లలిత పుస్తకాల్లో గుర్తుపెట్టే చీట్లు ఉండవు.
పాత బస్ టికెట్, దుకాణం బిల్లు, సమావేశం పాస్—చేతికి ఏది దొరికితే అది పేజీల మధ్య పెట్టేస్తుంది. ఒకసారి ఒక నవలలో నందిని ఐదో తరగతి ప్రోగ్రెస్ రిపోర్ట్ బయటపడింది.
“నా మార్కులు ఇందులో ఎందుకున్నాయి?”
లలిత కళ్లద్దాల అంచు మీదుగా చూసింది.
“అప్పట్లో దేనికీ పనికిరాలేదు. కనీసం పేజీ గుర్తుగానైనా పనికొచ్చాయి.”
నందిని రెండు రోజులు మాట్లాడలేదు. మూడో రోజు అదే జోక్ తన స్నేహితులకు చెప్పి, తనే పగలబడి నవ్వింది.
అమ్మతో తన బంధం చాలావరకు అలాంటిదే. జరిగినప్పుడు కాల్చేసిన విషయాల్లో కొన్ని, సంవత్సరాలు గడిచాక నవ్వొస్తాయి. కొన్నింటికి మాత్రం ఎంత కాలం ఇచ్చినా నవ్వు రాదు.
ఇరవై తొమ్మిదేళ్ల నందిని మాస్టర్స్ కోసం అమెరికా వెళ్లాక, మనుషుల గురించి తనకున్న నిర్వచనాలు ఒక్కొక్కటిగా మారిపోయాయి. రోజూ అమ్మానాన్నలకు ఫోన్ చేసేవాళ్లు, నెలకోసారి మాట్లాడినా దగ్గరగానే ఉన్నామనుకునేవాళ్లు, విడిపోయిన తల్లిదండ్రులతో వేర్వేరుగా పండగ చేసుకునేవాళ్లు, ఒకే ఇంట్లో ఉంటూ మాట్లాడుకోని దంపతులు—అందరూ పరిచయమయ్యారు.
కొంతకాలానికి “మామూలు కుటుంబం” అనే మాటే విచిత్రంగా తోచింది. ప్రతి ఇంటికీ దాని సొంత ‘మామూలు’ ఉంటుంది; బయటివాళ్లకు వింతగా కనిపించేది, లోపలివాళ్లకు గాలిలా కనిపించకుండా పోతుంది.
మాస్టర్స్ పూర్తయ్యాక ఉద్యోగం కోసం ప్రయత్నిస్తూనే, కొన్ని నెలల గడిపేందుకు ఆమె హైదరాబాద్ వచ్చింది.
లలితకి యాభై రెండేళ్లు. ఆంగ్ల సాహిత్యంలో మాస్టర్స్ చేసి, చాలా సంవత్సరాలు కళాశాలలో సాహిత్యం బోధించింది. పుస్తకాలు ఆమెకు సరదా కాదు, వ్యక్తిత్వంలో భాగం. నచ్చని నవలనూ చివరి పేజీ వరకు చదివి, ఎందుకు నచ్చలేదో అరగంట చెబుతుంది.
ఒకసారి ఒక నవలలోని మహిళ తన భర్తను వదిలేయడం సరైనదా కాదా అని భోజనం మొత్తం వాదించింది.
“అమ్మా, ఆమె అసలు లేదు,” అంది పెద్ద కూతురు దీప్తి.
“అందుకే మీ ఇద్దరికన్నా ఆసక్తికరంగా ఉంది.”
నందిని నవ్వింది. “నువ్వు ఇరవైల్లో ప్రేమకథలు చదివేదానివా?”
“చదివేదాన్ని.”
“అందుకే నాన్నని పెళ్లి చేసుకున్నావా?”
“అంత చెత్త సాహిత్యం నేనెప్పుడూ చదవలేదు.”
ఇప్పుడు వాళ్ల నాన్న గురించి అలా నవ్వగలుగుతున్నారు. ఒకప్పుడు కాదు.
లలిత ఇరవై ఒక్కేళ్లకు ప్రేమించి పెళ్లి చేసుకుంది. ఇరవై మూడుకి దీప్తి, ఇరవై ఐదుకి నందిని.
