాకూ, రామన్నకీ వయస్సులో చాలా పెద్దవాళ్లయిన అక్కయ్యలు ఇండియాలో ఉన్నారు. వారికి, తెలుగు తప్ప మరే భాషా రాదు! వారి కోసం కూడా రాయడం అన్నిటి లోకి పెద్ద ప్రేరణ!
కొత్తపాళీ గారూ : మీరు అన్నట్లు మరిన్ని అనుభవాలు త్వరలో మీతో పంచుకోడనికి ప్రయత్నిస్తాను. అన్నట్లు, మీరు నాకు బాగా పరిచయమైన వారిలా అనిపిస్తున్నారు. వీలయితే, నాకు ఈమైల్ ఇవ్వండి.
రోహిణీప్రసాద్ గారూ : మీరన్నది నిజమే! ఫ్రెంచి వారికి వారి భాష, సంస్కృతుల మీద అభిమానం వల్లే, ఇంగ్లీషు వారు ఇండియాను పరిపాలినంత విసృతంగా, ఫ్రెంచి వారు ఇండియాను పరిపాలించలెకపోయారేమో!
“కవితా సారాన్ని వచనంలో వివరించడం కవిత్వాన్ని అవమానించడంగానే భావిస్తాను.” అని అన్నారు బాగుంది. కానీ, అసంపూర్తిగా వదిలేసిన వాక్యం వచనం కాకుండా, కవిత్వం అయిపోతుందా?
“ఎంతదారి తప్పి
ఎక్కడెక్కడో తిరిగినా
ఎట్టకేలకు నీటి జాడ”
పైది వచనం కాదా?
“గలగలలాడే
సెలయేటి
అలలన్నీ
వెలిగిపోతూ…”
సెలయేట్లో అలలు ఎక్కడుంటాయండీ? గలగల పారే సెలయేరులో అలలా?…… ఏదో తేడాగా ఉంది. ఇకపోతే, మీరు వాడిన శైలి శేషేంద్ర శర్మ గారి శైలి లాగానే ఉంది. కాకపోతే, మీ రచనలో మీరు పాఠకుల బుర్రకి మరీ పని పెడదామన్న తాపత్రయంలో కొంచం దారి తప్పారు అనిపించింది.
@అలోక్,
మాదిగలు, బాపనోడు ఎక్కడి నుంచి పట్టుకొచ్చావ్? ఇక్కడ జరుగుతున్నదేమిటి, మీరు మాట్లాడేదేమిటి? ఓ గద్దర్ జనపదంలో పాటలు కట్టి పాడాడంటే అర్థం ఉంది. కనీసం ఆయన వాళ్ళ కర్థమయ్యే భాషలో పాడతాడు. తమరు వక్కాణించిన పెద్దవాళ్ళ కవిత్వం పెద్దవాళ్ళు చదువుకోటానికి , విమర్శించుకోటానికి, పీ.హెచ్.డి లకి పనికొస్తుందంతే. అందులో ఒక్క అక్షరం ముక్క నువ్వు అన్న ఆ పేద జనానికి అర్థం కాదు. అయినా, ఇదేం జబ్బో! దళితుల్ని పొగిడి, బ్రాహ్మణున్ని తిడితే గొప్పవాడైపోతామనుకుంటారెందుకో?
అరణ్య కవితలు గురించి Alok అభిప్రాయం:
09/06/2007 9:53 pm
“చదివాక మనల్ని అలోచింపచేసేదిగా లేదు” అని మీరే గదా అన్నది. అందుకనే ఈరోజుల్లో “ఆలోచింప”జేస్తున్న కవితల వరైటీల్ని చెప్పా. అందులో భాగమే వాళ్ళని పట్టుకొచ్చా. నేను దళితుల్ని పొగిడినట్టు బాపనలని తిట్టినట్టు మీకెలా, ఎందుకు, ఎక్కడ కనిపించిదో నాకర్ధమ్ కాలేదు. ఇది చాలు మీకు చదవడం రాదని. చదివినా అరకొరగానే చదూతారని తెల్సుకోడానికి. ముందు మీరు “సరిగ్గా”చదవడం నేర్వండి సార్
“అసంపూర్తిగా వదిలేసిన వాక్యం వచనం కాకుండా, కవిత్వం అయిపోతుందా?”
