దయ్యం

ఏం చేయబోయినా, ఏం చేయకున్నా స్తిపనీదా జ్ఞాపకాలు వదిలిపెట్టడంలేదు. తోటలో తిరుగుతూ ఏదో ఆలోచిస్తున్నట్టు నటిస్తున్నాడనీ, ఒక ఉన్మాదిలా ఆమె కోసం ఎదురు చూస్తున్నాడనీ అర్థమవుతోంది. ఏదో ఒక ఇంద్రజాలం లాంటిది జరిగి ఆమెకు ఈ విషయం తెలిసి ఆమె వెంటనే వస్తుందనీ ఇద్దరూ కలిసి ఎవరూ లేని ఏ చోటికో వెళ్ళిపోతారనీ లేదా, ఏ చిమ్మచీకటి రాత్రో తను వస్తుందనీ ఆ శరీరాన్ని ఒక్కసారి తాకి…

ఎవ్‌గెనీ తల విదిలించేడు. ‘విడిపోదామనా నా ప్రయత్నం! ఇదంతా శరీరారోగ్యం కోసం ఒక ఆరోగ్యవంతమైన స్త్రీ కావాలి, అంతే! అని కదూ తాను అనుకుంది? కాదు. ఇటువంటివాళ్ళతో అలా కుదరదు. నేను తనను ఆక్రమించుకున్నాననుకున్నాను కాని నిజానికి తను నన్ను స్వాధీనం చేసుకుంది. నన్ను పట్టుకుని వదిలిపెట్టడంలేదు. ఈ పెళ్ళి, ఈ ప్రేమ అంతా నన్ను నేను చేసుకున్న మోసం. స్తిపనీదాతో కలిసినప్పుడే భర్త భావన కలిగింది. తనతోనే కలిసి బతకాల్సింది నేను.

రెండు జీవితాలు ఎలా సాగించడం? రెండు పడవల మీద చెరో కాలూ వేసి నడపడం కుదిరేదేనా ఎవరికైనా? పెళ్ళి అయ్యేక లిజా, పుట్టిన పిల్ల, ఎస్టేట్, అధికారం, పరువుప్రతిష్టలు కాపాడుకుంటూ బతకడం ఒక దారి. ఆ దారిలో స్తిపనీదా తన జీవితంలోకి రావడానికి ఆస్కారం ఇవ్వకూడదు. అంటే ఆవిడ ఈ ఊళ్ళోంచి బయటకిపోయినా సరే, కుదరకపోతే చచ్చినా సరే తనకి అనవసరం. వాసిలీకి చెప్పి ఆవిణ్ణి ఊర్లోంచి బయటకి పంపించాలనేది కుదరదు కాబోలు. తాను అడిగినదానికి ఇప్పటిదాకా ఏమీ చెప్పలేదు వాడు. ఇంక మిగిలింది, దాన్ని ఎలాగో ఒకలాగ చంపేసి వదుల్చుకోవడమే. రెండో దారి మిఖాయిల్‌కి ఎంతో కొంత ముట్టచెప్పి వాణ్ణి పంపించేసి, అవమానాల పాలైనా సరే ఆ తర్వాత స్తిపనీదాతో జీవించడం. లిజాని బిడ్డని మట్టుపెట్టడం. ఒద్దు ఒద్దు. బిడ్డ పర్లేదు, లిజా ఉండకూడదు. లిజాని చంపితే? పిల్లని ఎవరో ఒకరు చూస్తారు–తన తల్లి మేరీయో లేకపోతే అత్తగారో. లిజాని చంపడం కన్నా అస్తమానూ మంచం ఎక్కుతోంది కనుక ఆవిడే ఏదో రోగం వచ్చి పోతే ఎవరికీ అనుమానం రాదు. ఈ దారిలో అయినా సరే వీళ్ళిద్దరిలో ఒకరు చావవల్సిందే. ఏ విధంగా చూసినా ఓ చావు తప్పదు. అది ఎవరిదైతేనేం?’

