సార్థకనామ వృత్తములు – 1

31) రాసలీల – [ర/ర/స/ల/ల/ల/ల/ల] ర/ర/స/న/లల UIU UIU – IIUI IIII
14 శక్వరి 16083

భాసురమ్మౌ వనిన్ – బహురూపు బ్రియమగు
రాసలీలల్ గనన్ – రహి నిండ నయమగు
వేసముల్ దాల్చి గో-పిక లెల్ల రయముగ
నాసతో వెళ్లి రా – హరి జెంతఁ బ్రియముగ

32) లీలామయా (మాలినీ, నాందీముఖీ )- [ల/ల/ల/ల/ల/ల/మ/య/య] న/న/మ/య/య III III UU – UI UUI UU
15 అతిశక్వరి 4672

మురిపెములకు ఱేఁడా – మోము జూపంగ లేఁడా
మఱల వరము లీఁడా – మాలినిం గాన రాఁడా
హరుస మొసగు మెండై – హారి లీలామయుండై
మురళి రవము దెచ్చున్ – మోహమున్ ముంచవచ్చున్

33) స్వరాలయ – [స/వ/ర/ర/ల/య] స/య/య/జ/య IIUI UUI UUI – UII UU
15 అతిశక్వరి 6732

రవముల్ గలింగెన్ బదమ్ముల్ స్వ-రాలయ కిత్తున్
భవముల్ వెలింగెన్ హృదబ్జమ్ముఁ – బావని కిత్తున్
నవతల్ జెలంగెన్ ముదమ్ముల్ మ-నమ్మున నిండెన్
శివమై మెలంగెన్ దలంపుల్ ర-చింతును గైతల్

34) నారి – న/న/ర/ర/ర IIIIII UIU – UIU UIU
15 అతిశక్వరి 9408

సరసముగను మెల్లఁగా – జల్లఁగాఁ దాఁకఁగా
మఱచితి నను నారి నీ – మత్తులో మాయలో
మఱల సరస రానిచో – మాడెదన్ వాడెదన్
మఱల దరికి వత్తువా – మత్తివై ముత్తివై

35) నవ్వు – [న/వ/వ/వ/వ/వ/వ] న/జ/ర/జ/ర IIII UI UI – UI UI UIU
15 అతిశక్వరి 10928

విరిసెను నవ్వు నేఁడు – వేయి రేకు పువ్వుగా
మురిసెను నవ్వు నేఁడు – మ్రోగు వీణ తీఁగగా
కురిసెను నవ్వు నేఁడు – కొండనుండి ధారగా
మెఱిసెను నవ్వు నేఁడు – మించులోని కాంతిగా

36) రజని – ర/జ/న/న/న UI UI UI – III III III
15 అతిశక్వరి 32747

మానసమ్మునందు – మమత లొలుకు సుజని
పాన పాత్ర నింపు – ప్రణయ ఘడియ రజని
మౌన మేల నింక – మనసు మనసు పలుక
తేనెవోలె పాడు – తియగ స్వరము లొలుక

37) జనని – జ/న/న/న/న IUI IIII – IIII IIII
15 అతిశక్వరి 32766

రమించ కవిత స-రసముల రసముల
భ్రమించ మనికి వి-భవమున భవమున
నమింతు జనని వి-నయముగ నయముగ
క్షమించి యొసఁగు ప్ర-కరములఁ గరముల

38) భార్గవి – [భ/భ/ర/గ/వ/వ/వ] భ/భ/ర/ర/జ/గ UII UII – UIU UIU IUIU
16 అష్టి 21687

చూపుమ నీ దయ – సుందరీ భార్గవీ సుభాషిణీ
యాపద లాపుమ – యంబికా శాంభవీ యభేదినీ
దీపము నుంచెద – దేవి ముందెప్పుడున్ దివంచరీ
శ్రీపద సేవన – జేతు నే నిప్పుడున్ శివంకరీ

39) హరవిలాస – [హ/ర/వ/వ/వ/ల/ల/స] ర/జ/ర/జ/న/గ UI UI UI UI – UI UI IIIU
16 అష్టి 31403

ఇమ్ము లిచ్చు వాఁడు వాఁడ-హీంద్రుఁ దాల్చి హరవిలా-
సమ్ముఁ జూపు వాఁడు వాఁడు – శారదేందు కళను శీ-
ర్షమ్ము నుంచు వాఁడు వాఁడు – శాశ్వతుండు ముగితి మా-
ర్గమ్ము దెల్పు వాఁడు వానిఁ – గాలు గొల్తు నెపుడు నేన్

