అద్భుతం…గుండె లోతుల్లో స్పృశిస్తూ…దాచుకున్న చిన్ననాటి స్మృతులను తోడి తీసేలా….ఆధునికతను వెనక్కినెట్టి మన జీవిత తొలినాళ్ళ తడబడు అడుగుల దారులతో పయనమయ్యేలా… జీవన స్మృతుల మాధుర్యాలను కమ్మిన చీకటి మబ్బులను పారద్రోలేలా… మీరు అద్వితీయంగా రాసిన కవిత మళ్ళీ కాలాన్ని వెనక్కినెట్టి. తాటికాయలచక్రాలతో గట్టు మీద పరుగులెత్తిస్తోంది. గుళ్ళొ రాములవారి పాట…చెరువు గట్టున కడవల శబ్దాలు…ఎడ్లబండ్ల గలగలలు…భానుమతి రామారవు సినిమా పోస్టర్లు…టెలిగ్రాం తెచ్చిన పోస్టుమాన్ బాబాయి…చొప్పబెండ్లతో కళ్ళద్దాలతో… షావుకారు దగ్గర కొన్న పిప్పరమెంటు చప్పరిస్తూ.. స్కూల్ మాస్టారు ఎదురైతే సందులో దాక్కున్న వైనం… అమ్మ స్వయంగా కలిపి పెట్టె పెరుగన్నం…వెన్నెల రాత్రులు…బుర్రకథలు…రెడియోలో ఘంటసాల పాటలు… ఒక్కసారే ఉప్పెనలా పెనవేస్తున్న జ్ఞాపకాలు… మీ కవిత యొక్క ఉద్దేశ్యాన్ని నేను సరిగా అర్థం చేసుకోలెకపోతె మన్నించగలరు… నా వరకు…ఏదో అస్పష్టమైన…భావోద్రేకం మాత్రం కలిగింది…దాని ఫలితమే ఈ నా స్పందన… ఏది ఏమైనా…మీ కవితలు చాలా బాగున్నాయి…
కవి ఇలా అన్నాడు, “కవిత చెబుతున్నదిదీ అని వ్యక్తి నుండి Vcs చూడక్కర్లేదు, ఒక అనుభూతి చట్రం నుండి విడివడి మరొకదానిలోకి ప్రవేశించవలసిన కష్టం లేదు. బ్రతుకంతా ఒక్క మాట కోసమే పరితపించే మనిషి, ఏ ఏటికాయేడు తనను తానెట్లా నిలబెట్టుకుంటూ వచ్చిందో పుట వెనుక పుట తిప్పుతూ తెలుసుకుంటామంతే.”
రాజేశ్వరి గారి మనసు నుండి ధారగా ఒలికిన ఈ కవితలు వంద శాతం నిజమయిన నిజాయితి ప్రేమ ఈ లొకంలొ మ్రుగ్యమనే వాస్తవాన్ని పదే పదే గుర్తు చసే కవితలు.
ఆ సున్నిత మనస్కురాలి ఆలొచననల అక్షర రూపాన్ని బాగా పరిచయం చెసారు మనసా.
[అభిప్రాయాలు రాస్తున్న ముసుగులో మీరు మీ కవితలు ఇలా ప్రచురించుకునే ప్రయత్నం చేయవద్దని, అలా మీరు రాసిన అభిప్రాయాలు ప్రచురించమని చాలాకాలం క్రితమే మీకు చెప్పి ఉన్నాం. ఇప్పుడూ అదే మాట చెప్తున్నాం – సం.]
చాలా సంవత్సరాల వెనకటి మాట: Punch మాగజిన్ లొ ఒక వ్యాసం మీద ఒకరు తన అభిప్రాయ లేఖలో ఆ వ్యాసం తనెప్పుడో రాసి – ఎక్కడా ప్రచురించని ఒక కవితలాగా ఉన్నదని అంటూ, ఆ కవితని గూడా ఆ లేఖలొ రాసారు. ఆ లేఖని ఆ కవితతో సహా ప్రచురించి పత్రికా సంపాదకులు ఇలా రాసారు: “Now it is published. Do not send any more.”
మీ కవిత మాకు ససేమిరా అర్ధం కాదు
మా అభిప్రాయం “ఈమాట” ప్రచురించదు
ప్రచురించిన అభిప్రాయాలకు జవాబు ఇవ్వరు
ఇక అభిప్రాయం తెలియజేసే పక్రియ ఎందుకొ
అన్న ప్రశ్నకైనా జవాబు దొరికి చస్తుందా
లేక నాకు చావు లేదు చావుయొక్క బతుకును నేను అంటారా?
