ఈ 16 స్వరాలు కీబోర్డు మీద పలికించ లేక పోవచ్చు. కానీ వీణ మీద ఈ 16 స్వరాలు అతి చక్కగా పలికించ వచ్చు. మానవ స్వరానికి అతి దగ్గరగా ఉన్న వాయిద్యం వీణ. దాదాపు ప్రఖ్యాతి చెందిన వాగ్గేయ కారులందరూ వైణికులే ! ( త్యాగయ్య, శ్యామ శాస్త్రి, దీక్షితార్, వేంకట మహ్హి…) అతి ప్రాచీన మైన వాయిద్యాన్ని, మనదైన దాన్ని వదిలేసి మనం కీబోర్డు ల వెంట బడడం నిజంగా దురదృష్ట కరం. ఈ వీణ కనక ఏ అమెరికన్ల దో అయి ఉంటే, ఎలాంటి ఉఛ్చస్థితిలో ఉండేది కదా అనిపిస్తుంది. పూర్వం కచేరీలలో పక్క వాయిద్యంగా వీణ ఉండేది. దీక్షితారు వయొలిను సంగీత కచేరీలలో ప్రవేశ పెట్టాక వీణ మెల్ల మెల్ల గా కనుమరుగయ్యింది. బహుశా సులభంగా ఎక్కడికైనా తీసుకెళ్ళ్చచ్చు అన్న సౌకర్యం కూడా ఒక కారణం కావచ్చు.
లయ గురించి కొద్దిగా నయినా ప్రస్తావిస్తే బాగుండేది.
– సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి.
సాయిగారు చెప్పిన 16 శ్రుతుల సంగతి తెలిసినదే. నిజానికి 22 శ్రుతులున్నాయని చెపుతారు. ఇవన్నీ నా వ్యాసం పరిధికి మించినవనే ఉద్దేశంతో ప్రస్తావించలేదు.
16 శ్రుతుల ద్వారా 72 మేళకర్త రాగాలు వస్తాయి. వాటన్నిటినీ కీబోర్డ్స్ ద్వారా పలికించడం వీలవదు. సంగీతం ఎంత సంక్లిష్టమైనదో వివరిస్తూ పోతే నేర్చుకుందామనే ఆసక్తి ఉన్నవారు మరింతగా బెదిరిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. ప్రాథమిక స్థాయిలో రాగాలను గురించిన అవగాహన పొందటానికి ఒక మామూలు హార్మోనియంవంటిదీ, 12 స్వరాలతో పరిచయమూ ఉంటే సరిపోతుందనే ఉద్దేశంతో నేను లోతైన విషయాలను బుద్ధిపూర్వకంగానే విడిచిపెట్టాను.
లయ సంగతి నా పాత వ్యాసాల్లో ప్రస్తావించాను. మొత్తం సంగీతశాస్త్రం గురించి చెప్పడానికి పెద్ద పుస్తకాలు ఎలాగూ ఉన్నాయి కదా అని అదంతా మళ్ళీ ఏకరువు పెట్టకుండా యూజర ఫ్రెండ్లీ పద్ధతిలో సులువుగా అర్థమయే మేరకు రాశాను.
మీ వ్యాసం బాగుంది.
సప్త స్వరాలు ఏడు (7) పన్నెండు ( 12 ) స్వరాలు అని రాసారు. కానీ 72 మేళ కర్త రాగాల విభజన చేస్తూ, “క, ట, ప, యాది” చట్రంలో స్వర విభ జన 16 స్వ రాలుగా చేయ బడిందని నేను నేర్చుకున్నాను.
అవి –
1.ష డ్జ మము ( స )
2.శుద్ధ రిషభము ( రి1)
3. చతుశ్రుతి రిషభము ( రి2)
4. షట్శృతి రిషభము ( రి3 )
5. శుద్ధ గాంధారము ( గ1)
6. సాధారణ గాంధారము ( గ2 )
7. అంతర గాంధారము ( గ3 )
8. శుద్ధ మధ్యమము ( మ1)
9. ప్రతి మధ్యమము ( మ2 )
10. పంచమము ( ప )
11. శుద్ధ దైవతము ( ద1 )
12. చతుశ్రుతి దైవతము ( ద2 )
13. షట్శృతి దైవతము ( ద3)
14. శుద్ధ నిషాదము ( ని1 )
15. కైసికి నిషాదము ( ని2 )
16. కాకలి నిషాదము ( ని3 )
నాకు తెలిసిన ఇంకొక చిన్న విషయం. ఈ సప్త స్వరాలలో నెమలి కూత
ష డ్జ మము, వృషభ ధ్వని రిషభముగాను, మేక శబ్దం గాంధారముగాను, క్రోంచపక్షి పలుకులు మధ్యమం గాను, కోకిల కూత పంచమంగాను, గుర్రపు ధ్వని దైవతముగాను, ఏనుగు ఘీంకారం నిషాదంగానూ పుట్టాయని ఒక సంస్కృత శ్లోకం ఉంది.
