i have now uploaded in youtube the astapadi nindati chandana sa virahe rendered by Ustad Moinuddin Dagar in Bagesree (dhrupad style) link given below: https://www.youtube.com/watch?v=SF1T8tg9tN8&t=3s
As I browsed after submitting my recent most opinion, I chanced upon a PDF of a Master’s thesis “Speaking Like a Brahmin: Social Aspects of a Register of Spoken Telugu” submitted by one Brad B. Miller of Department of Linguistics and English Language, to Brigham Young University in March 2013. The list of references is quite interesting.
“శివలింగాన్ని” పూజించాలి అని మీ భావమా? శివలింగం చేతనమో అచేతనమో సహజంగా తనంత తానై ఉండాలి గానీ క్రియను బట్టి ఉండడం ఏమిటి? అంటే “దుష్టుల” దృష్టిలో అది అచేతనం మార్కండేయుని దృష్టిలో అది చేతనం అని చెప్పుకోవాలా! అంటే అది కర్తను బట్టి కూడా ఉంటుందనుకోవాలి.”
This is very interesting. “Does it depend on karta?” you ask. The expression a language resorts to to describe an event depends on the nature of the karma, that is in one word on the culture of the people who, belong to it. A language is not just its alphabet, words, sentences, syntax, semantics etc, all theses are skeletal and stale. The flesh and blood of a language is the culture of its people. Let me put it this way : the culture-language twine structures the DNA of a people.
నమస్కారాలతో
తః తః
మీరు “కిశోర్ గోడ గుద్దుకున్నాడు” – నాకు తెలిసినంత వరకూ ఈ వాక్యం సరైనదే, ‘కుక్క పురుగు తిన్నది’ – ఇది కచ్చితంగా తప్పే!” అని రాసినప్పటినించీ అంత ఖచ్చితంగా ఎలా చెప్తున్నారా అని ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాను.
“సినిమా పాటగా ఈ వాక్యం ప్రసిద్ధమైనా, నిజానికి ఇందులో కొంత తిరకాసుంది. అదేమిటో పదాలను కాస్త అటూయిటూ చేస్తే తెలుస్తుంది. ఈ వాక్యం చూడండి: రాయిని ఆడది చేసిన రాముడివా ‘ఆడది రాయిని చేసిన రాముడివా!’ దీని అర్థం ఏమిటి? ఒక ఆడదాని చేత రాయిగా మారిన రాముడివా అని అర్థం వస్తుంది. ఇలా పదక్రమం మార్చడం వల్ల అర్థం మారిపోయిందంటే అది సరైన తెలుగు వాక్యం కాదని లెక్క” అని రాశారు.
కాబట్టి బహుశా ప్రత్యేక సందర్భాలలో, సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం తెలుస్తూ ఉన్నా, సామాన్య భాషా లక్షణాన్ని బట్టి ఉండాల్సిన ప్రత్యయం ఉండకపోతే అది భాషా స్వరూపానికి విరుద్ధంగా ఉండి, తప్పే అవుతుంది : ఆ తప్పును నిర్ణయించే పద్ధతి ఇదే (కర్తనూ కర్మనూ తారుమారు చేసి చూడడం ) అనీ మీ అభిప్రాయంగా అర్థమౌతూంది.
దీని ప్రకారం మీరుచెప్పినట్టే గోడ కిశొరు గుద్దుకున్నాడు సరైనదే. అలాగే పురుగు కుక్క తిన్నది అంటే అర్థం మారిపోవచ్చు. కాబట్టి కుక్క పురుగు తిన్నది అనడం సరైనది కాకపోవచ్చు.
కానీ ఇదన్ని సందర్భాల్లో కుదరక పోవచ్చు. అసలు సూతమైన జడంబు ద్వితీయకు ప్రథమ బహుళంబుగా అగు – కే వర్తించదు. అసలు విభక్తులను బట్టి వేరు చేసినా ఇక్కడ జడంబు ప్రథమావిభక్తిలో ఉంది. కాబట్టీ జడమైన (జడము యొక్క ) ద్వితీయావిభక్తికి అనే అర్థం రాదు.
