నృసింహరూపంలో తనను దర్శించిన స్త్రీ-పురుష-అసుర-దేవతల సమూహాలకు, పాతాళలోకానికి సంభ్రమం కలిగించినవాడు, వజ్రాయుధసమానమైన తన చేతి గోళ్ళ వరుసతో హిరణ్యకశిపుడి వక్షాన్ని బద్దలుచేసినవాడు, దేవతల శత్రువులైన దానవుల బలాన్ని అణచినవాడూ అయిన లక్ష్మీధరుడు మీకు ఐశ్వర్యములను కలిగించుగాక!

గౌరవనీయులైన మీకు విన్నవించుకుంటున్నాను… (వెనక్కి తిరిగి) అరె! నేను విన్నపం చేసుకుంటుండగా, ఏదో శబ్దం వినబడుతున్నదే? సరే, చూస్తాను.

తెలిసింది –-

భయానకమైన యుద్ధం ఆసన్నమవుతుండగా, దుర్యోధనుడి ఆజ్ఞచేత, తడబడుతూ ఉన్న సేవకుడు చేతులు జోడిస్తూ కర్ణుడికి మనవి చేసుకుంటున్నాడు.

ఓయీ! విన్నవించు. అంగరాజ్యాధిపతి అయిన కర్ణమహారాజుకు విన్నవించు, యుద్ధకాలం వచ్చేసిందని.

ఏనుగులను, గుఱ్ఱాలను, రథాలను అధిరోహించి, ప్రసన్నులై అర్జునుడి ధ్వజం ముందర ఉన్న రాజసింహులు సింహనాదాన్ని చేస్తున్నారు. కన్నెత్తి తేరిపార చూసేందుకైనా వీలుకాని వీరుడు, గజచిహ్నితమైన పతాకం గలవాడూ అయిన దుర్యోధనుడు, శత్రువుల నినాదాల కారణాన త్వరపడుతూ యుద్ధానికని బయలుదేరాడు.

(వెనక్కి తిరిగి చూసి) అరె! ఇదిగో అంగరాజు, యుద్ధవేషాన్ని ధరించి శల్యరాజుతో సహా తన భవనంనుంచి ఇటే వస్తున్నాడు! ఇదేమి, సమరోత్సాహం కలవారిలో ప్రముఖుడు, ఇతఃపూర్వమే తన పరాక్రమాన్ని లోకానికి చూపించినవాడు అయిన ఇతడికి ఎప్పుడూ లేని ఈ విషాదము? ఇతడు –-

అతిభయంకరమైన పరాక్రమంతో వెలిగేవాడు, యోధాగ్రణి… ఇప్పుడీ బుద్ధిమంతుడు దుఃఖిస్తున్నాడు. మబ్బుల దొంతరచేత తన కిరణాలు అడ్డగించబడిన సూర్యుడిలా ఉన్నాడు కర్ణుడు.
ఇంక నేను దారి తొలగుతాను. (వెళ్ళిపోతాడు)

నా బాణాల దారిలో లక్ష్యాలై నిలిచిన రాజులు ప్రాణాలతో మిగిలి ఉంటారా? శత్రుసేనకు అగ్రభాగాన నిలిచిన అర్జునుడు నాకు కనబడితే, కౌరవులకు ప్రియం చేకూరుస్తాను.

శల్యరాజా! అర్జునుడున్నచోటికే నా రథాన్ని నడిపించు.

అలాగే! (రథాన్ని తోలుతాడు)

అయ్యో!

పరస్పరం దేహాలను ఖండించుకొన్న యోధులతో, అశ్వాలతో, ఏనుగులతో, రథాలతో నిండే మహాయుద్ధాలలో క్రుద్ధుడైన యముడివలె విక్రమించే నాకు సైతం ఈ యుద్ధసమయంలో హృదయవైక్లబ్యం కలుగుతుంది.

కష్టంగా ఉన్నది.

పూర్వం కుంతికి పుట్టాను. రాధేయుడిగా పేరుపొందాను. యుధిష్ఠిరాదులైన ఆ పాండవులు నాకన్నా చిన్నవాళ్ళు.

