Thanks to the contributors, for making it possible to get to know the Telugu Poet మాధవపెద్ది సుందర రామశాస్త్రి. I did not know him before. I am glad, I do now.
I like to get into some discussion on the essay. Because genetically I am contentious. But first, in the same spirit of essayist – which is appreciation of poetry- I am presenting this writing on Duvvuri Ramireddy’s literary work/s. (I like Telugu Script. I feel some of the beauty of any language is associated with its script. So I typed this writing of mine – which is originally published in “RTS” in the racchabanda Yahoo groups, in Dec 2006, – now into Telugu, for readers of eemaata.) Please read on, if you wish.
At some point in my reading I have stopped looking at “పానశాల” as a translation and started looking at it as a love poem.
పానశాల ఒక ప్రేమ కావ్య ఖండిక. పానశాల ఒక విరహ గీతిక. పానశాల ఖయ్యాము అనువాదముగా భావించటం మాని చదివితే అందులో రామిరెడ్డి హృదయ సాక్షాత్కారం జరుగుతుంది. ఈ రామిరెడ్డి ఒక చక్కని స్వభావం కల యువకుడు. ఒక సంపన్నుడు. ఒక మోతుబరి రైతు. అన్ని విషయములయందు ఆసక్తి ఉన్నవాడు. సైన్సు, సాహిత్యము, సంగీతము, భాషలు, వ్యవసాయం, ఇతనికి ఇష్టంలేని వస్తువులేమున్నాయి. అందమైనవన్ని ఇతనికి ప్రియాలు. చక్కని మేడ కట్టుకున్నాడు. ఆ మేడను అందాల మందిరంగా అలంకరించుకున్నాడు. అందులో తన భార్యతో కాపురం ఉంటున్నాడు. ప్రపంచంలో కొందరు తెలివైన వారయ్యీ, ఆలోచనలో వక్రత లేకుండా పూర్తిగా మధుర భావనలతో నిండిన వారుంటారు. భార్య నిజంగా అందగత్తో కాదో కాని వీరికి అందంగా కనిపిస్తుందేమో. నిజంగా అందమైన భార్యలున్నవారుంటారు. సర్వ సమర్ధులైన భార్యలున్నవారుంటారు. ఐనా ఉత్తమ హృదయం లేని వాడికి భార్య అందం, గుణం మనసుకు పట్టదు. రామిరెడ్డి అలా కాదే! స్వచ్ఛ హృదయుడు. రామిరెడ్డి రాముని వంటి వాడు. తన భార్యను గాఢంగా ప్రేమించిన వాడు.
కొంతమంది జీవితంలో ప్రేమ అనే భావనే లేకుండా జీవితం గడుపుకోగలరు. వీరికి అన్నీ డబ్బులూ దస్కాలూ, లెక్కలూ డొక్కలూ, సంఘాలూ సంస్కరణలూ కనిపిస్తాయి. ఎవతికి ఎవడిని ఎలా కట్టబెట్టాలి అందులో బాధ్యతలు, బరువులు, లొసుగులు కిటుకులు, ఇదీ వీరి ఆలోచన. సంఘం నియంత్రిస్తే, ఆ చట్టానికి కట్టుబడి ఏదో కర్మకాండలు చేసుకుపోయేవారికి ఈ ప్రేమ సుఖం అనుభవంలోకి రాకపోవచ్చు. మనకు అనుభవం కాని సుఖం లేనే లేదనుకుంటారు కొందరు శుంఠలు. అసలు కొన్ని సుఖాలే దండగ అనుకునేవాళ్లు, అందరినీ బలిపీఠాల మీద కెక్కించగల సమర్ధులు. కొందరు ‘రోఠీ కపడా మకాన్’ మేధావులకు అదే పెద్ద సమస్య. ‘तेरी दो ढकिये की नौकरी में मेरा लाखों का सावन जाये’ ఆలోచన వీరి మెదడులోకి రాకనే పోవచ్చు.
కానీ ప్రేమికులకు సంఘమే లేదు. వారు ఒకరి కొరకు ఒకరి అందంలో, ఒకరి ఆనందంలో ఇంకొకరు జీవిస్తారు. వారు కలిసి ఉన్న సమయం వారికి స్వర్గం. ఒకరినుండి ఒకరు వేరు పడిన సమయం నరకం. అధిక తెలివితేటలు ప్రదర్శించకుండా, ధనమూలం జీవితం కాకుండా, ఆదర్శాల ప్రదర్శనమే జీవితం అనుకోకుండా, వ్యక్తికి వ్యక్తికి మధ్య ఉండే స్నేహం, ప్రేమ అనుభవించగల, సొంత జీవితం జీవించగల అదృష్టవంతులున్నారు.
