మనుషుల పలకరింపులు లేని ఏకాంతంలో ఒకరు తనలో తాను మునుగుతూ, తన అనుభవంలోని ప్రపంచం పట్ల ప్రేమలోకి మేలుకోవటాన్ని కవి వర్ణించాడనుకుంటానండి.
మీకు ఇతని కొన్ని కవితలు నచ్చాయని తెలిసినందుకు సంతోషంగా ఉంది. ధన్యవాదాలు.
నీ ఏకాంతం
గురించి Chandrasekhar Cheerla అభిప్రాయం:
02/05/2026
12:01 pm
ఇంతవరకు మీ కవితలు కొన్ని చదివినాను. అవి చాలా బాగున్నావనిపించింది. కాని ఈ కవితలో కొంత అస్పష్టత కనిపిస్తున్నది. ‘మనుషులు మినహా మరి ఏవైనా ప్రవేశించగలిగే చోటు’ అంటున్నారు, మళ్ళీ ‘రాత్రి లాంటి ప్రపంచం ఎదురై …’ – అంటే ప్రపంచం ప్రవేశించిందన్నమాట. అది మనుషులు లేని ప్రపంచమా? తర్వాత ‘నీతో నిండుతూ నీ ప్రపంచం’ అన్నారు. మనం కల్పించుకున్న ప్రపంచాన్ని మనం ప్రేమించడం కష్టం కాదు కదా!
మొత్తంపై కవితలో ఏ అనుభవాన్ని పంచుకోదలచినారో అర్థం కాలేదు.
“బైరాగి శతజయంతి సందర్భంగా, ఈ ప్రత్యేక సంచికలో శ్రీశ్రీ నుండి సమకాలీన రచయితల వరకు ఎందరో ప్రముఖులు బైరాగి సాహితీమూర్తిత్వాన్ని వివిధ కోణాల్లో ఆవిష్కరించిన రచనలను మీకందజేస్తున్నాము…. ఈ సంచిక గురించి మీ అభిప్రాయాలను తప్పకుండా తెలియజేయండి.”
A vent out.
1920 లలో పుట్టిన ఆలూరి బైరాగి, మా తండ్రుల తరం వాడేగా. వారి సమవయస్కుడైన తెలుగువాడు.
ఆ రోజుల్లో ఆంధ్రాలో ఎక్కువమంది, అంతో ఇంతో అక్కడా ఇక్కడా చదువుకుని, స్కూల్ మాస్టర్లుగా కుదురుకొనేవారు. వాళ్లకి చాలామందికి డిగ్రీలు ఉండేవి కావు అప్పటికి. మా పెదనాన్నగారు, నాన్నగారు, వైజాగ్ మెడికల్ కాలేజీకి వెళ్లి డిగ్రీలు తీసుకున్నారు. వారి మామగార్లకు లింగులింగుమంటూ ఒకర్తే కూతురు ఉంటంతో, ఆ రైతులు, వాళ్ల పంటడబ్బుతో అల్లుళ్లని చదివించారు. ఒక పెదనాన్నని, బాబాయిని దింటిమెరక లో, వాళ్ల తండ్రి, (చదివించే స్తోమతు లేక) పొలం పనుల్లో పెట్టాడు. పొలాలగట్లు, నీళ్ల తగువుల్లో రాటుదేరి తరవాత వాళ్లు కొన్నాళ్లు కమ్యూనిస్టులయ్యారు. మా మేనత్తలకి, పెద్దమ్మ పిన్నమ్మలకి స్కూల్ చదువు లేదు. మా అమ్మ బెనారస్ మెట్రిక్ పాసయ్యింది. కాలేజ్ కి వెళ్లవలసింది, కాని నా ఉద్భవంతో ఆమె చదువు ఖతమ్.
మా నాన్నగారి గ్రాడ్యుయేషన్ అప్పటిది, ఎన్లార్జ్డ్ రంగుల ఫొటో ఆయన బెజవాడ ఇంట్లో ఒక గుమ్మం మీద, చాలా ప్రామినెంట్ గా ప్రదర్శించబడేది. వరండాలోకి వస్తూనే అందరికీ కనపడేది. అంత అందగాడు సినిమాల్లో కెందుకు వెళ్లలేదో మరి తెలియదు.
హాలులోకి వెళ్లాక, పక్కగా ఒక గోడమీద ఒక చిన్న ఫొటో ఉండేది. అది మా నారాయణరావు మామయ్యది. బైరాగి చిత్రం చూస్తే నాకు ఆ ఫొటో గుర్తు వచ్చింది. ఒక మృతుని ఫొటో చూసినట్టుగా అనిపించింది. జీవకళ లేదు. Sunken eyes. Sadness. ప్రేతకళ. మా మామయ్య (ఇరవైల్లో ఉన్న యువకుడు) ఆయన్ని పోలీసులు బెజవాడలో కాల్చి చంపాక, అప్పటి ఫొటోగాని కుటుంబం అడిగితే పోలీసులు ఇచ్చారా అని నా అనుమానం. కాని మేం ఎవరమూ ధైర్యం చేసి మా మామయ్య ఆ ఫొటో గురించి అడగలేదు.
బైరాగి చిత్రంలో, అతని మీసాల చివరలు కొంచెం పైకి తిప్పాడు చిత్రకారుడు అన్వర్. కాని వీరత్వం ఏమీ రాలేదు. బొమ్మలో అతను అప్పటికే టి.బి. పేషెంట్ లా ఉన్నాడు. బహుత్ ఉదాసీ దిఖ్ ర హా హై.
ఈ సంచికలో ఆలూరి బైరాగి గురించి తెలుగువాళ్లు ఇచ్చిన భోగట్టా చదివినందునే, నా ఈ-ఆలోచనలు.
అసలు స్త్రీ సంపర్కమే లేని ఆలూరి బైరాగికి బోగం వాళ్ల గొడవ దేనికి! వాళ్ల మీద ఈయన నిరసన దేనికి? తెలుగులో ఆ పిచ్చ పాటలెందుకు? ఈయనేదో పెద్ద ధనవంతుడైనట్టు వాళ్ల చిరుగు బట్టల గురించి, వాళ్ల మురికి వాడల గురించి అసహ్యపడటం దేనికి.
స్త్రీ ఒక సాధనమై పోయింది కవితల ప్రాక్టీసుకి. ఆడవాళ్లపై రాయటం కవుల, రచయితల గొప్పగా భావించి జాతీయ, అంతర్జాతీయ ఎవార్డులు ఇవ్వటం అదో రివాజై పోయింది.
ఆలూరి బైరాగికి అన్నిటికీ మధనపడటం ఒక వ్యసనమైనట్టుంది. టి.ఎస్. ఎలియట్ తరహాలో నాన్ స్టాప్ బిచ్చింగ్. సుబ్బరంగా కుడిచి కూర్చుని, విషాదిస్తుంటారు కొందరు. ఆ బ్రాండ్ ఇంటలెక్టుయల్స్ని సైకయాట్రిస్టులే సహించగలరు. అసలుకి ఆలూరి బైరాగికి పర్సనల్గా ఏమంత ఉపద్రవం వచ్చిందని నాకు అనిపించలేదు.
అతను యుద్ధానికి వెళ్లిందే లేదు. సైడ్లైన్స్ మీద ఉండి ఎందుకా శోకాలు, ఫిలసాఫిక్ విమర్శలు. యుద్ధంలో స్వయంగా పాల్గొన్న వాళ్లు ఎందరో రచయితలు, వారి ఘోషలు వినిపించారు. కొందరు బలవంతంగా డ్రాఫ్ట్ చెయ్యబడిన వారు, ఎంత ఘోరమైన ఎక్స్పీరియన్స్ అని వారి సొంత మాటలలో రాసుకున్నారు. ఇండాలజిస్ట్ Heinrich Zimmer రాసుకున్న చిన్న ఆత్మచరిత్ర (Some Biographical Remarks) నేను చదివాను. He hated war.
“The only benefit which I derived from my participation in the war was complete liberation from the authority of the older generation who had managed the war and managed it into catastrophe. I said to myself: (“I do not criticize anybody or anything. But henceforth I shall decide what I take seriously, if anything at all. I am a revenant, a ghostly revenant. It is mere irony that I have come back. Many much better did not. I offered my life for ideals and purposes of the community, and did it naively, willingly. With this life I brought back, I am free to do what I decide to do, -free as a guest from the other world. They have no claim upon me anymore.” …)
హెమింగ్ వే, ఫిట్జరాల్డ్, జె.డి. సాలింజర్ లాటి వాళ్లు యుద్థం గురించిన కథలు, నవలలు రాసారు. వార్ టైమ్-అనుభవాలనుండి వారికి మానసిక వైకల్యం కలిగింది. అప్పటికి పి.టి.ఎస్ డిసార్డర్ కి వైద్యం లేదు. అసలు డయాగ్నోసిస్ యే అప్పటికి లేదు కదా. సైనికుల ఫిజికల్ అంగ వైకల్యాలు ఎంత నిజమో, మానసిక గాయాలు అంతే నిజం. అవి తీరే బాధలు కావు.
If American Hemingway blew his brains out, that violent act called for same kind of courage/despair, to be an ambulance driver in horrid wars.
యుద్ధం విషయంలో, మనుషులు ముందుగానే ఆలోచించుకోటం మంచిదే. ఆ భయంకర మారణకాండ లోనికి దిగకూడదు అని బైరాగి నిర్ణయించుకునుంటే గాని, అది మంచిదే.
ఎయిర్ లైన్ పైలట్ లుగా, వార్ టైంలో పనిచేసిన Roald Dahl, Antoine De- Saint Exupéry- ఫ్లయింగ్ కి సంబంధించిన రచనలు చేసారు. వీరు, ఒకే రకం ఆలోచనలో కూరుకు పోకుండా, వివిధ రకాల ఇతివృత్తాలు తీసుకుని, పిల్లా పెద్దల కోసం విస్తృతంగా రచించారు. ఇంగ్లిష్ Roald Dahl తన జీవిత కాలంలో అనేక రకాల పనులు సమర్ధతతో సాధించటం చూస్తే, ఇతనికి down time అనేది లేదా అనిపిస్తుంది. I am in awe.
French రచయిత Guy d. Maupassant యుద్ధంతో పరిచయం ఉన్నవాడే. దానితో పాటు వేశ్యలతోనూ, సిఫిలిస్ రోగం తోనూ. ముందు మురికి వాడలలో, డబ్బులేని ప్రాస్టిట్యూట్స్ గురించి కథలూ, నవలలలో రాసి, తను రచయితగా డబ్బు, ఖ్యాతి సంపాదించుకున్నాక, ఆఖరు నవల ‘The Alien hearts’ లో పారిస్ హై సొసైటీ ‘Coquettes’ గురించి, రాసాడు. వారి Salons లో ప్రతి సాయంత్రం గుమిగూడే నావలిస్ట్ లు, మ్యూజిక్ కంపోజర్ లు, సింగర్స్, స్కల్ప్టర్స్ ను చూస్తూ, వారందరి డిస్కషన్స్ అక్కడ వినవచ్చు.
