లైలా గారు: సివిలైజ్డ్ రచనా ప్రపంచాన్ని ‘పెత్తందారు’ గా అభివర్ణించిన మీకు అభినందనలు. ఒక మాట: ఈ రచనను పత్రికకు పంపుతున్నప్పుడు ఇది రాయటమూ, పత్రికకు పంపటమూ నా మనసుకు కలిగించిన కష్టాన్ని చూచాయగా సంపాదకులకు తెలియజేశాను.
గ్రహ సంచార వేగం రాశి చక్రంలో. చంద్రుడు 2.5 రోజులకొక రాశి మారతాడు. బుధుడు అటుఇటూగా ఇరవైరోజులు ఒక రాశిలో ఉంటాడు. శుక్రుడు ఇంకొంచం ఎక్కువకాలం. సూర్యుడు నెలకొక రాశి మారతాడు. కుజుడు 45 రోజులకి. గురుడు సుమారు ఏడాదికి. శని 2.5 సంవత్సరాలకి.
సూర్యుడి వేగం సున్నా అనుకోవాలా?
జ్యోతిషం భూమిని కేంద్రంగా తీసుకుని రాశి చక్రంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఇతర గ్రహాల సంచారాన్ని లెక్క కడుతుందని గుర్తుపెట్టుకోవాలి.
అసలు ఆదివారం సూర్యుడితో ఎందుకు మొదలు పెట్టేరు?
ఇది చిక్కు ప్రశ్న. నాకు సమాధానం తెలియదు. కానీ, ఈ హోరల క్రమం అనంతం. కాలానికి ఏదో ఒక ప్రారంభ సూర్యోదయం ఉందనుకుని దాన్ని సూర్యహోరతో మొదలుపెట్టి, ఆ రోజు ఆదివారం అనుకోవాలి. అక్కణ్ణించీ హోరలు లెక్కపెట్టడం మొదలెడితే ప్రతీ 24 హోరలకీ ఒక రోజు చొప్పున సోమ, మంగళ, బుధ, గురు, శుక్ర, శని వారాలు అనంతంగా వస్తూనే ఉంటాయి.
మరి ఈ లెక్క ఎప్పుడు మొదలెట్టేరు, ఆ మొట్టమొదటి సూర్యోదయం ఎప్పుడు, అన్నది నాకూ చాలా ఆసక్తికరమైన ప్రశ్నే. ఎవరైనా ప్రశ్న శాస్త్రం తెలిసినవాళ్ళని అడిగి చూడాలి. 🙂
ఇరవై రెండేళ్లనాడు నేను ఇండియానుంచి వస్తూంటే ఇలాగే డబ్బాలకి సీళ్ళు వేయించుకుని వచ్చేను. ఆ ఆవకాయలో నూనె మాత్రం పూర్తిగా కారిపోయి బట్టల్నిండా పడింది. ఈ మధ్యన ఇండియా వెళ్ళినప్పుడు కూడా ఇదే తతంగం కానీ ఇప్పుడు డబ్బాలు లేవు, ప్లాస్టిక్ సంచీలు సీలు చేసి తెచ్చాము. అయినా ఒకటి కారిపోయి బట్టలు మళ్ళీ పాడయ్యేయి. దీనివల్ల తెల్సినది ఏమిటంటే కొత్త, క్రొంగొత్త పద్ధతులూ టెక్నాలజీ వచ్చినా నా తలరాత మాత్రం అలాగే ఉంది 🙂
మొదటి రచన లోని వేదన తెలిసిన వారు, బాగుంది,చాలా బాగుంది -అని అనలేరు.
కవిత్వాన్ని, కల్పిత ప్రక్రియగా మాత్రమే తీసుకుని, దాని ఫార్మ్ ఇలా ఉంటే బాగుంటుందంటూ చేసిన చర్య — అందమైన వనం ఱంపపు కోతల పాలవటం సహించలేక గింజుకుంటున్న ఒక ప్రాణిని, నీ ఊళ్లో వృక్షాల సంగతి సర్లే, నీ చిన్ని రచనని నే కత్తిరిస్తా నని ప్రూనింగ్ సిజర్స్ తీసుకొచ్చి మరోసారి హింసించే — బార్బేరియస్ నెస్ గా తోచింది.