చాలాకాలంగా ఎదురుచూస్తున్న శుభసమయం – సుదినం – ఎట్టకేలకు సంప్రాప్తించింది. కానీ అమ్మ మాట కారణంగా నా అస్త్రవిద్య అడ్డగించబడి, వ్యర్థమవుతున్నది.

ఓ శల్యరాజా! నా అస్త్రవిద్యాభ్యాసవృత్తాంతాన్ని వినిపిస్తాను.

ఆ వృత్తాంతాన్ని వినాలని నాకూ కుతూహలంగా ఉన్నది.

పూర్వం నేను జమదగ్ని కుమారుడైన పరశురాముడివద్దకు వెళ్ళాను.

ఆ తరువాత?

ఆ తరువాత…

మెరుపు తీగలవంటి ఎర్రని జడలను ఎత్తుగా కొప్పు కట్టుకున్నవాడు, ఉదయకాంతుల వలయాన్ని కలిగినవాడు, గండ్రగొడ్డలిని ధరించినవాడు, క్షత్రియుల పాలిట యముడు, మునిశ్రేష్ఠుడు, భృగువంశానికి పతాకంవంటివాడు అయిన పరశురాముడివద్దకు వెళ్ళి నమస్కరించి మాట్లాడకుండా నిలబడ్డాను.

అప్పుడు?

అప్పుడు ఆయన నన్ను ఆశీర్వదించాడు. ఎవరు నీవు, ఎందుకు ఇక్కడికి వచ్చావు అని అడిగాడు.

అనంతరం?

అనంతరం, “భగవన్, అన్ని అస్త్రాలను నేర్చుకోవాలని నా కోరిక,” అన్నాను.

ఆ తరువాత?

ఆ తరువాత, ఆ పూజ్యుడు, “బ్రాహ్మణులకే కాని క్షత్రియులకు ఉపదేశించను,” అన్నాడు.

ఆయనకు క్షత్రియవంశీయులతో పూర్వశత్రుత్వం ఉన్నది కదా. అటు పిమ్మట?

అటు పిమ్మట, నేను క్షత్రియుడను కానని చెప్పి అస్త్రోపదేశాన్ని స్వీకరించడం ప్రారంభించాను.

ఆ తరువాత ఏమయ్యింది?

కొంతకాలం గడిచింది. ఒకసారి పళ్ళను, కందమూలాలను, దర్భలను, పూవులను సేకరించేందుకు వెళుతున్న గురువుగారి వెంట వెళ్ళాను.

అప్పుడు?

అడవిలో తిరుగుతూ శ్రమకు లోనైన గురువుగారు నా ఒడిలో నిద్రలోకి జారుకున్నారు.

అప్పుడు?

అప్పుడు…

నా దురదృష్టం కొద్దీ వజ్రముఖం అనే పురుగు నా రెండు తొడలనూ కుట్టింది. గురువుగారి నిద్రకు భంగం కలుగుతుందనే భయంతో బిగబట్టి ఆ నొప్పిని ఓర్చుకున్నాను. నా గాయంనుంచి స్రవిస్తున్న రక్తం కారణంగా ఆయన మేల్కొని, ఏం జరిగిందో తెలుసుకొని కోపంతో మండిపడుతూ “అవసరమైనప్పుడు నీ అస్త్రాలు నిష్ప్రయోజనమగు గాక!” అని శపించారు.

అయ్యో, ఆ పూజ్యుడు ఎంతటి కష్టాన్ని కలిగించాడు!

ఈ అస్త్రాల సంగతి పరీక్షిద్దాము. (అలా చేసి) ఈ అస్త్రాలు శక్తిహీనమైనట్లున్నాయి. పైగా…

దైన్యంతో కన్నులు మూతపడుతున్న ఈ గుఱ్ఱాలు స్వాధీనం తప్పి మాటిమాటికీ జారి పడుతున్నాయి. ఏడాకుల అరటి చెట్టు వాసన ఉండే మదాన్ని స్రవిస్తున్న ఏనుగులు యుద్ధవైముఖ్యాన్ని సూచిస్తున్నాయా అన్నట్లు ఉన్నాయి.