మొపాసా సిఫిలిస్ వల్లే చిన్నవయసులోనే మరణించాడు. సిఫిలిస్ కు అప్పుడు వైద్యం లేదు. ఐతే, తెలుగు బైరాగి చౌదరికి క్షయ వచ్చినప్పటికి, ఇండియాలో ఆ జబ్బుకి వైద్యం ఉంది. అతను ఇతరులకు జబ్బు అంటకుండా ఉండేందుకు, వారి ఆరోగ్యం గురించి కూడా తను వైద్యం చేయించుకోవాలి. అది మానేసి, దగ్గుకుంటూ గదిలో కూర్చుని కాగితాలు ఖరాబు చేస్తుంటే, అది మూర్ఖత్వంగా కాక, వీరత్వంగా భావిస్తారేం? ఎక్కడో జరిగే యుద్ధం గురించి చర్చలు, భారతీయ సమాజసంస్కరణ గురించి, కిళ్లీబడ్డీల దగ్గర చర్చలు ఎడతెగకుండా చేసి. ఇన్డివిడ్యుయల్ రెస్పాన్సిబిలిటీని ఇగ్నోర్ చెయ్యటం, does that make any sense! Not to me.
పైగా, టి.బి. డెత్ అంత సుకరమైంది కాదు. ఆ ఫీవరిష్నెస్, ఎర్రబడే కళ్లు, లోతుకుపోయే చెంపలు, దుర్బల కాయం, జ్వరపు వాగుడు, దగ్గు, పాత ఓపెరాలు చూసీ, పాత చరిత్రలు చూసీ, అక్కడి నుంచీ ఆ జబ్బు గురించి ఒక రొమాంటిక్ ఇంప్రెషన్ కవుల మనసులలో, రచనలలో చొరబడిందేమో. ఆ రోగంతో చావు, Bronte sisters, Keats, Shelley, Toru Datt టైమ్ లో వారికి తప్పలేదు. కాని, నయమయ్యే వ్యాధికి వైద్యం చేయించుకో పోటం, హైదరాబాద్లో ఇరవయ్యో శతాబ్ది మనిషికి – it’s inappropriate. It is irresponsible, anti-social behavior.
“మళ్లీ మీకు చెపుతున్నాను”, ఈ పై విషయాల మీద ఎందుకు రాస్తున్నానంటే, – ఈ సంచికలో ఇక్కడ రాసిన ఏభై మంది నుండీ నాకు ముక్కా చెక్కాగా తెలిసిన విషయాలు ఇవే. బైరాగి కవిత్వం కాదు.
అతడి సొంత రచనలు ఏవో సరిగా నాకైతే తెలియడం లేదు. అతని కన్నా ముందటి ప్రపంచకవులను, ఉదా: ఎలియట్, హాఫిజ్ లను, అతను ఏ భాషలో మొదట చదివి అనువదించుకున్నాడో, సమకాలీన కవుల అనువాదాలకు, అనువాదాలు గాని చేసాడో అనుసరణలు, హేళనలు చేసాడో తెలియటం లేదు.
బైరాగి హిందీ చందమామలో హిందీలో రాయలేదా? మరి తెలుగుపాట ఇచ్చారేం ఉదాహరణగా? హిందీ చందమామలో, తెలుగు చందమామలో ఒకే కథలు, కవితలు అనువదించి ప్రచురించేవారా?
ఈ కవికి నాగిరెడ్డి, చక్రపాణిలు సినిమా గీతాలు రాసే అవకాశం ఇవ్వలేదేం. ఎందుకనో? కవి బైరాగి ఎవరి మాటలూ ఖాతర్ చెయ్యని, మొండివాడు ఐనందున అని నేను అనుకోలేపోతున్నా. ఇతడు షాయర్ సాహిర్ కన్నా స్వేచ్ఛా స్వభావియా!
బైరాగి మొదటికి హిందీ కవే, ఛాయావాద కవులతో సరితూగే కవి అని ఒకరంటే, వారి కవిత్వం గూర్చి కొంచెం చదివాక, నేను ఎంతో ప్రియంగా గుర్తు చేసుకున్నది -బైరాగి కరెక్ట్ కాంటెంపరరీ ఐన హిందీ-ఉర్దూ కవి साहिर लुधियानवी. (Sahir Ludhianvi). ఇతని హిందీ కవిత్వం – హిందీ సినిమాల పుణ్యమా అని మస్తుగా విన్నాను.
సాహిర్ సొంత హిందీ కవితలకు మురిసి, మోహించి, సినీసంగీత దర్శకులు సంగీతం కూరిస్తే, సినీగాయకులు పాడారు. In his case, his poetry took precedence. అతడి హిందీ భాషకూ, అతని కవిత్వానికే ప్రాధాన్యత. అతని భావాలకే ప్రాధాన్యత. అతడి మాటల ఎన్నికకూ, అమరికకూ ప్రాధాన్యత.
అరే! సాహిర్ -అదే వెలయాళ్ల మీద, తాజ్ మీదా, హింద్ గురించీ, దునియా గురించి, రాస్తే, ఓహో ఓహో అని మెచ్చుకుని, బైరాగి రాస్తే నచ్చుకోవేంటి? అని ఆ కవిని కూడా విన్నవాళ్లు నన్నంటే – ఎందుకంటే, వారిద్దరి అప్రోచ్ లో, ఎక్స్ప్రెషన్ లో చాలా తేడా కనిపించింది. అందుకేమో!
“నాకు మా బైరాగి తెలుగు కవితలు ఎంత ఇష్టమో హిందీ కవితలూ అంత ఇష్టం.” అంటూనే అతడి హిందీ కవితను తెలుగు చేసి దాశరధి వినిపించారెంచేత? హిందీలోనే కవిత్వం అంతా రాసి ఉంటే ఎప్పుడో జాతీయ బహుమతి వచ్చుండేది అన్నారేం సూరపనేని? అంటే అతను హిందీలోనే రమ్యంగా రచించాడు అనేనా?
హిందీ, తెలుగు, ఇంగ్లిష్ భాషల్లో బైరాగి సొంత కవిత్వం చెప్పినప్పుడు, ఆ భాషల్లోనే పాఠకులను ఎందుకు చదువుకోనివ్వరు! అతడి కవిత్వం అతడు రాసిన భాషల్లోనే, క్రోనలాజికల్ గా ప్రచురించటం ఈ డిజిటల్ ఏజ్ లో చాలా సులభం. ఆ మూడు భాషలూ వచ్చినవాళ్లు బోలెడుమంది.
ఐతే, ఇలాటి శతజయంతుల ఉత్సాహంలో, ఉత్తరాన హిందీకవులూ, ఆంధ్రా, తెలంగాణా హిందీ, తెలుగు కవులూ, జర్నలిస్టులు, ప్రవాస జర్నలిస్టులు, ఎవరికి వారు, బైరాగి మా కవంటే మా కవి, అని లాక్కోటాలూ పీక్కోటాల్లో, అభిమానుల అభిమానపు నివేదనల సంరంభంలో, ఒక భాష నుండి మరో భాషకు, అనువాదాల అనువాదాల అనువాదాల తాపత్రయంలో, ఆలూరి బైరాగి కవిత్వమేదో తెలుసుకోటం నాకు ప్రస్తుతానికి అసాధ్యం.
అంతా గందరగోళం! కంగాళీ! రభస! Guys! Did I come to the right party? Is this how birthdays are celebrated these days!
Pardon me, I am wanted someplace else.
By Lovers creek
Moon is bright
Violin plays so light
Cheek to cheek
We dance tonight
Hold me tight
Kiss me right
You and I
We dance tonight.
ఈ కథలు నేను ఇంతవరకూ చదవలేదు. కవితలు మాత్రమే చదివాను. అయినా అలవాటు చొప్పున సాహసించి ఒక వాఖ్య పడేస్తున్నాను 🙂 . అంటే, కథల్లో మర్మం బాగా చెప్పారు — abstraction సరిగ్గా చూపించారు.
కవిత్వం లోని కొన్ని అంశాలు ఈ కథల్లో కూడా కనబడుతున్నాయి. బైరాగి మీద “పునరుజ్జీవనం” అన్న మార్మికాంశం బాగానే ముద్ర వేసింది. అది కొంచెం హైందవ మతం లోని పునర్జన్మ లాగ కనిపించినా, అది క్రైస్తవ మతం లోని భావన. “మృత్యు తంద్రను వీడి వస్తాడు లాజరస్”. ఇక్కడ లాజరస్ చచ్చి బ్రతికిన మనిషి. దైవదయలో పునరుజ్జీవనం పొందిన మనిషి.
కరుణ అనే పదానికి గ్రేస్ (grace) అని కూడా వాడవచ్చు అనుకుంటాను. అప్పుడు బైరాగిమీద ఎలియట్ (Eliot) ప్రభావం బాగా కనబడుతుంది అని తెలుస్తుంది. ఇది కాథలిక్ పునరుజ్జీవనం (Catholic Renaissance) లో మనిషిని దేవుడికి దగ్గరకి తీసుకొచ్చిన గానం, వాదం, ఆలోచన. ఇది విశ్వాసం (faith) యొక్క ప్రాముఖ్యం చూపుతుంది. It gave hope to many oppressed people, one thing they needed: hope.
మిత్రుడు, రచయిత శ్రీ రెంటాల గోపాలకృష్ణ గారి సుపుత్రుడు, మా కొలీగ్ రామచంద్ర గారి ద్వారా పరిచయమైన ‘ఈమాట’ వెబ్ పత్రికను మొదటిసారిగా చూస్తున్నాను. ఇంతకుముందు ఇలాంటి పత్రిక తెలుగులో నడపబడుతున్న విషయం కూడా నాకు తెలియదు.
శ్రీ రెంటాల గారి జన్మదినం రోజున ఆయన వ్రాసిన ఈ వ్యాసం చదవగలగటం అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను. ఇందులో రెంటాలగారు బైరాగిగారి అంతరంగ చిత్రణతో పాటు తన గురించికూడా పరిచయాన్నిచ్చే ప్రయత్నం చేసారు ‘నేను కొంత ఆశావాదిని, భూగోళాన్నే పెకిలించి వేయగలనన్నంత పొగరు, ధీమా నాకు. అంతులేని ఆవేశం నాది ఆరోజుల్లో’ అనే మాటలతో. స్వాతిశయం, అంతులేని ఆత్మవిశ్వాసం, పొగరూ వగరూ ప్రస్ఫుటమయ్యే భాషను ఉపయోగించే సాధికారత ఉన్న రచయితలు తమ శక్తిని గ్రహించినట్లుగానే ఎదుటి కవి, రచయితను, అతని శక్తియుక్తులనూ సులభంగా గుర్తించగలుగుతారు.