పక్కనుంచి అంతరాత్మ హెచ్చరించినట్టై ఎవ్‌గెనీ అన్నాడు గొణుగుతున్నట్టూ-‘ఇదిగో ఇలాగే మనుషుల మనసుల్లో విషం నిండుతుంది. ఇందుకే తమ భార్యలను, ప్రియురాళ్ళను మగవాళ్ళు చంపేసేది. ఓ స్కౌండ్రల్! ఎవరో ఒకరు చావాలంటే అది స్తిపనీదా అయి తీరవల్సిందే. లిజా తప్పు ఏమీ లేదు ఇందులో. పోయి తనను పిలు. కౌగిలించుకో. గుండెల్లోకి తూటా దింపు. పీడ విరగడవుతుంది. ‘పక్కనే టేబిల్ సొరుగు లాగి చూశాడు. రివాల్వర్ మెరుస్తోంది. ఎన్ని గుళ్ళు ఉన్నాయో చూస్తే సరిగ్గా ఆరింటిలో ఒక గుండు వాడాడు ఇంతకుముందు. మిగిలినవి ఐదు. బయటకెళ్ళినప్పుడు స్తిపనీదా కనిపిస్తే–కనిపిస్తే ఏమిటి? కనిపించి తీరుతుంది–వెనకనుంచి ఎలా కాల్చినా ఐదు గుళ్ళలో ఒకటి తలకి తగిల్తే చాలు. రెండు గుళ్ళు తగిలాయా, అదృష్టమే. వెంఠనే చచ్చి ఊరుకుంటుంది. దానితో తన దరిద్రం వదుల్తుంది కూడా. అవును, ఈ దయ్యం, తనని పట్టి ఏడిపిస్తున్న ఈ దయ్యం చావవల్సిందే. ఏదో నిశ్చయించుకున్నవాడిలా రివాల్వర్ జేబులో పెట్టుకోబోతూంటే లిజా గదిలోకి రావడం కనిపించింది ఎవ్‌గెనీకి. లిజాకి కనిపించకుండా రివాల్వర్ మీద అక్కడే ఉన్న పత్రిక కప్పేడు.

లోపలకి వచ్చిన లిజా అడిగింది, “మళ్ళీ అలాగే ఉన్నట్టున్నావే?”

“అలాగే అంటే?”

“నాకు తెలియదనుకున్నావా? నిన్ను దాదాపు ఆరునెలల నుంచి గమనిస్తున్నాను. మనసులో ఏదో ఉంది. బయటకి నాతో చెప్పవు. మొహం చూస్తే శ్మశానంలో ఎవర్నో పాతిపెట్టి వచ్చినవాడిలా ఉంటావు. ఈ సారి ఇంక నిన్ను వదిలేది లేదు. నాతో చెప్పి తీరవల్సిందే. ఏమిటి నీ మనసులో ఉన్నది? నా గురించా? అమ్మ గురించా? పుట్టిన పాప మిమీని ఎలా పెంచాలో అనే బెంగా? చెప్పేదాకా నేను ఊరుకునేది లేదు…”

“చెప్పమంటావా? ఇలా చెప్పేస్తే పోయేది కాదేమో, అయినా నిజంగా చెప్పడానికేమీ లేదు…” విరక్తిగా నవ్వాడు ఎవ్‌గెనీ.

సరిగ్గా అదే సమయంలో పాపని చూసుకునే ఆయా గది లోపలకి వచ్చి లిజాతో, “బయట మంచి ఎండ కాస్తోంది! అలా పాపని బయటకి తీసుకుని వెళ్ళి నడిచి వద్దాం వస్తారా?” అంది.