శంఖాలు, దుందుభులు శబ్దం చేయడం లేదు.

అయ్యో! ఎంత కష్టం!

శల్యరాజా! చాలు ఈ విషాదం!

మరణిస్తే స్వర్గం లభిస్తుంది. గెలిస్తే కీర్తి! ఈ లోకంలో ఆ రెండూ గౌరవించబడేవే. యుద్ధంలో నిష్ఫలత్వం అనేది ఉండదు.

అంతే కాక –

యుద్ధంనుంచి తిరిగి వస్తాయన్న ఆశ లేకపోయినప్పటికీ ఈ గుఱ్ఱాలు వేగంలో గరుత్మంతుడికి సమానమైనవి. శ్రీమంతమైన కాంభోజజాతికి చెందినవి. నిజానికి, వీటిని రక్షించాల్సిన బాధ్యత నాది. అయినప్పటికీ, ఈ అశ్వాలు నన్ను కాపాడుగాక.

గోవులకు బ్రాహ్మణులకు శుభమగుగాక. పతివ్రతలకు శుభమగుగాక. యుద్ధాలలో వెనుతిరగని యోధులకు శుభమగుగాక. సమయం ఆసన్నమైన నాకు శుభమగుగాక! అయ్యా, ప్రసన్నుడనయ్యాను.

దుస్సహమైన పాండవసేనలలో జొచ్చి, గుణగణసంపన్నుడని ఖ్యాతిగాంచిన ధర్మరాజును బంధించి నా శ్రేష్ఠమైన బాణాల వేగంతో అర్జునుడిని నేలకూల్చి – సింహం చనిపోయాక అడవి ప్రవేశయోగ్యం అయినట్లు – ఈ సమరభూమిని ప్రవేశయోగ్యంగా మారుస్తాను.

శల్యరాజా! ఇంక రథాన్ని అధిరోహిద్దాము.

మంచిది.

శల్యరాజా! ఆ అర్జునుడుండే చోటుకే నా రథాన్ని నడిపించు.

(విని) ఏమి శక్తిమంతమైన శబ్దము!

ఈ శ్రీమంతుడు శ్రేష్ఠుడైన బ్రాహ్మణమాత్రుడు కాదు. ధీరగంభీరమైన ఇతడి మాటను విన్నంతనే నా ఈ అశ్వాలు, అకస్మాత్తుగా, చెవులను రిక్కించి, అందమైన కన్నులను మోడ్చి, మెడలను వంచి, తమ దేహాలపై అదుపును కోల్పోయి నిలుచుండిపోయాయి.

ఆ విప్రుణ్ణి రమ్మనండి. కాదు, కాదు నేనే ఆహ్వానిస్తాను. స్వామీ, ఇటు, ఇటు.

ఓ మేఘాల్లారా! సూర్యుడితోబాటు వెనుతిరిగి వెళ్ళండి మీరూ. (కర్ణుడిని సమీపించి) ఓ కర్ణా! మహత్తరమైన భిక్షను యాచిస్తున్నాను.

చాలా సంతోషం, స్వామీ!

రాజేంద్రుల కిరీటాలలోని మణుల కాంతిచే ఎరుపెక్కిన పాదాలు కలవాడను, విప్రేంద్రులైన మీ పాదధూళిని శిరస్సున దాల్చి, ఈనాడు, ఈ లోకంలోని ధన్యుల సమూహంలో చేరిన వాడను అయిన నేను – కర్ణుడను – మీకు నమస్కరిస్తున్నాను.

(తనలో) ఏమని చెప్పనిప్పుడు? “చిరంజీవ” అని అంటే, దీర్ఘాయుష్మంతుడవుతాడు. అనకపోతే, నన్ను మూర్ఖుడిగా లెక్కగట్టి పరాభవిస్తాడు. కనుక, ఆ రెండూ కాక ఏం చెప్పాలి? ఆఁ, తెలిసింది.

(ప్రకాశంగా) ఓ కర్ణా! సూర్యుడివలె, చంద్రుడివలె, హిమవంతుడివలె, సాగరమువలె – స్థిరంగా – ఉండుగాక నీ కీర్తి!