[అభిప్రాయాలు రాస్తున్న ముసుగులో మీరు మీ కవితలు ఇలా ప్రచురించుకునే ప్రయత్నం చేయవద్దని, అలా మీరు రాసిన అభిప్రాయాలు ప్రచురించమని చాలాకాలం క్రితమే మీకు చెప్పి ఉన్నాం. ఇప్పుడూ అదే మాట చెప్తున్నాం – సం.]
ఒక అడివి లో, చింకిపాతల బక్క ఎముకలగూడు దరిద్రుడు, రోజూ పొట్ట పోసుకోటానికై, కట్టెలు కొట్టుకుంటున్నాడు. చెమటలు కారిపోతున్నాయి. కళ్లు తిరుగుతున్నయి. పగలే చుక్కలు కనపిస్తున్నయి. కట్టెలు ఎలాగో మోపు కట్టాడు. అడివి లోంచి బైట పడి ఇల్లు చేరే ఓపిక లేదు. యముడా! ఈ తిప్పలు నేను పడలేనురా. ఎత్తుకు పోటానికి రారా! – అని అరిచాడంట. వెంటనే యమధర్మరాజు ప్రత్యక్షమై, నన్ను తలిచావా? పిలిచావా? అన్నాడట. కట్టెలు కొట్టేవాడు, వెంటనే – ఈ కట్టెలమోపు ఎత్తి నెత్తిన పెట్టి పోతావని సాయానికి పిలిచానయ్యా, నేనే తంటాలు పడతాలే వెళ్లు, వెళ్లు, నీ పని చూసుకో -అన్నాడంట.
(ఈ కథ పల్లెటూళ్లో, ఇంట్లో పొయ్యి రాజటానికి,తన దొడ్లో,గొడ్డలి తో పేళ్లేసే మా అమ్మనాన నాకు చెప్పాడు. ఈ కథలో నీతి ఏమి టో, అది నాకు ఎక్కిందో లేదో, తెలియదు కాని, ఈ మాట లో ‘మృత్యువు’ గురించి జోరుదారుగా కథలు, కవితలు వచ్చినప్పుడు అవి క్లినికల్ గా సినికల్ గా లిరికల్ గా ఉన్నప్పుడు నాకీ డల్ కాటూరు కట్టెల కథ ఎందుకు గుర్తొస్తుందా? అనుకుంటాను.
లైలా
*Watching French Open Tennis Championships. Love human body and its mechanics. Love Neruda – when he opens his poetry with lines like:
“Body of a woman, white hills, white thighs,
you look like a world, lying in surrender.
My rough peasant’s body digs in you…”
ఈ సంచిక ఏడేళ్ళ క్రితందైనా..ఈ మధ్యనే జరిగిన ఒక చర్చ కారణంగా నెరుడా కవితను దాని అనువాదాలను వెతుకుతూ వుంటే పై కవితలు కనిపించాయి.అన్ని అనువాదాలు ఎంతో క్లుప్తంగా కళాత్మకంగా కవి భావాలను ఎన్నో విధాలుగా అన్వయించ వచ్చు అనువదించ వచ్చు అని తెలియజేస్తూ వున్నాయి అదే స్ఫూర్తితో రాసినది ఈ కవిత
శ్మశానాల,శవ సమూహాల ఉవ్విళ్ళూరే ఒంటరితనం
ఎండిన ఎముకల నిర్జీవ సమాధుల నిండిన నిశ్శబ్ధం
అలసిన ఆత్మ పరమాత్మకై ప్రయాణం అగమ్యగోచారం
గమ్యం చేరే వరకు గూభ్యం,అంధకారం, గాఢ్యాంధకారం!
రారమ్మంటూ పిలిచే మరణం
ఆత్మ జీవం పోసుకునే అద్భుత తరుణం !
మట్టి ముద్దల,మేలిమి బొమ్మల నిండి వున్నది మృత్యువు
కబళించే కూతలలో,కడ చేరిన కళేబరాలలో
ప్రతిధ్వనిస్తూ
ఆత్మ విరహపు ఆవిరి ఆత్మీయుల కన్నుల కమ్మేస్తూ. ..
సుమారు 50+ కవితలతో జూన్ నెలాఖరికి ద్విభాషాసంకలనం తేవాలని ప్రయత్నం. అన్ని కవితలూ ఆత్మనేపది పుస్తకం నుంచి కాదు. కొన్ని కవితలు మధ్యపదలోపి సంకలనం నుంచి, మరికొన్ని నఈ పహారా సంకలనం నుంచీ తీసుకున్నాను.