‘సమాజాన్ని వేలెత్తిచూపిన కవి’గా శ్రీ బైరాగిగారి మనోచిత్రణ, భావాల సంఘర్షణ, నిరంతర అన్వేషిగా గాయపడిన తన ఆత్మ వేదనను విలక్షణమైన కవితలుగా జాలువార్చిన మౌనమునిలా, తన గొంతుకలో బ్రతుకులోని అపశ్రుతులన్నీ ఒక్క శ్రుతిగా పలికించిన ఒక ఉదాత్త దార్శినికునిగా పరిచయం చేసారు. నాలాంటి బైరాగిగారి పరిచయం అంతగాలేని వారికికూడా బైరాగిగారి గూర్చిన మంచి చిత్రణ కలిగించారు.
బైరాగి ముందు మాట తర్వాత – ఈ అనువాద సంకలనం శ్రీ శ్రీ కవితలతోనే మొదలవుతుంది. శ్రీ శ్రీ చెప్పిన ఉర్దూ అనువాదం నాకు దొరకలేదు, హిందీ అనువాదం: जगन्नाथ रथ के चक्र ఇందులో కనిపిస్తుంది. ఈ సంకలనం ప్రత్యేకత దేవనాగరి లిపిలో తెలుగు కవితలు, తర్వాత వాటికి హిందీ అనువాదాలు కనిపిస్తాయి.
ఈ అనువాద గ్రంథాలు – రెండు భాగాలు తెలుగు యూనివర్సిటీ లో 1990 లో నాకు దొరికాయి.
बदली की रात (आलूरी बैरागी चौधरी) బైరాగి హిందీ సంకలనం గూర్చి, హిందీలో ఆయన వ్యవహృత నామం గురించి నాకు అప్పుడే తెలిసి వచ్చింది.
Francis Thompson గొప్ప ప్రతిభగల ఆంగ్ల కవి, అతని ప్రసిద్ధ కవితను శ్రీశ్రీ స్వర్గభైరవంగా సమర్థంగా తెనిగించాడు. అతను బైరాగిలాగే చిన్నవయసులో క్షయ వ్యాధితో మరణించాడు.
మన కవిత్వాలను మనమే ఆంగ్లంలోకి, హిందీలోకి తర్జుమా చేసుకోవలసి రావడం ఒక దౌర్భాగ్యం. ఆ భాషీయులు తెలుగు నేర్చుకొని ఆయా భాషల్లోకి పరివర్తింప చేసుకోవడం ఒక మర్యాద.
Caption: “Music in India is essentially a hand maiden of religion”
ఈమాట పత్రికలో ఏప్రిల్ 2024 సంపాదకీయంలో, మదరాస్ మ్యూజిక్ ఎకాడమీ, కృష్ణన్ కి బహుమతి ప్రదానం, దానిపై వివాదం -జరుగుతున్నదని తెలిపినప్పుడు, ఎవరీ టి. ఎమ్. కృష్ణన్, ఏమిటీ ఎకాడమీ అని అప్పుడు దక్షిణ భారతం నుండి యూ ట్యూబ్ విడియోలు కొన్ని గంటలు చూసి, సంగీతజ్ఞుల సంభాషణలు తీరుబాటుగా విని, భారతీయ సంగీతంపై వివాదాల గురించి నన్ను నేను కొంత అప్డేట్ చేసుకున్నాను. అసలు కొన్నేళ్లుగా నేనెక్కువ వెస్టర్న్- మ్యూజిక్ హిస్టరీ క్లాసుల్లోనే కూర్చుంటున్నాను, ఇండియన్ సంగీతం గురించి చదవటం లేదని అనిపించి, వెస్టర్న్ సంగీతకారుల గురించి చదవటం కొంచెం ఆపి, మళ్లీ ఇండియన్ మ్యూజిక్ చరిత్ర గురించి చదువుదామని, దగ్గర్లోని యూనివర్సిటీ మ్యూజిక్ లైబ్రరీలో ఉన్న పుస్తకాలు తెచ్చి చదివాను.
అందులో ఈమాట సంపాదకీయం లోని విషయాన్ని అర్ధం చేసుకోటానికి ఈ కింది పుస్తకం సహాయం చేస్తుందని అనిపించింది.
‘From Tanjore court to the Madras Music academy. A social history of music in South India,’ by Lakshmi Subramanian. Oxford University Press, 2006. New Delhi.
ఐతే¸ ఈ భారతీయ రచయిత్రి లక్ష్మి తన పుస్తకంలో మొట్టమొదటిగా ఇచ్చిన Quote, -ఐరిష్ లేడీ మార్గరెట్ కజిన్స్ సంగీతం గురించి రాసి ఇండియాలోనే ప్రచురించిన పుస్తకం నుండి. ఆ quote,
“In the Orient there is depression, lack of Joy, pessimism and passive acquiescence in bad luck, no active movement towards a determined happiness”
ఈమె ఎవరు భలేగా చెప్పింది. (ఓరియంట్ అంటే ఇండియా మాత్రమే కాదు అని తెలిసినా,) నాకు ఇండియా నుండి ఏది చదివినా, విన్నా ఇలాగే అనిపిస్తుంది. అంతా వైరాగ్యం, ఎంతో వేదాంతం. పుట్టుటయు నిజము, చచ్చుటయు నిజము, నట్టనడిమి నీ పని నాటకము, కట్టకడపటిది కైవల్యము -ఎప్పుడూ ఇదే టాక్.
తెలుగు పురాతనపద్యాలు, ఆధునిక కవితలు, వ్యాసాలు, కథలు, యూట్యూబ్ సంగీతం, ట్రావెలాగ్- ఎన్నో, అన్నీ -రెలిజన్. మతసంబంధి. కాకుంటే వేదాంతం.
సరే, Orientals overall depression గురించి నన్ను నవ్వించిన అలాటి మాటలు రాసిన మార్గరెట్ కజిన్స్ ఎవరా అని, ఆమె రాసిన పుస్తకం ముందు చదివాను. ఆ పుస్తకం -Music of the Occident and Orient. Essays towards mutual understanding, by Margaret Cousins. B.G Paul &Co, Madras 1935.
మార్గరెట్ ఐరిష్ మ్యూజికాలజిస్ట్. చాలా సంవత్సరాలు ఇరవయ్యో శతాబ్ది ఇండియాలో నివసించింది. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం డిగ్రీ కోర్సులు ప్రారంభించటంలోను, స్కూల్, కాలేజీలలో సంగీతం కర్రిక్యులమ్ క్రియేట్ చెయ్యటంలోనూ పరిశ్రమించింది. భారతస్త్రీ హక్కుల పరిరక్షణలో పాల్గొంది, మాజస్ట్రేట్ గా పనిచేసింది. మార్గరెట్ ఉద్దేశంలో ప్రతి స్కూల్, కళాశాల స్వదేశపు సంగీతం విధిగా నేర్పించాలని.
“Just as we learn how to write script in order to ‘express our thoughts and reasonings objectively so should every child be taught the script of musical notation and the’ laws of musical composition in order to express its feelings. Originality in this form of self-expression should be encouraged from quite as early an age as is writing…”
చక్కని ఉద్దేశం. (మా తెలుగు స్కూల్లో 1950 లలో, అందరికీ కర్ణాటక సంగీతం నేర్పారు. స్పోర్ట్స్. బైబిల్ స్టడీస్ కూడా తీసుకోవచ్చు. తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లిష్, నేర్పారు. ఏ భాషలో పండితులు ఆ భాషలు నేర్పారు. ఆ భాషలలోని సాహిత్యాన్ని, వ్యాకరణాన్ని తెలియచేసారు. టీచర్లు కొందరు వారే పిల్లల కోసం పాఠ్యగ్రంథాలు రాసారు.)
మార్గరెట్ పుస్తకంలో, ఇతరదేశాల సంగీతం, సంగీతకారుల పరిచయం ఉన్నది. ఆమె భర్త పొయెట్. ఐరిష్ Yeats కవి ద్వారా బెంగాలీ ఠాగోర్ రెలిజియస్ పొయట్రీ విని, ఆకర్షితులై, వారిద్దరూ ఆ తర్వాత ఇండియాకి వచ్చి నివసించారు.
లక్ష్మి సుబ్రమణ్యన్ హిస్టొరీ ప్రొఫెసర్. ఈ సంగీత విషయకమైన పుస్తకం ప్రచురించినప్పటికి కలకత్తా నివాసి అనుకుంటాను. ఈమె తన పుస్తకం లో మద్రాస్ ఎకాడమీ వారి జర్నల్స్ నుండి ఇండియన్ సంగీతం గూర్చిన సమాచారం సేకరించి, compile చేసిన విధానం నన్ను ఆకర్షించింది. ఈమె పుస్తకం ఇంగ్లిష్ లోనే ఉన్నది.
ఇంగ్లిష్ భాష, కంప్యూటర్ లు, సెల్ ఫోన్లు, ఇత్యాది అవసర వస్తువులపై రోజుకో పోజు వికార విప్లవాత్మక విముఖతలు జనించని మనుషులు, తెలుగు లోనే ఆలోచించి, తెలుగు లోకే అనువదించి, తెలుగులోనే సమస్తం రాయాలని అందరిపై ఆంక్షలు విధించని తెలుగువారు, సంగీతం మీద జెన్యుయైన్ ఇంటరెస్ట్ ఉన్న సరసులు, నెట్ మీద మార్గరెట్ కజిన్స్ పుస్తకం చదవవచ్చు.
వింతగా ఉంటుంది నాకు. ఈమాట పత్రికలో ఎక్కువ రచనలు అనువాదాలే. ఎక్కువమంది నెట్ మీద ఇంగ్లిష్ అనువాద కథలు, వ్యాసాలు చదివి, వాటిని తెలుగులోకి ఇక్కడ దించినవారే. వీళ్లకు రష్యన్, జర్మన్, ఫ్రెంచ్, బెంగాలీ, సంస్కృతం వచ్చా పాడా. ఐనా అప్పుడప్పుడూ ఈ అనువాద ప్రియులే ఒకరిద్దరు హడావిడిగా వచ్చి -ఈమాట తెలుగు పత్రిక సుమండీ, అందుకని శీర్షిక దగ్గరనుండి తోక దాకా అంతా అచ్చతెలుగులోనే రాయండీ, అని విన్నపాలూ, పితూరీలూ చేస్తుంటారు. ఎప్పటికప్పుడే సుద్దతెలుగు అభిమానులుగా ఫేక్ చేస్తూ, ఏవో సొడ్లు పెడుతుంటారు.