స్వామీ, ‘దీర్ఘాయువు క’మ్మని అనలేదేమి? పోనీలే, ఇదే బాగున్నది. ఎందుకంటే –

మనుష్యుడు ప్రయత్నపూర్వకంగా ధర్మాన్ని సాధించుకోవాలి. రాచరికపు సంపదలు పాము నాలుకవలె చంచలమైనవి. అందుకే ప్రజాపాలనలో మాత్రమే తన బుద్ధిని మగ్నం చేస్తే, దేహం నశించాక కూడా గుణాలు నిలిచి ఉంటాయి.

స్వామీ, మీకేమి కావాలి? ఏమి ఇవ్వను?

మహత్తరమైన భిక్షను అర్థిస్తున్నాను.

మహత్తరమైన భిక్షను ఇస్తాను. నా వైభవం గురించి వినండి.

ద్విజోత్తమా! మంచి గుణాలతో, అమృతసమంగా ఉండే క్షీరధారలను వర్షించేవి, కాంతిమంతమైనవి, సంతృప్తి చెందిన దూడలచే అనుసరించబడేవి, వయస్సులో ఉన్నవి, అర్థిజనం ఎక్కువగా కోరుకునేవి, పవిత్రమైనవి, కొమ్ములకు బంగారం తాపడం చేయబడ్డవీ అయిన వేయి ఆవులను ఇస్తాను.

వేయి ఆవులా? ముహూర్తకాలం పాలు తాగుతాను. వద్దు కర్ణా, నాకు వద్దు.

వద్దా మీకు? ఇదీ వినండి –

సూర్యుడి గుఱ్ఱాలకు సమానమైనవి, రాజులకు ఐశ్వర్యాన్ని సాధించిపెట్టేవి, రాజులందరూ మెచ్చుకునేవి, కాంబోజదేశంలో జన్మించినందున గౌరవానికి అర్హమైనవి, మంచి గుణాలు కలిగినవి, వాయువేగం కలిగినవి, యుద్ధానుభవాన్ని గడించినవీ అయిన గుఱ్ఱాలను వేలకొలదిగా వెంటనే మీకు ఇస్తాను.

గుఱ్ఱాలనా? ముహూర్తకాలం వాటిని ఆరోహించగలను. వద్దు కర్ణా, నాకు వద్దు.

వద్దా మీకు? మరొకటీ వినండి.

మదజలం నదుల్లా పారే చెక్కిళ్ళతో ఉన్నవి, తుమ్మెదలచే చుట్టుముట్టబడి ఉన్నవి, ఉన్నతపర్వతసమూహాలను పోలి ఉన్నవి, తెల్లని గోళ్ళు, దంతాలూ ఉన్నవి, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించేవీ అయిన ఈ ఏనుగుల మందను ఇస్తాను.

ఏనుగులా? ముహూర్తకాలం ఆరోహిస్తాను. వద్దు కర్ణా! నాకు వద్దు.

వద్దా మీకు? ఇంకో మాట – అపరిమితమైన బంగారాన్ని ఇస్తాను.

తీసుకొని వెళతాను. (కొంచెం దూరం వెళ్ళి) వద్దు కర్ణా! వద్దు.

అయితే, ఈ భూమిని గెలిచి ఇస్తాను.

భూమితో ఏం చేసుకుంటాను?

అయితే, అగ్నిష్టోమయజ్ఞఫలాన్ని ఇస్తాను.

అగ్నిష్టోమయజ్ఞఫలంతో ఏం పని?

అయితే, నా శిరస్సునిస్తాను.

అరరే!

భయపడవద్దు, భయపడవద్దు. మీరు ప్రసన్నులు కండి. ఇంకో మాట –

మీకు ఇష్టమైతే, నా అవయవాలతోబాటు పుట్టినది, నా దేహానికి రక్ష, దేవాసురులైనా మహాస్త్రాలతో సైతం భేదించలేనిది అయిన ఈ కవచం, కుండలాలతో సహా ఇచ్చేందుకు అర్హమైనది.

(సంతోషంగా) ఇవ్వు, ఇవ్వు.

