వెంకటేశ్వర రావు గారికి వందనములు. పాత వ్యాసమును మిత్రులు నాచే చదివించారు. అద్భుతమైన వ్యాసము. సారపు ధర్మమున్ పద్యము నాకు కూడా బాగా నచ్చిన పద్యము. ఈ పద్యము ప్రతిలో దోషాలుండుటచే గణములు సరిపోవు. పద్యమిలా ఉండాలి.
సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ
బారముఁ బొంద లేక చెడఁ బాఱినదైన యవస్థ దక్షు లె
వ్వార లుపేక్షసేసి రది వారల చేటగుఁ గాని ధర్మ ని
స్తారక మయ్యు సత్య శుభదాయక మయ్యును దైవముండెడున్ !
పూజ్యతములు శ్రీ కృష్ణదేశికాచార్యుల వారికి
నమస్కారములతో,
మీరు లేఖ వ్రాసినప్పటినుంచి అలంకారములయొక్క అనుప్రాణనమును గురించి లక్షణశాస్త్రంలో ఏమైనా చెప్పబడి ఉన్నదా? తొలిసారి దీనిని ఎవరు ప్రయోగించారు? అని నాకు అందుబాటులో ఉన్న గ్రంథాలలో వెతికిచూశాను. అక్కడక్కడ వ్యాఖ్యాతలచే అనుప్రాణితముల నిర్దేశములే తప్ప ఆలంకారికుల నిర్వచనములు నాకేవీ కనుపింపలేదు. దీనిని గురించిన విమర్శకుల చర్చలేవీ లభింపలేదు. వాక్యంలో రెండు అలంకారములు ఉన్నప్పుడు వాటియొక్క ప్రాధాన్యవివక్షచేత ఉత్థాపితత్వము, సంకీర్ణత, సాంకర్యము అన్నవాటికే గాని అనుప్రాణనమునకు ఉక్తలక్షణమేమిటో తెలియలేదు. అది విజాతీయములకేనా? అభేదాదిప్రాధాన్యం కలిగిన సజాతీయములకు కూడా వర్తిస్తుందా? లేక యథేచ్ఛాప్రవర్తితమా? అన్న సందేహమూ తీరలేదు. ఈ పద్యంలోని సారోల్లేఖముల మాటెలా ఉన్నా, లాక్షణికోక్తి విషయమై నాతోపాటు మీతోపాటు ‘ఈమాట’ పాఠకులు ఆలోచింపగలరని ఈ మాట వ్రాశాను.
వర్ధమాన శబ్దవ్యపదేశం వామనమూర్తి ఉత్తరోత్తరవృద్ధికి, అలంకారాభిధేయానికి సంసూచకమన్న వాక్యం మీ రసజ్ఞతకు పరిచాయకంగా ఉన్నది. వ్యాసాన్ని ముద్రించేటప్పుడు మీ అనుమతితో దీనిని వినియోగించికొంటాను.
ఉదాహృతశ్లోకం జయరథునిదేనా? లేక, తత్పూర్వులదా? అన్న విచికిత్సకు సమాధేయమేమిటో తోచక నేను త్వరితగతిని కూర్చిన వ్యాసంలో ఆ ప్రసక్తిని చేయలేకపోయాను. జయరథుడు చెప్పలేదు. కొంత స్తిమితంగా పరిశీలించి, దీని కర్తృత్వాన్ని గురించి నాకేమైనా సమాచారం లభిస్తే విన్నవించికొంటాను.
పూజ్యులు శ్రీ గంటి లక్ష్మీనారాయణమూర్తి గారికి
నమస్కారములతో,
మీరు ప్రతాపరుద్రయశోభూషణమును ప్రస్తావించినది చూసి, మళ్ళీ ఒకసారి సారోల్లేఖముల వర్ణనలకై అన్వేషింపగా – మనకు అలంకార శాస్త్రవాఙ్మయచరిత్ర వెలువడినంతగా సర్వాలంకారముల యొక్క సర్వాంతర్వర్తనీయమైన చరిత్ర వెలువడలేదని అనిపించింది. విశ్వవిద్యాలయాలు, కొంతమంది ఆచార్యులు పూనుకొని అధ్యాయక్రమానుసారం పరిశోధకులచే రచింపజేస్తే అయిదారు సంవత్సరాలలో సాహిత్యంలో ఒక లోటు పరిపూర్ణింపబడినట్లవుతుందని తోచింది.
విద్వదముష్యాయణులైన మీ ఔదార్యపూర్ణవాక్యావళికి మనఃపూర్వక ధన్యవాదములను విన్నవించికొంటున్నాను.
