నా గురించి మీకెలా తెలుసు? ఇలా యెలా రాయగలరు అసలు? 60ల్లోనే కాదు, 2000లో కూడా నాది ఇదే కథ. చాలా బావుంది.
Manjula – I think, that’s not ignorance, reading is a different world that opens a window to a different world. లౌకికమైన విషయాలేమీ పట్టని state of mind ఒకటి ఆవరిస్తుంది చదువుతున్నప్పుడు. we need to experience it to believe it!!
స్మైల్ చనిపోయారంటే, చాలా కాలం తర్వాత మళ్ళీ “ఖాళీ సీసాలు” చదివాను. అది స్మైల్ రాయడం మొదలెట్టిన ఒకటి రెండేళ్ల లోపునే, 1965లో రాసిన కథ. మన దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి యాభై ఏళ్ళు నిండిన సందర్భంగా, సాహిత్య అకాడెమీ (వాకాటి, వేదగిరి) కూర్చిన “బంగారు కథలు” లో పొందుపరచిన కథ. బెడ్ టైమ్ రీడింగ్ కి పనికిరాని కథ!
స్మైల్ కవిత్వం ఏమీ నేను చదవలేదు కాని, ఆ కథ ముగింపు:
“… రెప్పలు మూయని కళ్ళు వెయ్యి చావులు శపించాయో.
హాయి హాయిగా వున్న గాలికి, పల్చ పల్చగా వున్న ధూళికి, పచ్చపచ్చగా వున్న చెట్లకి, వెచ్చవెచ్చగా వున్న ఎండకి, దూరంగా హోరు హోరుగా వున్న సముద్రానికి, పైడి మీద బోర్లించిన మూకుడు సమాధి ఆకాశానికి తెలిసి వుండాలి.
తెలియకపోయీ వుండాలి.”
చదివిన వెంటనే రెండేళ్ళ క్రితం ఓ సైన్సు వ్యాసంలో చూసిన ఒమర్ ఖయ్యాం కవిత గుర్తొచ్చింది:
And that inverted Bowl we call The Sky,
Whereunder crawling coop’t we live and die,
Lift not thy hands to It for help – for It
Rolls impotently on as Thou or I.
2006లో ఇండియా వెళ్ళినప్పుడు, అప్పుడే మో, స్మైల్ ఇరువురి సంపాదకత్వాన వెలువడిన “కొమ్మలు రెమ్మలు” చూశాను. “ప్రపంచీకరణ, వాణిజ్యీకరణలకు బలయిపోతున్న ఆంధ్రదేశపు యువతీయువకులకు వారి తెలుగు నేలలో మొలిచిన మహా వృక్షాలనీ, వాటి కొమ్మల్నీ రెమ్మల్నీ పిందెల్నీ పువ్వుల్నీ కాయల్నీ,” పరిచయం చేసే పుస్తకం. స్మైల్ కొమ్మని కూడా వారి మిత్రులు మిగిలిన వాళ్ళకి అందుబాటులోకి తెస్తారని ఆశిద్దాం.
చివరగా, పాశ్చాత్య పత్రికల్లో లాగా మరణ వార్తలో వయసు ఇవ్వడం మనకు ఆనవాయితీ కాదు లాగుంది. స్మైల్ మరణం గురించి నాలుగయిదు చోట్ల చదివాను. ఎక్కడా ఆయన వయసు ఇవ్వలేదు. “బంగారు కథలు” ప్రకారం స్మైల్ పుట్టింది 1942లో. పండు వయసు రాకమునుపే ముగిసిన జీవితం.