రామిరెడ్డి అటువంటి అదృష్టవంతుడు. అటువంటి వాడికి చిన్న వయసులో భార్యా వియోగం సంభవించింది. భార్యతో గొప్ప ప్రేమ బంధంలో ఉన్నప్పుడు, వియోగం కలిగింది. ప్రేమ లభించినవాడికి గదా, ప్రేమ చెయ్యి జారినప్పటి బాధ అనుభవానికి వచ్చేది. సంయోగమే లేని వాడికి వియోగమెక్కడిది? దుర్భర దుఃఖంలో అల్లాడుతున్నప్పుడు అతనికి ఖయ్యాము రుబాయీలు సహాయమయ్యాయి. రిబాయత్ అతని శోకాన్ని అతని నుంచి బైటకు దొర్లించింది. “ ఘల్తాన్ ఘల్తాన్ హమీరవిద్ తా బెలగు” అని ఆటలాడుతూ అన్న ఒక చిన్ని బాలుడు పలికినది కవిత్వమై, ఆ పిదప నిర్దుష్టపు రూపు దిద్దుకున్న రుబాయీలు, ఖయ్యాం వంటి శాస్త్రజ్ఞుడు, కవి, మానవ జీవితానుభవమే కవితగా పలికించిన రుబాయీలు – ఎన్నో ఏళ్ల తర్వాత ఎక్కడో తెలుగు దేశం లోని ఒక్క తప్త హృదయాన్ని, ఒక మహా వేదన నుండి గట్టెక్కించాయి. పారశీకము నేర్చుకోడము, అన్ని వందల పద్యాలను మళ్లీ మళ్లీ చదవటము, అందులోని భావమును గ్రహించటము, ఆ చదువులు, ఆ తిరగరాసుకోటాలు, ఇవి అతని మేధకు ఒక పనిని కల్పిస్తాయి. అందులోని వేదాంతము – ఎవ్వరికీ ఏదీ శాశ్వతం కాదని, అన్నీ పోగార్చవలసిందే అనీ, ఏ దుఃఖమూ తనదొక్కడిదే కాదనీ – ఈ విషయాల స్మరణలో కొంత సాంత్వన లభిస్తుంది. పద్యాల లోని మధురతకు అతని మనసు లోని మధురతకు సమన్వయం కుదురుతుంది. అతని నైజం మార్చకుండా, అతను ప్రేమలో అనుభవించిన తియ్యదనాన్ని మళ్ళీ ఇంకోమారు తలపుల్లో నిలిపే, అతని దుఃఖాన్ని మళ్ళీ తియ్యగానే వెల్లడి చెయ్యగలిగే, తానై తలచని, విధి విధించిన అవకాశం అది.
ఖయ్యామును ఒక కవి ఒకలాగా భావించుకుంటే, ఇంకో కవి ఇంకోలాగా ఊహించుకోవచ్చు. లత ఖయ్యామును అందంగా సొంతగా భావన చేసింది అనిపించింది నాకు. ఆమె మోహనవంశి ఎప్పుడూ గొప్పగా వేరుగా పలుకుతుంది. రామిరెడ్డి ఖయ్యాము, చలం ఖయ్యాము అనుభూతి ఒకటి కాదు, కాలేదు. రామిరెడ్డి పానశాల చలం రాయలేడు. చెలంకు ఛందస్సుతో పద్యాలు రాయడము రాకపోవటమే కాదు. చెలం స్వభావం వేరు. ప్రపంచంతో, స్త్రీతో, అతడి సంబంధం అతడి ప్రేమ మార్గాలు, అనుభవాలు, ప్రకటనలు వేరు.
రామిరెడ్డి ఖయ్యాము లో, భోగ లాలసత కాదు. ప్రేమ, విరహము, బాధ ఎక్కువ ఉన్నాయి. పానశాల పద్యాలలో రామిరెడ్డి పగిలిన హృదయం ఉంది. పద్యాలు మొదలుకు ఖయ్యామువే కాని, రామిరెడ్డి పానశాల పద్యాలు కూరుస్తున్నపుడు అతని మనసులోని మూర్తి అతని భార్య. అతను కొన్ని కొన్ని రుబాయీలను అతికినప్పుడు, అందులో భావం వెలికి తెస్తున్నానని అనుకున్నప్పుడు వెలికి వచ్చినది అతని మనసులోని వియోగ విషాదమని నా మనసుకు తోస్తూ ఉంది.
చదువరులు మీరే కింది పద్యాలను చదివి నిర్ణయించండి.
వలపుల దివ్వె, నీ మృదుల పాద లతాంతము ముద్దుగొందు; న
న్యల మధురాధరంబులయినం దులతూగవు దాని తోడ; రా
త్రుల సహవాసకామినయి రోసియు నిన్ గనలేక భగ్నవాం
ఛల చివురించు లజ్జ పెలుచం బవలెల్లను బుత్తు దీనతన్.
చెలియరో, నీ వియోగమున చిత్తము చీకి కృశించె; నీవు నే
వలనికి పోయినన్ విడువ పయ్యెదకొంగు; నిరంతరంబు ని
న్వలచినవార లెందఱొ వనారిలి కూలిరి నీవు పోవ; నే
డెలమి దొలంక వచ్చితివి; ఎందఱు నీ బలిపీఠి జత్తురో!
All the above appears to me that he is in his own sorrow. He had slipped into his own life and is expressing his agony.
There are a set of poems he wrote separately on his wife – “భగ్న హృదయము,” “ప్రియా వియోగము” From them I quote:
కలలోన తలంపలేదు గద యో కల్యాణి, నీ కింత లో
పల నూఱేడులు నిండునంచు, విధి దుర్వారప్రభావంబు మ
ర్త్యులయత్నంబు నధ:కరించుగద! వైద్యుల్ దివ్యసంజీవి చెం
బుల త్రావించియు పూర్వ దుష్కృత ఫలంబున్ మార్చలేరైరిగా!
I see the same loving heart and no big difference in the poems. Do not fault me, if somewhere along the line, in my reading, I have stopped seeing Panasala as Rubaiyat’s translation and I have started seeing it as ప్రేమ కావ్యము. Every poem in Panasala is soft in sound, is singable. But, sorry! You cannot recite or read all of them because your eyes will brim with tears and you cannot read the page anymore.
ఎందుకో అసందర్భంగా నాకు పానశాలలో ఒక్కో పద్యమునకు, అడవిలో బృహత్కథా సరిత్సాగరము చదువుతూ గుణాఢ్యుడు, ఒక్కొక్క కాగితం మంటలో కాలుస్తుంటే, అడివి జంతువులు వింటూ కన్నీరు కార్చే దృశ్యం స్మృతిలో కనిపిస్తుంది.