కామేశ్వరరావు గారూ,
“బహుశా అనువాదాలు ఎప్పుడూ పూర్తికాని కవితలు, ఎంతో కొంత మెరుగుపెడుతూనే ఉండొచ్చు” — మీరన్నది సత్యం! ఈ కవితని మళ్ళీ ఎక్కడైనా reproduce చెయ్యవలసి వస్తే మీరిచ్చిన సూచనలు, మీరు చెప్పిన సవరణలు పాటిస్తానండి. ధన్యవాదములు.
రాజేశ్వరీదేవి: శైవలిని గురించి పూర్ణ చంద్ర అభిప్రాయం:
01/03/2017 12:21 pm
అద్భుతం…గుండె లోతుల్లో స్పృశిస్తూ…దాచుకున్న చిన్ననాటి స్మృతులను తోడి తీసేలా….ఆధునికతను వెనక్కినెట్టి మన జీవిత తొలినాళ్ళ తడబడు అడుగుల దారులతో పయనమయ్యేలా… జీవన స్మృతుల మాధుర్యాలను కమ్మిన చీకటి మబ్బులను పారద్రోలేలా… మీరు అద్వితీయంగా రాసిన కవిత మళ్ళీ కాలాన్ని వెనక్కినెట్టి. తాటికాయలచక్రాలతో గట్టు మీద పరుగులెత్తిస్తోంది. గుళ్ళొ రాములవారి పాట…చెరువు గట్టున కడవల శబ్దాలు…ఎడ్లబండ్ల గలగలలు…భానుమతి రామారవు సినిమా పోస్టర్లు…టెలిగ్రాం తెచ్చిన పోస్టుమాన్ బాబాయి…చొప్పబెండ్లతో కళ్ళద్దాలతో… షావుకారు దగ్గర కొన్న పిప్పరమెంటు చప్పరిస్తూ.. స్కూల్ మాస్టారు ఎదురైతే సందులో దాక్కున్న వైనం… అమ్మ స్వయంగా కలిపి పెట్టె పెరుగన్నం…వెన్నెల రాత్రులు…బుర్రకథలు…రెడియోలో ఘంటసాల పాటలు… ఒక్కసారే ఉప్పెనలా పెనవేస్తున్న జ్ఞాపకాలు… మీ కవిత యొక్క ఉద్దేశ్యాన్ని నేను సరిగా అర్థం చేసుకోలెకపోతె మన్నించగలరు… నా వరకు…ఏదో అస్పష్టమైన…భావోద్రేకం మాత్రం కలిగింది…దాని ఫలితమే ఈ నా స్పందన… ఏది ఏమైనా…మీ కవితలు చాలా బాగున్నాయి…
ఐదు కవితలు: శివలెంక రాజేశ్వరీదేవి గురించి P. Vijayalakshmipandit అభిప్రాయం:
01/02/2017 11:10 am
కవి ఇలా అన్నాడు, “కవిత చెబుతున్నదిదీ అని వ్యక్తి నుండి Vcs చూడక్కర్లేదు, ఒక అనుభూతి చట్రం నుండి విడివడి మరొకదానిలోకి ప్రవేశించవలసిన కష్టం లేదు. బ్రతుకంతా ఒక్క మాట కోసమే పరితపించే మనిషి, ఏ ఏటికాయేడు తనను తానెట్లా నిలబెట్టుకుంటూ వచ్చిందో పుట వెనుక పుట తిప్పుతూ తెలుసుకుంటామంతే.”
రాజేశ్వరి గారి మనసు నుండి ధారగా ఒలికిన ఈ కవితలు వంద శాతం నిజమయిన నిజాయితి ప్రేమ ఈ లొకంలొ మ్రుగ్యమనే వాస్తవాన్ని పదే పదే గుర్తు చసే కవితలు.
ఆ సున్నిత మనస్కురాలి ఆలొచననల అక్షర రూపాన్ని బాగా పరిచయం చెసారు మనసా.
ఐదు కవితలు: శివలెంక రాజేశ్వరీదేవి గురించి Kumar N అభిప్రాయం:
01/01/2017 11:50 pm
Wow! మానసా. కొత్త సంవత్సరం మొదటి రోజు కళ్ళకి చెమ్మనిచ్చావు. థాంక్యూ.
“‘రాత్రి కవితై పెనవేసున్న అక్షరాలు, పగలు వచనమై విడివడతాయని’ బెంగటిల్లిన రాజేశ్వరీదేవికి, తన కవితలు రేపవళ్ళు వెలిగే నక్షత్రాలై కాంతులీనుతున్నాయని ఎవరు చెప్తారు?”