ఆ రెండంచల హింసకు గురై కూడా, ధన్యవాదాలు తెలిపే, ఆ అనామక/ అనిర్వచనీయ స్థితికి రచయితను తేగలిగే సివిలైజ్డ్ రచనా ప్రపంచం మరెంత పెత్తందారు! Dear God!
“అందాలు సృష్టించినావు, దయతో నీవు; మరలా మరుభూమిగా నీవె మార్చేవుగా…”
సూర్య చంద్రాదుల తర్వాత ఏదో తోచిన వరుసలో పేర్లు పెట్టినట్లుంది.
లేదు, దానికి జ్యోతిషపరంగా ఒక లాజిక్కు ఉంది. ఏ రోజు ఏ వారం అవుతుంది అన్నదానికి గ్రహహోరలు (planetary hours) ఆధారం. హోర అంటే సుమారు ఒక గంటకాలం. ఒక్కో గంటకీ ఒక్కో గ్రహం అధిపతి. సూర్యోదయంనుంచీ ఈ గంటల్ని లెక్క పెట్టాలి. ఏ రోజు ఏ వారమో ఆ రోజు సూర్యోదయం ఆ గ్రహ హోరతో ప్రారంభం అవుతుంది. ఉదాహరణ: ఆదివారం సూర్యహోరతో, సోమవారం చంద్రహోరతో – ఇల్లా ప్రారంభం అవుతాయి.
హోరలు లెక్కపెట్టడానికి గ్రహాల వరుస ఇల్లా ఉంటుంది: సూర్యుడు, శుక్రుడు, బుధుడు, చంద్రుడు, శని, గురుడు, కుజుడు. ఆదివారం సూర్యహోరతో మొదలెట్టి ఇరవైనాలుగు హోరలు లెక్కిస్తే, మరుసటి రోజు చంద్రహోరతో మొదలౌతుంది, కాబట్టి సోమవారం) అవుతుంది. అలాగే మిగతా వారాలూ వచ్చేస్తాయి.
చందమామ పుస్తకం చదవడమేకాదు చందమామపుస్తకం గురించి చదవడం కూడా ఇంత ఆనందమిస్తుందంటె చందమామ కృతికర్తలు కృతిభర్తలు (అంటే చదివిన మనమందరము )
చదివిన చదవని తెలుగువారైనవారందరూ ధన్యులే
G B Sastry
email gbsastry@rediffmail.com
వారం ప్రస్తావన నా కుతూహలాన్ని రేకెత్తించింది. మిగిలిన కాల కొలమానాలకి – దిన, నెల, సంవత్సరం – ఖగోళ ప్రాముఖ్యత ఉంది గాని, వారానికి లేదు. సూర్య చంద్రాదుల గమనాలతో దానికి సంబంధం లేదు. మన వాళ్ళకు గానీ ఇతరులకి గానీ అప్పట్లో గ్రహ దూరాలు తెలుసనుకోను. తెలిస్తే ఓ క్రమంలో పేర్లు పెడతారు కదా. ఈ బేసి సరి సంఖ్యల సమాధానం సంతృప్తికరంగా లేదు. గ్రహాలు ఇచ్చే కాంతిని బట్టి గూడా వరుస క్రమం లేదు. సూర్య చంద్రాదుల తర్వాత ఏదో తోచిన వరుసలో పేర్లు పెట్టినట్లుంది [1].
మరి మనమూ, ఇంగ్లీషోళ్లూ, అందరూ ఒకే వరుసలో ఎందుకు వాడుతున్నారు? క్రీస్తుకు పూర్వం మూడు వేల ఏళ్ళ క్రిందట, బాబిలోనియన్లు ఖగోళశాస్త్రంలో అద్భుతమైన విజయాలు సాధించారు. వాళ్ళే మొదటగా వారం అనే కాల విభజన మొదలెట్టి అప్పటికి తెలిసిన గ్రహాల పేర్లు పెట్టారు – వరుసకి ఏ సూత్రమూ పాటించకుండా. మిగిలిన వాళ్ళంతా అదే వరుసను తమ భాషలలోకి తర్జుమా చేసుకుని వాడుతున్నారు. బాబిలోనియన్ల నుండే జ్యోతిశ్శాస్త్రం మిగిలిన దేశాలకి చేరి ఉంటుందని ఊహ [2].