Deeply saddening they are, sadly sweet they are an attempt should be made to sing the whole set of poems of Panasala. Hopefully someone with sweet voice that can speak out the anguish of loss of a love, will recite and record these poems.
Yes! I like a good singer to sing Duvvuri’s Panasala. Alternately, if one sings Panasala as Duvvuri’s love song, one may become a great singer.
I am looking for Poems of Telugu Saints & Poets. The meaning of the poems should match or resonate with the shlokas of the Mandukya Upanishad; i.e.with the themes of the three states of consciousness described in the Mandukya – waking (Vaishvanara), dream (Taijasa) and deep sleep (Prajna) and the fourth state that goes beyond these three, Turiya, the super conscious state.
These four states are linked to the A, U and M and what comes beyond that of Omkar.
I cannot read or write telugu, so please translate & share. would be grateful for your efforts.
A)ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ లో లలితసంగీతం లో శ్రీమతి రావు బాలసరస్వతి గారు పాడిన లలిత గీతాలు మూడు వరుసగా ప్రసారం అయ్యేవి. అవి
1)ఈ చల్లని రేయి తిరిగి రానే రాదు 2)ఏనాటికి రాడు ఏలాటి ప్రియుడే 3)ఓ ప్రభు! వినిపించెనో నీ వేణు గానము. ఈ మధుర గీతాలు మీ వద్ద ఉంటే ప్రసారం చేయగలరు,ధన్యవాదాలు. B)గ్రామ దేవతలు ,1968 లో వచ్చిన తెలుగు సినిమా లో శ్రీమతి P.లీల గారు పాడిన ‘కోమల పల్లవ పాణి’ అనే పాట ఆడియో ఎక్కడా దొరకలేదు.మీ ద్వార వినగలిగితే చాలా సంతోషం.దీనికి సంగీతం శ్రీ. పెండ్యాల గారు.ధన్యవాదాలు.
వైదేహి గారు:
మొదటి భాగంలో వర్ణణ చాలా చక్కగా కుదిరింది. జన సామాన్యమైన అనుభవాన్ని సామాన్యమైన భాషలోనే అందంగా ఆకర్షణీయంగా చెప్పారు. రెండవ భాగం ఊహించని మలుపు తీసుకుని nostalgia ని climax కు చేర్చింది. మళ్ళీ చదివితే, సొంత ఊరు వదిలి వేరే దేశంలో/ప్రదేశంలో తమ ప్రతిభా పరిమళాలు పంచుతూ పుష్పిస్తున్న వారంతా తమ ఊరు గుర్తొచ్చినప్పడు అనుభవించే తపన స్ఫురిస్తుంది. బాగుంది.
Cheers
ప్రసాద్
అప్పటి బ్రాహ్మణ జీవితం నాలుగు దశలని, మొదటి దశ యవ్వనం వేదాలు అధ్యయనం, రెండవ దశ వివాహం కుటుంబం మరియు సమాజం, మూడో దశలో పిల్లలు వారి భవిష్యత్తు, నాలుగవ దశలో బాధ్యత నుండి విడుదల బ్రాహ్మణ సన్యాసి జీవితం. సిద్ధార్థ ఈ అధ్యయనం చాలా ఆలస్యం అని గ్రహించాడు అతను దీర్ఘ కాలం వేచి వుండాలని కోరుకోలేదు.ఈ విషయం భార్యకు తండ్రికి ముందుగానే తెలియజేసాడు. అప్పటి రాజ్య పరిస్థితులు వారిద్దరినీ సతమతపరుస్తూనే వుండెవి. రాజ్యాన్ని వదలి సన్యసించాలనె ఆలొచన ఎప్పటికప్పుడు ఆమెతొ చర్చిస్తూనే వస్తాడు.
సిద్ధార్ధుడు తన భార్యను వదలి వెళ్ళిపొతాడన్న విషయం ఆమెకు చాలా ముందుగానే తెలుసు. “నీవు చాలా దైర్యముగల మహిళవు. నా భాగస్వామిగా నిజంగా నా తపనను తీర్చడానికి నీవు సహాయపడతావు. నీవు నాకు అందరికంటే ఎక్కువ. సమీప భవిష్యత్తులో నేను మిమ్ములను వదిలి చాలా ప్రయాణం ఉంది. ఈ పనిని కొనసాగించే ధైర్యాన్ని మీరు కలిగి వుంటారని నాకు తెలుసు. నే ను మీ నుండి ఎంతదూరములొ ఉన్నా నా ప్రేమ మారదు. నేను ఎప్పటికీ నిన్ను ప్రేమిస్తూనే ఉంటాను. ఆ జ్ఞానం పొందడం కొరకు మీరు మన దూరాన్ని భరించెయ్యగలరు. నేను మార్గాన్ని కనుగొన్నాప్పుడు మిమ్ములను చేరుకుంటాను. అని ముందుగానె చెబుతాడు”
అది సిద్ధార్ధుడు హటాత్తుగా తీసుకున్న నిర్నయమూ కాదు. యశోధరకు ఈ విషయం ముందుగా తెలియనిదీ కాదు
యశోధర తన భర్త విదిచివెళ్ళినప్పుడు ఆశ్చర్యపోలేదు. సిద్ధార్దుడు ప్రాపంచిక ఆనందాలకు దూరంగా ఉంటాడని పెళ్ళికి ముందే తన తండ్రి పదె పదే హెచ్హరించినా ఆమె వినలేదు. ఆమె ఒక ధైర్యశాలి మహిళ. ఆమె భర్త జ్ఞానోదయం కోరుతూ ప్రజలకొసం చింతించడాన్ని జ్ఞానం యొక్క పూర్తి పదాలతో ఆమె ‘మేము జీవితంలో పెద్ద విషయాలను పొందేందుకు చిన్న విషయాలు కోల్పోవడం అవసరం’ అని జవాబిస్తుంది.
