3) తేవారములో తిరుజ్ఞానసంబందర్ వ్రాసిన ఒక పద్యములో గణపతి జనన వృత్తాంతము ప్రస్తావించబడినది. దానిని ఇక్కడ చదువ వచ్చును – http://eemaata.com/em/issues/201401/3071.html?allinonepage=1
తిరుజ్ఞానసంబందర్ ఏడవ శతాబ్దములో జీవించెనని ఊహ. శంకరులు ఇతనిని సౌందర్యలహరిలో ప్రస్తావించి యున్నారు.
ఈ వ్యాఖ్యానాలన్నీ చూసాక గుర్తు వచ్చినది ఇది. పుస్తకం నుంది యధాతధంగా కిందన….
(“శ్రీరామకృష్ణ కధామృతం సంగ్రహం” నుండి – ) మంగళవారం అక్టోబర్ 27, 1885:
శ్యాం బసు: మహాశయా భగవంతుడే సమస్తం చేస్తున్నప్పుడు మనిషి పాపాలకి శిక్ష ఎందుకు అనుభవించాలి?
శ్రీ రామకృష్ణులు: నీది వట్టి కంసాలి బుద్ధి!
నరేంద్రుడు: అంటే లెక్కలు కట్టే బుద్ధి అని అర్ధం. కంసాలి ప్రతీ వస్తువు బరువునూ త్రాసులో ఖచ్చితంగా తూచుతాడు కదా?
శ్రీ రామకృష్ణులు: నేను చెప్పేది ఏమిటంటే అరే బాబూ నువ్వు మామిడి పళ్ళను తిను. మామిడి తోటలో ఎన్ని వందల చెట్లు ఉన్నాయి ఎన్ని వేల కొమ్మలు ఉన్నాయి ఎన్ని కోట్ల ఆకులు ఉన్నాయి ఇలాంటి లెక్కలతో నీకు ప్రయోజనం ఏమిటి? నువ్వు మామిడి పండ్లని తినడానికి వచ్చావు. ఆ పళ్ళని తిని సంతుష్టుడివవు.
(శ్యాం బసు తో) ఈ సంసారంలో భగవంతుడికోసం సాధనలు చేసే నిమిత్తం నీకు మానవ జన్మ లభించింది. భగవంతుడి పాదపద్మాలమీద భక్తి అనేది ఎలా కలుగుతుందో ఆ విషయమై ప్రయత్నించు తక్కిన నిరర్ధక విషయాలతో నీకు ఏమిటిపని? ఫెలోజఫీ (ఫిలాసఫీ – తత్వశాస్త్రం) చర్చించడం ద్వారా నీకు ఒరిగేదేమిటి? ఇలా చూడు అర ముంత కల్లుతోనే నువ్వు మత్తిల్లుతున్నప్పుడు కల్లు దుకాణంలో ఎన్ని కుండల కల్లు నిల్వ వుంది అన్న లెక్కలతో నీకు ప్రయోజనం ఏమిటి?
చివర్నించి పైకి మూడవ పేరా – “సంస్కృత మహాభారతంలో గజముఖుడైన గణపతి ప్రస్తావన లేదు…” అన్న వాక్యంతో ఆరంభమయ్యేది – ఈ పేరాగ్రాఫ్ ఇంకా బాగానూ, వివరంగానూ, Chronological గానూ వ్రాసి ఉండాలి అని నా అభిప్రాయం.
నన్నయ, తిక్కన గారలది 11 వ శతాబ్దానికి ఈవల. వీరు తెలుగు భారతంలో గణపతిని స్తుతించకపోవడం Choice కావచ్చు. అంతకు మునుపే సంస్కృతంలో ధనంజయుని దశరూపకంలోనూ, కుందమాల నాందిలోనూ హేరంబుని ప్రస్తావన ఉంది. బాదామి చాళుక్యుల కాలంలో(7 -9 centuries) “వాతాపి” (అనగా బాదామి) లో గణపతి విగ్రహం ఉండేదని, చాళుక్యులను పల్లవులు జయించినప్పుడు, ఆ విగ్రహాన్ని తరలించుకుపోయారని కథలున్నాయి. దరిమిలా “వాతాపి గణపతిం భజే…” అన్న కీర్తన గణపతిపై ఏర్పడింది. బాదామి దగ్గర మహాకూట అనే క్షేత్రంలో ఆ ’వాతాపి’, అగస్త్యుల కథకు మూలమైన వాతాపి, ఇల్వలులనే రాక్షసుల విగ్రహాలు కూడా మహాకూట దేవాలయప్రాంగణంలో ఉన్నాయి.