సైన్స్ రచనలకు మాత్రం తెలుగు వారికి మెటీరియల్ ఎక్కడినుండి వస్తున్నదని? వీరి స్వతంత్ర పరిశోధనలు ఏమైనా ఉన్నవా. పాము కాటుకు మందు కనిపెట్టటం రాదు, విద్యుత్తు కనిపెట్టలేదు, కాని అష్టకష్టాలు పడి ఎప్పటికప్పుడు ఇంగ్లిష్ మాటలకు తెలుగుపదాలు కనిపెట్టి, మానవజాతికి ఏదో ఒరగపెట్టినట్టు మురుస్తుంటారు. ఉంటం ఇంగ్లిష్ ప్రధానభాషగా ఉన్న దేశాల్లోనే ఎంతో ఇష్టంగా ఉంటారు. తింటం, ఇంగ్లిష్ భాష వాడుతూ చేసే ఉద్యోగాల నుండి వచ్చిన డబ్బుతోనే తింటారు. మరి మల్టై లింగ్వాలిటీని అందించి ప్రోత్సహించే AI యుగంలో, ఈ హిపొక్రిట్ ఆలోచనలతొ, ఎందుకో తమను ఉత్తుత్తిగా నిర్బంధించుకుని, ఇతరులకు కూడా మోసపు సంకెళ్లు వెయ్యటానికి ప్రయత్నిస్తారు!
సరే, సరే, ఈ మేగజిన్ లో కొన్ని నెలలుగా సాగుతున్న అనువాదం, శివభక్తి సన్యాసిని(అక్క మహాదేవి) పాటలు గురించి నాకు మరి కొంత తెలుసుకోవాలనిపించింది. కవిత్వం గురించైనా, భక్తి గురించైనా ఎవరు నాకు అర్ధం అయ్యేట్లు చెప్పగలిగిన స్కాలర్ అని ఆలోచిస్తే, నాకు కన్నడ, తమిళ, సాంస్క్రిట్, ఇంగ్లిష్ లిటరరీ స్కాలర్ -ఎ. కె. రామానుజన్ గుర్తుకు వచ్చి ఆయన ఇంగ్లిష్ రచనలున్న లావాంటి పుస్తకం నా ఇంట్లోనిదే తీసుకుని చదివాను.
The collected essays of A.K. Ramanujan ఎన్నో ఛాప్టర్ లలో Mahadevyakka ప్రసక్తి, ఆమె కవితల అనువాదాలు ఉన్నవి. తమిళ, కన్నడ లవ్ పొయట్రీ, క్రమంగా సంఘం, దేశం లోని మార్పులతో భక్తి పొయట్రీగా ఎలా మార్పు చెందిందో, ఆ ఇవల్యూషన్, భారతీయ పొయెట్స్ మానసికస్థితులలో పరిణామాలు, చక్కని flow charts తో ఎంతైనా శాస్త్రీయంగా చెప్పారు. (ఈయన ఉద్దేశంలో, సాహిత్యం లో ప్రేమ ముందు, భక్తి తరువాత జనించాయి.)
మొగుడంటే ఇష్టం లేక వారి ఊరి తెల్ల మల్లిపూవు మల్లికార్జునుడితో సంగమించాలనుకునే మానవ స్త్రీ మహాదేవక్క. ఈమె ‘రాధికా సాంత్వనము’ లో రాధ లాటి హీరోయిన్. ఆ కావ్యం లోని రాధ ఒకటి రెండు పద్యాల్లో ఆమెకు తన మొగుడుతో కాపురం, అతడి ఇంటిలోని వారంటే ఎంత అసహ్యమో చెపుతుంది. అవి ఈ శైవభక్తురాలి మహాదేవక్క పద్యాలను పోలినవే. తేడా ఎక్కడంటే కొందరి ఈ కవిత్వాలలో, పాటలలో లవర్స్ ఇద్దరూ దేవుళ్లు. శివుడు, పార్వతి; విష్ణువు, లక్ష్మి; ఇలా. కాని తరవాత తర్వాత మానవ కాంతలు దేవుళ్లతో ప్రేమలో పడ్డారు. వారికి కోరిక -బాగా అందగాడూ, బాగా బలవంతుడూ, ప్రపంచాన్నే పాలించగలిగిన మగదేవుడితో సంగమించాలనే. వారివి సెక్స్యుయల్ భావనలే. మామూలు మగవాళ్లు ఆనటంలేదిక వారికి. మీరాకి, సక్కుకి ఇదే కామన. (అక్కమహదేవి ఐతే, బట్టలు విప్పేసి మరీ ఊళ్ల మీద తిరిగింది. అది మగ వివస్త్ర భక్తులతో అనుకరణ/పోటీ.) ఈ రివల్యూషనరీ భక్తురాళ్లు కొందరు నల్లని వాడిని ఇష్టపడితే కొందరు తెల్లని వాడిని ఇష్టపడ్డారు. మొత్తానికి అసమర్ధునికి ఆలిగా ఉండేకన్నా బలవంతుడు భగవంతుడికి బానిసగా ఉంటమే భక్తులకు ఇష్టం.
తర్వాత, ఇక, మగవారి భక్తి సంగీత సాహిత్యాలు పరికిస్తే, స్త్రీ భక్తులకు ఒక పవర్ఫుల్ మగవాడిపై ఉన్న కామవాంఛకూ, భారతీయ మగభక్తుల పెరపెరకూ ఏమంత తేడాలు లేవు. మగభక్తుడు కూడా దాసానుదాసుడై పోయి, దేవుడితోనే కులకాలనుకోటానికీ ఏం తేడా లేదు. రక్తమాంసాలున్న మనుషులను ఉపేక్షించి, ఇంటిపనులు మానేసి, ఊహా ఘనుడితో ఊహాలోకంలో ఎప్పుడంటే అప్పుడు విహరించటం, మరి తేలిక కాదూ.
ఈ భక్తి గణాలలో, ఇండియాలో పైకులం మగవారి ‘దాసత్వానికీ’ , కిందికులం మగవారి దైవభక్తి లోని ‘తిరుగుబాటుతనం’ కీ ఉన్న subtle differences (స్వదేశీ విదేశీ) పొయటిక్ ఊహలలోని subversions, inversions రామానుజన్ వివరించి చెప్పాడు. From classicism to Bhakti; On Women Saints; Men, Women, and Saints; The myths of Bhakti -ఈ భాగాలన్నీ అక్కమహాదేవినీ, మరి ఇతర ఇండియన్ ప్రేమిక-భక్తులనూ తెలుసుకోటానికి నేను చదివాను.
ఐతే ఇంతచేసి, ఇండో అమెరికన్ కల్చర్, లిటరేచర్ కి మధ్య తనను హైఫన్ గా భావించుకున్న ఎ.కె. రామానుజన్ ని చదివి, నేను మళ్లీ వచ్చి ఈ మాట పత్రికలో ఇటీవలి అనువాదపు భక్తి పద్యాలనూ, పాటలనూ విన్నప్పుడు; ఎందువలన వీరు ఇప్పుడు బిల్వమంగళుని, అక్కమహాదేవిని అనువాదం చేసినారు, ఈ రచయిత, ఆ గాయని వీరు ఏ మ్యూజిక్ స్కూల్ లో చదివారు, ఈ ఖండాంతరాల కొలాబొరేషన్ కు, వీరి టెక్నాలజీ ఎక్స్పర్టిజ్ కారణమా, లేక సంగీతపు చదువా అని సందేహం కలిగింది. ఆ విషయాలు చెపితే అవీ చదువుతాను.
నేను ఏళ్లుగా సంగీతజ్ఞుల క్లాసుల్లో కూర్చుని, విని తెలుసుకున్నది, భగవంతుడిపై కామకాంక్ష లేని కవులెందరో ఉన్నారు. వీరు మతవాదులు కూడా కారు. వీరు, తమలాటి మామూలు మనుషులతో ప్రేమలో ఉండి, వారిపైన కవిత్వం రచించారు. వీరి కవనం కూడా ఎంతైనా అందంగా ఉంటుంది.
అలా మనుషుల మీద ప్రేమ కవిత్వంతోనూ, దైవం మీద ఆర్తి కవిత్వంతో నన్ను ఆకర్షించిందీ నాకు చటుక్కున గుర్తు వచ్చింది, అది మళ్లీ షాకీల్ బదయూనీ నే. పాడింది నౌషాద్ సంగీతానికి, మహమ్మద్ రఫీనే.
“…ఆగ్ బనే సావన్ కీ బరసా, ఫూల్ బనే అంగారే
నాగన్ బన్ గయి రాత్ సుహానీ, పధ్థర్ బన్ గయె తారే
సబ్ టూట్ గయే హై సహారే,
ఓ జీవన్ అప్ నా వాపస్ లేలే, జీవన్ దేనేవాలే
భగవాన్! భగవాన్! భగవాన్!”
వైరముత్తు – జ్ఞానపీఠ పురస్కారం 2025 గురించి పెద్దిపాగ పున్నారావు అభిప్రాయం:
04/09/2026 1:06 am
చాలా మంచి కవితలు. జ్ఞానపీఠానికి అర్హత కలవి.
వైరముత్తు – జ్ఞానపీఠ పురస్కారం 2025 గురించి DESARAJU అభిప్రాయం:
04/07/2026 6:53 am
https://www.facebook.com/share/p/18VjBWyAga/
అవినేని గారూ, మీరు చాలా మంచి కవితలు అనువదించారు. అభినందనలు.
మిత్రులు చదువుతారని నా వ్యాసం లింక్ ఇక్కడ పెడుతున్నా.
నీ ఏకాంతం గురించి B V V Prasad అభిప్రాయం:
02/11/2026 6:16 am
మనుషుల పలకరింపులు లేని ఏకాంతంలో ఒకరు తనలో తాను మునుగుతూ, తన అనుభవంలోని ప్రపంచం పట్ల ప్రేమలోకి మేలుకోవటాన్ని కవి వర్ణించాడనుకుంటానండి.
మీకు ఇతని కొన్ని కవితలు నచ్చాయని తెలిసినందుకు సంతోషంగా ఉంది. ధన్యవాదాలు.
నీ ఏకాంతం గురించి Chandrasekhar Cheerla అభిప్రాయం:
02/05/2026 12:01 pm
ఇంతవరకు మీ కవితలు కొన్ని చదివినాను. అవి చాలా బాగున్నావనిపించింది. కాని ఈ కవితలో కొంత అస్పష్టత కనిపిస్తున్నది. ‘మనుషులు మినహా మరి ఏవైనా ప్రవేశించగలిగే చోటు’ అంటున్నారు, మళ్ళీ ‘రాత్రి లాంటి ప్రపంచం ఎదురై …’ – అంటే ప్రపంచం ప్రవేశించిందన్నమాట. అది మనుషులు లేని ప్రపంచమా? తర్వాత ‘నీతో నిండుతూ నీ ప్రపంచం’ అన్నారు. మనం కల్పించుకున్న ప్రపంచాన్ని మనం ప్రేమించడం కష్టం కాదు కదా!