బోధివృక్షం క్రింద సిద్ధార్దుడికి జ్ఞానోదయమైనది.బోధివృక్షం మహావృక్షం.దాన్ని సగంచెట్టు అనకూడదు.
హృదయాంతరాళ్లలో … మా చిన్ననాటి … తీపిగురుతుల్ని … తలపిస్తూ (పాత సినిమాల్లో పాత్ర ముందు “జిలేబీ చుట్టలు తిరుగుతున్నట్టన్నమాట ) మమ్మల్ని ఆ “తరానికి ” తీసుకెళ్లడమే కాకుండా .. ఇప్పటికీ మాకు తెలియని చాలా విషయాల్ని పొందుపరచి సంగ్రహంగా తెలియజేసిన శ్రీ రోహిణీ ప్రసాద్ గారి “శైలి ” మనసుకు హత్తుకునేలా వుంది . వారికి నా కృతజ్ఞతలు , అభినందనలు . ఈ నా ఆనందాన్ని నా “పేస్ బుక్ ” మిత్రులతో ఈ విధంగా పంచుకున్నందుకు నాకు చాలా ఆనందంగా వుంది .
*****
” దేవులపల్లి శ్రీనివాస మూర్తి::రామవరప్పాడు (పో) విజయవాడ 521108
“చందమామ” జ్ఞాపకాలు
నింగిలో మెరుస్తూ మురిపించిన చందమామని ఆ “బాల రాముని” కోసం “అద్దం” లో చేతికందించాడ.. రామాయణంలో నాటి దశరధుడు తన “గారాల పట్టి ” కోసం …… అది పురాణమైతే … నేటి బాలలే రేపటి పౌరులని తలచి .. మహామహులు , వారి మేధోవికాసం కోసం …మహామహులు , చందమామని మన “చేతి” కి అందించారు
మా చిన్నతనంలో “చందమామ ” కోసం తపించే వాళ్ళం , పోటీ పడేవాళ్ళం ముందుగా చదివెయ్యడానికి ….” బాలానందం ” కార్యక్రమం వినడానికి “రేడియో ” చుట్టూ ఈగల్లా మూగినట్టు , చందమామ కోసం తపించే వాళ్ళం …..
14 భాషల్లో ఆబాలగోపాలాన్నీ కొన్ని దశాబ్దాల పాటు తన తో మమేకం చేసుకున్న “చందమామ ” కి “సృష్టికర్తలు ” , మూల విరాట్టులు పూజనీయులు , ధన్య చరితులు .. ఎందరో మహానుభావులు …..
(For many decades, Chandamama’s illustrators defined the look of the magazine. They included such names as M.T.V. Acharya, T. Veera Raghavan, who signed his work as Chithra; Vaddadi Papaiah, who signed as Vapa; Kesava Rao who signed as Kesava; M. Gokhale; and K. C. Sivasankaran, alias Sankar, who joined Chandamama in the year 1951, and continues to draw even now in 2011, in an unbroken association of 6 decades! Later artists such as Shakthi Dass; M. K. Basha, who signed as Razi; Gandhi Ayya, aka Gandhi; and P. Mahesh (Mahe), also continued the tradition into current times.[2] Initially, the covers were printed in four-colours, while the illustrations inside used line drawings. Each page of Chandamama has an illustration, although in the strict sense of the term, Chandamama is not a comic book, with the exception of the Chitra-katha column.)- Wikipedia
అంతటి ప్రాభవం గల “చందమామ ” జ్ఞాపకాలు
: కీ . శే . కొడవటిగంటి కుటుంబరావు (“కో.కు” . గా సుప్రసిధ్ధులు ) గారి తనయులు శ్రీ. కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్గారి మాటల్లో…. http://eemaata.com/em/issues/200601/33.html“
మల్లె అంటు గురించి Vaidehi Sasidhar అభిప్రాయం:
08/03/2016 9:26 pm
అభిప్రాయాలు తెలిపిన సాహితీ మిత్రులకు ధన్యవాదాలు
నాకు నచ్చిన పద్యం: మాధవపెద్దివారి మధుర స్మృతికావ్యం గురించి lyla yerneni అభిప్రాయం:
08/03/2016 7:01 pm
Thanks to the contributors, for making it possible to get to know the Telugu Poet మాధవపెద్ది సుందర రామశాస్త్రి. I did not know him before. I am glad, I do now.
I like to get into some discussion on the essay. Because genetically I am contentious. But first, in the same spirit of essayist – which is appreciation of poetry- I am presenting this writing on Duvvuri Ramireddy’s literary work/s. (I like Telugu Script. I feel some of the beauty of any language is associated with its script. So I typed this writing of mine – which is originally published in “RTS” in the racchabanda Yahoo groups, in Dec 2006, – now into Telugu, for readers of eemaata.) Please read on, if you wish.
At some point in my reading I have stopped looking at “పానశాల” as a translation and started looking at it as a love poem.
పానశాల ఒక ప్రేమ కావ్య ఖండిక. పానశాల ఒక విరహ గీతిక. పానశాల ఖయ్యాము అనువాదముగా భావించటం మాని చదివితే అందులో రామిరెడ్డి హృదయ సాక్షాత్కారం జరుగుతుంది. ఈ రామిరెడ్డి ఒక చక్కని స్వభావం కల యువకుడు. ఒక సంపన్నుడు. ఒక మోతుబరి రైతు. అన్ని విషయములయందు ఆసక్తి ఉన్నవాడు. సైన్సు, సాహిత్యము, సంగీతము, భాషలు, వ్యవసాయం, ఇతనికి ఇష్టంలేని వస్తువులేమున్నాయి. అందమైనవన్ని ఇతనికి ప్రియాలు. చక్కని మేడ కట్టుకున్నాడు. ఆ మేడను అందాల మందిరంగా అలంకరించుకున్నాడు. అందులో తన భార్యతో కాపురం ఉంటున్నాడు. ప్రపంచంలో కొందరు తెలివైన వారయ్యీ, ఆలోచనలో వక్రత లేకుండా పూర్తిగా మధుర భావనలతో నిండిన వారుంటారు. భార్య నిజంగా అందగత్తో కాదో కాని వీరికి అందంగా కనిపిస్తుందేమో. నిజంగా అందమైన భార్యలున్నవారుంటారు. సర్వ సమర్ధులైన భార్యలున్నవారుంటారు. ఐనా ఉత్తమ హృదయం లేని వాడికి భార్య అందం, గుణం మనసుకు పట్టదు. రామిరెడ్డి అలా కాదే! స్వచ్ఛ హృదయుడు. రామిరెడ్డి రాముని వంటి వాడు. తన భార్యను గాఢంగా ప్రేమించిన వాడు.
కొంతమంది జీవితంలో ప్రేమ అనే భావనే లేకుండా జీవితం గడుపుకోగలరు. వీరికి అన్నీ డబ్బులూ దస్కాలూ, లెక్కలూ డొక్కలూ, సంఘాలూ సంస్కరణలూ కనిపిస్తాయి. ఎవతికి ఎవడిని ఎలా కట్టబెట్టాలి అందులో బాధ్యతలు, బరువులు, లొసుగులు కిటుకులు, ఇదీ వీరి ఆలోచన. సంఘం నియంత్రిస్తే, ఆ చట్టానికి కట్టుబడి ఏదో కర్మకాండలు చేసుకుపోయేవారికి ఈ ప్రేమ సుఖం అనుభవంలోకి రాకపోవచ్చు. మనకు అనుభవం కాని సుఖం లేనే లేదనుకుంటారు కొందరు శుంఠలు. అసలు కొన్ని సుఖాలే దండగ అనుకునేవాళ్లు, అందరినీ బలిపీఠాల మీద కెక్కించగల సమర్ధులు. కొందరు ‘రోఠీ కపడా మకాన్’ మేధావులకు అదే పెద్ద సమస్య. ‘तेरी दो ढकिये की नौकरी में मेरा लाखों का सावन जाये’ ఆలోచన వీరి మెదడులోకి రాకనే పోవచ్చు.
కానీ ప్రేమికులకు సంఘమే లేదు. వారు ఒకరి కొరకు ఒకరి అందంలో, ఒకరి ఆనందంలో ఇంకొకరు జీవిస్తారు. వారు కలిసి ఉన్న సమయం వారికి స్వర్గం. ఒకరినుండి ఒకరు వేరు పడిన సమయం నరకం. అధిక తెలివితేటలు ప్రదర్శించకుండా, ధనమూలం జీవితం కాకుండా, ఆదర్శాల ప్రదర్శనమే జీవితం అనుకోకుండా, వ్యక్తికి వ్యక్తికి మధ్య ఉండే స్నేహం, ప్రేమ అనుభవించగల, సొంత జీవితం జీవించగల అదృష్టవంతులున్నారు.
రామిరెడ్డి అటువంటి అదృష్టవంతుడు. అటువంటి వాడికి చిన్న వయసులో భార్యా వియోగం సంభవించింది. భార్యతో గొప్ప ప్రేమ బంధంలో ఉన్నప్పుడు, వియోగం కలిగింది. ప్రేమ లభించినవాడికి గదా, ప్రేమ చెయ్యి జారినప్పటి బాధ అనుభవానికి వచ్చేది. సంయోగమే లేని వాడికి వియోగమెక్కడిది? దుర్భర దుఃఖంలో అల్లాడుతున్నప్పుడు అతనికి ఖయ్యాము రుబాయీలు సహాయమయ్యాయి. రిబాయత్ అతని శోకాన్ని అతని నుంచి బైటకు దొర్లించింది. “ ఘల్తాన్ ఘల్తాన్ హమీరవిద్ తా బెలగు” అని ఆటలాడుతూ అన్న ఒక చిన్ని బాలుడు పలికినది కవిత్వమై, ఆ పిదప నిర్దుష్టపు రూపు దిద్దుకున్న రుబాయీలు, ఖయ్యాం వంటి శాస్త్రజ్ఞుడు, కవి, మానవ జీవితానుభవమే కవితగా పలికించిన రుబాయీలు – ఎన్నో ఏళ్ల తర్వాత ఎక్కడో తెలుగు దేశం లోని ఒక్క తప్త హృదయాన్ని, ఒక మహా వేదన నుండి గట్టెక్కించాయి. పారశీకము నేర్చుకోడము, అన్ని వందల పద్యాలను మళ్లీ మళ్లీ చదవటము, అందులోని భావమును గ్రహించటము, ఆ చదువులు, ఆ తిరగరాసుకోటాలు, ఇవి అతని మేధకు ఒక పనిని కల్పిస్తాయి. అందులోని వేదాంతము – ఎవ్వరికీ ఏదీ శాశ్వతం కాదని, అన్నీ పోగార్చవలసిందే అనీ, ఏ దుఃఖమూ తనదొక్కడిదే కాదనీ – ఈ విషయాల స్మరణలో కొంత సాంత్వన లభిస్తుంది. పద్యాల లోని మధురతకు అతని మనసు లోని మధురతకు సమన్వయం కుదురుతుంది. అతని నైజం మార్చకుండా, అతను ప్రేమలో అనుభవించిన తియ్యదనాన్ని మళ్ళీ ఇంకోమారు తలపుల్లో నిలిపే, అతని దుఃఖాన్ని మళ్ళీ తియ్యగానే వెల్లడి చెయ్యగలిగే, తానై తలచని, విధి విధించిన అవకాశం అది.