చాళుక్యులకు మునుపు గాథాసప్తశతిలోనే గణపతి ప్రస్తావన ఉంది. ఈ విషయం మీరు వచ్చే సీక్వెల్ లో ఎలానూ ప్రస్తావిస్తారనుకోండి. 🙂
ఇంకొక ప్రముఖమైన శ్లోకం, పూజాదికాలలో ’శుక్లాంబరధరం…’ తరువాత చదువుతారు:
“యస్య ద్విరద వక్త్రాద్యాః పారిషద్యాః పరశ్శతం
విఘ్నం నిఘ్నంతి సతతం విష్వక్సేనం తమాశ్రయే”
(ఏనుగు ముఖం కలిగినవాడిలాంటి వారు ఓ వందమంది సేవకులుగా కొలువులో ఉన్నటువంటి విష్వక్సేనుని సదా విఘ్నాలను తప్పించడం కొరకు ఆశ్రయిస్తున్నాను)
ఈ ఏనుగు ముఖమాయన వినాయకుడేనా? అలా అయితే ఆయనను అంత చులకన చేసిన శ్లోకాన్ని ఆయన ప్రార్థన వెనుకనే భక్తిగా ఎందుకు పఠిస్తున్నారు? ఒకవేళ విఘ్ననాశకుడైన విష్వక్సేనుని కొలువులో ఉన్న ద్విరద వక్త్రుడు విఘ్నాలను తొలగించే పనిని ఇండిపెండెంట్ పోర్టుఫోలియోగా తీసుకొన్నాడా?
అవును మీరు ప్రస్తావించిన వివరం ప్రకారం అక్కడ ఉదహరించిన .. ఇక్కడ మీరు ప్రస్తావింనంట్లు ఋగ్వేద సంహిత యొక్క ద్వితీయ మండలం లోని 23వ సూక్తములో శ్లోకం ప్రకారం అది ఆ సూక్తానికి అధిదేవత ఐన బృహస్పతి/బ్రహ్మణస్పతి ని ఉద్దేశ్యించి చేసినదే. అలాగున మిగిలిన ఉదాహరణలు కూడానూ .. అంతే కాకుండా, ఈ శ్లోకాన్ని కాంటెక్శ్చువల్ ( contextual ) పరంగా ఆలోచించుకుని, ఏ పరిస్థితిలో గణపతిని ఉదహరిస్తామో అది అక్కడ అన్వయించుకుంటే, విఘ్ననాయకుని పూజించేటప్పుడు ఆ లంబోదరుడే ఇక్కడ ప్రాధాన్యం అవుతారు.. అలాగే, వేదాన్ని అధ్యయనం చెసేటప్పుడు ఆదిగా, ఈ శ్లోకాన్ని పఠించడం కూడా ఓ ఆనవాయితి.. అందువల్ల, మీరు కించిత్ సాహసం చేసి, మీ శ్రీమతిని (మీకు తెలిసిన వివరాల ద్వారా) డామినేట్ చేసారేమో అని నా అభిప్రాయం.
బాగా గుర్తుకుచేసారు. పొద్దున్నే ఆ పాట మనసులో, వంటింట్లో మా ఆవిడ గొంతులో పలుకుతూ ఉంటే హాయిగా ఉన్నది.
త్యాగరాజవైభవం బ్లాగ్స్పాట్ నుంచి:
1 – candara vadanuni – canduru varNuni. The hue of the Lord is blue-black. SrI tyAgarAja has, nowhere, mentioned the hue of the Lord is white i.e. the hue of moon. He uses the word ‘canduru bOlu mukhamu’ in the kRiti ‘ennaDu jUtunO’ – rAga kalAvati. Therefore, while ‘canduru’ may be correct, ‘varNuni’ seems to be incorrect.