విమర్శకుడు ఇంత పేలవంగా మాట్టాడ్డం అవమానకరం. అసంపూరి వాక్యం వచనం అనెవరన్నారో రెఫెరెన్స్ చూపండి. మీరుదహరించిన వాక్యాలు మీకు అర్థం కాకపోడమే కవి చేసిన తప్పా?
మళ్ళీమళ్ళీ శేషేంద్రశర్మ గారి పేరెత్తుతున్నారంటే మీకు వారు తప్ప ఇంకొహరు తెలీదన్న మాట. తప్పు సార్. విమర్శకుడిగా అవతారమెత్తాక కూపస్థమండూకావతారాన్ని విడిచితీరాలి.
చివరగా ఒక సలహా…క్రిష్న అన్న పేరు బావులేదనా డుండుండిగాడిగా టైపు పేరుతో వొచ్చారు. ఊరుమారినా ఉనికి మారునా అన్న తీరున మీరు జేసే జ్ణానోపదేశానికి మళ్ళీ మళ్ళీ నామకరణాలు జేసుకొనే అవసరం లేదులేండి.
అరణ్య కవితలు గురించి Hanumantu అభిప్రాయం:
09/06/2007 8:37 pm
చాలాకాలానికి మంచి కవిత్వం చదవటం తటస్థించింది.
ఈ కవిత గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ గారి శైలిలా ఉన్నదనటం ఆశ్చర్యం.
కృష్ణగారి విమర్శ ఏమాత్రం సహేతుకంగా లేదు. ఇందులోని భావం అర్ధంకాలేదని భాషను ఎద్దేవా చేయటంలోని ఔచిత్యం ఏమిటో?
‘అడవి అందంగా ఉన్నదని ఏం రాసినా చెల్లుబాటౌతుందా?’ అని అడిగారు. ఈ కవితలో మీకు అడవి అందమే కనిపించి, భావం అర్ధంకాకపోవటం, విమర్శకుడుగా మీరు సాధించిన / సాధించని పరిణితి మాత్రం స్పష్టంగా తెలుస్తున్నది.
బహుశా ఆయావాద కవిత్వాలు తలకెక్కించుకొని , అదే కవిత్వం అనుకునే ధోరణితో రాసిన విమర్శే కానీ, సహేతుకమైన విషయం ఒక్కటీ లేదు.
అరణ్య కవితలు గురించి కొత్త రవికిరణ్ అభిప్రాయం:
09/06/2007 6:08 pm
వావ్.. నాకైతే మళ్ళీ అడవుల కెళ్ళి వచ్చినట్టే అనిపించింది. బాగా వ్రాశారు సుబ్బూ..
కొత్త రవికిరణ్
అరణ్య కవితలు గురించి కొత్తపాళీ అభిప్రాయం:
09/06/2007 5:56 pm
మీరంతా ఏదో కృష్ణగారికేవీ తెలీనట్టు సలహాలివ్వొచ్చారే?
శేషేంద్రశర్మని తెలిసినవారికి ఈ మాత్రం తెలీదనుకున్నారా? ఐనాఎంత అమాయకులండీ … అది చదవండీ ఇది చదవండీ అని సలహాలు చెప్పినంత మాత్రాన వినెయ్యడానికి ఆయనేం వెర్రివాడా? పద్యం రాసి దానిమీద సంజాయిషీ ఇవ్వాల్సి రావడం జోకుని వివరించడం కన్న ఘోరం. అరణ్యకవితలకి ఆ దుస్థితి పట్టలేదనే నేననుకుంటున్నా.
తిష్టతత్వం జ్వలించింది గురించి Rohiniprasad అభిప్రాయం:
09/06/2007 9:19 am
మంచి రచన. తలవనితలంపుగా ఇదే విషయాన్ని గురించి నేను రాసినది కూడా ఈ నెలే వెలువడింది.
సూక్ష్మజీవులు మనకన్నా ముందు నుంచీ కొనసాగుతున్నాయి. అవి ‘బతకనివ్వడం’ వల్లనే మనం బతకగలుగుతున్నాం. వేమూరివారు చెప్పినట్టుగా ఈ లెక్కన ‘నేను’ అన్నది బహువచనం!