మొత్తంపై కవితలో ఏ అనుభవాన్ని పంచుకోదలచినారో అర్థం కాలేదు.
సెప్టెంబర్ 2025 బైరాగి ప్రత్యేక సంచిక గురించి Lyla Yerneni అభిప్రాయం:
11/17/2025 2:21 pm
“బైరాగి శతజయంతి సందర్భంగా, ఈ ప్రత్యేక సంచికలో శ్రీశ్రీ నుండి సమకాలీన రచయితల వరకు ఎందరో ప్రముఖులు బైరాగి సాహితీమూర్తిత్వాన్ని వివిధ కోణాల్లో ఆవిష్కరించిన రచనలను మీకందజేస్తున్నాము…. ఈ సంచిక గురించి మీ అభిప్రాయాలను తప్పకుండా తెలియజేయండి.”
A vent out.
1920 లలో పుట్టిన ఆలూరి బైరాగి, మా తండ్రుల తరం వాడేగా. వారి సమవయస్కుడైన తెలుగువాడు.
ఆ రోజుల్లో ఆంధ్రాలో ఎక్కువమంది, అంతో ఇంతో అక్కడా ఇక్కడా చదువుకుని, స్కూల్ మాస్టర్లుగా కుదురుకొనేవారు. వాళ్లకి చాలామందికి డిగ్రీలు ఉండేవి కావు అప్పటికి. మా పెదనాన్నగారు, నాన్నగారు, వైజాగ్ మెడికల్ కాలేజీకి వెళ్లి డిగ్రీలు తీసుకున్నారు. వారి మామగార్లకు లింగులింగుమంటూ ఒకర్తే కూతురు ఉంటంతో, ఆ రైతులు, వాళ్ల పంటడబ్బుతో అల్లుళ్లని చదివించారు. ఒక పెదనాన్నని, బాబాయిని దింటిమెరక లో, వాళ్ల తండ్రి, (చదివించే స్తోమతు లేక) పొలం పనుల్లో పెట్టాడు. పొలాలగట్లు, నీళ్ల తగువుల్లో రాటుదేరి తరవాత వాళ్లు కొన్నాళ్లు కమ్యూనిస్టులయ్యారు. మా మేనత్తలకి, పెద్దమ్మ పిన్నమ్మలకి స్కూల్ చదువు లేదు. మా అమ్మ బెనారస్ మెట్రిక్ పాసయ్యింది. కాలేజ్ కి వెళ్లవలసింది, కాని నా ఉద్భవంతో ఆమె చదువు ఖతమ్.
మా నాన్నగారి గ్రాడ్యుయేషన్ అప్పటిది, ఎన్లార్జ్డ్ రంగుల ఫొటో ఆయన బెజవాడ ఇంట్లో ఒక గుమ్మం మీద, చాలా ప్రామినెంట్ గా ప్రదర్శించబడేది. వరండాలోకి వస్తూనే అందరికీ కనపడేది. అంత అందగాడు సినిమాల్లో కెందుకు వెళ్లలేదో మరి తెలియదు.
హాలులోకి వెళ్లాక, పక్కగా ఒక గోడమీద ఒక చిన్న ఫొటో ఉండేది. అది మా నారాయణరావు మామయ్యది. బైరాగి చిత్రం చూస్తే నాకు ఆ ఫొటో గుర్తు వచ్చింది. ఒక మృతుని ఫొటో చూసినట్టుగా అనిపించింది. జీవకళ లేదు. Sunken eyes. Sadness. ప్రేతకళ. మా మామయ్య (ఇరవైల్లో ఉన్న యువకుడు) ఆయన్ని పోలీసులు బెజవాడలో కాల్చి చంపాక, అప్పటి ఫొటోగాని కుటుంబం అడిగితే పోలీసులు ఇచ్చారా అని నా అనుమానం. కాని మేం ఎవరమూ ధైర్యం చేసి మా మామయ్య ఆ ఫొటో గురించి అడగలేదు.
బైరాగి చిత్రంలో, అతని మీసాల చివరలు కొంచెం పైకి తిప్పాడు చిత్రకారుడు అన్వర్. కాని వీరత్వం ఏమీ రాలేదు. బొమ్మలో అతను అప్పటికే టి.బి. పేషెంట్ లా ఉన్నాడు. బహుత్ ఉదాసీ దిఖ్ ర హా హై.
ఈ సంచికలో ఆలూరి బైరాగి గురించి తెలుగువాళ్లు ఇచ్చిన భోగట్టా చదివినందునే, నా ఈ-ఆలోచనలు.
అసలు స్త్రీ సంపర్కమే లేని ఆలూరి బైరాగికి బోగం వాళ్ల గొడవ దేనికి! వాళ్ల మీద ఈయన నిరసన దేనికి? తెలుగులో ఆ పిచ్చ పాటలెందుకు? ఈయనేదో పెద్ద ధనవంతుడైనట్టు వాళ్ల చిరుగు బట్టల గురించి, వాళ్ల మురికి వాడల గురించి అసహ్యపడటం దేనికి.
స్త్రీ ఒక సాధనమై పోయింది కవితల ప్రాక్టీసుకి. ఆడవాళ్లపై రాయటం కవుల, రచయితల గొప్పగా భావించి జాతీయ, అంతర్జాతీయ ఎవార్డులు ఇవ్వటం అదో రివాజై పోయింది.
రెడ్లైట్ డిస్ట్రిక్ట్ అతివల మీద మోజు, నిరసనలు -కథలుగా, పద్యాలు, నవలగా రాసి ప్రపంచ సాహిత్యంలో, పేరు, ప్రైజులు తెచ్చుకున్నవారెందరని చెప్పను! ఎవరితో మొదలెట్టను! శ్రీనాథుడు, బాల్జాక్, ధూర్జటి, సోమర్సెట్ మామ్, పెద్దన, వోల్టేర్, ఫ్రాయిడ్, టాగోర్, జోలా, ప్రేమ్చంద్, శరత్, నేబకోవ్, అడివి బాపిరాజు, మొపాసా, మార్కేజ్, డాస్టావ్యెస్కీ, బూదలేర్, గురజాడ, వీరేశలింగం, ఆస్కార్ వైల్డ్, సాహిర్, ఆలూరి బైరాగి, వెరీ రీసెంట్లీ మధురాంతకం నరేంద్ర.
కేష్ ఇచ్చినవాళ్లకన్నా, స్త్రీని కేష్ చేసుకున్నవాళ్లు, రక్షిస్తున్నట్టు నటించి అసహాయస్ధితులు కల్పించి భక్షించిన వాళ్లే సాహిత్యం నిండా కనిపించేది.
ఆలూరి బైరాగికి అన్నిటికీ మధనపడటం ఒక వ్యసనమైనట్టుంది. టి.ఎస్. ఎలియట్ తరహాలో నాన్ స్టాప్ బిచ్చింగ్. సుబ్బరంగా కుడిచి కూర్చుని, విషాదిస్తుంటారు కొందరు. ఆ బ్రాండ్ ఇంటలెక్టుయల్స్ని సైకయాట్రిస్టులే సహించగలరు. అసలుకి ఆలూరి బైరాగికి పర్సనల్గా ఏమంత ఉపద్రవం వచ్చిందని నాకు అనిపించలేదు.
అతను యుద్ధానికి వెళ్లిందే లేదు. సైడ్లైన్స్ మీద ఉండి ఎందుకా శోకాలు, ఫిలసాఫిక్ విమర్శలు. యుద్ధంలో స్వయంగా పాల్గొన్న వాళ్లు ఎందరో రచయితలు, వారి ఘోషలు వినిపించారు. కొందరు బలవంతంగా డ్రాఫ్ట్ చెయ్యబడిన వారు, ఎంత ఘోరమైన ఎక్స్పీరియన్స్ అని వారి సొంత మాటలలో రాసుకున్నారు. ఇండాలజిస్ట్ Heinrich Zimmer రాసుకున్న చిన్న ఆత్మచరిత్ర (Some Biographical Remarks) నేను చదివాను. He hated war.
హెమింగ్ వే, ఫిట్జరాల్డ్, జె.డి. సాలింజర్ లాటి వాళ్లు యుద్థం గురించిన కథలు, నవలలు రాసారు. వార్ టైమ్-అనుభవాలనుండి వారికి మానసిక వైకల్యం కలిగింది. అప్పటికి పి.టి.ఎస్ డిసార్డర్ కి వైద్యం లేదు. అసలు డయాగ్నోసిస్ యే అప్పటికి లేదు కదా. సైనికుల ఫిజికల్ అంగ వైకల్యాలు ఎంత నిజమో, మానసిక గాయాలు అంతే నిజం. అవి తీరే బాధలు కావు.
If American Hemingway blew his brains out, that violent act called for same kind of courage/despair, to be an ambulance driver in horrid wars.
యుద్ధం విషయంలో, మనుషులు ముందుగానే ఆలోచించుకోటం మంచిదే. ఆ భయంకర మారణకాండ లోనికి దిగకూడదు అని బైరాగి నిర్ణయించుకునుంటే గాని, అది మంచిదే.
ఎయిర్ లైన్ పైలట్ లుగా, వార్ టైంలో పనిచేసిన Roald Dahl, Antoine De- Saint Exupéry- ఫ్లయింగ్ కి సంబంధించిన రచనలు చేసారు. వీరు, ఒకే రకం ఆలోచనలో కూరుకు పోకుండా, వివిధ రకాల ఇతివృత్తాలు తీసుకుని, పిల్లా పెద్దల కోసం విస్తృతంగా రచించారు. ఇంగ్లిష్ Roald Dahl తన జీవిత కాలంలో అనేక రకాల పనులు సమర్ధతతో సాధించటం చూస్తే, ఇతనికి down time అనేది లేదా అనిపిస్తుంది. I am in awe.
French రచయిత Guy d. Maupassant యుద్ధంతో పరిచయం ఉన్నవాడే. దానితో పాటు వేశ్యలతోనూ, సిఫిలిస్ రోగం తోనూ. ముందు మురికి వాడలలో, డబ్బులేని ప్రాస్టిట్యూట్స్ గురించి కథలూ, నవలలలో రాసి, తను రచయితగా డబ్బు, ఖ్యాతి సంపాదించుకున్నాక, ఆఖరు నవల ‘The Alien hearts’ లో పారిస్ హై సొసైటీ ‘Coquettes’ గురించి, రాసాడు. వారి Salons లో ప్రతి సాయంత్రం గుమిగూడే నావలిస్ట్ లు, మ్యూజిక్ కంపోజర్ లు, సింగర్స్, స్కల్ప్టర్స్ ను చూస్తూ, వారందరి డిస్కషన్స్ అక్కడ వినవచ్చు.