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి మోహన అభిప్రాయం:
09/04/2017 3:49 pm
1) తను వసితాంబుదంబు, సితదంత ముఖం బచిరాంశు, వాత్మగ-
ర్జన మురుగర్జనంబుఁ, గర సద్రుచి శక్ర శరాసనంబునై
చన మదవారిదృష్టి హితసస్యసమృద్ధిగ నభ్రవేళ నాఁ
జను గణనాథుఁ గొల్తు ననిశంబు నభీష్టఫలప్రదాతగాన్
– నన్నెచోడుని కుమారసంభవము, 1.009
కవిరాజశిఖామణి నన్నెచోడుడు నన్నయ సమకాలికుడు లేక నన్నయ తిక్కనల మధ్యకాలము వాడని ఊహ.
2) గాథాసప్తశతిలో గణపతి – నా అనువాదములు –
జో సీసమ్మి విఇణ్ణో మజ్ఝ జుఆణేహి గణవఈ ఆసీ
తం వ్విఅ ఏహ్ణిం పణమామి హఅజరే హోహి సంతుట్ఠా – 4.72
యం శీర్షే వితీర్ణో మమ యువభిర్గణపతి రాసీత్
తమే వేదానీం ప్రణమామి హతజరే భవ సంతుష్టా
తరుణులు గణపతి శిల నుం-
చిరి నా తలగడగ నాఁడు – శృంగారములో
హరిహరి నేఁడా శిల కీ
జరలోన నమింతు నాదు – సౌభాగ్యముగా
(యౌవనములో యువకులతో ఆనందించునప్పుడు గణపతి శిలను దిండుగా ఉంచుకొన్న ఒక వేశ్య అదే గణపతికి ముసలితనములో ప్రణామములను ఇస్తుంది)
హేలాకరగ్గఅట్ఠీజలరిక్కం సాఅరం పఆసంతో
జఅఇ అణిగ్గఅవడవగ్గి భరిఅగగణో గణాహివఈ – 5.03
హేలాకారాగ్రాకృష్టజలరిక్తం సాగరం ప్రకాశయన్
జయత్యనిగ్రహవడవాగ్నిభృత గగనో గణాధిపతిః
సులభముగాఁ దొండముతో
జలనిధిఁ దా పీల్చివేసి – సలిలేంధన కాం-
తుల గగనపు నలుదెసలన్
నెలకొల్పిన గణపతి కగు – నిండుగ జయముల్
(సలిలేంధనము = బడబాగ్ని)
(తన తొండముతో సముద్రములోని నీటినంతా త్రాగి అందులోని బడబాగ్ని కాంతులను ఆకాశములో ప్రకాశింప జేసిన గణపతికి జయమగు గాక)
3) తేవారములో తిరుజ్ఞానసంబందర్ వ్రాసిన ఒక పద్యములో గణపతి జనన వృత్తాంతము ప్రస్తావించబడినది. దానిని ఇక్కడ చదువ వచ్చును – http://eemaata.com/em/issues/201401/3071.html?allinonepage=1
తిరుజ్ఞానసంబందర్ ఏడవ శతాబ్దములో జీవించెనని ఊహ. శంకరులు ఇతనిని సౌందర్యలహరిలో ప్రస్తావించి యున్నారు.
విధేయుడు – మోహన
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి భరత్ అభిప్రాయం:
09/04/2017 12:02 pm
ఈ వ్యాఖ్యానాలన్నీ చూసాక గుర్తు వచ్చినది ఇది. పుస్తకం నుంది యధాతధంగా కిందన….
(“శ్రీరామకృష్ణ కధామృతం సంగ్రహం” నుండి – ) మంగళవారం అక్టోబర్ 27, 1885:
శ్యాం బసు: మహాశయా భగవంతుడే సమస్తం చేస్తున్నప్పుడు మనిషి పాపాలకి శిక్ష ఎందుకు అనుభవించాలి?
శ్రీ రామకృష్ణులు: నీది వట్టి కంసాలి బుద్ధి!
నరేంద్రుడు: అంటే లెక్కలు కట్టే బుద్ధి అని అర్ధం. కంసాలి ప్రతీ వస్తువు బరువునూ త్రాసులో ఖచ్చితంగా తూచుతాడు కదా?
శ్రీ రామకృష్ణులు: నేను చెప్పేది ఏమిటంటే అరే బాబూ నువ్వు మామిడి పళ్ళను తిను. మామిడి తోటలో ఎన్ని వందల చెట్లు ఉన్నాయి ఎన్ని వేల కొమ్మలు ఉన్నాయి ఎన్ని కోట్ల ఆకులు ఉన్నాయి ఇలాంటి లెక్కలతో నీకు ప్రయోజనం ఏమిటి? నువ్వు మామిడి పండ్లని తినడానికి వచ్చావు. ఆ పళ్ళని తిని సంతుష్టుడివవు.