40) నీరవ – [న/న/న/న/ర/వ] న/న/న/న/ర/లగ IIIII IIIII – IIUI UIU
17 అత్యష్టి 45056

శిల యగును హృది యిచట – చెలికాఁడు లేనిచో
నలలు బలు సడుల వడి – నరుదెంచి ముంచు నన్
నిలయ మయి కలఁతలకు – నివసింతు, నీ రవ
మ్ములు బిలువ నెద మురిసి – బులకింతు నో ప్రియా

41) సుమ – స/స/స/స/స/మ IIU IIU – IIU IIU – IIU UUU
18 ధృతి 14044

సుమరాశులతో – శుకరావముతో – సొగ సాయెన్ జూడన్
రమణీయముగా – రహి యామని స-ద్రసవంతమ్మయ్యెన్
సుమమాలల గ్రు-చ్చుచు నుండెద నో – సురసా నీకై నేన్
రమణన్ లలితో – రచియించఁగ రా – రసికా పద్యమ్ముల్

42) సత్యభామ – స/త/య/భ/భ/మ , ప్రాసయతి IIU UU – IIU UU – IIU IIU UU
18 ధృతి 27748

దివిలో నీవే – భువిలో నీవే – రవియున్ శశియున్ నీవే
యువతన్ నీవే – నవతన్ నీవే – కవితన్ గతులున్ నీవే
శివమై రావా – ఛవియై రావా – భవసుందరమై రావా
జవమై రావా – ధ్రువమై రావా – కవగా నిలువన్ రావా

43) నారీ (నారాచ, లాలసా, సాలసా, మహామాలికా) – న/న/ర/ర/ర/ర
IIII IIUI UUI – UUI UUIU
18 ధృతి 74944

మధురము మధురమ్ము నీ జూపు – మంత్రమ్ములో ముగ్ధ నేన్
మధురము మధురమ్ము నీ రూపు – మాయావినోదమ్ముగా
మధురము మధురమ్ము నీ పల్కు – మంద్రస్వరోత్ప్రేక్షగా
మధురము మధురమ్ము నా మన్కి – మన్నీఁడు నీవేగదా

44) సిరి – స/స/స/ర/ర/ర IIU IIU IIU – UIU UIU UIU
18 ధృతి 74972

పిలుపున్ వినఁగా నెదలోఁ – బ్రేమ యుప్పొంగు నా కెంతయో
తలువన్ నిను నా మదిలోఁ – దాళముల్ బల్కె నీ గుండెయున్
జెలి నా సిరి నీవె గదా – చింతలన్ దీర్చ నా చెంత రా
వల పొక్క మహా వరమా – పాపమా తాపమా శాపమా

45) స్త్రీ – స/స/స/స/త/ర IIU IIU IIU IIU – UUI UIU
18 ధృతి 83676

తరివో, సిరివో, దరివో, మురివో, – ధర్మమ్మొ, దాసివో
పరువో, మురువో, బరువో, తరువో, – వాగ్దేవి వాణివో
వెరవో, పెరవో, వెఱపో, చెఱపో, – ప్రేమామృతాబ్ధివో
చిరమో, క్షరమో, స్థిరమో, పరమో, – స్త్రీదేవి నీవిలన్

46) సితార – స/స/స/త/త/ర IIU IIU IIU – UUI UUI UIU
18 ధృతి 84188

మన సొక్క సితార గదా – మంద్రస్వరమ్ముల్ జనించుఁగా
నిను జూడఁగ నన్ను సదా – నెయ్యంపు భావాలు ముంచుఁగా
కన రమ్ము ననున్ లలితోఁ – గాలాల పాటిందు తోడుగా
ప్రణయాలకు కల్పలతా – ప్రాణాల కుండిందు నీడగా

47) రాత్రి – ర/ర/త/త/త/ర UIU UIU UUI – UUI UUI UIU
18 ధృతి 84243

రాత్రి వేళాయెరా కన్నయ్య – రావేల వేవేగ యింటికిన్
చిత్రమౌ వెన్నెలన్ జూపించు – చిద్రూపమున్ నాదు కంటికిన్
గాత్రమున్ లేచుగా నిన్ జూడ – గానంపు గంధర్వ రాగముల్
ధాత్రిపై నీకు జూపింతు – ధారాళమై స్వర్గభోగముల్

48) రాజరాజ – ర/ర/జ/ర/ర/జ UIU UI UI UI – UIU UI UI UI
18 ధృతి 173395

వానలోఁ జారు నీటి దార – వానలోఁ జిందు నీటి జల్లు
వానలో మట్టి రంగు కాల్వ – వానలోఁ గాగితంపు నావ
వానలో నీవు నేను జేరి – పాడఁగా సాధృతమ్ము క్రింద
వానలో నింగి భూమితోడ – స్వచ్ఛమౌ ప్రేమవాక్కు బల్కు
(సాధృతము = గొడుగు)

49) సుగమ – [స/స/స/స/స/గ/మ] స/స/స/స/స/మ/గ IIU IIU IIU IIU – IIUU UUU
19 అతిధృతి 14044

ఒడిలో మొలకెత్తిన క్రొన్ననలా? – ఉష వెల్గా? దీపమ్మా?
కడలిన్ గల రత్నములా? మణులా? – కమలమ్మా? గంధమ్మా?
సడిలో స్వరమా? నుడిలో నునుపా? – శశిశోభాకారమ్మా?
బడబానలమా? గుడిలో శిలయా? – వనితా యెందున్నావో?