లిజా ఆయాతో బయటకి నడవబోయిందల్లా వెనక్కి వచ్చి చెప్పింది ఎవ్‌గెనీతో, “ఇప్పుడే అరగంటలో వచ్చేస్తా, ఎక్కడికీ వెళ్ళిపోకు సుమా. ఈ రోజు పూర్తిగా చెప్పితీరవల్సిందే.”

“సరే, చూద్దాం.”

బయటకెళ్ళబోయే లిజా మరోసారి ఎవ్‌గెనీకేసి తిరిగి నవ్వుతూ చూసింది. ఎందుకో ఎవ్‌గెనీ మొహంలో జీవం ఉన్నట్టు కనబడలేదు. మరీ అంత బుర్ర తినేసే విషయం ఏమై ఉంటుంది?

లిజా ఆయా, మిమీలతో ఇంటి మెట్లు దిగుతూంటే అప్పుడు వినిపించింది ఢామ్మంటూ రివాల్వర్ చేసిన శబ్దం. వెనక్కి పరుగెట్టుకు వెళ్ళేసరికి రివాల్వర్ గుండు తగిలిన తలలోంచి ధారాపాతంగా కారుతున్న రక్తం మడుగులో ఎవ్‌గెనీ! నెప్పితో అటూ ఇటూ కదులుతూ నిశ్చేతనం అవుతున్న అతని శరీరం!


ఎవ్‌గెనీ ఇలా ఆత్మహత్య చేసుకోవడం ఎవరికీ అంతుబట్టలేదు. పోలీసులొచ్చి తెలిసున్న వాళ్లతోనూ బంధువులతోనూ విచారించారు. లిజాకి కానీ తల్లి మేరీకి కానీ ఏమీ అంతు చిక్కలేదు. రెండు నెలల క్రితం తనకు చెప్పిన వ్యవహారం వల్ల ఇలా జరగవచ్చని ఎవ్‌గెనీ మేనమామకి కలలో కూడా తట్టలేదు. వాసిలీ, డానియల్, మిగతా నౌకర్లకీ ఎవరికీ కూడా ఇదంతా స్తిపనీదా మూలాన వచ్చిన చిక్కేమో అని లేశ మాత్రంగా అనుమానం రానేలేదు. చివరికి డాక్టర్లు అందరూ కలిసి చెప్పినదేమిటంటే ఎవ్‌గెనీ ఎవరికీ అంతుబట్టని, వికలమైన మానసిక వ్యాధితో బాధపడుతున్నాడు. అది పైకి ఎవరికీ చెప్పుకోలేకో మరోటో ఇలా చావడానికి కారణం. అత్తగారు వార్వరా మాత్రం ఇదంతా తనకి ముందే తెల్సునని, చాలా కాలం నుంచీ ఎవ్‌గెనీ తనతో మాట్లాడేటప్పుడు అడ్డంగా వాదిస్తూ ఉండడం గమనిస్తున్నాననీ, చెప్తే కూతురు జీవితం పాడౌతుందని ఎవరికీ చెప్పలేదనీ నోరు పారేసుకుంది, ఎవ్‌గెనీ పోయాక చాలాకాలం పాటు.

నిజంగా ఎవ్‌గెనీ మనోవ్యాధితో ఆత్మహత్య చేసుకున్నట్టయితే, ప్రపంచంలో అందరూ మనోవ్యాధి ఉన్నవాళ్ళే అవుతారు. జీవితంలో అతి దారుణమైన మనోవ్యాధితో బాధపడేది ఎవరంటే, అవతలివాళ్ళలో మనోవ్యాధి లక్షణాలు చూసేవాళ్ళూ అదే వ్యాధి తమలో ఉన్నట్టు తెలుసుకోలేని వాళ్ళూనూ.