ఆ పెళ్లి ఎందుకు నిలవలేదో చెప్పడానికి ముగ్గురి దగ్గర మూడు కథనాలు ఉన్నాయి. దీప్తికి గొడవలు గుర్తున్నాయి. నందినికి మూసిన తలుపులు. లలితకి, వాళ్లిద్దరికీ తెలియని ఇంకేదో గుర్తుండి ఉండొచ్చు. మూడూ నిజాలే; ఏదీ పూర్తి నిజం కాదు. జ్ఞాపకం ఫోటోలాగా నిలిచిపోదని, గుర్తు చేసుకునే మనిషితోపాటు అది కూడా మారుతుందని నందినికి తర్వాత అర్థమైంది.
చిన్నప్పుడు తనకి ఒక విలన్ కావాలనిపించేది. పెద్దయ్యాక అది మరీ సులభమైన సమాధానంలా తోచింది. ఇద్దరు మనుషులు ఒకప్పుడు నిజంగానే ప్రేమించుకుని, తర్వాత ఒకరికొకరు సరిపోకపోవచ్చు. అంతమాత్రాన వాళ్లు చేసిన తప్పులు చెరిగిపోవు. అర్థం చేసుకోవడం, క్షమించడం ఒకటే కాదు.
దీప్తి నందినికన్నా రెండేళ్లు పెద్దది. ఇప్పుడు రెండేళ్లు ఏమీ కాదు. కానీ చిన్నప్పుడు, అమ్మానాన్నలు గొడవపడుతున్నప్పుడు చెల్లిని చేయి పట్టుకుని ఇంకో గదిలోకి తీసుకెళ్లేంత పెద్దది. ఇప్పుడు దీప్తికి మంచి ఉద్యోగ జీవితం ఉంది, ఈమధ్యే పెళ్లయింది, అదే నగరంలో ఉంటుంది.
ఒక ఆదివారం ఆమె ఇంటికి వచ్చింది. లలిత లేదు.
“అమ్మ ఏది?”
“తెలీదు.”
“ఎప్పుడు వెళ్లింది?”
“తెలీదు.”
“మరి నీకేం తెలుసు?”
“Wi-Fi పాస్వర్డ్.”
దీప్తి ఫోన్ తీసుకుంది.
“ఫోన్ చేస్తున్నావా?”
“అవును.”
“ఎందుకు?”
“ఊరికే.”
“ఊరికే ఎవరైనా ఫోన్ చేస్తారా?”
“అమెరికా వెళ్లి చాలా స్వతంత్రంగా ఆలోచించడం మొదలుపెట్టావు.”
“నువ్వు పెళ్లయ్యాక కూడా పక్కా ఇండియన్ డాటర్వే.”
“థాంక్స్.”
“అది పొగడ్త కాదు.”
అప్పుడే తలుపు తెరుచుకుంది. లలిత చేతిలో రెండు పుస్తకాలతో లోపలికి వచ్చింది.
“ఎక్కడికి వెళ్లావు?”
“వచ్చిన వెంటనే హాజరు తీసుకుంటున్నారా?”
“ఊరికే.”
“బుక్ క్లబ్.”
ఇద్దరూ ఒకేసారి ఆమె వైపు చూశారు.
“నీకు బుక్ క్లబ్ ఉందా?”
“మీకు తెలియని పనులు నేను చేయకూడదా?”
లలిత నవ్వుతూనే అంది. వాళ్లూ నవ్వారు. కానీ ఆ మాట నందిని దగ్గర ఉండిపోయింది.
ఆమె తెచ్చిన పుస్తకం మొదటి పేజీ మీద ఇలా ఉంది:
*లలితకు — విక్రమ్*
“విక్రమ్ ఎవరు?”
“స్నేహితుడు.”
దీప్తి కనుబొమ్మ పైకి లేచింది.
“స్నేహితుడా?”
లలిత వెంటనే గమనించింది. “ఆ పదానికి అర్థం మారిందా?”
“నేనేం అనలేదు.”
“నీ కనుబొమ్మ అంది.”
నందిని నవ్వింది. “నేను అంత పాత ఆలోచనలతో ఉండను అమ్మా.”
“అది ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాల్సి వస్తే సందేహమే.”
విక్రమ్ లలితతో విశ్వవిద్యాలయంలో చదివాడట. దాదాపు ముప్పై ఏళ్ల తర్వాత ఒక సాహిత్య కార్యక్రమంలో మళ్లీ కలిశారు.
ఆ రాత్రి దీప్తి నందిని గదిలోకి వచ్చింది.
దీప్తి అడిగింది, “నీకు వింతగా అనిపించట్లేదా?”
“కొంచెం.”
“హమ్మయ్య.”
“ఎందుకు?”
“నువ్వూ మనిషివేనని తెలిసింది.”
ఇద్దరూ నవ్వారు. కానీ తన స్పందన మీద నందినికే ఆశ్చర్యమేసింది. అమెరికాలో యాభై ఏళ్ల తర్వాత ప్రేమలు, రెండో పెళ్లిళ్లు, ఒంటరిగా ఉండిపోవడం—ఇవేవీ తనకి అసాధారణంగా అనిపించవు. కానీ ఆలోచనల్లో ఉన్న యాభై రెండేళ్ల మహిళకి ముఖం ఉండదు. ఇక్కడ ఉంది. అది తన అమ్మ ముఖం.
కొన్ని రోజుల తర్వాత విక్రమ్ ఇంటికి వచ్చాడు. మామూలు చొక్కా, కళ్లద్దాలు, నెరిసిన జుట్టు. నందిని ఊహించిన దానికంటే చాలా మామూలుగా ఉన్నాడు. సినిమాలే తన ఊహలను చెడగొట్టాయని అనుకుంది.
ఇద్దరూ ఒక నవల గురించి మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారు. పది నిమిషాల్లో వాదన.
“అతను పిరికివాడు కాదు,” అన్నాడు విక్రమ్.
“భావాల విషయంలో పిరికివాడు,” అంది లలిత.
“తేడా?”
“చాలా ఉంది.”
విక్రమ్ నవ్వాడు. లలిత నవ్వింది. ఆ నవ్వు నందినికి కొత్తగా అనిపించింది. లేదు, కొత్తది కాదు, తనకి తెలియనిది.
విక్రమ్కి తను పుట్టకముందే లలిత తెలుసు. ఆ ఆలోచన చిన్న అసూయని రేపింది. అమ్మ కాఫీ ఎలా తాగుతుందో తనకు తెలుసు. ఏ రచయితని ఇష్టపడదో తెలుసు. కోపం వస్తే ఎలా మాట్లాడుతుందో తెలుసు. కానీ ఇరవై ఏళ్ల లలిత ఎలా నవ్వేదో తెలియదు.
విక్రమ్ వెళ్లిపోయాక నందిని అడిగింది. “నీకు విక్రమ్ నచ్చుతున్నాడా?”
“అవును,” అంది లలిత.
“ప్రేమగానా?”
లలిత పుస్తకం మూసింది.
“ప్రతి బంధానికీ పేరు పెట్టకపోతే మీ తరానికి ప్రాబ్లమ్ వస్తుందా?”
“దాన్ని క్లారిటీ అంటారు.”
“కొన్నిసార్లు క్లారిటీ పేరుతో అవసరం లేని ప్రశ్నలు అడుగుతారు.”
“సరే.”
నందిని లేచింది. లలిత ఆశ్చర్యంగా చూసింది.
“అంతేనా?”
“హద్దు కదా?”
లలిత నవ్వింది. “కొంచెం నేర్చుకున్నావు.”
ఒక రాత్రి దీప్తి లలితకి ఫోన్ చేసింది. లలిత ఎత్తలేదు. దీప్తి వెంటనే మళ్లీ చేసింది.
“రెండోసారి ఎందుకు?” నందిని అడిగింది.
“తెలీదు.”
“అలవాటా?”
దీప్తి కాసేపు ఆగింది. “చిన్నప్పుడు అమ్మ ఫోన్ ఎత్తకపోతే ఏదో జరిగిందేమో అనిపించేది.”
“ఇప్పటికీ?”
“శరీరానికి సంవత్సరాలు లెక్కపెట్టడం రాదేమో.”
ఆ మాట నందినికి గుర్తుండిపోయింది. అమెరికాలో తను స్వతంత్రంగా ఉంటుంది. నిర్ణయాలు తీసుకుంటుంది, సమస్యలు తనే చూసుకుంటుంది. ఇంట్లో మాత్రం లలిత ఒక ప్రత్యేకమైన స్వరంతో ‘నందినీ’ అని పిలిస్తే, క్షణాల్లో పదిహేడేళ్ల అమ్మాయిగా మారిపోతుంది. ఒక దేశం దాటితే మనిషి మారిపోవచ్చు. ఒక గది దాటితే మళ్లీ పాత మనిషి అయిపోవచ్చు.
మరో రాత్రి అక్కాచెల్లెళ్లు మాట్లాడుకుంటుండగా నందిని అడిగింది.
“నీ భర్తకి తెలిసిన నువ్వూ, నాకు తెలిసిన నువ్వూ ఒకే మనిషివని అనుకుంటున్నావా?”
“రాత్రి పదకొండింటికి సాధారణ ప్రశ్నలు అడగవా?”
“సమాధానం చెప్పు.”
“కాదు.”
“అయితే నిజమైన నువ్వు ఏది?”
“రెండూ.”
“చాలా సౌకర్యమైన సమాధానం.”
దీప్తి నవ్వింది. “ఎక్కడో ఒక అసలు రూపం ఉంటుందని ఎందుకనుకోవాలి? నీతో ఒకలా ఉంటాను. అమ్మతో ఒకలా. పనిలో ఇంకోలా. అన్నీ నేనే.”
“కుటుంబానికి మన గురించి ఎక్కువ తెలుసంటారు కదా?”
దీప్తి కాసేపు ఆలోచించింది. “ఎక్కువ కాదు. పాతది ఎక్కువ తెలుసు.”
నందిని ఏమీ అనలేదు. *పాతది ఎక్కువ తెలుసు.* ఆ మాట తనకి నచ్చింది. కుటుంబానికి మన గతం ఎక్కువగా తెలుసు; మన వర్తమానం అంతా కాదు. అలాంటప్పుడు తనకి లలిత గురించి ఎంత తెలుసు?
కొన్ని రోజులకు చిన్న విషయానికే లలిత, నందిని గొడవపడ్డారు. నందిని బయటికి వెళ్లి ఆలస్యంగా వచ్చింది.
“ఒక్క మెసేజ్ పెట్టలేవా?”
“అమ్మా, నాకు ఇరవై తొమ్మిదేళ్లు.”
“ఇరవై తొమ్మిదేళ్లు అయితే ఫోన్ పనిచేయదా?”
“నేను ఎక్కడున్నానో ప్రతిసారీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు.”
లలిత స్వరం మారింది. నందినిలోనూ ఏదో వెంటనే మారిపోయింది.
“నీ ఆందోళనని అందరం మోసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.”
లలిత ముఖం గట్టిపడింది. “సరే,” అని వెళ్లిపోయింది.
ఐదు నిమిషాల తర్వాత నందినికి తన మాటలకంటే తన స్పందన మీదే చిరాకు వచ్చింది. ఇన్ని సంవత్సరాలు దూరంగా ఉన్నా, ఇన్ని సంభాషణలు జరిగినా, ఒక స్వరం చాలు. మనసుకన్నా శరీరానికే జ్ఞాపకం ఎక్కువేమో.
కొద్దిసేపటికి లలిత వచ్చింది. “కాఫీ?”
నందిని తలూపింది. లలిత వెనక్కి తిరుగుతుండగా అడిగింది.
“అమ్మా… నీకు ఎప్పుడైనా నువ్వు నీ అమ్మలా ప్రవర్తిస్తున్నావని అనిపించిందా?”
లలిత తిరిగి చూసింది. “అనిపించింది.”
“అప్పుడు?”
“కొన్నిసార్లు ఆపుకున్నాను.”
“కొన్నిసార్లు?”
“కొన్నిసార్లు ఆపుకునేలోపే జరిగిపోయింది.”
“మరి మారడం ఎలా?”
లలిత కాసేపు ఆలోచించింది. “ముందు చేస్తున్నామని తెలియాలనుకుంటా.”
తలుపు దగ్గర ఆగి అంది: “మన తల్లిదండ్రులనుంచి వచ్చిన ప్రతిదీ సమస్య కాదు నందినీ. సమస్య అయిన ప్రతిదీ మోసుకెళ్లాల్సిన అవసరం కూడా లేదు.”
కొన్ని రోజులకు నందినికి ఉద్యోగం వచ్చింది. లలితకి ఫోన్ చేసింది.
“జీతం ఎంత?”
“ముందు కంగ్రాట్స్ చెప్పు.”
“జీతం ఎంతో చెప్తే, ఎంత ఉత్సాహంగా చెప్పాలో నిర్ణయిస్తా.”
నందిని నవ్వుతూనే ఏడ్చింది.
“ఏడుస్తున్నావా?”
“లేదు.”
“నీకు అబద్ధం చెప్పడం రాదు.”
“నీకు వచ్చా?”
చిన్న మౌనం.
“అవసరమైనవి కొన్ని నేర్చుకున్నాను.”
ఒకప్పుడైతే నందిని వెంటనే అడిగేది—ఏవి? ఎందుకు? ఇప్పుడు అడగలేదు. మూసిన ప్రతి తలుపునీ తెరవడం సాన్నిహిత్యం కాదని కొంచెం అర్థమైంది.
నందిని అమెరికాకి తిరిగి వెళ్లడానికి ముందు రోజు ముగ్గురూ బాల్కనీలో కూర్చుని ఉండగా, మాటలు చిన్ననాటికి మళ్లాయి. దీప్తి ఒక పాత సంఘటన గురించి చెప్పింది.
“నేనలా అనలేదు,” అంది లలిత.
“అన్నావు.”
“నాకు గుర్తులేదు.”
దీప్తి ఆమె వైపు చూసింది. “నీకు గుర్తులేకపోతే జరగినట్టు కాదా?”
లలిత ఏదో చెప్పబోయి ఆగింది.
“అలా కాదు,” అంది చివరికి. కొద్దిసేపటి తర్వాత, “నాకు గుర్తులేకపోతే అది జరగలేదని కాదు.”
అంతే. క్షమాపణ లేదు. కౌగిలింత లేదు. కానీ ఆ వాక్యం నందినికి ఎన్నో పెద్ద క్షమాపణలకంటే వాస్తవంగా అనిపించింది.
కొంతసేపటికి నందిని అడిగింది. “అమ్మా… మమ్మల్ని కనకపోయి ఉంటే నువ్వు ఇంకా సంతోషంగా ఉండే దానివా?”
దీప్తి వెంటనే చెల్లి వైపు చూసింది. లలిత మాత్రం బయటికి చూస్తూ ఉండిపోయింది.
“తెలీదు.”
తాను ఊహించిన సమాధానమే అయినా నందినికి కొంచెం బాధేసింది. “తెలీదా?”
“ఎలా తెలుస్తుంది? ఒకేసారి రెండు జీవితాలు బతికి పోల్చలేం కదా.”
“అమ్మ కావడం గురించి ఎప్పుడైనా పశ్చాత్తాపపడ్డావా?”
లలిత ఆలోచించింది. “కొన్ని రోజులు.”
మౌనం.
“కొన్ని రోజులు నా ఉద్యోగం గురించి కూడా పశ్చాత్తాపపడ్డాను. కొన్ని రోజులు పెళ్లి గురించి. కొన్ని రోజులు మీ నాన్న గురించి.” కొంచెం ఆగి, “కొన్ని రోజులు నా జుట్టు కత్తిరించిన తీరు గురించి కూడా.”
దీప్తి నవ్వేసింది. “ఆ తీరుతో మేమందరమూ పశ్చాత్తాపపడ్డాం.”
ముగ్గురూ నవ్వారు. నవ్వు తగ్గాక లలిత అంది: “ఒక రోజు గురించి పశ్చాత్తాపపడటం, ఒక జీవితాన్ని గురించి పశ్చాత్తాపపడటం ఒకటి కాదు కదా.”
నందిని ఏమీ అనలేదు. ఆ సమాధానం పూర్తి కాకపోవడమే తనకి నచ్చింది.
మరుసటి రోజు పుస్తకాల అలమారలో ఒక పాత నవల తీస్తుంటే ఒక ఫోటో జారిపడింది.
లలిత. ఇరవై, ఇరవై ఒక్క ఏళ్లు ఉండొచ్చు. విశ్వవిద్యాలయ ఆవరణలో చేతిలో పుస్తకాలతో, కెమెరా వైపు కాకుండా పక్కన ఎవరో అన్న మాటకు నవ్వుతోంది.