నేనదేందంటే ఇక్కడ కూడా అర్థబోధను బట్టే కానీ క్రియలను బట్టి కాదు అని. అందుకు నేనిచ్చిన ఉదాహరణ మసీదులో కాజా తిన్నాడు.
మీరు పూజించడం అనే క్రియను సూచించి “దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు”, “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” – ఈ రెండు వాక్యాలలో ఏది సరైనది, ఏది కాదు, ఎందుకు? అన్నారు.
దీనికి సమాధానం చెప్పాల్సింది మీరే! “దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు” సరైనది. “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” సరైనది కాదు — అనుకుంటే: ఎందుకు అంటే పగలగొట్టడం అనే క్రియకు చేతనమైన కర్మ అవసరం లేదు “కుండ పగలగొట్టినట్లు ” శివలింగం కూడా పగలగొట్టేయొచ్చు కానీ పూజించడం వరకు మాత్రం “శివలింగాన్ని” పూజించాలి అని మీ భావమా? శివలింగం చేతనమో, అచేతనమో సహజంగా తనంత తానై ఉండాలి గానీ క్రియను బట్టి ఉండడం ఏమిటి? అంటే “దుష్టుల” దృష్టిలో అది అచేతనం, మర్కండేయుని దృష్టిలో అది చేతనం అని చెప్పుకోవాలా! అంటే అది కర్తను బట్టి కూడా ఉంటుందనుకోవాలి. లేదా “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” సరైనది కానీ దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు” సరైనదికాదు అంటే అది స్వవచో వ్యాఘాతమవుతుంది. లేదా రెండూ తప్పులో రెండూ సరియైనవో ఐతే గొడవే లేదు.
చెరువు నీరు నిండింది
చెరువులో నీరు నిండింది. షష్టికి ప్రధమ
చెరువు నీటితో నిండింది. తృతీయకు ప్రధమ
తెప్ప అలలూగింది తెప్ప అలలవల్ల ఊగింది పంచమికి ప్రధమ
నేను ప్రగతి (ని) (ఇదొక యాంకరు మాట )
ఇట్లాంటి అనేక సందర్భాల్లో చాలా విభక్తులకు ప్రధమ యగును.
భాషా లక్షణాలు సహజంగా ఎర్పడి పోతుంటాయి కాబట్టి అవి ఇంత సంక్లిష్టంగా ఉండవని నా అభిప్రాయం. అప్పటికేర్పడిన వ్యాకరణ సూత్రాలతో బంధించాలనుకుంటేనే సమస్య వస్తుందనుకుంటాను.
ఇంతకూ మీరు reverse పద్ధతిలో ఆసక్తికరంగా చెప్పిన, ఇంతటి దీర్ఘ విశ్లేషణను ప్రేరేపించిన, అసలు కారణం “వెలుంగర్చింతు”. దీన్నే “అర్చింతు వెలుగు” అని ఉంటే మీరూ ఒప్పుకుని ఉంటారనుకుంటాను. అలాగే అర్చింతు కైలాసాచల సానువాసము ఇత్యాదులన్నీ సరైనవే అనిపిస్తాయి. దీనికి కారణం “జడంబు ద్వితీయకు ప్రథమ బహుళంబుగా అగు” కాక అర్చింతు వెలుగు(న్) లో నకారానికి లోపం రావడమే.
ఇక వెలుంగర్చింతు అని సంధి చేసినా ఇబ్బందేం లేదు. సంధి అంటే సంహిత కు లక్షణం కాబట్టి, అత్యంతమైన సన్నికర్ష (దగ్గరగా ఉండడమే) సంహిత కాబట్టీ సంధి (అది సమాసంకూడా ఐతే తప్ప) లో ఉన్న పదాలు విడదీసి అన్వయం చెప్పుకోవచ్చు. అంటే వెలుంగర్చింతు అన్నా అర్చింతు వెలుగు(న్) అన్నా ఒకటే!