[ఈ కథకు టాల్‌స్టాయ్ తరవాత ఇచ్చిన ముగింపు:

పక్కనుంచి అంతరాత్మ హెచ్చరించినట్టై ఎవ్‌గెనీ అన్నాడు గొణుగుతున్నట్టూ- ‘ఇదిగో ఇలాగే మనుషుల మనసుల్లో విషం నిండుతుంది. ఇందుకే తమ భార్యలను, ప్రియురాళ్ళను మగవాళ్ళు చంపేసేది. ఓ స్కౌండ్రల్! ఎవరో ఒకరు చావాలంటే అది స్తిపనీదా అయి తీరవల్సిందే. లిజా తప్పు ఏమీ లేదు ఇందులో. పోయి తనను పిలు. కౌగిలించుకో. గుండెల్లోకి తూటా దింపు. పీడ విరగడవుతుంది.’ పక్కనే టేబిల్ సొరుగు లాగి చూశాడు. రివాల్వర్ మెరుస్తోంది. ఎన్ని గుళ్ళు ఉన్నాయో చూస్తే సరిగ్గా ఆరింటిలో ఒక గుండు వాడాడు ఇంతకుముందు. మిగిలినవి ఐదు. బయటకెళ్ళినప్పుడు స్తిపనీదా కనిపిస్తే–కనిపిస్తే ఏమిటి? కనిపించి తీరుతుంది–వెనకనుంచి ఎలా కాల్చినా ఐదు గుళ్ళలో ఒకటి తలకి తగిల్తే చాలు. రెండు గుళ్ళు తగిలాయా, అదృష్టమే. వెంఠనే చచ్చి ఊరుకుంటుంది. దానితో తన దరిద్రం వదుల్తుంది కూడా. అవును, ఈ దయ్యం, తనని పట్టి ఏడిపిస్తున్న ఈ దయ్యం చావవల్సిందే. ఏదో నిశ్చయించుకున్నవాడిలా రివాల్వర్ జేబులో పెట్టుకోబోతూంటే లిజా గదిలోకి రావడం కనిపించింది ఎవ్‌గెనీకి. లిజాకి కనిపించకుండా రివాల్వర్ మీద అక్కడే ఉన్న పత్రిక కప్పేడు.

లోపలకి వచ్చిన లిజా అడిగింది, “మళ్ళీ అలాగే ఉన్నట్టున్నావే?”

“అలాగే అంటే?”

“నాకు తెలియదనుకున్నావా? నిన్ను దాదాపు ఆరునెలల నుంచి గమనిస్తున్నాను. మనసులో ఏదో ఉంది. బయటకి నాతో చెప్పవు. మొహం చూస్తే శ్మశానంలో ఎవర్నో పాతిపెట్టి వచ్చినవాడిలా ఉంటావు. ఈ సారి ఇంక నిన్ను వదిలేది లేదు. నాతో చెప్పి తీరవల్సిందే. ఏమిటి నీ మనసులో ఉన్నది? నా గురించా? అమ్మ గురించా? పుట్టిన పాప మిమిని ఎలా పెంచాలో అనే బెంగా? చెప్పేదాకా నేను ఊరుకునేది లేదు…”

“చెప్పమంటావా? ఇలా చెప్పేస్తే పోయేది కాదేమో, అయినా నిజంగా చెప్పడానికేమీ లేదు…” విరక్తిగా నవ్వాడు ఎవ్‌గెనీ.

సరిగ్గా అదే సమయంలో పాపని చూసుకునే ఆయా గది లోపలకి వచ్చి లిజాతో, “బయట మంచి ఎండ కాస్తోంది! అలా పాపని బయటకి తీసుకు వెళ్ళి నడిచి వద్దాం వస్తారా?” అంది.

లిజా ఆయాతో బయటకి నడవబోయిందల్లా వెనక్కి వచ్చి చెప్పింది ఎవ్‌గెనీతో, “ఇప్పుడే అరగంటలో వచ్చేస్తా, ఎక్కడికీ వెళ్ళిపోకు సుమా. ఈ రోజు పూర్తిగా చెప్పితీరవల్సిందే.”