అన్నిట్లోకీ నాకు శని వారమంటే ఇష్టం. ఆఫీసుకి అయుదు రోజులూ, దేవుడికి బదులు భార్యా పిల్లల సేవకి ఆదివారమూ కేటాయించగా శని వారం విశ్రాంతి దినంగా పరిగణిస్తాను. శని భూమి మీద జీవులకి మందత్వం కలిగిస్తుంది కాబట్టి, ఆ రోజు విశ్రాంతి తీసుకోవాలని బాబిలోనియన్లు నిర్ణయించారు. దూరాలోచన. 🙂
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] “Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space,” by Carl Sagan. Random House, New York, 1994. Pages 120-122.
[2] “కేలండర్ కథ,” by మహీధర నళినీమోహన్. విశాలాంధ్ర ముద్రణ, 2006. పేజీలు 83-85.
విశాఖ వృక్షయాగం అక్టోబరు 2014 గురించి తః తః అభిప్రాయం:
11/07/2014 4:52 am
లైలా గారు: సివిలైజ్డ్ రచనా ప్రపంచాన్ని ‘పెత్తందారు’ గా అభివర్ణించిన మీకు అభినందనలు. ఒక మాట: ఈ రచనను పత్రికకు పంపుతున్నప్పుడు ఇది రాయటమూ, పత్రికకు పంపటమూ నా మనసుకు కలిగించిన కష్టాన్ని చూచాయగా సంపాదకులకు తెలియజేశాను.
నమస్కారాలతో – తఃతః
ప్లూటో గ్రహచారం గురించి nagamurali అభిప్రాయం:
11/06/2014 5:34 pm
ఒకానొకడు గారు,
గ్రహ సంచార వేగం రాశి చక్రంలో. చంద్రుడు 2.5 రోజులకొక రాశి మారతాడు. బుధుడు అటుఇటూగా ఇరవైరోజులు ఒక రాశిలో ఉంటాడు. శుక్రుడు ఇంకొంచం ఎక్కువకాలం. సూర్యుడు నెలకొక రాశి మారతాడు. కుజుడు 45 రోజులకి. గురుడు సుమారు ఏడాదికి. శని 2.5 సంవత్సరాలకి.
జ్యోతిషం భూమిని కేంద్రంగా తీసుకుని రాశి చక్రంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఇతర గ్రహాల సంచారాన్ని లెక్క కడుతుందని గుర్తుపెట్టుకోవాలి.
ఇది చిక్కు ప్రశ్న. నాకు సమాధానం తెలియదు. కానీ, ఈ హోరల క్రమం అనంతం. కాలానికి ఏదో ఒక ప్రారంభ సూర్యోదయం ఉందనుకుని దాన్ని సూర్యహోరతో మొదలుపెట్టి, ఆ రోజు ఆదివారం అనుకోవాలి. అక్కణ్ణించీ హోరలు లెక్కపెట్టడం మొదలెడితే ప్రతీ 24 హోరలకీ ఒక రోజు చొప్పున సోమ, మంగళ, బుధ, గురు, శుక్ర, శని వారాలు అనంతంగా వస్తూనే ఉంటాయి.
మరి ఈ లెక్క ఎప్పుడు మొదలెట్టేరు, ఆ మొట్టమొదటి సూర్యోదయం ఎప్పుడు, అన్నది నాకూ చాలా ఆసక్తికరమైన ప్రశ్నే. ఎవరైనా ప్రశ్న శాస్త్రం తెలిసినవాళ్ళని అడిగి చూడాలి. 🙂
ప్లూటో గ్రహచారం గురించి okAnokaDu అభిప్రాయం:
11/06/2014 4:14 pm
నాగమురళీ గారు:
అసలు ఆదివారం సూర్యుడితో ఎందుకు మొదలు పెట్టేరు? గ్రహ సంచారవేగం సూర్యుడిచుట్టూనా? అయితే సుర్యుడికి వేగం సున్నా అనుకోవాలా?