అరణ్య కవితలు గురించి Subrahmanyam Mula అభిప్రాయం:
09/06/2007 7:42 am
మాబాపదిగనోడు గారు,
“కవిత్వాన్నీ, వచనాన్నీ విడదీసే ప్రాథమిక అంశాలేవి?” , “పాఠకుడు కవి స్థాయికి ఎదగాలా , కవే పాఠకుడి స్థాయికి దిగాలా” వంటి మౌలిక ప్రశ్నల దిశగా చర్చ సాగుతోంది. వీటి మీద ఇప్పటికే లెక్కలేనన్ని వాదనలు జరిగాయి. మీరు , నేను కొత్తగా చర్చించేదేమీ లేదు. కిరణ్ గారు చెప్పినట్టు యదుకుల భూషణ్ గారి “నేటికాలపు కవిత్వం — తీరు తెన్నులు” పుస్తకం చదవండి. ఆయన అభిప్రాయాలతో మీరు ఏకీభవించకపోయినా ఒక కొత్త కోణాన్ని చూసినవారవుతారు. ఈ సైటులోనే ఉన్న ఇస్మాయిల్ గారి “కరుణ ముఖ్యం” పుస్తకం కూడా చదవండి వీలైతే.
రచయితలకు సూచనలు గురించి keshav అభిప్రాయం:
09/06/2007 6:53 am
మీ ప్రయత్నం చాలా బాగుంది. అభినందనీయం.
అరణ్య కవితలు గురించి KS Kiran Kumar అభిప్రాయం:
09/06/2007 6:34 am
కృష్ణ గారు
అసలు ఈ కవిత కన్నా కూడా, మీ విమర్శ మాత్రం అర్ధం కావడంలేదు. ఒకవైపు మనసును హత్తుకునే భావం లేదంటూ.. ఇందువల్లే మన భాషకి అధోగతిపడుతున్నదని ప్రకటించేసారు.
ఈ కవితలోని భావం మీకు అర్ధం కాలేదంటే, ఏవో కవితా సంకలనాలు చదివి పదును పెంచుకోమని మీకూ ఓ ఉచితసలహా పారేయొచ్చు. కానీ, ఈ కవితలోని ఏ భాష మీకు అర్ధం కాక, మన భాష అధోగతి పడుతోందని బాధపడుతున్నారో!!
సుబ్రహ్మణ్యం గారు చెప్పినట్లు, ఈ భావనతో వచ్చిన ఇతరత్రా కవితలని మీరు ఇక్కడ ఉదహరించితే, విమర్శ మరింత సూటిగా ఉండగలిగేది.
‘యదుకులభూషణ్ గారు వ్రాసిన ‘నేటికాలం కవిత్వం తీరుతెన్నులు’ మీరోసారి చదివి, విమర్శలు ఎలా పదునుగా ఉండాలి అనేది నేర్చుకుంటే బాగుంటుంది.
అలానే మరోసారి అలోక్ గారు వ్రాసిన విషయం ప్రశాంతంగా చదవండి. ఆయన ఏం చెబుతున్నది అర్ధం అవుతుంది.
మా ఫ్రాన్స్ అనుభవాలు గురించి విష్ణుభొట్ల లక్ష్మన్న అభిప్రాయం:
09/06/2007 6:02 am
నా ఫ్రాన్స్ అనుభవాలు చదివి మెచ్చుకొన్న వారందరికి ధన్యవాదాలు. ఒక రచనకి ప్రతిఫలం ఇంతకన్నా ఏముంటుంది!
నా వ్యాసంలో చెప్పని ఒకటి, రెండు విషయలు చెప్పాలని ఉంది.ఈ వ్యాసం రాయటానికి మరి కొన్ని కారణాలున్నాయి. మొదటిది, అమెరికా దేశానికి వలస రాక ముందు 30 ఏళ్ళు ఇండియాలో గడిపిన నేను, నా 15 ఏళ్ళ అమెరికా జీవితం తరవాత ఫ్రాన్స్ వెళ్ళటంతో, ఫ్రాన్స్లో మా అనుభవాలని రెండు కోణాల్నుంచి చూడటం మొదలు పెట్టాను! అమెరికా జీవితానుభవంతో ఫ్రాన్స్ చూడటం ఒకటైతే, మేము తిన్నగా ఇండియా నుంచి ఫ్రాన్స్ వెళ్ళి ఉంటే, ఫ్రాన్స్ను ఎలా చూసేవాళ్ళం అన్నది మరోటి. రెండో కారణం ఏమిటంటే, ఒక తెలుగువాడిగా, నాకొచ్చిన అవకాశాల వల్ల కలిగిన అనుభవాలను తోటి తెలుగువారితో పంచుకోటం అవసరంగా నాకు అనిపించడం!