ఖయ్యామును ఒక కవి ఒకలాగా భావించుకుంటే, ఇంకో కవి ఇంకోలాగా ఊహించుకోవచ్చు. లత ఖయ్యామును అందంగా సొంతగా భావన చేసింది అనిపించింది నాకు. ఆమె మోహనవంశి ఎప్పుడూ గొప్పగా వేరుగా పలుకుతుంది. రామిరెడ్డి ఖయ్యాము, చలం ఖయ్యాము అనుభూతి ఒకటి కాదు, కాలేదు. రామిరెడ్డి పానశాల చలం రాయలేడు. చెలంకు ఛందస్సుతో పద్యాలు రాయడము రాకపోవటమే కాదు. చెలం స్వభావం వేరు. ప్రపంచంతో, స్త్రీతో, అతడి సంబంధం అతడి ప్రేమ మార్గాలు, అనుభవాలు, ప్రకటనలు వేరు.
రామిరెడ్డి ఖయ్యాము లో, భోగ లాలసత కాదు. ప్రేమ, విరహము, బాధ ఎక్కువ ఉన్నాయి. పానశాల పద్యాలలో రామిరెడ్డి పగిలిన హృదయం ఉంది. పద్యాలు మొదలుకు ఖయ్యామువే కాని, రామిరెడ్డి పానశాల పద్యాలు కూరుస్తున్నపుడు అతని మనసులోని మూర్తి అతని భార్య. అతను కొన్ని కొన్ని రుబాయీలను అతికినప్పుడు, అందులో భావం వెలికి తెస్తున్నానని అనుకున్నప్పుడు వెలికి వచ్చినది అతని మనసులోని వియోగ విషాదమని నా మనసుకు తోస్తూ ఉంది.
చదువరులు మీరే కింది పద్యాలను చదివి నిర్ణయించండి.
చెలియ, మనోహర ప్రణయ శీతలతన్ సుఖించు నా మనం
బలమటతో తపించు నకటా! భవదీయ వియోగ కీలలన్;
దెలియదొ, సాఖి యార్తులకు తియ్యని మందని, ప్రాణముల్ తదం
ఘ్రుల విడిపింతు; రమ్ము, బ్రదుకున్ నిలబెట్టెద నెట్టి యాసలన్.
వలపుల దివ్వె, నీ మృదుల పాద లతాంతము ముద్దుగొందు; న
న్యల మధురాధరంబులయినం దులతూగవు దాని తోడ; రా
త్రుల సహవాసకామినయి రోసియు నిన్ గనలేక భగ్నవాం
ఛల చివురించు లజ్జ పెలుచం బవలెల్లను బుత్తు దీనతన్.
చెలియరో, నీ వియోగమున చిత్తము చీకి కృశించె; నీవు నే
వలనికి పోయినన్ విడువ పయ్యెదకొంగు; నిరంతరంబు ని
న్వలచినవార లెందఱొ వనారిలి కూలిరి నీవు పోవ; నే
డెలమి దొలంక వచ్చితివి; ఎందఱు నీ బలిపీఠి జత్తురో!
లలనా, కోమలమైన నీ తనువు నేలన్ లీనమై పోయి య
వ్వల నానావిధ భాండభాండికల రూపంబెత్తు; తత్త్వజ్ఞులీ
చల వృత్తంబును నమ్మబోరు; నిరయ స్వర్గాను సంధాన క
శ్మల చిత్తంబు పురాతనాసవమునన్ స్నానంబు గావింపుమా.”
All the above appears to me that he is in his own sorrow. He had slipped into his own life and is expressing his agony.
There are a set of poems he wrote separately on his wife – “భగ్న హృదయము,” “ప్రియా వియోగము” From them I quote:
కన్నులు విప్పి చూచితిని కాంతశవంబును, జేతితోడనే
యన్నులమిన్న కాష్టమున కగ్గి రగిల్చితి, నింత చేసియుం,
జన్న తెఱంగెఱింగియును సంశయమొందును బాడు బుద్ధి! యా
పన్నుల చిత్తవిభ్రమపు పాటులు నిట్టివియేమొ యెల్లెడన్!
కలలోన తలంపలేదు గద యో కల్యాణి, నీ కింత లో
పల నూఱేడులు నిండునంచు, విధి దుర్వారప్రభావంబు మ
ర్త్యులయత్నంబు నధ:కరించుగద! వైద్యుల్ దివ్యసంజీవి చెం
బుల త్రావించియు పూర్వ దుష్కృత ఫలంబున్ మార్చలేరైరిగా!
I see the same loving heart and no big difference in the poems. Do not fault me, if somewhere along the line, in my reading, I have stopped seeing Panasala as Rubaiyat’s translation and I have started seeing it as ప్రేమ కావ్యము. Every poem in Panasala is soft in sound, is singable. But, sorry! You cannot recite or read all of them because your eyes will brim with tears and you cannot read the page anymore.
ఎందుకో అసందర్భంగా నాకు పానశాలలో ఒక్కో పద్యమునకు, అడవిలో బృహత్కథా సరిత్సాగరము చదువుతూ గుణాఢ్యుడు, ఒక్కొక్క కాగితం మంటలో కాలుస్తుంటే, అడివి జంతువులు వింటూ కన్నీరు కార్చే దృశ్యం స్మృతిలో కనిపిస్తుంది.
Deeply saddening they are, sadly sweet they are an attempt should be made to sing the whole set of poems of Panasala. Hopefully someone with sweet voice that can speak out the anguish of loss of a love, will recite and record these poems.
Yes! I like a good singer to sing Duvvuri’s Panasala. Alternately, if one sings Panasala as Duvvuri’s love song, one may become a great singer.
Thanks,
Lyla
Sixty Years of Telugu Poetry : A telugu retrospective గురించి Padmini Varanasi అభిప్రాయం:
08/03/2016 6:59 am
Namaskaram,
I am looking for Poems of Telugu Saints & Poets. The meaning of the poems should match or resonate with the shlokas of the Mandukya Upanishad; i.e.with the themes of the three states of consciousness described in the Mandukya – waking (Vaishvanara), dream (Taijasa) and deep sleep (Prajna) and the fourth state that goes beyond these three, Turiya, the super conscious state.
These four states are linked to the A, U and M and what comes beyond that of Omkar.
I cannot read or write telugu, so please translate & share. would be grateful for your efforts.
Regards
Padmini Varanasi
మాయదారి సిన్నోడు: స్వరకర్త రమేశ్ నాయుడు గురించి RAVI KRISHNA CHAREPALLI అభిప్రాయం:
08/02/2016 11:51 am
A)ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ లో లలితసంగీతం లో శ్రీమతి రావు బాలసరస్వతి గారు పాడిన లలిత గీతాలు మూడు వరుసగా ప్రసారం అయ్యేవి. అవి
1)ఈ చల్లని రేయి తిరిగి రానే రాదు 2)ఏనాటికి రాడు ఏలాటి ప్రియుడే 3)ఓ ప్రభు! వినిపించెనో నీ వేణు గానము. ఈ మధుర గీతాలు మీ వద్ద ఉంటే ప్రసారం చేయగలరు,ధన్యవాదాలు. B)గ్రామ దేవతలు ,1968 లో వచ్చిన తెలుగు సినిమా లో శ్రీమతి P.లీల గారు పాడిన ‘కోమల పల్లవ పాణి’ అనే పాట ఆడియో ఎక్కడా దొరకలేదు.మీ ద్వార వినగలిగితే చాలా సంతోషం.దీనికి సంగీతం శ్రీ. పెండ్యాల గారు.ధన్యవాదాలు.
మల్లె అంటు గురించి చోడవరపు ప్రసాద్ అభిప్రాయం:
08/02/2016 3:12 am
వైదేహి గారు:
మొదటి భాగంలో వర్ణణ చాలా చక్కగా కుదిరింది. జన సామాన్యమైన అనుభవాన్ని సామాన్యమైన భాషలోనే అందంగా ఆకర్షణీయంగా చెప్పారు. రెండవ భాగం ఊహించని మలుపు తీసుకుని nostalgia ని climax కు చేర్చింది. మళ్ళీ చదివితే, సొంత ఊరు వదిలి వేరే దేశంలో/ప్రదేశంలో తమ ప్రతిభా పరిమళాలు పంచుతూ పుష్పిస్తున్న వారంతా తమ ఊరు గుర్తొచ్చినప్పడు అనుభవించే తపన స్ఫురిస్తుంది. బాగుంది.
Cheers
ప్రసాద్
నేటికెవరు మరి కథానాయకుడు? గురించి తాడిగడప శ్యామలరావు అభిప్రాయం:
08/01/2016 6:52 am
ఈ కథ బాగుందండోయ్.
బోధిచెట్టులో సగంచెట్టు గురించి Dadala Venkateswara Rao అభిప్రాయం:
07/31/2016 3:12 pm
అప్పటి బ్రాహ్మణ జీవితం నాలుగు దశలని, మొదటి దశ యవ్వనం వేదాలు అధ్యయనం, రెండవ దశ వివాహం కుటుంబం మరియు సమాజం, మూడో దశలో పిల్లలు వారి భవిష్యత్తు, నాలుగవ దశలో బాధ్యత నుండి విడుదల బ్రాహ్మణ సన్యాసి జీవితం. సిద్ధార్థ ఈ అధ్యయనం చాలా ఆలస్యం అని గ్రహించాడు అతను దీర్ఘ కాలం వేచి వుండాలని కోరుకోలేదు.ఈ విషయం భార్యకు తండ్రికి ముందుగానే తెలియజేసాడు. అప్పటి రాజ్య పరిస్థితులు వారిద్దరినీ సతమతపరుస్తూనే వుండెవి. రాజ్యాన్ని వదలి సన్యసించాలనె ఆలొచన ఎప్పటికప్పుడు ఆమెతొ చర్చిస్తూనే వస్తాడు.