ఇస్మాయిల్ గారు హైదరాబాదు వచ్చినప్పుడల్లా స్మైల్ గారు వచ్చి పలకరించేవారు. ఆ రకంగా ఆయన్ని అనేకసార్లు కలుసుకున్నాను. ఆయన మంచి మాటకారి. ఇస్మాయిల్ గారు ఎప్పుడూ ఏదో ధ్యానంలో మునిగి ఉండే వటవృక్షమైతే, స్మైల్ గారు ఆకులతో నిత్యం గలగలా సంభాషించే రావిచెట్టు. ఏదైనా విషయం మీద ఆయన వాదించే తీరు నాటకీయంగా, ఎంతో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.”ఖాళీసీసాలు” పుస్తకావిష్కరణ జరిగినప్పుడు హాజరయ్యాను. దేవుడిపెళ్ళిలా జరిగిన ఆ సభలో అందరూ పెద్దలే.ఎవరికి మాట్లాడాలనిపించినా, వచ్చి మాట్లాడమన్నారు. ఇస్మాయిల్ గారి చివరిరోజుల్లో ఆయన్ని ఏదోవిధంగా సత్కరించాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఒక అభినందన సభని హైదరాబాదులో స్మైల్ గారు ఎంతో శ్రమపడి నిర్వహించారు. ఆ సభలోనే, ఇస్మాయిల్ గారికి అంకితమిచ్చిన నా “వేసవివాన” ఆవిష్కరణకి కూడా అవకాశం కల్పించారు. స్మైల్ గారి స్నేహ స్వభావంవల్ల, ఆయన్ని కొద్దిగా ఎరిగున్నవారు కూడా మర్చిపోవటం కష్టం. ఆయన నవ్వు, మాట పదేపదే మనసులో మెదుల్తున్నాయి. మళ్ళీ ఆయన్ని కలుసుకోవటం వీలుపడదంటే నమ్మశక్యం కావటం లేదు.
సుమారో దశాబ్దం క్రితం డాక్టర్.యం.ఆదినారాయణ రాసిన ‘భ్రమణకాంక్ష’ పుస్తకావిష్కరణ సభకు వచ్చిన స్మైల్ గారిని మొదటిసారి చూసాను. అత్తలూరి చేసిన పరిచయంతో ఆవేళ కొంత సమయం ఆయనతో గడిపాను. చిన్నప్పటి నుంచి కాస్త పత్రికలు తిరగేస్తూ ఉండటంతో కొన్ని విభిన్నంగా ఉండే పేర్లు అజంతా, ఎల్లోరా, స్మైల్. వీరిలో ఒక్క స్మైల్ గారిని మాత్రం కలవగలిగాను. వాసికి ఎక్కువగానూ, రాశిలొ కాస్త తక్కువగానూ మనకందించిన స్మైల్ గారి సాహితీవ్యాసంగం,ఇష్టాగోష్టులూ ఎవరన్నా గ్రంథస్తం చేస్తే ఒక మహోపకారం మనపట్ల చేసినవారవుతారు అని నాభావన. మంచి మనిషి స్మైల్ గారికి నా మనఃపూర్వక శ్రద్ధాంజలి.
స్మైల్ ఇక లేరు అన్న వార్త తెలుగు పత్రికల్లో చదివాను. వేలూరి గారి నివాళి కూడా చదివాను. అరే అప్పుడే చనిపోయేంత వయస్సు కాదే! నమ్మలేకపోయాను.
అది 1999 సంవత్సరం అనుకుంటా. అజో.విభో పురస్కారం రాజమండ్రిలో. పురస్కారగ్రహీత శ్రీ నండూరి రామ్మోహన రావు. అక్కడ చూసాను స్మైల్ గారిని మొదటిసారి. అదే చివరిసారి కూడా.
ఆ నేపధ్యంలో, పోటీనాటకాల బహుమతి విజేతలు, బహుమతి తీసుకోటానికి కూడా వేదిక మీదకి రాలేని పరిస్థితుల్ని తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ కనిపించిన స్మైల్ గార్ని అప్పుడే చూసాను. అప్పుడే స్మైల్ గారితో పాటు, మిత్రులు బేతవోలు రామబ్రహ్మం, తల్లావజఝుల పతంజలి శాస్త్రి గార్లతో కలిసి ఒక సాయంత్రం అంతా సాహిత్య ఇష్టాగోష్టిలో గడిపాం. వృత్తి సాహిత్యం కాకపోయినా, ప్రవృత్తి సాహిత్యమే అని మిత్రులు చెపుతుంటే విన్నా. స్మైల్ గారి రచనలు నేనేవీ చదవలా. అవకాశం వస్తే, ఇప్పుడు కొని చదువుతా.