మేం రాసిన వ్యాసం మీద రకరకాలుగా స్పందించిన వారందరికీ మా నమస్కారాలు. మా వ్యాసంలో మేం ప్రధానంగా ప్రస్తావించిన విషయం ఈ ఉత్తరాలు రాసినవారందిరిలో ఇద్దరో, ముగ్గురో గుర్తించారు. వారికి ప్రత్యేకంగా నమస్కారాలు. తెలుగు ప్రచురణలో ఒక సంప్రదాయం ఏర్పడాలన్నా, ఒక ప్రామాణికత రావాలన్నా సంస్ఠలే పూనుకోవాలి. తెలుగులో ఇలాంటి సంస్థలు మూడు. లాభాపేక్షలేకుండా పనిచేసే తిరుపతి దేవస్థానం, తెలుగు సాహిత్య ఎకాడమీ, లాభాపేక్షతో పనిచేసే విశాలాంధ్ర, ఈ మూడింటిని సంస్థలుగా ఏర్పడిన ప్రచురణ కర్తలుగా మేం గమనించి వాళ్ళ ప్రచురణల గురించి చర్చించాం.
స్టైల్ మాన్యువల్ గురించి కొంతమంది మాట్లాడారు. స్టైల్ మాన్యువల్ ఒకరు ఏర్పరిచి బయటపెట్టినంత మాత్రాన అందరూ దాన్ని ఆమోదించరు, అలాటి ఆమోదానికి కూడా పెద్ద సంస్థల తోడ్పాటు కావాలి.
సంస్థలుగా ఏర్పడబోతున్న ప్రచురణకర్తలు మనకి లేకపోలేదు. అటువంటి ప్రయత్నాలు కొన్నింటిని ఈ వ్యాసంలో మేం ప్రస్తావించాం, ఇటువంటి ప్రయత్నాలు మరెందరో కూడా చేస్తున్నారు. కాని అవన్నీ ఇప్పటివరకూ ఒక వ్యక్తి బలంవల్ల నడుస్తున్నవి. అవి సంస్థలుగా ఎదగడానికి ఇంకా కొంత కాలం పడుతుంది.
వ్యాసంలో ఉన్న ప్రధాన విషయాన్ని ఆలోచనాత్మకంగా పొడిగించడానికి పనికొచ్చే ఉత్తరాల కోసం ఎదురుచూస్తాం. నమస్కారాలు.
స్త్రీ పర్వంలో గాంధారి గురించి gannavarapu narasimha murty అభిప్రాయం:
10/06/2015 1:53 pm
వెంకటేశ్వర రావు గారికి వందనములు. పాత వ్యాసమును మిత్రులు నాచే చదివించారు. అద్భుతమైన వ్యాసము. సారపు ధర్మమున్ పద్యము నాకు కూడా బాగా నచ్చిన పద్యము. ఈ పద్యము ప్రతిలో దోషాలుండుటచే గణములు సరిపోవు. పద్యమిలా ఉండాలి.
సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ
బారముఁ బొంద లేక చెడఁ బాఱినదైన యవస్థ దక్షు లె
వ్వార లుపేక్షసేసి రది వారల చేటగుఁ గాని ధర్మ ని
స్తారక మయ్యు సత్య శుభదాయక మయ్యును దైవముండెడున్ !
పారము = ఒడ్డు
టూఎయిటీన్ డీ గురించి రవి అభిప్రాయం:
10/05/2015 1:16 am
మంచి థీమ్ కానీ, ఒక్కొక్క వాక్యానికి వెనుక కథ ఊహించుకొని చదవాలంటే strain గా ఉందండి.
ప్రార్ధన: నువ్వే నేనవ్వు – 1వ భాగం గురించి రవి అభిప్రాయం:
10/05/2015 1:10 am
క్షమించండి. చాలాకాలం తర్వాత చూస్తున్నాను. ఏదో వ్యాఖ్య వ్రాసి ఊరుకోవడం తప్పేమో.
చక్కనైన ఈ కవిత చదవగానే ఛప్పున గుర్తుకు వచ్చిన సంస్కృతశ్లోకాన్ని ఉదహరించాను.
వేదాల్లోని ఒక అపురూపమైన మంత్రం అది. సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం. పెళ్ళిలో దంపతులను దీవించే సందర్భములో:
దాంపత్యజీవితమును ఆరంభించబోతున్న మీకు రాజైన వరుణుడు, దేవుడైన బృహస్పతి, ఇంద్రుడు, అగ్ని నిశ్చయముగా అనేకమైన సంపదలను అందించుగాక!
దాంపత్యజీవితము – బదులు ఆధ్యాత్మిక/భక్తి ఇత్యాదులను కూడా ప్రతిక్షేపించుకోవచ్చును.
పోతనామాత్యుని కల్పనానల్పశిల్పం గురించి ఏల్చూరి మురళీధరరావు అభిప్రాయం:
10/04/2015 9:34 am
పూజ్యతములు శ్రీ కృష్ణదేశికాచార్యుల వారికి
నమస్కారములతో,
మీరు లేఖ వ్రాసినప్పటినుంచి అలంకారములయొక్క అనుప్రాణనమును గురించి లక్షణశాస్త్రంలో ఏమైనా చెప్పబడి ఉన్నదా? తొలిసారి దీనిని ఎవరు ప్రయోగించారు? అని నాకు అందుబాటులో ఉన్న గ్రంథాలలో వెతికిచూశాను. అక్కడక్కడ వ్యాఖ్యాతలచే అనుప్రాణితముల నిర్దేశములే తప్ప ఆలంకారికుల నిర్వచనములు నాకేవీ కనుపింపలేదు. దీనిని గురించిన విమర్శకుల చర్చలేవీ లభింపలేదు. వాక్యంలో రెండు అలంకారములు ఉన్నప్పుడు వాటియొక్క ప్రాధాన్యవివక్షచేత ఉత్థాపితత్వము, సంకీర్ణత, సాంకర్యము అన్నవాటికే గాని అనుప్రాణనమునకు ఉక్తలక్షణమేమిటో తెలియలేదు. అది విజాతీయములకేనా? అభేదాదిప్రాధాన్యం కలిగిన సజాతీయములకు కూడా వర్తిస్తుందా? లేక యథేచ్ఛాప్రవర్తితమా? అన్న సందేహమూ తీరలేదు. ఈ పద్యంలోని సారోల్లేఖముల మాటెలా ఉన్నా, లాక్షణికోక్తి విషయమై నాతోపాటు మీతోపాటు ‘ఈమాట’ పాఠకులు ఆలోచింపగలరని ఈ మాట వ్రాశాను.
సప్రశ్రయంగా,
ఏల్చూరి మురళీధరరావు
పోతనామాత్యుని కల్పనానల్పశిల్పం గురించి ఏల్చూరి మురళీధరరావు అభిప్రాయం:
10/04/2015 8:51 am
పూజ్యులు శ్రీ గన్నవరపు నరసింహమూర్తి గారికి
ప్రణామములతో,
మీ అనుమోదం ఎల్లకాలం నాపై కురిసే చల్లని దీవెనల పెల్లు.
సప్రశ్రయంగా,
ఏల్చూరి మురళీధరరావు
పోతనామాత్యుని కల్పనానల్పశిల్పం గురించి ఏల్చూరి మురళీధరరావు అభిప్రాయం:
10/04/2015 8:49 am
మాన్య శ్రీమతి లక్ష్మీదేవి గారికి
నమస్కారములతో,
వర్ధమాన శబ్దవ్యపదేశం వామనమూర్తి ఉత్తరోత్తరవృద్ధికి, అలంకారాభిధేయానికి సంసూచకమన్న వాక్యం మీ రసజ్ఞతకు పరిచాయకంగా ఉన్నది. వ్యాసాన్ని ముద్రించేటప్పుడు మీ అనుమతితో దీనిని వినియోగించికొంటాను.
ఉదాహృతశ్లోకం జయరథునిదేనా? లేక, తత్పూర్వులదా? అన్న విచికిత్సకు సమాధేయమేమిటో తోచక నేను త్వరితగతిని కూర్చిన వ్యాసంలో ఆ ప్రసక్తిని చేయలేకపోయాను. జయరథుడు చెప్పలేదు. కొంత స్తిమితంగా పరిశీలించి, దీని కర్తృత్వాన్ని గురించి నాకేమైనా సమాచారం లభిస్తే విన్నవించికొంటాను.
మీ సహృదయానికి ధన్యవాదాలు.
సప్రశ్రయంగా,
ఏల్చూరి మురళీధరరావు
పోతనామాత్యుని కల్పనానల్పశిల్పం గురించి ఏల్చూరి మురళీధరరావు అభిప్రాయం:
10/04/2015 8:43 am
పూజ్యులు శ్రీ గంటి లక్ష్మీనారాయణమూర్తి గారికి
నమస్కారములతో,
మీరు ప్రతాపరుద్రయశోభూషణమును ప్రస్తావించినది చూసి, మళ్ళీ ఒకసారి సారోల్లేఖముల వర్ణనలకై అన్వేషింపగా – మనకు అలంకార శాస్త్రవాఙ్మయచరిత్ర వెలువడినంతగా సర్వాలంకారముల యొక్క సర్వాంతర్వర్తనీయమైన చరిత్ర వెలువడలేదని అనిపించింది. విశ్వవిద్యాలయాలు, కొంతమంది ఆచార్యులు పూనుకొని అధ్యాయక్రమానుసారం పరిశోధకులచే రచింపజేస్తే అయిదారు సంవత్సరాలలో సాహిత్యంలో ఒక లోటు పరిపూర్ణింపబడినట్లవుతుందని తోచింది.
విద్వదముష్యాయణులైన మీ ఔదార్యపూర్ణవాక్యావళికి మనఃపూర్వక ధన్యవాదములను విన్నవించికొంటున్నాను.
సప్రశ్రయంగా,
ఏల్చూరి మురళీధరరావు
తెలుగులో పుస్తక ప్రచురణ – ఆకారవికారాలు గురించి ఈ వ్యాస రచయితలు అభిప్రాయం:
10/03/2015 7:15 pm
మేం రాసిన వ్యాసం మీద రకరకాలుగా స్పందించిన వారందరికీ మా నమస్కారాలు. మా వ్యాసంలో మేం ప్రధానంగా ప్రస్తావించిన విషయం ఈ ఉత్తరాలు రాసినవారందిరిలో ఇద్దరో, ముగ్గురో గుర్తించారు. వారికి ప్రత్యేకంగా నమస్కారాలు. తెలుగు ప్రచురణలో ఒక సంప్రదాయం ఏర్పడాలన్నా, ఒక ప్రామాణికత రావాలన్నా సంస్ఠలే పూనుకోవాలి. తెలుగులో ఇలాంటి సంస్థలు మూడు. లాభాపేక్షలేకుండా పనిచేసే తిరుపతి దేవస్థానం, తెలుగు సాహిత్య ఎకాడమీ, లాభాపేక్షతో పనిచేసే విశాలాంధ్ర, ఈ మూడింటిని సంస్థలుగా ఏర్పడిన ప్రచురణ కర్తలుగా మేం గమనించి వాళ్ళ ప్రచురణల గురించి చర్చించాం.
స్టైల్ మాన్యువల్ గురించి కొంతమంది మాట్లాడారు. స్టైల్ మాన్యువల్ ఒకరు ఏర్పరిచి బయటపెట్టినంత మాత్రాన అందరూ దాన్ని ఆమోదించరు, అలాటి ఆమోదానికి కూడా పెద్ద సంస్థల తోడ్పాటు కావాలి.
సంస్థలుగా ఏర్పడబోతున్న ప్రచురణకర్తలు మనకి లేకపోలేదు. అటువంటి ప్రయత్నాలు కొన్నింటిని ఈ వ్యాసంలో మేం ప్రస్తావించాం, ఇటువంటి ప్రయత్నాలు మరెందరో కూడా చేస్తున్నారు. కాని అవన్నీ ఇప్పటివరకూ ఒక వ్యక్తి బలంవల్ల నడుస్తున్నవి. అవి సంస్థలుగా ఎదగడానికి ఇంకా కొంత కాలం పడుతుంది.
వ్యాసంలో ఉన్న ప్రధాన విషయాన్ని ఆలోచనాత్మకంగా పొడిగించడానికి పనికొచ్చే ఉత్తరాల కోసం ఎదురుచూస్తాం. నమస్కారాలు.
మిగారమాత గురించి ayyavaru అభిప్రాయం:
10/01/2015 4:41 pm
మీ కధలో బుధ్ధుడి నోట కర్మ సిద్ధాంతం ప్రతిపాదింప చేశారు. అది బౌధ్ధం కి విరుధ్ధం అనుకుంటా? లేదా నేను అనుకునేది తప్పు కావచ్చు.
పువ్వులు.. పువ్వులు.. పువ్వులు .. గురించి vijaya kumar అభిప్రాయం:
10/01/2015 12:14 pm
కవి ఇష్టం …..నీకు నాకు ఎందుకు? ఆయన్ను విమర్శించే స్థాయికి మీరు రాగలరా?నచ్చితే….ఓకే లేకపోతే….ఒదిలేయ్….ఏ పరిస్థితిలో రాశారో?