సిద్ధార్ధుడు తన భార్యను వదలి వెళ్ళిపొతాడన్న విషయం ఆమెకు చాలా ముందుగానే తెలుసు. “నీవు చాలా దైర్యముగల మహిళవు. నా భాగస్వామిగా నిజంగా నా తపనను తీర్చడానికి నీవు సహాయపడతావు. నీవు నాకు అందరికంటే ఎక్కువ. సమీప భవిష్యత్తులో నేను మిమ్ములను వదిలి చాలా ప్రయాణం ఉంది. ఈ పనిని కొనసాగించే ధైర్యాన్ని మీరు కలిగి వుంటారని నాకు తెలుసు. నే ను మీ నుండి ఎంతదూరములొ ఉన్నా నా ప్రేమ మారదు. నేను ఎప్పటికీ నిన్ను ప్రేమిస్తూనే ఉంటాను. ఆ జ్ఞానం పొందడం కొరకు మీరు మన దూరాన్ని భరించెయ్యగలరు. నేను మార్గాన్ని కనుగొన్నాప్పుడు మిమ్ములను చేరుకుంటాను. అని ముందుగానె చెబుతాడు”
అది సిద్ధార్ధుడు హటాత్తుగా తీసుకున్న నిర్నయమూ కాదు. యశోధరకు ఈ విషయం ముందుగా తెలియనిదీ కాదు
యశోధర తన భర్త విదిచివెళ్ళినప్పుడు ఆశ్చర్యపోలేదు. సిద్ధార్దుడు ప్రాపంచిక ఆనందాలకు దూరంగా ఉంటాడని పెళ్ళికి ముందే తన తండ్రి పదె పదే హెచ్హరించినా ఆమె వినలేదు. ఆమె ఒక ధైర్యశాలి మహిళ. ఆమె భర్త జ్ఞానోదయం కోరుతూ ప్రజలకొసం చింతించడాన్ని జ్ఞానం యొక్క పూర్తి పదాలతో ఆమె ‘మేము జీవితంలో పెద్ద విషయాలను పొందేందుకు చిన్న విషయాలు కోల్పోవడం అవసరం’ అని జవాబిస్తుంది.
బోధివృక్షం క్రింద సిద్ధార్దుడికి జ్ఞానోదయమైనది.బోధివృక్షం మహావృక్షం.దాన్ని సగంచెట్టు అనకూడదు.
పడుచు కెరటాలు గురించి appaalayya అభిప్రాయం:
07/31/2016 6:49 am
నిజంగానే ఛాలా బాగుంది. శ్రీ రవి శంకర్ గారికి ఆభినందనలు.
“చందమామ” జ్ఞాపకాలు గురించి దేవులపల్లి శ్రీనివాస మూర్తి అభిప్రాయం:
07/30/2016 8:50 pm
హృదయాంతరాళ్లలో … మా చిన్ననాటి … తీపిగురుతుల్ని … తలపిస్తూ (పాత సినిమాల్లో పాత్ర ముందు “జిలేబీ చుట్టలు తిరుగుతున్నట్టన్నమాట ) మమ్మల్ని ఆ “తరానికి ” తీసుకెళ్లడమే కాకుండా .. ఇప్పటికీ మాకు తెలియని చాలా విషయాల్ని పొందుపరచి సంగ్రహంగా తెలియజేసిన శ్రీ రోహిణీ ప్రసాద్ గారి “శైలి ” మనసుకు హత్తుకునేలా వుంది . వారికి నా కృతజ్ఞతలు , అభినందనలు . ఈ నా ఆనందాన్ని నా “పేస్ బుక్ ” మిత్రులతో ఈ విధంగా పంచుకున్నందుకు నాకు చాలా ఆనందంగా వుంది .
*****
” దేవులపల్లి శ్రీనివాస మూర్తి::రామవరప్పాడు (పో) విజయవాడ 521108
“చందమామ” జ్ఞాపకాలు
నింగిలో మెరుస్తూ మురిపించిన చందమామని ఆ “బాల రాముని” కోసం “అద్దం” లో చేతికందించాడ.. రామాయణంలో నాటి దశరధుడు తన “గారాల పట్టి ” కోసం …… అది పురాణమైతే … నేటి బాలలే రేపటి పౌరులని తలచి .. మహామహులు , వారి మేధోవికాసం కోసం …మహామహులు , చందమామని మన “చేతి” కి అందించారు
మా చిన్నతనంలో “చందమామ ” కోసం తపించే వాళ్ళం , పోటీ పడేవాళ్ళం ముందుగా చదివెయ్యడానికి ….” బాలానందం ” కార్యక్రమం వినడానికి “రేడియో ” చుట్టూ ఈగల్లా మూగినట్టు , చందమామ కోసం తపించే వాళ్ళం …..
14 భాషల్లో ఆబాలగోపాలాన్నీ కొన్ని దశాబ్దాల పాటు తన తో మమేకం చేసుకున్న “చందమామ ” కి “సృష్టికర్తలు ” , మూల విరాట్టులు పూజనీయులు , ధన్య చరితులు .. ఎందరో మహానుభావులు …..
(For many decades, Chandamama’s illustrators defined the look of the magazine. They included such names as M.T.V. Acharya, T. Veera Raghavan, who signed his work as Chithra; Vaddadi Papaiah, who signed as Vapa; Kesava Rao who signed as Kesava; M. Gokhale; and K. C. Sivasankaran, alias Sankar, who joined Chandamama in the year 1951, and continues to draw even now in 2011, in an unbroken association of 6 decades! Later artists such as Shakthi Dass; M. K. Basha, who signed as Razi; Gandhi Ayya, aka Gandhi; and P. Mahesh (Mahe), also continued the tradition into current times.[2] Initially, the covers were printed in four-colours, while the illustrations inside used line drawings. Each page of Chandamama has an illustration, although in the strict sense of the term, Chandamama is not a comic book, with the exception of the Chitra-katha column.)- Wikipedia
అంతటి ప్రాభవం గల “చందమామ ” జ్ఞాపకాలు
: కీ . శే . కొడవటిగంటి కుటుంబరావు (“కో.కు” . గా సుప్రసిధ్ధులు ) గారి తనయులు శ్రీ. కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్గారి మాటల్లో….
http://eemaata.com/em/issues/200601/33.html“
గుర్తుందా గోదారీ? గురించి appaalayya అభిప్రాయం:
07/30/2016 6:53 am
చాల చాల బాగుంది.