నిజమే మీరు ఇది కుజహోరలో మొదలుపెట్టేరు, నేను గురుహోరలో మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. మీరిది చూసేసరికి శనిహోర నడుస్తూ ఉండొచ్చు – ఎందుకంటే నాకిప్పుడు శనిమహాదశా, ఏలినాటి శనీ రెండూను 🙂
అమెరికా ఇల్లాలి ముచ్చట్లు: ఇండియా ప్రయాణం గురించి okAnokaDu అభిప్రాయం:
11/06/2014 4:05 pm
ఇరవై రెండేళ్లనాడు నేను ఇండియానుంచి వస్తూంటే ఇలాగే డబ్బాలకి సీళ్ళు వేయించుకుని వచ్చేను. ఆ ఆవకాయలో నూనె మాత్రం పూర్తిగా కారిపోయి బట్టల్నిండా పడింది. ఈ మధ్యన ఇండియా వెళ్ళినప్పుడు కూడా ఇదే తతంగం కానీ ఇప్పుడు డబ్బాలు లేవు, ప్లాస్టిక్ సంచీలు సీలు చేసి తెచ్చాము. అయినా ఒకటి కారిపోయి బట్టలు మళ్ళీ పాడయ్యేయి. దీనివల్ల తెల్సినది ఏమిటంటే కొత్త, క్రొంగొత్త పద్ధతులూ టెక్నాలజీ వచ్చినా నా తలరాత మాత్రం అలాగే ఉంది 🙂
విశాఖ వృక్షయాగం అక్టోబరు 2014 గురించి lyla yerneni అభిప్రాయం:
11/06/2014 1:45 pm
మొదటి రచన, రెండవ రచన అర్ధంలో ఒకటి కావు. కాలేవు.
మొదటి రచన లోని వేదన తెలిసిన వారు, బాగుంది,చాలా బాగుంది -అని అనలేరు.
కవిత్వాన్ని, కల్పిత ప్రక్రియగా మాత్రమే తీసుకుని, దాని ఫార్మ్ ఇలా ఉంటే బాగుంటుందంటూ చేసిన చర్య — అందమైన వనం ఱంపపు కోతల పాలవటం సహించలేక గింజుకుంటున్న ఒక ప్రాణిని, నీ ఊళ్లో వృక్షాల సంగతి సర్లే, నీ చిన్ని రచనని నే కత్తిరిస్తా నని ప్రూనింగ్ సిజర్స్ తీసుకొచ్చి మరోసారి హింసించే — బార్బేరియస్ నెస్ గా తోచింది.
ఆ రెండంచల హింసకు గురై కూడా, ధన్యవాదాలు తెలిపే, ఆ అనామక/ అనిర్వచనీయ స్థితికి రచయితను తేగలిగే సివిలైజ్డ్ రచనా ప్రపంచం మరెంత పెత్తందారు! Dear God!
“అందాలు సృష్టించినావు, దయతో నీవు; మరలా మరుభూమిగా నీవె మార్చేవుగా…”
లైలా
ప్లూటో గ్రహచారం గురించి nagamurali అభిప్రాయం:
11/06/2014 9:53 am
లేదు, దానికి జ్యోతిషపరంగా ఒక లాజిక్కు ఉంది. ఏ రోజు ఏ వారం అవుతుంది అన్నదానికి గ్రహహోరలు (planetary hours) ఆధారం. హోర అంటే సుమారు ఒక గంటకాలం. ఒక్కో గంటకీ ఒక్కో గ్రహం అధిపతి. సూర్యోదయంనుంచీ ఈ గంటల్ని లెక్క పెట్టాలి. ఏ రోజు ఏ వారమో ఆ రోజు సూర్యోదయం ఆ గ్రహ హోరతో ప్రారంభం అవుతుంది. ఉదాహరణ: ఆదివారం సూర్యహోరతో, సోమవారం చంద్రహోరతో – ఇల్లా ప్రారంభం అవుతాయి.
హోరలు లెక్కపెట్టడానికి గ్రహాల వరుస ఇల్లా ఉంటుంది: సూర్యుడు, శుక్రుడు, బుధుడు, చంద్రుడు, శని, గురుడు, కుజుడు. ఆదివారం సూర్యహోరతో మొదలెట్టి ఇరవైనాలుగు హోరలు లెక్కిస్తే, మరుసటి రోజు చంద్రహోరతో మొదలౌతుంది, కాబట్టి సోమవారం) అవుతుంది. అలాగే మిగతా వారాలూ వచ్చేస్తాయి.
ఇంకా వివరాలకి వికిపీడియా వ్యాసం చూడొచ్చు.
అయితే అసలైన ప్రశ్న: హోరలకి ఈ క్రమం ఎల్లా వచ్చింది? రాశిచక్రంలో గ్రహాల సంచార వేగాన్నిబట్టి వచ్చింది. చంద్ర, బుధ, శుక్ర, సూర్య, కుజ, గురు, శనులు – ఇదీ వేగాన్నిబట్టి గ్రహాల క్రమం. దాన్నిబట్టి వారాలు వచ్చినై.