ఆ శ్లోకం ప్రస్తుతం నాకు అందుబాటులో లేదు. దొరికితే రాస్తాను.
మీ వ్యాసంలో లయ ( తాళం ) గురించి కూడా ప్రస్తావిస్తే సంపూర్ణవ్యాస మయ్యేది.
నవీన్ గారు తమ ప్రసంగ ప్రారంభంలో అస్తిత్వవాదాన్ని పరిచయం చేసి అది అమెరికా జీవితానికి ఎలా సరిపడుతుందో వివరించారు. అమెరికాలో సామాజిక నియమాలు, కట్టుబాట్లు పెద్దగా పనిచెయ్యవు, వ్యక్తి పూర్తిగా స్వతంత్రుడు, అనుకున్నది సాధించగలడు, భారతదేశపు సమాజం అందుకు విరుద్ధంగా ఉంది అని అభిప్రాయపడ్డారు.
అస్తిత్వవాది Sartre అన్న మాటలని – “మానవుడు సర్వ స్వతంత్రుడు. అంతేకాదు. మానవుడు స్వేచ్ఛా శాపగ్రస్తుడు. స్వతంత్రుడుగా తప్ప మరొకలా ఉండలేడు” – నవీన్ విపులీకరించారు.
నవీన్ గారు అమెరికా రావడం ఇదే మొదటిసారి. వారు ఇక్కడి జీవితాన్ని చూసి చేసిన వ్యాఖ్యానాన్ని విన్న వెంటనే నాకు Sartre ఏమనేవాడో అనే కుతూహలం కలిగింది. వెతికితే, 1946లో Sartre మొదటిసారి అమెరికా సందర్శించి రాసిన వ్యాసం కనబడింది. అది కొందరికన్నా ఆసక్తిదాయకంగా ఉండొచ్చని ఇస్తున్నాను.
Eemaata gaariki,
The article on “Samgeeatha tho kusti ” by Sri Prasad garu is excellent.! It is very help ful for people who are interested to learn music. Very well analysed about raagaas. This article will enthuse and motivate the beginers to learn more about music.
Thanks to sri Prasad garu.
Raja gopal.
వేలూరి గారికి,
అదిగో ద్వారక లో రధ్య అంటే మార్గము అనా లేక రధాలు అనా? మీరు ప్రతిపదార్ధం రాయలేదని గమనించేను కానీ రధాలు అని రాస్తే అనుమానం వచ్చింది.
సెలవు.
చందమామ పత్రికకు మాత్రమే పేరు రావాలనే పట్టుదల నిర్వాహకులకు ఉండడం వల్ల ఆ పత్రికను తీర్చిదిద్దిన అనేక ప్రతిభావంతులు అజ్ఞాతంగా ఉండిపోవలసివచ్చిందని నా అభిప్రాయం. వారిలో ఆచార్యగారు కూడా ఉన్నారు.
వేణుగారు చెప్పిన శైలి విషయానికొస్తే కథను వీలైనంత క్లుప్తంగా, అనవసరమైన పదాలు వాడకుండా చెప్పడమే మా నాన్నగారు ఉపయోగించిన పద్ధతి. సమకాలీన ఇతివృత్తాలు తీసుకోకుండా జానపద నేపథ్యంలో కథలన్నీ నడిచేవి కనక ఆధునిక సమస్యలకు దూరంగా నీతి, అవినీతి, దుర్మార్గులూ, సన్మార్గులూ, భయమూ, సాహసమూ మొదలైన అంశాలను స్పష్టంగా వివరించడం సాధ్యమైంది.
1947లో మొదలైన చందమామ అప్పటికే పాతిక ముప్ఫై ఏళ్ళ వయసుగల వారందరినీ ఆకర్షించి ఉంటుంది కనక దాని ప్రభావం ఎన్ని తరాల నుంచీ కొనసాగుతోందో ఊహించుకోవచ్చు.
ఈ రోజుల్లోనైనా రచయితలు తమకు తెలిసిన విషయాలను, తమకు తెలిసినంతవరకూ సరైన భాషలో నిజాయితీతో రాస్తూ ఉంటే భావితరాలకు అవి కాస్త ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంటుందని నేననుకుంటాను. ప్రపంచ సాహిత్య సమావేశాలూ, నిర్ణయాలూ, ప్రతిపాదనలూ అంటూ హడావిడి చేసే కన్నా ఎవరికి తోచిన పద్ధతిలో వారు వీలైనన్ని మంచి రచనలు చెయ్యడానికి పూనుకుంటే తెలుగు భాషకు కాస్త ఊపిరిపోసినట్టేనేమో.
Thanks Mr Rohiniprasad for responding quickly regarding artist MTV. Acharya.
According to some posts on Internet he is no more. I would like to see his style of illustrations especially for Mahabhratam serial. No painting/ illustration of Acharya is availble on Net.
I once again ask Mr Rohiniprasad to write on Chandamama. That may include more about the ‘style’ introduced by Kodavatiganti Kutumbarao for Chandamama. It was said that there were certain no.of words prescribed for the purpose of style. These were said to be sufficient to any type of story in Chandamama.
Sankar, at the age of 75 still working for Chandamama now. One of the media artists of Hyderabad went Channai recently and met him . I happened to see Sankar’s photo. Is it not surprise. Such a popular artist’s photo is not known to many.
Telugu lipi lo type cheyyadaaaniki Praytninchi viphalamai Ee Telug-inglish lo abhiprayam :
Venkateswara Rao Gaaru- Chaala Aalochanato kuudina Rachana.
O penni meeda inta deergam ga alochana undadam mee analytical mind ki darpanam. Keep it up.
సంగీతంతో కుస్తీ గురించి Sai Brahmanandam Gorti అభిప్రాయం:
09/02/2006 8:06 am
ఈ 16 స్వరాలు కీబోర్డు మీద పలికించ లేక పోవచ్చు. కానీ వీణ మీద ఈ 16 స్వరాలు అతి చక్కగా పలికించ వచ్చు. మానవ స్వరానికి అతి దగ్గరగా ఉన్న వాయిద్యం వీణ. దాదాపు ప్రఖ్యాతి చెందిన వాగ్గేయ కారులందరూ వైణికులే ! ( త్యాగయ్య, శ్యామ శాస్త్రి, దీక్షితార్, వేంకట మహ్హి…) అతి ప్రాచీన మైన వాయిద్యాన్ని, మనదైన దాన్ని వదిలేసి మనం కీబోర్డు ల వెంట బడడం నిజంగా దురదృష్ట కరం. ఈ వీణ కనక ఏ అమెరికన్ల దో అయి ఉంటే, ఎలాంటి ఉఛ్చస్థితిలో ఉండేది కదా అనిపిస్తుంది. పూర్వం కచేరీలలో పక్క వాయిద్యంగా వీణ ఉండేది. దీక్షితారు వయొలిను సంగీత కచేరీలలో ప్రవేశ పెట్టాక వీణ మెల్ల మెల్ల గా కనుమరుగయ్యింది. బహుశా సులభంగా ఎక్కడికైనా తీసుకెళ్ళ్చచ్చు అన్న సౌకర్యం కూడా ఒక కారణం కావచ్చు.
లయ గురించి కొద్దిగా నయినా ప్రస్తావిస్తే బాగుండేది.
– సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి.
సంగీతంతో కుస్తీ గురించి Rohiniprasad అభిప్రాయం:
09/02/2006 5:37 am
సాయిగారు చెప్పిన 16 శ్రుతుల సంగతి తెలిసినదే. నిజానికి 22 శ్రుతులున్నాయని చెపుతారు. ఇవన్నీ నా వ్యాసం పరిధికి మించినవనే ఉద్దేశంతో ప్రస్తావించలేదు.
16 శ్రుతుల ద్వారా 72 మేళకర్త రాగాలు వస్తాయి. వాటన్నిటినీ కీబోర్డ్స్ ద్వారా పలికించడం వీలవదు. సంగీతం ఎంత సంక్లిష్టమైనదో వివరిస్తూ పోతే నేర్చుకుందామనే ఆసక్తి ఉన్నవారు మరింతగా బెదిరిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. ప్రాథమిక స్థాయిలో రాగాలను గురించిన అవగాహన పొందటానికి ఒక మామూలు హార్మోనియంవంటిదీ, 12 స్వరాలతో పరిచయమూ ఉంటే సరిపోతుందనే ఉద్దేశంతో నేను లోతైన విషయాలను బుద్ధిపూర్వకంగానే విడిచిపెట్టాను.
లయ సంగతి నా పాత వ్యాసాల్లో ప్రస్తావించాను. మొత్తం సంగీతశాస్త్రం గురించి చెప్పడానికి పెద్ద పుస్తకాలు ఎలాగూ ఉన్నాయి కదా అని అదంతా మళ్ళీ ఏకరువు పెట్టకుండా యూజర ఫ్రెండ్లీ పద్ధతిలో సులువుగా అర్థమయే మేరకు రాశాను.
సంగీతంతో కుస్తీ గురించి Sai Brahmanandam Gorti అభిప్రాయం:
09/01/2006 11:54 pm
రోహిణీ ప్రసాదు గారూ,
మీ వ్యాసం బాగుంది.
సప్త స్వరాలు ఏడు (7) పన్నెండు ( 12 ) స్వరాలు అని రాసారు. కానీ 72 మేళ కర్త రాగాల విభజన చేస్తూ, “క, ట, ప, యాది” చట్రంలో స్వర విభ జన 16 స్వ రాలుగా చేయ బడిందని నేను నేర్చుకున్నాను.
అవి –
1.ష డ్జ మము ( స )
2.శుద్ధ రిషభము ( రి1)
3. చతుశ్రుతి రిషభము ( రి2)
4. షట్శృతి రిషభము ( రి3 )
5. శుద్ధ గాంధారము ( గ1)
6. సాధారణ గాంధారము ( గ2 )
7. అంతర గాంధారము ( గ3 )
8. శుద్ధ మధ్యమము ( మ1)
9. ప్రతి మధ్యమము ( మ2 )
10. పంచమము ( ప )
11. శుద్ధ దైవతము ( ద1 )
12. చతుశ్రుతి దైవతము ( ద2 )
13. షట్శృతి దైవతము ( ద3)
14. శుద్ధ నిషాదము ( ని1 )
15. కైసికి నిషాదము ( ని2 )
16. కాకలి నిషాదము ( ని3 )
నాకు తెలిసిన ఇంకొక చిన్న విషయం. ఈ సప్త స్వరాలలో నెమలి కూత
ష డ్జ మము, వృషభ ధ్వని రిషభముగాను, మేక శబ్దం గాంధారముగాను, క్రోంచపక్షి పలుకులు మధ్యమం గాను, కోకిల కూత పంచమంగాను, గుర్రపు ధ్వని దైవతముగాను, ఏనుగు ఘీంకారం నిషాదంగానూ పుట్టాయని ఒక సంస్కృత శ్లోకం ఉంది.
ఆ శ్లోకం ప్రస్తుతం నాకు అందుబాటులో లేదు. దొరికితే రాస్తాను.
మీ వ్యాసంలో లయ ( తాళం ) గురించి కూడా ప్రస్తావిస్తే సంపూర్ణవ్యాస మయ్యేది.
– సాయి బ్రహ్మానందం గొర్తి
తెలుగు నవలలో అస్తిత్వ వాదం గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
09/01/2006 11:24 pm
నవీన్ గారు తమ ప్రసంగ ప్రారంభంలో అస్తిత్వవాదాన్ని పరిచయం చేసి అది అమెరికా జీవితానికి ఎలా సరిపడుతుందో వివరించారు. అమెరికాలో సామాజిక నియమాలు, కట్టుబాట్లు పెద్దగా పనిచెయ్యవు, వ్యక్తి పూర్తిగా స్వతంత్రుడు, అనుకున్నది సాధించగలడు, భారతదేశపు సమాజం అందుకు విరుద్ధంగా ఉంది అని అభిప్రాయపడ్డారు.
అస్తిత్వవాది Sartre అన్న మాటలని – “మానవుడు సర్వ స్వతంత్రుడు. అంతేకాదు. మానవుడు స్వేచ్ఛా శాపగ్రస్తుడు. స్వతంత్రుడుగా తప్ప మరొకలా ఉండలేడు” – నవీన్ విపులీకరించారు.
నవీన్ గారు అమెరికా రావడం ఇదే మొదటిసారి. వారు ఇక్కడి జీవితాన్ని చూసి చేసిన వ్యాఖ్యానాన్ని విన్న వెంటనే నాకు Sartre ఏమనేవాడో అనే కుతూహలం కలిగింది. వెతికితే, 1946లో Sartre మొదటిసారి అమెరికా సందర్శించి రాసిన వ్యాసం కనబడింది. అది కొందరికన్నా ఆసక్తిదాయకంగా ఉండొచ్చని ఇస్తున్నాను.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
అంకెలు-సంఖ్యలు: రామానుజన్ నుండి భార్గవ దాకా గురించి rajay అభిప్రాయం:
09/01/2006 9:41 pm
Good article on maths sir.
Keep it up.
cheers.
rajay
sgp
సంగీతంతో కుస్తీ గురించి T.Raja gopal అభిప్రాయం:
09/01/2006 10:40 am
Eemaata gaariki,
The article on “Samgeeatha tho kusti ” by Sri Prasad garu is excellent.! It is very help ful for people who are interested to learn music. Very well analysed about raagaas. This article will enthuse and motivate the beginers to learn more about music.
Thanks to sri Prasad garu.
Raja gopal.
గత శతాబ్దంలో ప్రజాకవులు గురించి unknown అభిప్రాయం:
09/01/2006 10:31 am
వేలూరి గారికి,
అదిగో ద్వారక లో రధ్య అంటే మార్గము అనా లేక రధాలు అనా? మీరు ప్రతిపదార్ధం రాయలేదని గమనించేను కానీ రధాలు అని రాస్తే అనుమానం వచ్చింది.
సెలవు.
“చందమామ” జ్ఞాపకాలు గురించి Rohiniprasad అభిప్రాయం:
09/01/2006 8:24 am
చందమామ పత్రికకు మాత్రమే పేరు రావాలనే పట్టుదల నిర్వాహకులకు ఉండడం వల్ల ఆ పత్రికను తీర్చిదిద్దిన అనేక ప్రతిభావంతులు అజ్ఞాతంగా ఉండిపోవలసివచ్చిందని నా అభిప్రాయం. వారిలో ఆచార్యగారు కూడా ఉన్నారు.
వేణుగారు చెప్పిన శైలి విషయానికొస్తే కథను వీలైనంత క్లుప్తంగా, అనవసరమైన పదాలు వాడకుండా చెప్పడమే మా నాన్నగారు ఉపయోగించిన పద్ధతి. సమకాలీన ఇతివృత్తాలు తీసుకోకుండా జానపద నేపథ్యంలో కథలన్నీ నడిచేవి కనక ఆధునిక సమస్యలకు దూరంగా నీతి, అవినీతి, దుర్మార్గులూ, సన్మార్గులూ, భయమూ, సాహసమూ మొదలైన అంశాలను స్పష్టంగా వివరించడం సాధ్యమైంది.
1947లో మొదలైన చందమామ అప్పటికే పాతిక ముప్ఫై ఏళ్ళ వయసుగల వారందరినీ ఆకర్షించి ఉంటుంది కనక దాని ప్రభావం ఎన్ని తరాల నుంచీ కొనసాగుతోందో ఊహించుకోవచ్చు.
ఈ రోజుల్లోనైనా రచయితలు తమకు తెలిసిన విషయాలను, తమకు తెలిసినంతవరకూ సరైన భాషలో నిజాయితీతో రాస్తూ ఉంటే భావితరాలకు అవి కాస్త ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంటుందని నేననుకుంటాను. ప్రపంచ సాహిత్య సమావేశాలూ, నిర్ణయాలూ, ప్రతిపాదనలూ అంటూ హడావిడి చేసే కన్నా ఎవరికి తోచిన పద్ధతిలో వారు వీలైనన్ని మంచి రచనలు చెయ్యడానికి పూనుకుంటే తెలుగు భాషకు కాస్త ఊపిరిపోసినట్టేనేమో.
“చందమామ” జ్ఞాపకాలు గురించి Ch.Venu అభిప్రాయం:
09/01/2006 1:05 am
Thanks Mr Rohiniprasad for responding quickly regarding artist MTV. Acharya.
According to some posts on Internet he is no more. I would like to see his style of illustrations especially for Mahabhratam serial. No painting/ illustration of Acharya is availble on Net.
I once again ask Mr Rohiniprasad to write on Chandamama. That may include more about the ‘style’ introduced by Kodavatiganti Kutumbarao for Chandamama. It was said that there were certain no.of words prescribed for the purpose of style. These were said to be sufficient to any type of story in Chandamama.
Sankar, at the age of 75 still working for Chandamama now. One of the media artists of Hyderabad went Channai recently and met him . I happened to see Sankar’s photo. Is it not surprise. Such a popular artist’s photo is not known to many.
I once again thank Mr Rohiniprasad.
ఓ పెన్నీ, నా పెన్నీ! గురించి R Jayakumar అభిప్రాయం:
08/31/2006 11:02 pm
Telugu lipi lo type cheyyadaaaniki Praytninchi viphalamai Ee Telug-inglish lo abhiprayam :
Venkateswara Rao Gaaru- Chaala Aalochanato kuudina Rachana.
O penni meeda inta deergam ga alochana undadam mee analytical mind ki darpanam. Keep it up.
Regards.
R. Jayakumar.
Singapore