నందిని చాలాసేపు చూసింది. ఆ అమ్మాయికి తన కూతుళ్లు తెలియరు. పెళ్లి ఎలా ఉంటుందో తెలియదు. ఏం కోల్పోతుందో, ఏం దొరుకుతుందో తెలియదు. ఆమె ఇంకా ఎవరికీ అమ్మ కాదు. కేవలం లలిత. లలిత కూడా ఎక్కడో ఒక ఇంట్లో కూతురిగానే మొదలైందని నందినికి అప్పుడే స్పష్టంగా అనిపించింది. తనకి తెలియని చిన్ననాటి భయాలు, అలవాట్లు ఆమెకూ ఉన్నాయి.
అయితే ఇందులో అసలు లలిత ఎవరు? ఫోటోలో ఉన్న అమ్మాయా? తన కూతుళ్లతో ఉన్న మహిళా? విక్రమ్తో నవ్వుతున్న వ్యక్తా?
బహుశా అందరూ.
“ఏం చూస్తున్నావు?”
లలిత వెనక నిలబడి ఉంది. నందిని ఫోటో ఇచ్చింది.
“నిన్ను.”
“అయ్యో.”
“అందంగా ఉన్నావు.”
“ఒకప్పుడు.”
“ఇప్పుడూ ఉన్నావు.”
“ఉద్యోగం వచ్చింది కదా. మాటల్ని మెత్తగా చెప్పడం నేర్చుకున్నావు.”
పుస్తకం మధ్యలో పాత బస్ టికెట్ ఉంది.
“దీన్ని పూర్తి చేశావా?”
“గుర్తులేదు.”
“ఇప్పుడు చెయ్యి.”
“నచ్చకపోతే?”
నందిని భుజాలు ఎగరేసింది. “వదిలెయ్.”
లలిత ఆమె వైపు చూసింది. “అది కూడా పర్వాలేదా?”
ఆ ప్రశ్న పుస్తకం గురించి మాత్రమే కాదనిపించింది నందినికి. కానీ అడగలేదు.
“అవును,” అంది. “పర్వాలేదు.”
రెండు నెలల తర్వాత ఒక ఆదివారం ఉదయం నందిని ఫోన్ వెలిగింది. లలితనుంచి ఫోటో. అదే పుస్తకం, చివరి పేజీ. పూర్తయింది.
“ఎలా ఉంది?” అని నందిని సమాధానం పంపింది.
కొద్దిసేపటికి: “ముగింపుకి అనవసరంగా పేరు ఎక్కువొచ్చింది.”
అప్పుడే ఫామిలీ గ్రూపులో దీప్తి మెసేజ్: “అమ్మ ఫోన్ ఎత్తట్లేదు. ఎక్కడుందో తెలుసా?”
లలిత సమాధానం: “బయట ఉన్నాను.”
“ఎక్కడ?”
కొద్దిసేపు మౌనం.
“అది కూడా చెప్పాలా?”
దీప్తి టైప్ చేస్తోందని కనిపించింది. ఆగింది. మళ్లీ మొదలైంది. చివరికి:
“సరే. బీ హాపీ.”
లలిత 👍 పెట్టింది.
నందిని ఫోన్ పక్కన పెట్టింది. అమ్మ ఎక్కడుందో తెలియదు. విక్రమ్తో కావచ్చు. బుక్ క్లబ్లో. ఒంటరిగా కాఫీ తాగుతూ. తెలుసుకోవాలని కొంచెం అనిపించింది. కానీ తెలుసుకుని తీరాల్సిందే అనిపించలేదు.
పక్కనున్న పుస్తకం తీసుకుంది. చదివిన పేజీ దగ్గర పెట్టడానికి ఏదైనా వెతికింది. బల్లమీద హైదరాబాద్నుంచి తిరుగు ప్రయాణపు బోర్డింగ్ పాస్ కనిపించింది. దాన్ని పేజీల మధ్య పెట్టింది.
పుస్తకం మూసిన తర్వాతే తను చేసిన పని గమనించింది. చిన్నగా నవ్వుకుంది.
తర్వాత పుస్తకం తెరిచి, ఆ గుర్తు పెట్టిన పేజీని దాటి చదవడం మొదలుపెట్టింది.