ఒక మంచి మనిషిని, సాహిత్యాన్ని అమితంగా ప్రేమించే వ్యక్తిని మరింత తెలుసుకోలేకపోయినందుకు చింతిస్తూ,
My sincere thanks to my dear friend Vidya from California and to the best Radio station ever “Vijayawada Radio Station” for sending this link to me. I wish the “janaranjani program” to go on for ever.
సువర్ణ భూమిలో , సాగదియ్యడం, తిట్టుకోవడం, చుట్టుకోవడం మరియు కొట్టుకోవడం గురించి చర్చించడం తగదు. (మన్లో మాట మూడు అ”ట్టు”లు అద్భుతంగా వేసేరు. నిజవేఁ.టకానీ నేనన్నది మంచి సినిమాల గురించి.)
కుతంత్రం గురించి Aruna Pappu అభిప్రాయం:
12/10/2008 1:15 am
నా గురించి మీకెలా తెలుసు? ఇలా యెలా రాయగలరు అసలు? 60ల్లోనే కాదు, 2000లో కూడా నాది ఇదే కథ. చాలా బావుంది.
Manjula – I think, that’s not ignorance, reading is a different world that opens a window to a different world. లౌకికమైన విషయాలేమీ పట్టని state of mind ఒకటి ఆవరిస్తుంది చదువుతున్నప్పుడు. we need to experience it to believe it!!
జనరంజని: మహానటి సావిత్రి గురించి prema manvi అభిప్రాయం:
12/10/2008 12:14 am
ఆవిడ ముఖములోని అమాయకత్వం ఆవిడ సుమధురమైన గొంతులో ప్రతిబింబించింది. ఈమాటకి ధన్యవాదాలు.
స్మైల్ ఒఖడే… ఇహ లేడు! గురించి కొడవళ్ళ హనుమంతరావు అభిప్రాయం:
12/09/2008 10:43 pm
ఖాళీ సీసాల స్మైల్
స్మైల్ చనిపోయారంటే, చాలా కాలం తర్వాత మళ్ళీ “ఖాళీ సీసాలు” చదివాను. అది స్మైల్ రాయడం మొదలెట్టిన ఒకటి రెండేళ్ల లోపునే, 1965లో రాసిన కథ. మన దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి యాభై ఏళ్ళు నిండిన సందర్భంగా, సాహిత్య అకాడెమీ (వాకాటి, వేదగిరి) కూర్చిన “బంగారు కథలు” లో పొందుపరచిన కథ. బెడ్ టైమ్ రీడింగ్ కి పనికిరాని కథ!
స్మైల్ కవిత్వం ఏమీ నేను చదవలేదు కాని, ఆ కథ ముగింపు:
చదివిన వెంటనే రెండేళ్ళ క్రితం ఓ సైన్సు వ్యాసంలో చూసిన ఒమర్ ఖయ్యాం కవిత గుర్తొచ్చింది:
2006లో ఇండియా వెళ్ళినప్పుడు, అప్పుడే మో, స్మైల్ ఇరువురి సంపాదకత్వాన వెలువడిన “కొమ్మలు రెమ్మలు” చూశాను. “ప్రపంచీకరణ, వాణిజ్యీకరణలకు బలయిపోతున్న ఆంధ్రదేశపు యువతీయువకులకు వారి తెలుగు నేలలో మొలిచిన మహా వృక్షాలనీ, వాటి కొమ్మల్నీ రెమ్మల్నీ పిందెల్నీ పువ్వుల్నీ కాయల్నీ,” పరిచయం చేసే పుస్తకం. స్మైల్ కొమ్మని కూడా వారి మిత్రులు మిగిలిన వాళ్ళకి అందుబాటులోకి తెస్తారని ఆశిద్దాం.