విడివడలేదు, ఇంకా చిక్కనయ్యాయి ఇతని కళ్లల్లో . మీరంటూ తెలియని వ్యక్తికి మీ అక్షరాలు కనపడక నక్షత్రాలే నిండాయి అని చెప్పండి వీలయితే.
రెండు కవితలు గురించి S A RAHMAN అభిప్రాయం:
11/03/2016 8:38 am
రెండు కవితలు రెండు ఆణిముత్యాల్లా ఉన్నాయి. చాలా బాగున్నాయి.
అమర కోశం గురించి తః తః అభిప్రాయం:
06/21/2016 4:21 pm
చాలా సంవత్సరాల వెనకటి మాట: Punch మాగజిన్ లొ ఒక వ్యాసం మీద ఒకరు తన అభిప్రాయ లేఖలో ఆ వ్యాసం తనెప్పుడో రాసి – ఎక్కడా ప్రచురించని ఒక కవితలాగా ఉన్నదని అంటూ, ఆ కవితని గూడా ఆ లేఖలొ రాసారు. ఆ లేఖని ఆ కవితతో సహా ప్రచురించి పత్రికా సంపాదకులు ఇలా రాసారు: “Now it is published. Do not send any more.”
తః తః
అమర కోశం గురించి దడాల వెంకటేశ్వరరావు అభిప్రాయం:
06/20/2016 2:58 am
మీ కవిత మాకు ససేమిరా అర్ధం కాదు
మా అభిప్రాయం “ఈమాట” ప్రచురించదు
ప్రచురించిన అభిప్రాయాలకు జవాబు ఇవ్వరు
ఇక అభిప్రాయం తెలియజేసే పక్రియ ఎందుకొ
అన్న ప్రశ్నకైనా జవాబు దొరికి చస్తుందా
లేక నాకు చావు లేదు చావుయొక్క బతుకును నేను అంటారా?
[అభిప్రాయాలు రాస్తున్న ముసుగులో మీరు మీ కవితలు ఇలా ప్రచురించుకునే ప్రయత్నం చేయవద్దని, అలా మీరు రాసిన అభిప్రాయాలు ప్రచురించమని చాలాకాలం క్రితమే మీకు చెప్పి ఉన్నాం. ఇప్పుడూ అదే మాట చెప్తున్నాం – సం.]
ఒక్కతే… మృత్యువు గురించి lyla yerneni అభిప్రాయం:
06/01/2016 6:16 pm
ఒక చిన్న కథ:
ఒక అడివి లో, చింకిపాతల బక్క ఎముకలగూడు దరిద్రుడు, రోజూ పొట్ట పోసుకోటానికై, కట్టెలు కొట్టుకుంటున్నాడు. చెమటలు కారిపోతున్నాయి. కళ్లు తిరుగుతున్నయి. పగలే చుక్కలు కనపిస్తున్నయి. కట్టెలు ఎలాగో మోపు కట్టాడు. అడివి లోంచి బైట పడి ఇల్లు చేరే ఓపిక లేదు. యముడా! ఈ తిప్పలు నేను పడలేనురా. ఎత్తుకు పోటానికి రారా! – అని అరిచాడంట. వెంటనే యమధర్మరాజు ప్రత్యక్షమై, నన్ను తలిచావా? పిలిచావా? అన్నాడట. కట్టెలు కొట్టేవాడు, వెంటనే – ఈ కట్టెలమోపు ఎత్తి నెత్తిన పెట్టి పోతావని సాయానికి పిలిచానయ్యా, నేనే తంటాలు పడతాలే వెళ్లు, వెళ్లు, నీ పని చూసుకో -అన్నాడంట.
(ఈ కథ పల్లెటూళ్లో, ఇంట్లో పొయ్యి రాజటానికి,తన దొడ్లో,గొడ్డలి తో పేళ్లేసే మా అమ్మనాన నాకు చెప్పాడు. ఈ కథలో నీతి ఏమి టో, అది నాకు ఎక్కిందో లేదో, తెలియదు కాని, ఈ మాట లో ‘మృత్యువు’ గురించి జోరుదారుగా కథలు, కవితలు వచ్చినప్పుడు అవి క్లినికల్ గా సినికల్ గా లిరికల్ గా ఉన్నప్పుడు నాకీ డల్ కాటూరు కట్టెల కథ ఎందుకు గుర్తొస్తుందా? అనుకుంటాను.
లైలా
*Watching French Open Tennis Championships. Love human body and its mechanics. Love Neruda – when he opens his poetry with lines like:
“Body of a woman, white hills, white thighs,
you look like a world, lying in surrender.
My rough peasant’s body digs in you…”
ఒక్కతే… మృత్యువు గురించి జ్యోత్స్న అభిప్రాయం:
05/31/2016 12:22 pm
ఈ సంచిక ఏడేళ్ళ క్రితందైనా..ఈ మధ్యనే జరిగిన ఒక చర్చ కారణంగా నెరుడా కవితను దాని అనువాదాలను వెతుకుతూ వుంటే పై కవితలు కనిపించాయి.అన్ని అనువాదాలు ఎంతో క్లుప్తంగా కళాత్మకంగా కవి భావాలను ఎన్నో విధాలుగా అన్వయించ వచ్చు అనువదించ వచ్చు అని తెలియజేస్తూ వున్నాయి అదే స్ఫూర్తితో రాసినది ఈ కవిత
శ్మశానాల,శవ సమూహాల ఉవ్విళ్ళూరే ఒంటరితనం
ఎండిన ఎముకల నిర్జీవ సమాధుల నిండిన నిశ్శబ్ధం
అలసిన ఆత్మ పరమాత్మకై ప్రయాణం అగమ్యగోచారం
గమ్యం చేరే వరకు గూభ్యం,అంధకారం, గాఢ్యాంధకారం!
రారమ్మంటూ పిలిచే మరణం
ఆత్మ జీవం పోసుకునే అద్భుత తరుణం !
మట్టి ముద్దల,మేలిమి బొమ్మల నిండి వున్నది మృత్యువు
కబళించే కూతలలో,కడ చేరిన కళేబరాలలో
ప్రతిధ్వనిస్తూ
ఆత్మ విరహపు ఆవిరి ఆత్మీయుల కన్నుల కమ్మేస్తూ. ..
కవ్వించే కేశాలు,ముట్టించే కాపర్లు
న్యాయానుచరిణి,చింతించే తరుణి
అన్నింటినీ దాటించే వైతరణి
వెనుకకు లాగే రక్తపు బంధం
నది దాటిస్తున్న నిశ్శబ్ధం
పాదం వదిలిన పాదుకలా
ఆత్మను విడిచిన దేహంలా
నీకెవ్వరింక నాతో రమ్మని
నలుదిక్కులా ప్రతిధ్వనించే మృత్యువు నిశ్శబ్ధపు సడి
అంతమో ఆరంభమో తెలియని అజ్ఞానిని
భూమిలో ఒదిగి పొమ్మనే,నాచులో కలిసిపొమ్మనే
ఊదా పూల జోల వలే వినిపించే మృత్యుగీతి
ఎండిన ఎముకల శిశిర సమాధులని తుడిచేస్తూ
‘అహం’కారపు అవశేషాలకై ఆఘ్రాణిస్తోంది
ఆత్మ పయనానికి అడ్డంకులింకేవని వేటాడే లయకారి!
శవ పేటికలలో నిగూఢంగా నిదురిస్తూ
నిశి రేయి నీడలలోంచి ఒక్క నిట్టూర్పుతో
జీవం పోసుకునే మృత్యువు
వేచి వున్నది ఆత్మ మరుజన్మకై నిరీక్షిస్తూ!
చదివి అభిప్రాయాలు తెలుపగలరు ☺
-జ్యోత్స్న
సౌభాగ్య కుమార మిశ్ర: రెండు ఒరియా కవితలు గురించి వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు అభిప్రాయం:
05/05/2016 4:13 pm
వాసు గారూ:
సుమారు 50+ కవితలతో జూన్ నెలాఖరికి ద్విభాషాసంకలనం తేవాలని ప్రయత్నం. అన్ని కవితలూ ఆత్మనేపది పుస్తకం నుంచి కాదు. కొన్ని కవితలు మధ్యపదలోపి సంకలనం నుంచి, మరికొన్ని నఈ పహారా సంకలనం నుంచీ తీసుకున్నాను.
మీ అభిమానానికి కృతజ్ఞుడిని.
వేలూరి వేంకటేశ్వర రావు.
ఇది చాలు నాకు గురించి అవినేని భాస్కర్ అభిప్రాయం:
05/03/2016 2:19 am
వనజ గారూ, ధన్యవాదాలు.
కామేశ్వరరావు గారూ,
“బహుశా అనువాదాలు ఎప్పుడూ పూర్తికాని కవితలు, ఎంతో కొంత మెరుగుపెడుతూనే ఉండొచ్చు” — మీరన్నది సత్యం! ఈ కవితని మళ్ళీ ఎక్కడైనా reproduce చెయ్యవలసి వస్తే మీరిచ్చిన సూచనలు, మీరు చెప్పిన సవరణలు పాటిస్తానండి. ధన్యవాదములు.
~భాస్కర్