మొపాసా సిఫిలిస్ వల్లే చిన్నవయసులోనే మరణించాడు. సిఫిలిస్ కు అప్పుడు వైద్యం లేదు. ఐతే, తెలుగు బైరాగి చౌదరికి క్షయ వచ్చినప్పటికి, ఇండియాలో ఆ జబ్బుకి వైద్యం ఉంది. అతను ఇతరులకు జబ్బు అంటకుండా ఉండేందుకు, వారి ఆరోగ్యం గురించి కూడా తను వైద్యం చేయించుకోవాలి. అది మానేసి, దగ్గుకుంటూ గదిలో కూర్చుని కాగితాలు ఖరాబు చేస్తుంటే, అది మూర్ఖత్వంగా కాక, వీరత్వంగా భావిస్తారేం? ఎక్కడో జరిగే యుద్ధం గురించి చర్చలు, భారతీయ సమాజసంస్కరణ గురించి, కిళ్లీబడ్డీల దగ్గర చర్చలు ఎడతెగకుండా చేసి. ఇన్డివిడ్యుయల్ రెస్పాన్సిబిలిటీని ఇగ్నోర్ చెయ్యటం, does that make any sense! Not to me.
పైగా, టి.బి. డెత్ అంత సుకరమైంది కాదు. ఆ ఫీవరిష్నెస్, ఎర్రబడే కళ్లు, లోతుకుపోయే చెంపలు, దుర్బల కాయం, జ్వరపు వాగుడు, దగ్గు, పాత ఓపెరాలు చూసీ, పాత చరిత్రలు చూసీ, అక్కడి నుంచీ ఆ జబ్బు గురించి ఒక రొమాంటిక్ ఇంప్రెషన్ కవుల మనసులలో, రచనలలో చొరబడిందేమో. ఆ రోగంతో చావు, Bronte sisters, Keats, Shelley, Toru Datt టైమ్ లో వారికి తప్పలేదు. కాని, నయమయ్యే వ్యాధికి వైద్యం చేయించుకో పోటం, హైదరాబాద్లో ఇరవయ్యో శతాబ్ది మనిషికి – it’s inappropriate. It is irresponsible, anti-social behavior.
“మళ్లీ మీకు చెపుతున్నాను”, ఈ పై విషయాల మీద ఎందుకు రాస్తున్నానంటే, – ఈ సంచికలో ఇక్కడ రాసిన ఏభై మంది నుండీ నాకు ముక్కా చెక్కాగా తెలిసిన విషయాలు ఇవే. బైరాగి కవిత్వం కాదు.
అతడి సొంత రచనలు ఏవో సరిగా నాకైతే తెలియడం లేదు. అతని కన్నా ముందటి ప్రపంచకవులను, ఉదా: ఎలియట్, హాఫిజ్ లను, అతను ఏ భాషలో మొదట చదివి అనువదించుకున్నాడో, సమకాలీన కవుల అనువాదాలకు, అనువాదాలు గాని చేసాడో అనుసరణలు, హేళనలు చేసాడో తెలియటం లేదు.
బైరాగి హిందీ చందమామలో హిందీలో రాయలేదా? మరి తెలుగుపాట ఇచ్చారేం ఉదాహరణగా? హిందీ చందమామలో, తెలుగు చందమామలో ఒకే కథలు, కవితలు అనువదించి ప్రచురించేవారా?
ఈ కవికి నాగిరెడ్డి, చక్రపాణిలు సినిమా గీతాలు రాసే అవకాశం ఇవ్వలేదేం. ఎందుకనో? కవి బైరాగి ఎవరి మాటలూ ఖాతర్ చెయ్యని, మొండివాడు ఐనందున అని నేను అనుకోలేపోతున్నా. ఇతడు షాయర్ సాహిర్ కన్నా స్వేచ్ఛా స్వభావియా!
బైరాగి మొదటికి హిందీ కవే, ఛాయావాద కవులతో సరితూగే కవి అని ఒకరంటే, వారి కవిత్వం గూర్చి కొంచెం చదివాక, నేను ఎంతో ప్రియంగా గుర్తు చేసుకున్నది -బైరాగి కరెక్ట్ కాంటెంపరరీ ఐన హిందీ-ఉర్దూ కవి साहिर लुधियानवी. (Sahir Ludhianvi). ఇతని హిందీ కవిత్వం – హిందీ సినిమాల పుణ్యమా అని మస్తుగా విన్నాను.
సాహిర్ సొంత హిందీ కవితలకు మురిసి, మోహించి, సినీసంగీత దర్శకులు సంగీతం కూరిస్తే, సినీగాయకులు పాడారు. In his case, his poetry took precedence. అతడి హిందీ భాషకూ, అతని కవిత్వానికే ప్రాధాన్యత. అతని భావాలకే ప్రాధాన్యత. అతడి మాటల ఎన్నికకూ, అమరికకూ ప్రాధాన్యత.
అరే! సాహిర్ -అదే వెలయాళ్ల మీద, తాజ్ మీదా, హింద్ గురించీ, దునియా గురించి, రాస్తే, ఓహో ఓహో అని మెచ్చుకుని, బైరాగి రాస్తే నచ్చుకోవేంటి? అని ఆ కవిని కూడా విన్నవాళ్లు నన్నంటే – ఎందుకంటే, వారిద్దరి అప్రోచ్ లో, ఎక్స్ప్రెషన్ లో చాలా తేడా కనిపించింది. అందుకేమో!
“నాకు మా బైరాగి తెలుగు కవితలు ఎంత ఇష్టమో హిందీ కవితలూ అంత ఇష్టం.” అంటూనే అతడి హిందీ కవితను తెలుగు చేసి దాశరధి వినిపించారెంచేత? హిందీలోనే కవిత్వం అంతా రాసి ఉంటే ఎప్పుడో జాతీయ బహుమతి వచ్చుండేది అన్నారేం సూరపనేని? అంటే అతను హిందీలోనే రమ్యంగా రచించాడు అనేనా?
హిందీ, తెలుగు, ఇంగ్లిష్ భాషల్లో బైరాగి సొంత కవిత్వం చెప్పినప్పుడు, ఆ భాషల్లోనే పాఠకులను ఎందుకు చదువుకోనివ్వరు! అతడి కవిత్వం అతడు రాసిన భాషల్లోనే, క్రోనలాజికల్ గా ప్రచురించటం ఈ డిజిటల్ ఏజ్ లో చాలా సులభం. ఆ మూడు భాషలూ వచ్చినవాళ్లు బోలెడుమంది.
ఐతే, ఇలాటి శతజయంతుల ఉత్సాహంలో, ఉత్తరాన హిందీకవులూ, ఆంధ్రా, తెలంగాణా హిందీ, తెలుగు కవులూ, జర్నలిస్టులు, ప్రవాస జర్నలిస్టులు, ఎవరికి వారు, బైరాగి మా కవంటే మా కవి, అని లాక్కోటాలూ పీక్కోటాల్లో, అభిమానుల అభిమానపు నివేదనల సంరంభంలో, ఒక భాష నుండి మరో భాషకు, అనువాదాల అనువాదాల అనువాదాల తాపత్రయంలో, ఆలూరి బైరాగి కవిత్వమేదో తెలుసుకోటం నాకు ప్రస్తుతానికి అసాధ్యం.
అంతా గందరగోళం! కంగాళీ! రభస! Guys! Did I come to the right party? Is this how birthdays are celebrated these days!
Pardon me, I am wanted someplace else.
By Lovers creek
Moon is bright
Violin plays so light
Cheek to cheek
We dance tonight
Hold me tight
Kiss me right
You and I
We dance tonight.
-Lyla
A Lovely Holiday Season All!
సాలేటి వాన గురించి sumanaspati reddy అభిప్రాయం:
09/14/2025 7:57 am
శృంగార కామానుభవాన్ని ఇంత చక్కగా చెప్పిన కవితలు బహు అరుదు, ఏ సాహిత్యంలోనైనా!!!!
దివ్యభవనంలో బీజాక్షరి గురించి RAMARAO KANNEGANTI అభిప్రాయం:
09/06/2025 11:23 am
ఈ కథలు నేను ఇంతవరకూ చదవలేదు. కవితలు మాత్రమే చదివాను. అయినా అలవాటు చొప్పున సాహసించి ఒక వాఖ్య పడేస్తున్నాను 🙂 . అంటే, కథల్లో మర్మం బాగా చెప్పారు — abstraction సరిగ్గా చూపించారు.
కవిత్వం లోని కొన్ని అంశాలు ఈ కథల్లో కూడా కనబడుతున్నాయి. బైరాగి మీద “పునరుజ్జీవనం” అన్న మార్మికాంశం బాగానే ముద్ర వేసింది. అది కొంచెం హైందవ మతం లోని పునర్జన్మ లాగ కనిపించినా, అది క్రైస్తవ మతం లోని భావన. “మృత్యు తంద్రను వీడి వస్తాడు లాజరస్”. ఇక్కడ లాజరస్ చచ్చి బ్రతికిన మనిషి. దైవదయలో పునరుజ్జీవనం పొందిన మనిషి.
కరుణ అనే పదానికి గ్రేస్ (grace) అని కూడా వాడవచ్చు అనుకుంటాను. అప్పుడు బైరాగిమీద ఎలియట్ (Eliot) ప్రభావం బాగా కనబడుతుంది అని తెలుస్తుంది. ఇది కాథలిక్ పునరుజ్జీవనం (Catholic Renaissance) లో మనిషిని దేవుడికి దగ్గరకి తీసుకొచ్చిన గానం, వాదం, ఆలోచన. ఇది విశ్వాసం (faith) యొక్క ప్రాముఖ్యం చూపుతుంది. It gave hope to many oppressed people, one thing they needed: hope.
సమాజాన్ని వ్రేలెత్తి చూపిన కవి గురించి T A B PRASAD అభిప్రాయం:
09/05/2025 2:41 pm
మిత్రుడు, రచయిత శ్రీ రెంటాల గోపాలకృష్ణ గారి సుపుత్రుడు, మా కొలీగ్ రామచంద్ర గారి ద్వారా పరిచయమైన ‘ఈమాట’ వెబ్ పత్రికను మొదటిసారిగా చూస్తున్నాను. ఇంతకుముందు ఇలాంటి పత్రిక తెలుగులో నడపబడుతున్న విషయం కూడా నాకు తెలియదు.