చివరగా, పాశ్చాత్య పత్రికల్లో లాగా మరణ వార్తలో వయసు ఇవ్వడం మనకు ఆనవాయితీ కాదు లాగుంది. స్మైల్ మరణం గురించి నాలుగయిదు చోట్ల చదివాను. ఎక్కడా ఆయన వయసు ఇవ్వలేదు. “బంగారు కథలు” ప్రకారం స్మైల్ పుట్టింది 1942లో. పండు వయసు రాకమునుపే ముగిసిన జీవితం.
కొడవళ్ళ హనుమంతరావు.
స్మైల్ ఒఖడే… ఇహ లేడు! గురించి vinnakota ravisankar అభిప్రాయం:
12/09/2008 8:10 pm
ఇస్మాయిల్ గారు హైదరాబాదు వచ్చినప్పుడల్లా స్మైల్ గారు వచ్చి పలకరించేవారు. ఆ రకంగా ఆయన్ని అనేకసార్లు కలుసుకున్నాను. ఆయన మంచి మాటకారి. ఇస్మాయిల్ గారు ఎప్పుడూ ఏదో ధ్యానంలో మునిగి ఉండే వటవృక్షమైతే, స్మైల్ గారు ఆకులతో నిత్యం గలగలా సంభాషించే రావిచెట్టు. ఏదైనా విషయం మీద ఆయన వాదించే తీరు నాటకీయంగా, ఎంతో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.”ఖాళీసీసాలు” పుస్తకావిష్కరణ జరిగినప్పుడు హాజరయ్యాను. దేవుడిపెళ్ళిలా జరిగిన ఆ సభలో అందరూ పెద్దలే.ఎవరికి మాట్లాడాలనిపించినా, వచ్చి మాట్లాడమన్నారు. ఇస్మాయిల్ గారి చివరిరోజుల్లో ఆయన్ని ఏదోవిధంగా సత్కరించాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఒక అభినందన సభని హైదరాబాదులో స్మైల్ గారు ఎంతో శ్రమపడి నిర్వహించారు. ఆ సభలోనే, ఇస్మాయిల్ గారికి అంకితమిచ్చిన నా “వేసవివాన” ఆవిష్కరణకి కూడా అవకాశం కల్పించారు. స్మైల్ గారి స్నేహ స్వభావంవల్ల, ఆయన్ని కొద్దిగా ఎరిగున్నవారు కూడా మర్చిపోవటం కష్టం. ఆయన నవ్వు, మాట పదేపదే మనసులో మెదుల్తున్నాయి. మళ్ళీ ఆయన్ని కలుసుకోవటం వీలుపడదంటే నమ్మశక్యం కావటం లేదు.
స్మైల్ ఒఖడే… ఇహ లేడు! గురించి డా.ఇస్మాయిల్ అభిప్రాయం:
12/09/2008 7:23 pm
‘చెట్టు’ ఇస్మాయిల్ గారిని చదివాను కానీ, ఈ ‘స్మైల్’ గారి ‘ఖాళీ సీసాల’ను చదవాలి. స్మైల్ గారికి నా మనఃపూర్వక శ్రద్ధాంజలి.