50) రాగమయి – [ర/ర/గ/మ/య/య/య] ర/ర/మ/ర/ర/ర/గ
UI UUI UU – UU UIU – UI UUI UU
19 అతిధృతి 74771

రమ్ము రాజీవనేత్రా – రా జీవప్రియా – రమ్ము పీయూష పాత్రా
రమ్ము నా ప్రేమదీపా – రా గానప్రియా – రమ్ము మాహేంద్ర చాపా
రమ్ము సద్రాగగీతా – రా నృత్యప్రియా – రమ్ము ప్రేమాంబుపూతా
రమ్ము నా భవ్య తారా – రా దేవప్రియా – రమ్ము సమ్మోద ధారా

51) మానసరాగ – మ/మ/న/స/ర/ర/గ UU UUUU – IIIIIU – UIU UIUU
19 అతిధృతి 75713

రావా రాగోద్దీపా – రసరుచులతో – రంగులన్ నిండనిమ్మా
దేవీ తీఁగన్ బూలన్ – దినము వనిలో – తృప్తిగా గాంచుదామా
భావిన్ భాగమ్మై నా – బ్రదుకు సగమై – భవ్యమై నుంద మెప్డున్
మోవిన్ మ్రోఁగన్ ముద్దుల్ – ముదము లలరన్ – ముగ్ధులై జేరుదామా

ఇందులోని మందాక్రాంతము –

రాగోద్దీపా – రసరుచులతో – రంగులన్ నిండనిమ్మా
తీఁగన్ బూలన్ – దినము వనిలో – తృప్తిగా గాంచుదామా
భాగమ్మై నా – బ్రదుకు సగమై – భవ్యమై నుంద మెప్డున్
మ్రోఁగన్ ముద్దుల్ – ముదము లలరన్ – ముగ్ధులై జేరుదామా

52) నీహార – [న/న/న/న/హ/హ/ర] న/న/న/న/ర/జ/గ III III III III – UI UI UIU
19 అతిధృతి 176128

కలల కడలి, యలల కడలి – కాన నెందు నీలమే
కలలు చెదరె, యలలు కదిలె – కాన నశ్రుధారలే
చెలిమి వఱలఁ బ్రియుల నెపుడు – చేరలేని చేఁప లా
వలపు వలలఁ బడుచు కదిలె – పాప మేమి శాపమో
(జాతి పద్యమైన ఉత్సాహపు ఒక ప్రత్యేకత)

53) త్యాగరాజ – [త/త/య/గ/ర/ర/జ] త/త/య/త/త/ర/ల UUI UUII UU – UUI UUI UI UI
19 అతిధృతి 346213

బంగారు సీతమ్మను వేడున్ – బ్రాణాల బాదమ్ము నుంచి పాడు
పొంగారు భక్తిన్ బులకించున్ – బూజించి శ్రీరాము నెప్పు డెంచు
సంగీత సామ్రాజ్యపు ఱేఁడై – సంతోష ముప్పొంగ వ్రాయు గీతి
రంగేశు శ్రీరాముని గొల్చున్ – రాగాల రారాజు త్యాగరాజు

54) భారతవజ్ర – [భ/భ/ర/త/వ/జ/ర] భ/భ/ర/త/జ/ర/లగ UII UII – UIU UUI – IUI UIUIU
20 కృతి 350391

భారతదేశము – భవ్య సక్షేత్రమ్ము – ప్రమోదకారియే సదా
భారతదేశము – స్వర్ణ భూలోకమ్ము – ప్రజా సమూహమే గదా
భారత వజ్రము – వన్నెలన్ శోభించు – భవిష్యగీతి మ్రోయఁగా
హారతు లెత్తుద – మమ్మకున్ రండోయి – యనంత యాత్ర జేయఁగా

55) సరస్వతి – [స/ర/స/వ/త/త/త] స/ర/స/య/ర/ర/గల IIU UIU IIUI – UU UIU UIU UI
20 కృతి 598740

చదువుల్ నేర్పి నన్ మురిపించు – స్వారస్యమ్ముగా భారతీ నేఁడు
ముదమై నాల్కపై నటియించు – మూల మ్మీ భువిన్ నీవె యే నాఁడు
హృదయ మ్మో సరస్వతి యుంతు – హృద్యమ్మైన పాదమ్ములన్ దల్లి
సదయా శారదా నమియింతు – సర్వాతీత విద్వత్సుధావల్లి