శ్రీ రెంటాల గారి జన్మదినం రోజున ఆయన వ్రాసిన ఈ వ్యాసం చదవగలగటం అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను. ఇందులో రెంటాలగారు బైరాగిగారి అంతరంగ చిత్రణతో పాటు తన గురించికూడా పరిచయాన్నిచ్చే ప్రయత్నం చేసారు ‘నేను కొంత ఆశావాదిని, భూగోళాన్నే పెకిలించి వేయగలనన్నంత పొగరు, ధీమా నాకు. అంతులేని ఆవేశం నాది ఆరోజుల్లో’ అనే మాటలతో. స్వాతిశయం, అంతులేని ఆత్మవిశ్వాసం, పొగరూ వగరూ ప్రస్ఫుటమయ్యే భాషను ఉపయోగించే సాధికారత ఉన్న రచయితలు తమ శక్తిని గ్రహించినట్లుగానే ఎదుటి కవి, రచయితను, అతని శక్తియుక్తులనూ సులభంగా గుర్తించగలుగుతారు.
‘సమాజాన్ని వేలెత్తిచూపిన కవి’గా శ్రీ బైరాగిగారి మనోచిత్రణ, భావాల సంఘర్షణ, నిరంతర అన్వేషిగా గాయపడిన తన ఆత్మ వేదనను విలక్షణమైన కవితలుగా జాలువార్చిన మౌనమునిలా, తన గొంతుకలో బ్రతుకులోని అపశ్రుతులన్నీ ఒక్క శ్రుతిగా పలికించిన ఒక ఉదాత్త దార్శినికునిగా పరిచయం చేసారు. నాలాంటి బైరాగిగారి పరిచయం అంతగాలేని వారికికూడా బైరాగిగారి గూర్చిన మంచి చిత్రణ కలిగించారు.
స్మరణ గురించి తమ్మినేని యదుకుల భూషణ్ అభిప్రాయం:
09/05/2025 7:57 am
archives లో ఉంది:
https://archive.org/details/sddu_adhunika-telugu-kavita-in-sanskrit-translation-by-bairagi-hyderabad-andhra-pradesh-sahitya-acad/page/n6/mode/1up
బైరాగి ముందు మాట తర్వాత – ఈ అనువాద సంకలనం శ్రీ శ్రీ కవితలతోనే మొదలవుతుంది. శ్రీ శ్రీ చెప్పిన ఉర్దూ అనువాదం నాకు దొరకలేదు, హిందీ అనువాదం: जगन्नाथ रथ के चक्र ఇందులో కనిపిస్తుంది. ఈ సంకలనం ప్రత్యేకత దేవనాగరి లిపిలో తెలుగు కవితలు, తర్వాత వాటికి హిందీ అనువాదాలు కనిపిస్తాయి.
ఈ అనువాద గ్రంథాలు – రెండు భాగాలు తెలుగు యూనివర్సిటీ లో 1990 లో నాకు దొరికాయి.
बदली की रात (आलूरी बैरागी चौधरी) బైరాగి హిందీ సంకలనం గూర్చి, హిందీలో ఆయన వ్యవహృత నామం గురించి నాకు అప్పుడే తెలిసి వచ్చింది.
Francis Thompson గొప్ప ప్రతిభగల ఆంగ్ల కవి, అతని ప్రసిద్ధ కవితను శ్రీశ్రీ స్వర్గభైరవంగా సమర్థంగా తెనిగించాడు. అతను బైరాగిలాగే చిన్నవయసులో క్షయ వ్యాధితో మరణించాడు.
మన కవిత్వాలను మనమే ఆంగ్లంలోకి, హిందీలోకి తర్జుమా చేసుకోవలసి రావడం ఒక దౌర్భాగ్యం. ఆ భాషీయులు తెలుగు నేర్చుకొని ఆయా భాషల్లోకి పరివర్తింప చేసుకోవడం ఒక మర్యాద.
అక్కమహాదేవి వచనాలు – 3 గురించి Lyla Yerneni అభిప్రాయం:
08/14/2025 1:10 pm
Caption: “Music in India is essentially a hand maiden of religion”
ఈమాట పత్రికలో ఏప్రిల్ 2024 సంపాదకీయంలో, మదరాస్ మ్యూజిక్ ఎకాడమీ, కృష్ణన్ కి బహుమతి ప్రదానం, దానిపై వివాదం -జరుగుతున్నదని తెలిపినప్పుడు, ఎవరీ టి. ఎమ్. కృష్ణన్, ఏమిటీ ఎకాడమీ అని అప్పుడు దక్షిణ భారతం నుండి యూ ట్యూబ్ విడియోలు కొన్ని గంటలు చూసి, సంగీతజ్ఞుల సంభాషణలు తీరుబాటుగా విని, భారతీయ సంగీతంపై వివాదాల గురించి నన్ను నేను కొంత అప్డేట్ చేసుకున్నాను. అసలు కొన్నేళ్లుగా నేనెక్కువ వెస్టర్న్- మ్యూజిక్ హిస్టరీ క్లాసుల్లోనే కూర్చుంటున్నాను, ఇండియన్ సంగీతం గురించి చదవటం లేదని అనిపించి, వెస్టర్న్ సంగీతకారుల గురించి చదవటం కొంచెం ఆపి, మళ్లీ ఇండియన్ మ్యూజిక్ చరిత్ర గురించి చదువుదామని, దగ్గర్లోని యూనివర్సిటీ మ్యూజిక్ లైబ్రరీలో ఉన్న పుస్తకాలు తెచ్చి చదివాను.
అందులో ఈమాట సంపాదకీయం లోని విషయాన్ని అర్ధం చేసుకోటానికి ఈ కింది పుస్తకం సహాయం చేస్తుందని అనిపించింది.
‘From Tanjore court to the Madras Music academy. A social history of music in South India,’ by Lakshmi Subramanian. Oxford University Press, 2006. New Delhi.
ఐతే¸ ఈ భారతీయ రచయిత్రి లక్ష్మి తన పుస్తకంలో మొట్టమొదటిగా ఇచ్చిన Quote, -ఐరిష్ లేడీ మార్గరెట్ కజిన్స్ సంగీతం గురించి రాసి ఇండియాలోనే ప్రచురించిన పుస్తకం నుండి. ఆ quote,
“In the Orient there is depression, lack of Joy, pessimism and passive acquiescence in bad luck, no active movement towards a determined happiness”
ఈమె ఎవరు భలేగా చెప్పింది. (ఓరియంట్ అంటే ఇండియా మాత్రమే కాదు అని తెలిసినా,) నాకు ఇండియా నుండి ఏది చదివినా, విన్నా ఇలాగే అనిపిస్తుంది. అంతా వైరాగ్యం, ఎంతో వేదాంతం. పుట్టుటయు నిజము, చచ్చుటయు నిజము, నట్టనడిమి నీ పని నాటకము, కట్టకడపటిది కైవల్యము -ఎప్పుడూ ఇదే టాక్.
తెలుగు పురాతనపద్యాలు, ఆధునిక కవితలు, వ్యాసాలు, కథలు, యూట్యూబ్ సంగీతం, ట్రావెలాగ్- ఎన్నో, అన్నీ -రెలిజన్. మతసంబంధి. కాకుంటే వేదాంతం.
సరే, Orientals overall depression గురించి నన్ను నవ్వించిన అలాటి మాటలు రాసిన మార్గరెట్ కజిన్స్ ఎవరా అని, ఆమె రాసిన పుస్తకం ముందు చదివాను. ఆ పుస్తకం -Music of the Occident and Orient. Essays towards mutual understanding, by Margaret Cousins. B.G Paul &Co, Madras 1935.
మార్గరెట్ ఐరిష్ మ్యూజికాలజిస్ట్. చాలా సంవత్సరాలు ఇరవయ్యో శతాబ్ది ఇండియాలో నివసించింది. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం డిగ్రీ కోర్సులు ప్రారంభించటంలోను, స్కూల్, కాలేజీలలో సంగీతం కర్రిక్యులమ్ క్రియేట్ చెయ్యటంలోనూ పరిశ్రమించింది. భారతస్త్రీ హక్కుల పరిరక్షణలో పాల్గొంది, మాజస్ట్రేట్ గా పనిచేసింది. మార్గరెట్ ఉద్దేశంలో ప్రతి స్కూల్, కళాశాల స్వదేశపు సంగీతం విధిగా నేర్పించాలని.
“Just as we learn how to write script in order to ‘express our thoughts and reasonings objectively so should every child be taught the script of musical notation and the’ laws of musical composition in order to express its feelings. Originality in this form of self-expression should be encouraged from quite as early an age as is writing…”
చక్కని ఉద్దేశం. (మా తెలుగు స్కూల్లో 1950 లలో, అందరికీ కర్ణాటక సంగీతం నేర్పారు. స్పోర్ట్స్. బైబిల్ స్టడీస్ కూడా తీసుకోవచ్చు. తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లిష్, నేర్పారు. ఏ భాషలో పండితులు ఆ భాషలు నేర్పారు. ఆ భాషలలోని సాహిత్యాన్ని, వ్యాకరణాన్ని తెలియచేసారు. టీచర్లు కొందరు వారే పిల్లల కోసం పాఠ్యగ్రంథాలు రాసారు.)
మార్గరెట్ పుస్తకంలో, ఇతరదేశాల సంగీతం, సంగీతకారుల పరిచయం ఉన్నది. ఆమె భర్త పొయెట్. ఐరిష్ Yeats కవి ద్వారా బెంగాలీ ఠాగోర్ రెలిజియస్ పొయట్రీ విని, ఆకర్షితులై, వారిద్దరూ ఆ తర్వాత ఇండియాకి వచ్చి నివసించారు.
లక్ష్మి సుబ్రమణ్యన్ హిస్టొరీ ప్రొఫెసర్. ఈ సంగీత విషయకమైన పుస్తకం ప్రచురించినప్పటికి కలకత్తా నివాసి అనుకుంటాను. ఈమె తన పుస్తకం లో మద్రాస్ ఎకాడమీ వారి జర్నల్స్ నుండి ఇండియన్ సంగీతం గూర్చిన సమాచారం సేకరించి, compile చేసిన విధానం నన్ను ఆకర్షించింది. ఈమె పుస్తకం ఇంగ్లిష్ లోనే ఉన్నది.
ఇంగ్లిష్ భాష, కంప్యూటర్ లు, సెల్ ఫోన్లు, ఇత్యాది అవసర వస్తువులపై రోజుకో పోజు వికార విప్లవాత్మక విముఖతలు జనించని మనుషులు, తెలుగు లోనే ఆలోచించి, తెలుగు లోకే అనువదించి, తెలుగులోనే సమస్తం రాయాలని అందరిపై ఆంక్షలు విధించని తెలుగువారు, సంగీతం మీద జెన్యుయైన్ ఇంటరెస్ట్ ఉన్న సరసులు, నెట్ మీద మార్గరెట్ కజిన్స్ పుస్తకం చదవవచ్చు.