(తనలో) ఇదీ ఇతడి కోరిక। ఆ జిత్తులమారి కృష్ణుడి పన్నాగమై ఉంటుందా ఇది? అవనీ. ఇప్పుడు విచారించడం నిస్సంశయంగా సిగ్గుచేటు. (పైకి) తీసుకోండి.

స్వీకరించండి.

అంగరాజా! ఇవ్వవద్దు, ఇవ్వవద్దు.

శల్యరాజా! అడ్డుకోవద్దు. చూడండి –

కాలం గడిచే కొద్దీ నేర్చుకున్న విద్య నశించిపోతుంది. బలంగా వేళ్ళూని ఉన్న వృక్షాలూ పడిపోతాయి. చెరువుల్లో చేరిన నీరూ ఇంకిపోతుంది. దేవతలకు ఇచ్చిన ఆహుతి, అర్థులకిచ్చిన దానము శాశ్వతంగా ఉండిపోతాయి.

ఇదిగో, స్వీకరించండి (ఒలిచి ఇస్తాడు)

(తీసుకొని, తనలో) హమ్మయ్య! స్వీకరించాను వీటిని. పూర్వం, దేవతలందరూ అర్జునుడి విజయం కోసం చేసి తీరవలసినదని నిశ్చయించిన పనినే చేసానిప్పుడు. ఇక నేను ఐరావతాన్ని అధిరోహించి అర్జునకర్ణుల ద్వంద్వయుద్ధాన్ని చూస్తాను. (వెళ్ళిపోతాడు)

ఓ అంగరాజా! మోసపోయారు మీరు.

ఎవరిచేత?

ఇంద్రుడిచేత.

కాదు. ఇంద్రుడు కదా నాచేత మోసపోయాడు. ఎలాగంటే –

బ్రాహ్మణులచేత అనేక యజ్ఞాహుతులనందుకొని తృప్తినందుకున్నవాడు, కిరీటాన్ని ధరించినవాడు, దానవసమూహాలను సంహరించినవాడు, ఐరావతాన్ని చరిచి చరిచి చేతివేళ్ళు రాటుతేలినవాడు అయిన ఇంద్రుడి ప్రయోజనం నాచేత నెరవేర్చబడింది.

ఓ కర్ణా! కవచకుండలాలను స్వీకరించడంవల్ల కలిగిన పశ్చాత్తాపంతో ఇంద్రుడు నిన్ను అనుగ్రహించాడు. పాండవులలో ఒకడిని చంపడంలో వమ్ము కాని విమల అస్త్రాన్ని – విమల అనే పేరుగల ఈ శక్తిని – స్వీకరించు.

ఛీ! దానానికి బదులుగా ప్రతిదానాన్ని స్వీకరించను.

బ్రాహ్మణుడి మాట మేరకు స్వీకరించవచ్చు.

బ్రాహ్మణుడి మాటా? ఇంతకు ముందెప్పుడూ జవదాటలేదు. ఎప్పుడు లభిస్తుంది?

నీవు ఎప్పుడు తలచుకుంటే అప్పుడే లభిస్తుంది.

మంచిది. ధన్యుడను. తిరిగివెళ్ళండి మీరు.

మంచిది. (వెళ్ళిపోతాడు.)

శల్యరాజా! ఇంక రథాన్ని ఎక్కుదాము.

అలాగే.

అరే! ఏదో చప్పుడు వినిపిస్తున్నది. ఏమిటది?

ప్రళయకాలసముద్రఘోషకు సమానమైన శంఖధ్వని – కృష్ణుడిదో, అర్జునుడిదో అయి ఉండాలి. యుధిష్ఠిరుడి పరాజయానికి కోపించి అర్జునుడు ఈనాడు తన చేవ మేరకు యుద్ధం చేయనున్నాడు.

శల్యరాజా! ఆ అర్జునుడున్నచోటికే నా రథాన్ని తీసుకెళ్ళు.

అలాగే.

అంతటా సంపదలు కలుగుగాక. ఎల్లవేళలా ఆపదలు నశించుగాక. రాజగుణాలను కలిగిన రాజు ఈ భూమినంతటినీ, మనలను పాలించుగాక!