56) సరయు – స/ర/య/య/య/య/య IIU UIUI UUIU – UIU UIU UIUU
21 ప్రకృతి 299604

సరయూ తీరమందు సానందమై – సార్వభౌమాత్మజుం డుద్భవించెన్
జిఱుతప్రాయమందు జంద్రున్ గనెన్ – జిన్న యద్దమ్ములో జెల్వుఁడౌ యా
తరుణాంగున్ గనంగ నుప్పొంగె నా – తల్లికిన్ దండ్రికిన్ డెందముల్ సం-
బరముల్ గల్గె నా నయోధ్యాపురిన్ – బారమే లేని సంద్రమ్ము వోలెన్

57) గగనవిహారి – [గ/గ/న/వ/వ/వ/హ/హ/ర/ర/ర] త/న/ర/య/జ/ర/ర/ర
UUI III UI – UIU UI UI – UIU UIU UIU
24 సంకృతి 4805309

నీవో గగనవిహారి, – నేను జీవింతు నిందు – నేలపై, బందిగా నుందుగా
రావా, యుగముల హారి, – రమ్ము, నేఁజూచుచుంటి – రాత్రి యానందమున్ బొందఁగా
భావాల సరసిలోనఁ – బద్మపత్రాలు నిండెఁ, – బాట లెన్నెన్నొ పుట్టేను రా
నా విశ్వపరిధి కెప్డు – నైజ కేంద్రము నీవె, – నర్మ నాట్యమ్ము సల్పంగ రా

58) సామజవరగమన – [స/స/మ/జ/వ/ర/గ/మ/న] స/స/మ/జ/య/య/మ/న
IIUII UUU – UIUII UUI – UUU UU III
24 సంకృతి 14719516

వరగామిని నీవేనా – పాదమందు వయారాల – వచ్చేవా సొంపై నడచి
స్వరభారతి నీవేనా – పాటలందు విలాసాల – వంచేవా యింపుల్ మడచి
సురసుందరి నీవేనా – చుక్కలందు రవల్ దెచ్చి – చొక్కేవా దేవీ మురిసి
స్మరమోహిని నీవేనా – శయ్యయందు ప్రమోదాల – జల్లేవా పూలన్ గురిసి

59) సునయన – స/స/స/స/స/న/య/న IIU IIU – IIU IIU – IIU IIII – UU III
24 సంకృతి 15185628

కనుమా నగమున్ – గనుమా తరువున్ – గనుమా సునయన – గామిన్ ద్వరగ
కనుమా సుమమున్ – గనుమా తరణిన్ – గనుమా గగనపు – కాంతిన్ నెఱగ
వినుమా శుకమున్ – వినుమా పికమున్ – వినుమా పవనపు – వీచిన్ మురియ
వినుమా రవమున్ – వినుమా స్వరమున్ – వినుమా సుమధుర – వృష్టిన్ దరియ

60) హృత్స్వర – [హ/హ/హ/హ/హ/హ/హ/త/స/వ/ర] ర/జ/ర/జ/ర/భ/జ/త/గ
UI UI UI UI UI UI – UIU UIII UIU UIU
25 అభికృతి 9906859

చందమామ నింగిలోన సోయగాలఁ – జల్లెగా నీ రజని జల్లఁగా మెల్లఁగా
మందమైన మారుతమ్ము తావి మోసె – మత్తుగా నీ గడియ మెత్తఁగా క్రొత్తఁగా
నందమైన నీరవమ్ము నన్ను నింపె – నాశగా హృత్స్వరపు రాశిగా వాసిగా
బంధ మిందు త్రుంచలేము మన్కిలోన – భామినీ హృత్సరస గామినీ కామినీ

జెజ్జాల కృష్ణ మోహన రావు

రచయిత జెజ్జాల కృష్ణ మోహన రావు గురించి: జననం నెల్లూరు (1943).మదరాసులో SSLC వరకు.తిరుపతిలో ఉన్నత విద్యాభ్యాసం. IISc,బెంగుళూరులో Crystallography లో Ph.D పట్టా;1980 దాకా మదురై కామరాజ్ విశ్వవిద్యాలయంలో రీడర్‌గా విద్యాబోధన; తర్వాత అమెరికాలో శాస్త్రజ్ఞునిగా దీర్ఘకాలం ప్రవాస జీవితం. ఛందస్సు మీద విస్తారంగా వ్యాసాలు రచించారు.పాటలు పద్యాలు రాశారు. అనువాదాలు చేశారు.వీరి సుభాషితాల సంకలనం: Today’s Beautiful Gem. ఛందశ్శాస్త్రంలో కృషి,పరిశోధనకు గాను విరోధినామ (2009)సంవత్సరపు బ్రౌన్ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. ...