శ్రీ కామేశ్వర రావు :
మీ వివరణలు బాగున్నవి. ‘ఏ కొద్ది’ అంటే ‘any finite’ అన్న అర్థం మీరు ఇచ్చిన వివరణ తర్వాత నాకు తోచింది. శ్రీ శాయి పరిచ్ఛేదాన్ని పేర్కొన్నారు కానీ రచనలో మీరు చెప్పిఉండవలసిందనే నేను అనుకుంటున్నాను. దువ్వూరివారి వ్యాఖ్యలో కనబడుతున్న ఉదాహరణలు అచ్చతెలుగు మాటలు గల్గినవని మీరు గమనించి ఉంటారు. నేను ‘వెలుంగు అర్చింతు’ వంటి వాటికి ఈసూత్రం పట్టదనే అనుకుంటున్నాను.
ఒక విషయం : తెలుగు సినిమా వ్యాపార ప్రసాదంగా వ్యవహారంలో ఉన్న ఈ నాటి హిందీ- ఇంగ్లిష్ సంకర తెలుగుకు – వార్తా పత్రికలు సైతం ‘అదుర్స్’ వంటి పదాలను అచ్చోసిన ఆంబోతులుగా జనం మీదకు వదిలేస్తే విచ్చలవిడిగా విహరిస్తున్న జీవ భాషకు- ‘సూరి’ సూత్రాల వర్తింపు ప్రశ్నించవచ్చునా?
నమస్కారాలతో
తః తః
స్మృతిలో… గురించి S. Narayanaswamy అభిప్రాయం:
04/18/2018 8:45 am
ఒక మంచి రచయితనీ, అనువాదకుడినీ, అంతకు మించి మంచి మనిషినీ పరిచయం చేశారు. ధన్యోస్మి.
పూలగుత్తి ఇచ్చిన అమ్మాయి గురించి Vijay Koganti అభిప్రాయం:
04/17/2018 10:19 pm
భలే వుంది కథ. అంతే అద్భుతంగా భాస్కర్ గారి అనువాదం చాలా సహజంగా.
ఆత్మావై పుత్రనామాసి గురించి Ajit Kumar అభిప్రాయం:
04/17/2018 7:30 am
కవిత్వం విషయ ప్రకటన లాగా కాకుండా మార్మికంగా వుండాలి.
సా విరహే తవ దీనా గురించి Narayanbabu Vedula అభిప్రాయం:
04/17/2018 1:07 am
i have now uploaded in youtube the astapadi nindati chandana sa virahe rendered by Ustad Moinuddin Dagar in Bagesree (dhrupad style) link given below:
https://www.youtube.com/watch?v=SF1T8tg9tN8&t=3s
ఇదిగిదిగిదిగో నేను! గురించి Ajit Kumar అభిప్రాయం:
04/16/2018 3:19 am
మనల్ని ఎవరైనా మెచ్చుకుంటే ఆ కిక్కే వేరప్పా
డిట్రాయిట్ తెలుగు సాహితీ సమితి ఇరవై ఏళ్ళ పండగ ఆహ్వానం గురించి Siva aDusumilli అభిప్రాయం:
04/15/2018 11:31 am
రిజిస్ట్రేషను ఇక్కడ చేసుకోండి.
http://dtlcgroup.org
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి తః తః అభిప్రాయం:
04/14/2018 12:46 pm
Dear Friends:
As I browsed after submitting my recent most opinion, I chanced upon a PDF of a Master’s thesis “Speaking Like a Brahmin: Social Aspects of a Register of Spoken Telugu” submitted by one Brad B. Miller of Department of Linguistics and English Language, to Brigham Young University in March 2013. The list of references is quite interesting.
తః తః
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి తః తః అభిప్రాయం:
04/14/2018 9:16 am
Sri Indrakanti:
This is very interesting. “Does it depend on karta?” you ask. The expression a language resorts to to describe an event depends on the nature of the karma, that is in one word on the culture of the people who, belong to it. A language is not just its alphabet, words, sentences, syntax, semantics etc, all theses are skeletal and stale. The flesh and blood of a language is the culture of its people. Let me put it this way : the culture-language twine structures the DNA of a people.
నమస్కారాలతో
తః తః
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి indrakanti pinakapani అభిప్రాయం:
04/14/2018 6:16 am
కామేశ్వర రావు గారూ,
మీరు “కిశోర్ గోడ గుద్దుకున్నాడు” – నాకు తెలిసినంత వరకూ ఈ వాక్యం సరైనదే, ‘కుక్క పురుగు తిన్నది’ – ఇది కచ్చితంగా తప్పే!” అని రాసినప్పటినించీ అంత ఖచ్చితంగా ఎలా చెప్తున్నారా అని ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాను.
“సినిమా పాటగా ఈ వాక్యం ప్రసిద్ధమైనా, నిజానికి ఇందులో కొంత తిరకాసుంది. అదేమిటో పదాలను కాస్త అటూయిటూ చేస్తే తెలుస్తుంది. ఈ వాక్యం చూడండి: రాయిని ఆడది చేసిన రాముడివా ‘ఆడది రాయిని చేసిన రాముడివా!’ దీని అర్థం ఏమిటి? ఒక ఆడదాని చేత రాయిగా మారిన రాముడివా అని అర్థం వస్తుంది. ఇలా పదక్రమం మార్చడం వల్ల అర్థం మారిపోయిందంటే అది సరైన తెలుగు వాక్యం కాదని లెక్క” అని రాశారు.
కాబట్టి బహుశా ప్రత్యేక సందర్భాలలో, సందర్భాన్ని బట్టి అర్థం తెలుస్తూ ఉన్నా, సామాన్య భాషా లక్షణాన్ని బట్టి ఉండాల్సిన ప్రత్యయం ఉండకపోతే అది భాషా స్వరూపానికి విరుద్ధంగా ఉండి, తప్పే అవుతుంది : ఆ తప్పును నిర్ణయించే పద్ధతి ఇదే (కర్తనూ కర్మనూ తారుమారు చేసి చూడడం ) అనీ మీ అభిప్రాయంగా అర్థమౌతూంది.
దీని ప్రకారం మీరుచెప్పినట్టే గోడ కిశొరు గుద్దుకున్నాడు సరైనదే. అలాగే పురుగు కుక్క తిన్నది అంటే అర్థం మారిపోవచ్చు. కాబట్టి కుక్క పురుగు తిన్నది అనడం సరైనది కాకపోవచ్చు.
కానీ ఇదన్ని సందర్భాల్లో కుదరక పోవచ్చు. అసలు సూతమైన జడంబు ద్వితీయకు ప్రథమ బహుళంబుగా అగు – కే వర్తించదు. అసలు విభక్తులను బట్టి వేరు చేసినా ఇక్కడ జడంబు ప్రథమావిభక్తిలో ఉంది. కాబట్టీ జడమైన (జడము యొక్క ) ద్వితీయావిభక్తికి అనే అర్థం రాదు.
నేనదేందంటే ఇక్కడ కూడా అర్థబోధను బట్టే కానీ క్రియలను బట్టి కాదు అని. అందుకు నేనిచ్చిన ఉదాహరణ మసీదులో కాజా తిన్నాడు.
మీరు పూజించడం అనే క్రియను సూచించి “దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు”, “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” – ఈ రెండు వాక్యాలలో ఏది సరైనది, ఏది కాదు, ఎందుకు? అన్నారు.
దీనికి సమాధానం చెప్పాల్సింది మీరే! “దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు” సరైనది. “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” సరైనది కాదు — అనుకుంటే: ఎందుకు అంటే పగలగొట్టడం అనే క్రియకు చేతనమైన కర్మ అవసరం లేదు “కుండ పగలగొట్టినట్లు ” శివలింగం కూడా పగలగొట్టేయొచ్చు కానీ పూజించడం వరకు మాత్రం “శివలింగాన్ని” పూజించాలి అని మీ భావమా? శివలింగం చేతనమో, అచేతనమో సహజంగా తనంత తానై ఉండాలి గానీ క్రియను బట్టి ఉండడం ఏమిటి? అంటే “దుష్టుల” దృష్టిలో అది అచేతనం, మర్కండేయుని దృష్టిలో అది చేతనం అని చెప్పుకోవాలా! అంటే అది కర్తను బట్టి కూడా ఉంటుందనుకోవాలి. లేదా “మార్కండేయుడు శివలింగం పూజించాడు” సరైనది కానీ దుష్టులు గుడిలో శివలింగం పగలుగొట్టేసారు” సరైనదికాదు అంటే అది స్వవచో వ్యాఘాతమవుతుంది. లేదా రెండూ తప్పులో రెండూ సరియైనవో ఐతే గొడవే లేదు.
చెరువు నీరు నిండింది
చెరువులో నీరు నిండింది. షష్టికి ప్రధమ
చెరువు నీటితో నిండింది. తృతీయకు ప్రధమ
తెప్ప అలలూగింది తెప్ప అలలవల్ల ఊగింది పంచమికి ప్రధమ
నేను ప్రగతి (ని) (ఇదొక యాంకరు మాట )
ఇట్లాంటి అనేక సందర్భాల్లో చాలా విభక్తులకు ప్రధమ యగును.
భాషా లక్షణాలు సహజంగా ఎర్పడి పోతుంటాయి కాబట్టి అవి ఇంత సంక్లిష్టంగా ఉండవని నా అభిప్రాయం. అప్పటికేర్పడిన వ్యాకరణ సూత్రాలతో బంధించాలనుకుంటేనే సమస్య వస్తుందనుకుంటాను.
ఇంతకూ మీరు reverse పద్ధతిలో ఆసక్తికరంగా చెప్పిన, ఇంతటి దీర్ఘ విశ్లేషణను ప్రేరేపించిన, అసలు కారణం “వెలుంగర్చింతు”. దీన్నే “అర్చింతు వెలుగు” అని ఉంటే మీరూ ఒప్పుకుని ఉంటారనుకుంటాను. అలాగే అర్చింతు కైలాసాచల సానువాసము ఇత్యాదులన్నీ సరైనవే అనిపిస్తాయి. దీనికి కారణం “జడంబు ద్వితీయకు ప్రథమ బహుళంబుగా అగు” కాక అర్చింతు వెలుగు(న్) లో నకారానికి లోపం రావడమే.
ఇక వెలుంగర్చింతు అని సంధి చేసినా ఇబ్బందేం లేదు. సంధి అంటే సంహిత కు లక్షణం కాబట్టి, అత్యంతమైన సన్నికర్ష (దగ్గరగా ఉండడమే) సంహిత కాబట్టీ సంధి (అది సమాసంకూడా ఐతే తప్ప) లో ఉన్న పదాలు విడదీసి అన్వయం చెప్పుకోవచ్చు. అంటే వెలుంగర్చింతు అన్నా అర్చింతు వెలుగు(న్) అన్నా ఒకటే!
జడ ద్వితీయకు ప్రథమ అనబడు DOM గురించి తః తః అభిప్రాయం:
04/14/2018 4:21 am
శ్రీ కామేశ్వర రావు :
మీ వివరణలు బాగున్నవి. ‘ఏ కొద్ది’ అంటే ‘any finite’ అన్న అర్థం మీరు ఇచ్చిన వివరణ తర్వాత నాకు తోచింది. శ్రీ శాయి పరిచ్ఛేదాన్ని పేర్కొన్నారు కానీ రచనలో మీరు చెప్పిఉండవలసిందనే నేను అనుకుంటున్నాను. దువ్వూరివారి వ్యాఖ్యలో కనబడుతున్న ఉదాహరణలు అచ్చతెలుగు మాటలు గల్గినవని మీరు గమనించి ఉంటారు. నేను ‘వెలుంగు అర్చింతు’ వంటి వాటికి ఈసూత్రం పట్టదనే అనుకుంటున్నాను.
ఒక విషయం : తెలుగు సినిమా వ్యాపార ప్రసాదంగా వ్యవహారంలో ఉన్న ఈ నాటి హిందీ- ఇంగ్లిష్ సంకర తెలుగుకు – వార్తా పత్రికలు సైతం ‘అదుర్స్’ వంటి పదాలను అచ్చోసిన ఆంబోతులుగా జనం మీదకు వదిలేస్తే విచ్చలవిడిగా విహరిస్తున్న జీవ భాషకు- ‘సూరి’ సూత్రాల వర్తింపు ప్రశ్నించవచ్చునా?
నమస్కారాలతో
తః తః