“సరే, చూద్దాం.”

బయటకెళ్ళబోయే లిజా మరోసారి ఎవ్‌గెనీకేసి తిరిగి నవ్వుతూ చూసింది. ఎందుకో ఎవ్‌గెనీ మొహంలో జీవం ఉన్నట్టు కనబడలేదు. మరీ అంత బుర్ర తినేసే విషయం ఏమై ఉంటుంది?

వాళ్ళటు వెళ్ళగానే ఎవ్‌గెనీ మోకాళ్ళ మీద కూలబడి దేవుణ్ణి ప్రార్థించేడు. ఆపైన రివాల్వర్ జేబులో పెట్టుకుని అడవి దగ్గరకు పోయేడు. అక్కడ గడ్డిచుట్టలు చుడుతూ ఆడవాళ్ళంతా పనిచేస్తున్నారు. ఒక పక్క జొన్నకంకులు మెషిన్‌లో నలుగుతున్నాయి. జొన్నలను కుప్పపోస్తున్న స్తిపనీదా ఎవ్‌గెనీని చూసి అదే నవ్వు నవ్వింది. తమ మధ్య ఉన్నది ఒక నిర్లక్ష్యమైన ప్రేమ అని, ఇప్పటికిప్పుడు షెడ్ లోకి వెళ్దామనే అతని కోరిక ఆమెకు తెలుసని, ఆమెకూ ఇష్టమని, అతనితో ఎన్ని అవమానాలైనా సహించి కలిసి బతకడానికి ఆమె సిద్ధంగా ఉందని చెప్పే నవ్వు అది. ఆమెను ఎవరూ చూడకుండా ఆక్రమించుకుందామనే ఒకే ఆలోచన ఎవ్‌గెనీ మనసంతా నిండిపోయింది. ఎవ్‌గెనీ ఆమెను కంకులు కుప్పలుగా పోసే చోటికి అనుసరించాడు. ‘ఓ దేవుడా! నేను నిజంగానే పతనమయానా? నాకు విముక్తి లేదా? లేదు లేదు. నా ముందున్నది దయ్యం. నన్ను పూర్తిగా ఆవహించుకున్న దయ్యం ఇది. ఈ దయ్యం ఉండకూడదు.’

ఎవ్‌గెనీ రివాల్వర్ తీసి స్తిపనీదాను కాల్చేడు వరుసగా. ఆడవాళ్ళంతా పెద్దగా అరిచారు భయంతో. ‘నేను ఇది కావాలని చేసింది. ఇది అనుకోకుండా జరిగింది కాదు.’ అని అరిచేడు ఎవ్‌గెనీ. ఇంటికి వచ్చి గదిలోకి వెళ్ళి తలుపు గొళ్ళెం పెట్టుకున్నాడు. లిజా వచ్చి ఎంత బ్రతిమాలినా తలుపు తీయలేదు. మెజిస్ట్రేట్, పోలీస్ రాగానే చెప్పమని మాత్రం చెప్పాడు. కొన్ని గంటల తర్వాత వాళ్ళు వచ్చి ఎవ్‌గెనీని తీసుకుని వెళ్ళారు. కోర్ట్‌లో ఎవ్‌గెనీకి మానసికస్థితి సరిగా లేదని, తాత్కాలికోన్మాదంలో అలా చేశాడని జ్యూరీ తీర్పునిచ్చింది. తొమ్మిది నెలలు జైలు, చర్చ్ సర్వీస్ చేయడం శిక్షగా విధించారు. ఆ తొమ్మిది నెలలలో ఎవ్‌గెనీ తాగుడుకు బానిసయేడు. చివరికి ఒక ఎందుకూ పనికిరాని తాగుబోతుగా ఇంటికి తిరిగివచ్చేడు.

అత్తగారు వార్వరా మాత్రం ఇదంతా తనకి ముందే తెల్సునని, చాలా కాలం నుంచీ ