అయ్యగారు ఖద్దరు పంచె, లాల్చీ ధరించి, నుదుట బొట్టు పెట్టుకుని కూర్చుని ఉండేవాడు. మధ్యమధ్యలో ముక్కుపొడి పీల్చేవాడు. మధ్యాహ్నానికి ఇంటి నుంచి అమ్మగారు పంపిన రసం అక్కడే తాగేవాడు. ముక్కుపొడి, రసం, వైద్యం, ఊరి కబుర్లు—అన్నీ ఆ దర్బారులోనే, అందరి కళ్లముందే.

ఇక్కడ నేను “చంద్రరేఖా విలాపం”లో హాస్యప్రబంధం కావటానికి కావలసిన సామాగ్రి పుష్కలంగా వుందని చూపిస్తాను. కనుక అది నిజంగా, కవి స్వయంగా చెప్పుకున్నట్టు హాస్యప్రబంధమే అని నా వాదన.

వేమన, వీరబ్రహ్మం ఇద్దరిదీ దాదాపు ఒకటే మార్గం. దీన్ని అద్భుతంగా ప్రదర్శించే గ్రంథం “కాళికాంబ సప్తశతి”. వీరబ్రహ్మం ఆధ్యాత్మిక జీవితం ద్వారా సమాజంలో ఎలాంటి మార్పు కోరుకున్నాడో, కులమతాల అసమానతలను ఎలా ఎత్తిచూపారో ఈ శతక పద్యాల ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.

ఎఱ్ఱదాచమ నాయని విక్రమగాథను చిత్రీకరించిన యాచ ప్రబంధము కావ్యకర్త దేవరకొండ నివాసి త్రిపురాంతకుడు, అక్కడికి సమీపాననే ఉన్న ఓరుగల్లులో కాకతీయ సామ్రాజ్య సామాజిక స్థితిగతులను వర్ణించిన ప్రేమాభిరామము కావ్యకర్త అయిన రావిపాటి త్రిపురాంతకుడు ఒకే కాలంలో, ఒకే ప్రాంతంలో ఉండి సంస్కృతంలో కావ్యరచన చేసిన ఇద్దఱు వేర్వేఱు వ్యక్తులని భావించటం కంటే యాచ ప్రబంధము సుప్రసిద్ధుడైన రావిపాటి త్రిపురాంతకుని రచనమని భావించటమే సమంజసంగా ఉంటుంది.

నేను ఎన్నో రకాల రేడియోధార్మిక రూపాంతరాలు చూశాను. కానీ వాటన్నిటికన్నా వేగంగా జరిగిన రూపాంతరం—ఒక్క క్షణంలో నేను భౌతికశాస్త్రవేత్త నుంచి రసాయనశాస్త్రవేత్తగా మారిపోవడమే!

భూమి ఎక్కడో సముద్రమెక్కడో తెలియని భూ-జల ప్రపంచంలో ఒక గమ్యమంటూ లేకుండా పడవ ప్రయాణం. ఎదురుగా పచ్చని కొండలు… కొండల నడుమ ఏభై గజాల ‘ఇరుకు’ జలసంధులు… అవతల అనంతసాగరం. ద్వీపాలలో చిక్కని అడవులు… చేపల పడవలు.. అలలు లేని జలధి…