నా ఖర్మకాలి ఈ కామెంటు రాసిన క్షణంలో ఏ కుజహోరో నడుస్తున్నా, దయచేసి దెబ్బలాటకి మాత్రం రాకండి. 🙂
భగవంతుడో సాక్షి గురించి k.s.kumar అభిప్రాయం:
11/06/2014 8:56 am
టాల్స్టాయ్ కథ భగవంతుడొ సాక్షి చాలా బాగుంది. చక్కటి కథ – చక్కని అనువాదం. మంచి కథను అందించినందుకు ధన్యవాదాలు.
“చందమామ” జ్ఞాపకాలు గురించి g b sastry అభిప్రాయం:
11/06/2014 5:34 am
చందమామ పుస్తకం చదవడమేకాదు చందమామపుస్తకం గురించి చదవడం కూడా ఇంత ఆనందమిస్తుందంటె చందమామ కృతికర్తలు కృతిభర్తలు (అంటే చదివిన మనమందరము )
చదివిన చదవని తెలుగువారైనవారందరూ ధన్యులే
G B Sastry
email gbsastry@rediffmail.com
ప్రయాణం గురించి విశ్వనాథ్ అభిప్రాయం:
11/06/2014 5:19 am
చాలా బాగుంది.
ప్లూటో గ్రహచారం గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
11/06/2014 12:21 am
వారం ప్రస్తావన నా కుతూహలాన్ని రేకెత్తించింది. మిగిలిన కాల కొలమానాలకి – దిన, నెల, సంవత్సరం – ఖగోళ ప్రాముఖ్యత ఉంది గాని, వారానికి లేదు. సూర్య చంద్రాదుల గమనాలతో దానికి సంబంధం లేదు. మన వాళ్ళకు గానీ ఇతరులకి గానీ అప్పట్లో గ్రహ దూరాలు తెలుసనుకోను. తెలిస్తే ఓ క్రమంలో పేర్లు పెడతారు కదా. ఈ బేసి సరి సంఖ్యల సమాధానం సంతృప్తికరంగా లేదు. గ్రహాలు ఇచ్చే కాంతిని బట్టి గూడా వరుస క్రమం లేదు. సూర్య చంద్రాదుల తర్వాత ఏదో తోచిన వరుసలో పేర్లు పెట్టినట్లుంది [1].
మరి మనమూ, ఇంగ్లీషోళ్లూ, అందరూ ఒకే వరుసలో ఎందుకు వాడుతున్నారు? క్రీస్తుకు పూర్వం మూడు వేల ఏళ్ళ క్రిందట, బాబిలోనియన్లు ఖగోళశాస్త్రంలో అద్భుతమైన విజయాలు సాధించారు. వాళ్ళే మొదటగా వారం అనే కాల విభజన మొదలెట్టి అప్పటికి తెలిసిన గ్రహాల పేర్లు పెట్టారు – వరుసకి ఏ సూత్రమూ పాటించకుండా. మిగిలిన వాళ్ళంతా అదే వరుసను తమ భాషలలోకి తర్జుమా చేసుకుని వాడుతున్నారు. బాబిలోనియన్ల నుండే జ్యోతిశ్శాస్త్రం మిగిలిన దేశాలకి చేరి ఉంటుందని ఊహ [2].
అన్నిట్లోకీ నాకు శని వారమంటే ఇష్టం. ఆఫీసుకి అయుదు రోజులూ, దేవుడికి బదులు భార్యా పిల్లల సేవకి ఆదివారమూ కేటాయించగా శని వారం విశ్రాంతి దినంగా పరిగణిస్తాను. శని భూమి మీద జీవులకి మందత్వం కలిగిస్తుంది కాబట్టి, ఆ రోజు విశ్రాంతి తీసుకోవాలని బాబిలోనియన్లు నిర్ణయించారు. దూరాలోచన. 🙂
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు
[1] “Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space,” by Carl Sagan. Random House, New York, 1994. Pages 120-122.
[2] “కేలండర్ కథ,” by మహీధర నళినీమోహన్. విశాలాంధ్ర ముద్రణ, 2006. పేజీలు 83-85.