వింతగా ఉంటుంది నాకు. ఈమాట పత్రికలో ఎక్కువ రచనలు అనువాదాలే. ఎక్కువమంది నెట్ మీద ఇంగ్లిష్ అనువాద కథలు, వ్యాసాలు చదివి, వాటిని తెలుగులోకి ఇక్కడ దించినవారే. వీళ్లకు రష్యన్, జర్మన్, ఫ్రెంచ్, బెంగాలీ, సంస్కృతం వచ్చా పాడా. ఐనా అప్పుడప్పుడూ ఈ అనువాద ప్రియులే ఒకరిద్దరు హడావిడిగా వచ్చి -ఈమాట తెలుగు పత్రిక సుమండీ, అందుకని శీర్షిక దగ్గరనుండి తోక దాకా అంతా అచ్చతెలుగులోనే రాయండీ, అని విన్నపాలూ, పితూరీలూ చేస్తుంటారు. ఎప్పటికప్పుడే సుద్దతెలుగు అభిమానులుగా ఫేక్ చేస్తూ, ఏవో సొడ్లు పెడుతుంటారు.
సైన్స్ రచనలకు మాత్రం తెలుగు వారికి మెటీరియల్ ఎక్కడినుండి వస్తున్నదని? వీరి స్వతంత్ర పరిశోధనలు ఏమైనా ఉన్నవా. పాము కాటుకు మందు కనిపెట్టటం రాదు, విద్యుత్తు కనిపెట్టలేదు, కాని అష్టకష్టాలు పడి ఎప్పటికప్పుడు ఇంగ్లిష్ మాటలకు తెలుగుపదాలు కనిపెట్టి, మానవజాతికి ఏదో ఒరగపెట్టినట్టు మురుస్తుంటారు. ఉంటం ఇంగ్లిష్ ప్రధానభాషగా ఉన్న దేశాల్లోనే ఎంతో ఇష్టంగా ఉంటారు. తింటం, ఇంగ్లిష్ భాష వాడుతూ చేసే ఉద్యోగాల నుండి వచ్చిన డబ్బుతోనే తింటారు. మరి మల్టై లింగ్వాలిటీని అందించి ప్రోత్సహించే AI యుగంలో, ఈ హిపొక్రిట్ ఆలోచనలతొ, ఎందుకో తమను ఉత్తుత్తిగా నిర్బంధించుకుని, ఇతరులకు కూడా మోసపు సంకెళ్లు వెయ్యటానికి ప్రయత్నిస్తారు!
సరే, సరే, ఈ మేగజిన్ లో కొన్ని నెలలుగా సాగుతున్న అనువాదం, శివభక్తి సన్యాసిని(అక్క మహాదేవి) పాటలు గురించి నాకు మరి కొంత తెలుసుకోవాలనిపించింది. కవిత్వం గురించైనా, భక్తి గురించైనా ఎవరు నాకు అర్ధం అయ్యేట్లు చెప్పగలిగిన స్కాలర్ అని ఆలోచిస్తే, నాకు కన్నడ, తమిళ, సాంస్క్రిట్, ఇంగ్లిష్ లిటరరీ స్కాలర్ -ఎ. కె. రామానుజన్ గుర్తుకు వచ్చి ఆయన ఇంగ్లిష్ రచనలున్న లావాంటి పుస్తకం నా ఇంట్లోనిదే తీసుకుని చదివాను.
The collected essays of A.K. Ramanujan ఎన్నో ఛాప్టర్ లలో Mahadevyakka ప్రసక్తి, ఆమె కవితల అనువాదాలు ఉన్నవి. తమిళ, కన్నడ లవ్ పొయట్రీ, క్రమంగా సంఘం, దేశం లోని మార్పులతో భక్తి పొయట్రీగా ఎలా మార్పు చెందిందో, ఆ ఇవల్యూషన్, భారతీయ పొయెట్స్ మానసికస్థితులలో పరిణామాలు, చక్కని flow charts తో ఎంతైనా శాస్త్రీయంగా చెప్పారు. (ఈయన ఉద్దేశంలో, సాహిత్యం లో ప్రేమ ముందు, భక్తి తరువాత జనించాయి.)
మొగుడంటే ఇష్టం లేక వారి ఊరి తెల్ల మల్లిపూవు మల్లికార్జునుడితో సంగమించాలనుకునే మానవ స్త్రీ మహాదేవక్క. ఈమె ‘రాధికా సాంత్వనము’ లో రాధ లాటి హీరోయిన్. ఆ కావ్యం లోని రాధ ఒకటి రెండు పద్యాల్లో ఆమెకు తన మొగుడుతో కాపురం, అతడి ఇంటిలోని వారంటే ఎంత అసహ్యమో చెపుతుంది. అవి ఈ శైవభక్తురాలి మహాదేవక్క పద్యాలను పోలినవే. తేడా ఎక్కడంటే కొందరి ఈ కవిత్వాలలో, పాటలలో లవర్స్ ఇద్దరూ దేవుళ్లు. శివుడు, పార్వతి; విష్ణువు, లక్ష్మి; ఇలా. కాని తరవాత తర్వాత మానవ కాంతలు దేవుళ్లతో ప్రేమలో పడ్డారు. వారికి కోరిక -బాగా అందగాడూ, బాగా బలవంతుడూ, ప్రపంచాన్నే పాలించగలిగిన మగదేవుడితో సంగమించాలనే. వారివి సెక్స్యుయల్ భావనలే. మామూలు మగవాళ్లు ఆనటంలేదిక వారికి. మీరాకి, సక్కుకి ఇదే కామన. (అక్కమహదేవి ఐతే, బట్టలు విప్పేసి మరీ ఊళ్ల మీద తిరిగింది. అది మగ వివస్త్ర భక్తులతో అనుకరణ/పోటీ.) ఈ రివల్యూషనరీ భక్తురాళ్లు కొందరు నల్లని వాడిని ఇష్టపడితే కొందరు తెల్లని వాడిని ఇష్టపడ్డారు. మొత్తానికి అసమర్ధునికి ఆలిగా ఉండేకన్నా బలవంతుడు భగవంతుడికి బానిసగా ఉంటమే భక్తులకు ఇష్టం.
తర్వాత, ఇక, మగవారి భక్తి సంగీత సాహిత్యాలు పరికిస్తే, స్త్రీ భక్తులకు ఒక పవర్ఫుల్ మగవాడిపై ఉన్న కామవాంఛకూ, భారతీయ మగభక్తుల పెరపెరకూ ఏమంత తేడాలు లేవు. మగభక్తుడు కూడా దాసానుదాసుడై పోయి, దేవుడితోనే కులకాలనుకోటానికీ ఏం తేడా లేదు. రక్తమాంసాలున్న మనుషులను ఉపేక్షించి, ఇంటిపనులు మానేసి, ఊహా ఘనుడితో ఊహాలోకంలో ఎప్పుడంటే అప్పుడు విహరించటం, మరి తేలిక కాదూ.
ఈ భక్తి గణాలలో, ఇండియాలో పైకులం మగవారి ‘దాసత్వానికీ’ , కిందికులం మగవారి దైవభక్తి లోని ‘తిరుగుబాటుతనం’ కీ ఉన్న subtle differences (స్వదేశీ విదేశీ) పొయటిక్ ఊహలలోని subversions, inversions రామానుజన్ వివరించి చెప్పాడు. From classicism to Bhakti; On Women Saints; Men, Women, and Saints; The myths of Bhakti -ఈ భాగాలన్నీ అక్కమహాదేవినీ, మరి ఇతర ఇండియన్ ప్రేమిక-భక్తులనూ తెలుసుకోటానికి నేను చదివాను.
ఐతే ఇంతచేసి, ఇండో అమెరికన్ కల్చర్, లిటరేచర్ కి మధ్య తనను హైఫన్ గా భావించుకున్న ఎ.కె. రామానుజన్ ని చదివి, నేను మళ్లీ వచ్చి ఈ మాట పత్రికలో ఇటీవలి అనువాదపు భక్తి పద్యాలనూ, పాటలనూ విన్నప్పుడు; ఎందువలన వీరు ఇప్పుడు బిల్వమంగళుని, అక్కమహాదేవిని అనువాదం చేసినారు, ఈ రచయిత, ఆ గాయని వీరు ఏ మ్యూజిక్ స్కూల్ లో చదివారు, ఈ ఖండాంతరాల కొలాబొరేషన్ కు, వీరి టెక్నాలజీ ఎక్స్పర్టిజ్ కారణమా, లేక సంగీతపు చదువా అని సందేహం కలిగింది. ఆ విషయాలు చెపితే అవీ చదువుతాను.
నేను ఏళ్లుగా సంగీతజ్ఞుల క్లాసుల్లో కూర్చుని, విని తెలుసుకున్నది, భగవంతుడిపై కామకాంక్ష లేని కవులెందరో ఉన్నారు. వీరు మతవాదులు కూడా కారు. వీరు, తమలాటి మామూలు మనుషులతో ప్రేమలో ఉండి, వారిపైన కవిత్వం రచించారు. వీరి కవనం కూడా ఎంతైనా అందంగా ఉంటుంది.
అలా మనుషుల మీద ప్రేమ కవిత్వంతోనూ, దైవం మీద ఆర్తి కవిత్వంతో నన్ను ఆకర్షించిందీ నాకు చటుక్కున గుర్తు వచ్చింది, అది మళ్లీ షాకీల్ బదయూనీ నే. పాడింది నౌషాద్ సంగీతానికి, మహమ్మద్ రఫీనే.
“…ఆగ్ బనే సావన్ కీ బరసా, ఫూల్ బనే అంగారే
నాగన్ బన్ గయి రాత్ సుహానీ, పధ్థర్ బన్ గయె తారే
సబ్ టూట్ గయే హై సహారే,
ఓ జీవన్ అప్ నా వాపస్ లేలే, జీవన్ దేనేవాలే
భగవాన్! భగవాన్! భగవాన్!”
ఏ భాషైతేనేం -లిరిక్ కు, సంగీతానికి, గాయకుడికి సామరస్యం కుదిరినప్పుడు శ్రోతలు సుఖిస్తారు. భగవంతుడంటారా, ఎక్కడబడితే అక్కడ, ఎన్నిటిలోనో, ఎందరి మధ్యనో హైఫన్. ఉంచితే ఏం వచ్చె, తీసేస్తే ఏం పోయె!
-Lyla
(ఈ పత్రిక సంపాదకత్వం మారిన విషయం పాఠకుల గమనిక లోకి తేకముందే నేను రాసుకున్న అభిప్రాయం, ప్రచురణకై ఇప్పుడు పంపుతున్నాను. Thanks.)