స్మైల్ ఒఖడే… ఇహ లేడు! గురించి రాజేంద్ర కుమార్ దేవరపల్లి అభిప్రాయం:
12/09/2008 11:21 am
సుమారో దశాబ్దం క్రితం డాక్టర్.యం.ఆదినారాయణ రాసిన ‘భ్రమణకాంక్ష’ పుస్తకావిష్కరణ సభకు వచ్చిన స్మైల్ గారిని మొదటిసారి చూసాను. అత్తలూరి చేసిన పరిచయంతో ఆవేళ కొంత సమయం ఆయనతో గడిపాను. చిన్నప్పటి నుంచి కాస్త పత్రికలు తిరగేస్తూ ఉండటంతో కొన్ని విభిన్నంగా ఉండే పేర్లు అజంతా, ఎల్లోరా, స్మైల్. వీరిలో ఒక్క స్మైల్ గారిని మాత్రం కలవగలిగాను. వాసికి ఎక్కువగానూ, రాశిలొ కాస్త తక్కువగానూ మనకందించిన స్మైల్ గారి సాహితీవ్యాసంగం,ఇష్టాగోష్టులూ ఎవరన్నా గ్రంథస్తం చేస్తే ఒక మహోపకారం మనపట్ల చేసినవారవుతారు అని నాభావన. మంచి మనిషి స్మైల్ గారికి నా మనఃపూర్వక శ్రద్ధాంజలి.
స్మైల్ ఒఖడే… ఇహ లేడు! గురించి విష్ణుభొట్ల లక్ష్మన్న అభిప్రాయం:
12/09/2008 10:18 am
స్మైల్ ఇక లేరు అన్న వార్త తెలుగు పత్రికల్లో చదివాను. వేలూరి గారి నివాళి కూడా చదివాను. అరే అప్పుడే చనిపోయేంత వయస్సు కాదే! నమ్మలేకపోయాను.
అది 1999 సంవత్సరం అనుకుంటా. అజో.విభో పురస్కారం రాజమండ్రిలో. పురస్కారగ్రహీత శ్రీ నండూరి రామ్మోహన రావు. అక్కడ చూసాను స్మైల్ గారిని మొదటిసారి. అదే చివరిసారి కూడా.
ఆ నేపధ్యంలో, పోటీనాటకాల బహుమతి విజేతలు, బహుమతి తీసుకోటానికి కూడా వేదిక మీదకి రాలేని పరిస్థితుల్ని తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ కనిపించిన స్మైల్ గార్ని అప్పుడే చూసాను. అప్పుడే స్మైల్ గారితో పాటు, మిత్రులు బేతవోలు రామబ్రహ్మం, తల్లావజఝుల పతంజలి శాస్త్రి గార్లతో కలిసి ఒక సాయంత్రం అంతా సాహిత్య ఇష్టాగోష్టిలో గడిపాం. వృత్తి సాహిత్యం కాకపోయినా, ప్రవృత్తి సాహిత్యమే అని మిత్రులు చెపుతుంటే విన్నా. స్మైల్ గారి రచనలు నేనేవీ చదవలా. అవకాశం వస్తే, ఇప్పుడు కొని చదువుతా.
ఒక మంచి మనిషిని, సాహిత్యాన్ని అమితంగా ప్రేమించే వ్యక్తిని మరింత తెలుసుకోలేకపోయినందుకు చింతిస్తూ,
స్మైల్ గారికి శ్రద్ధాంజలితో,
లక్ష్మన్న
A review of Telugu Women Writers 1950 – 1975 by Malathi Nidadavolu గురించి Malathi Nidadavolu అభిప్రాయం:
12/09/2008 4:26 am
Umadevi garu, thanks for your kind comments. Please visit my tethulika.wordpress.com. I am looking forward to more discussion from you.
జనరంజని: మహానటి సావిత్రి గురించి jagdeesh అభిప్రాయం:
12/09/2008 3:53 am
My sincere thanks to my dear friend Vidya from California and to the best Radio station ever “Vijayawada Radio Station” for sending this link to me. I wish the “janaranjani program” to go on for ever.
సువర్ణభూమిలో … గురించి baabjeelu అభిప్రాయం:
12/08/2008 10:54 pm
సువర్ణ భూమిలో , సాగదియ్యడం, తిట్టుకోవడం, చుట్టుకోవడం మరియు కొట్టుకోవడం గురించి చర్చించడం తగదు. (మన్లో మాట మూడు అ”ట్టు”లు అద్భుతంగా వేసేరు. నిజవేఁ.టకానీ నేనన్నది మంచి సినిమాల గురించి.)