అన్నిటికంటే, ముఖ్యమైన విషయం – నాకూ, రామన్నకీ వయస్సులో చాలా పెద్దవాళ్లయిన అక్కయ్యలు ఇండియాలో ఉన్నారు. వారికి, తెలుగు తప్ప మరే భాషా రాదు! వారి కోసం కూడా రాయడం అన్నిటి లోకి పెద్ద ప్రేరణ!
కొత్తపాళీ గారూ : మీరు అన్నట్లు మరిన్ని అనుభవాలు త్వరలో మీతో పంచుకోడనికి ప్రయత్నిస్తాను. అన్నట్లు, మీరు నాకు బాగా పరిచయమైన వారిలా అనిపిస్తున్నారు. వీలయితే, నాకు ఈమైల్ ఇవ్వండి.
రోహిణీప్రసాద్ గారూ : మీరన్నది నిజమే! ఫ్రెంచి వారికి వారి భాష, సంస్కృతుల మీద అభిమానం వల్లే, ఇంగ్లీషు వారు ఇండియాను పరిపాలినంత విసృతంగా, ఫ్రెంచి వారు ఇండియాను పరిపాలించలెకపోయారేమో!
ధన్యవాదాలతో,
లక్ష్మన్న
Lark_Vishnubhotla@yahoo.com
అరణ్య కవితలు గురించి మాబాపదిగనోడు అభిప్రాయం:
09/06/2007 5:15 am
సుబ్రహ్మణ్యం గారు,
“కవితా సారాన్ని వచనంలో వివరించడం కవిత్వాన్ని అవమానించడంగానే భావిస్తాను.” అని అన్నారు బాగుంది. కానీ, అసంపూర్తిగా వదిలేసిన వాక్యం వచనం కాకుండా, కవిత్వం అయిపోతుందా?
“ఎంతదారి తప్పి
ఎక్కడెక్కడో తిరిగినా
ఎట్టకేలకు నీటి జాడ”
పైది వచనం కాదా?
“గలగలలాడే
సెలయేటి
అలలన్నీ
వెలిగిపోతూ…”
సెలయేట్లో అలలు ఎక్కడుంటాయండీ? గలగల పారే సెలయేరులో అలలా?…… ఏదో తేడాగా ఉంది. ఇకపోతే, మీరు వాడిన శైలి శేషేంద్ర శర్మ గారి శైలి లాగానే ఉంది. కాకపోతే, మీ రచనలో మీరు పాఠకుల బుర్రకి మరీ పని పెడదామన్న తాపత్రయంలో కొంచం దారి తప్పారు అనిపించింది.
@అలోక్,
మాదిగలు, బాపనోడు ఎక్కడి నుంచి పట్టుకొచ్చావ్? ఇక్కడ జరుగుతున్నదేమిటి, మీరు మాట్లాడేదేమిటి? ఓ గద్దర్ జనపదంలో పాటలు కట్టి పాడాడంటే అర్థం ఉంది. కనీసం ఆయన వాళ్ళ కర్థమయ్యే భాషలో పాడతాడు. తమరు వక్కాణించిన పెద్దవాళ్ళ కవిత్వం పెద్దవాళ్ళు చదువుకోటానికి , విమర్శించుకోటానికి, పీ.హెచ్.డి లకి పనికొస్తుందంతే. అందులో ఒక్క అక్షరం ముక్క నువ్వు అన్న ఆ పేద జనానికి అర్థం కాదు. అయినా, ఇదేం జబ్బో! దళితుల్ని పొగిడి, బ్రాహ్మణున్ని తిడితే గొప్పవాడైపోతామనుకుంటారెందుకో?