(శ్యాం బసు తో) ఈ సంసారంలో భగవంతుడికోసం సాధనలు చేసే నిమిత్తం నీకు మానవ జన్మ లభించింది. భగవంతుడి పాదపద్మాలమీద భక్తి అనేది ఎలా కలుగుతుందో ఆ విషయమై ప్రయత్నించు తక్కిన నిరర్ధక విషయాలతో నీకు ఏమిటిపని? ఫెలోజఫీ (ఫిలాసఫీ – తత్వశాస్త్రం) చర్చించడం ద్వారా నీకు ఒరిగేదేమిటి? ఇలా చూడు అర ముంత కల్లుతోనే నువ్వు మత్తిల్లుతున్నప్పుడు కల్లు దుకాణంలో ఎన్ని కుండల కల్లు నిల్వ వుంది అన్న లెక్కలతో నీకు ప్రయోజనం ఏమిటి?
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి imdrakanti pinakapani అభిప్రాయం:
09/04/2017 1:33 am
శశివర్ణం ఎలా కుదుర్తుంది విష్ణువుకి? నీలవర్ణం అనాలి కదా.
“కృతే నారాయణో శ్వేత:” అనే పాఠం గూడా కొందరు పణ్డితులు సప్లై చేశారు. కృత యుగంలో విష్ణువు తెల్లని వాడట
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి రవి అభిప్రాయం:
09/04/2017 1:06 am
చివర్నించి పైకి మూడవ పేరా – “సంస్కృత మహాభారతంలో గజముఖుడైన గణపతి ప్రస్తావన లేదు…” అన్న వాక్యంతో ఆరంభమయ్యేది – ఈ పేరాగ్రాఫ్ ఇంకా బాగానూ, వివరంగానూ, Chronological గానూ వ్రాసి ఉండాలి అని నా అభిప్రాయం.
నన్నయ, తిక్కన గారలది 11 వ శతాబ్దానికి ఈవల. వీరు తెలుగు భారతంలో గణపతిని స్తుతించకపోవడం Choice కావచ్చు. అంతకు మునుపే సంస్కృతంలో ధనంజయుని దశరూపకంలోనూ, కుందమాల నాందిలోనూ హేరంబుని ప్రస్తావన ఉంది. బాదామి చాళుక్యుల కాలంలో(7 -9 centuries) “వాతాపి” (అనగా బాదామి) లో గణపతి విగ్రహం ఉండేదని, చాళుక్యులను పల్లవులు జయించినప్పుడు, ఆ విగ్రహాన్ని తరలించుకుపోయారని కథలున్నాయి. దరిమిలా “వాతాపి గణపతిం భజే…” అన్న కీర్తన గణపతిపై ఏర్పడింది. బాదామి దగ్గర మహాకూట అనే క్షేత్రంలో ఆ ’వాతాపి’, అగస్త్యుల కథకు మూలమైన వాతాపి, ఇల్వలులనే రాక్షసుల విగ్రహాలు కూడా మహాకూట దేవాలయప్రాంగణంలో ఉన్నాయి.
చాళుక్యులకు మునుపు గాథాసప్తశతిలోనే గణపతి ప్రస్తావన ఉంది. ఈ విషయం మీరు వచ్చే సీక్వెల్ లో ఎలానూ ప్రస్తావిస్తారనుకోండి. 🙂
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి చంద్ర మోహన్ అభిప్రాయం:
09/03/2017 10:59 pm
ఇంకొక ప్రముఖమైన శ్లోకం, పూజాదికాలలో ’శుక్లాంబరధరం…’ తరువాత చదువుతారు:
“యస్య ద్విరద వక్త్రాద్యాః పారిషద్యాః పరశ్శతం
విఘ్నం నిఘ్నంతి సతతం విష్వక్సేనం తమాశ్రయే”
(ఏనుగు ముఖం కలిగినవాడిలాంటి వారు ఓ వందమంది సేవకులుగా కొలువులో ఉన్నటువంటి విష్వక్సేనుని సదా విఘ్నాలను తప్పించడం కొరకు ఆశ్రయిస్తున్నాను)
ఈ ఏనుగు ముఖమాయన వినాయకుడేనా? అలా అయితే ఆయనను అంత చులకన చేసిన శ్లోకాన్ని ఆయన ప్రార్థన వెనుకనే భక్తిగా ఎందుకు పఠిస్తున్నారు? ఒకవేళ విఘ్ననాశకుడైన విష్వక్సేనుని కొలువులో ఉన్న ద్విరద వక్త్రుడు విఘ్నాలను తొలగించే పనిని ఇండిపెండెంట్ పోర్టుఫోలియోగా తీసుకొన్నాడా?
రైలు అమ్మాయి గురించి కె.కె. రామయ్య అభిప్రాయం:
09/03/2017 9:50 pm
అవినేని భాస్కర్ గారూ! వన్ మోర్ ప్లీస్ (ఇన్నుం ఒన్ను, ధయవు సెయ్దు)
Avineni Bhaskar garu “One more, please” ( innum onnu, dhayavu seydu )
స్త్రీల పాటలలో షట్పదులు గురించి మోహన అభిప్రాయం:
09/03/2017 3:50 pm
రామదాసు కీర్తన “రామచంద్రాయ జనక రాజ జామనోహరాయ …” అన్నది కూడ భోగ షట్పది మూసలోనిదే – https://groups.yahoo.com/neo/groups/racchabanda/conversations/messages/28967 విధేయుడు – మోహన
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి nagamurali అభిప్రాయం:
09/03/2017 3:53 am
చంద్రునిలోని మచ్చ రంగు అంటే కుదుర్తుంది.
కఠోరతారాధిప లాఞ్ఛనచ్ఛవిః (మాఘం 1:20).
(నా వ్యాఖ్యలు కేవలం సరదాకోసమే.)
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి చక్రవర్తి అభిప్రాయం:
09/03/2017 12:07 am
అవును మీరు ప్రస్తావించిన వివరం ప్రకారం అక్కడ ఉదహరించిన .. ఇక్కడ మీరు ప్రస్తావింనంట్లు ఋగ్వేద సంహిత యొక్క ద్వితీయ మండలం లోని 23వ సూక్తములో శ్లోకం ప్రకారం అది ఆ సూక్తానికి అధిదేవత ఐన బృహస్పతి/బ్రహ్మణస్పతి ని ఉద్దేశ్యించి చేసినదే. అలాగున మిగిలిన ఉదాహరణలు కూడానూ .. అంతే కాకుండా, ఈ శ్లోకాన్ని కాంటెక్శ్చువల్ ( contextual ) పరంగా ఆలోచించుకుని, ఏ పరిస్థితిలో గణపతిని ఉదహరిస్తామో అది అక్కడ అన్వయించుకుంటే, విఘ్ననాయకుని పూజించేటప్పుడు ఆ లంబోదరుడే ఇక్కడ ప్రాధాన్యం అవుతారు.. అలాగే, వేదాన్ని అధ్యయనం చెసేటప్పుడు ఆదిగా, ఈ శ్లోకాన్ని పఠించడం కూడా ఓ ఆనవాయితి.. అందువల్ల, మీరు కించిత్ సాహసం చేసి, మీ శ్రీమతిని (మీకు తెలిసిన వివరాల ద్వారా) డామినేట్ చేసారేమో అని నా అభిప్రాయం.
గణపతి: అంతు చిక్కని వింత దేవుడు-1 గురించి వురుపుటూరి శ్రీనివాస్ అభిప్రాయం:
09/02/2017 10:07 pm
బాగా గుర్తుకుచేసారు. పొద్దున్నే ఆ పాట మనసులో, వంటింట్లో మా ఆవిడ గొంతులో పలుకుతూ ఉంటే హాయిగా ఉన్నది.
త్యాగరాజవైభవం బ్లాగ్స్పాట్ నుంచి:
1 – candara vadanuni – canduru varNuni. The hue of the Lord is blue-black. SrI tyAgarAja has, nowhere, mentioned the hue of the Lord is white i.e. the hue of moon. He uses the word ‘canduru bOlu mukhamu’ in the kRiti ‘ennaDu jUtunO’ – rAga kalAvati. Therefore, while ‘canduru’ may be correct, ‘varNuni’ seems to be incorrect.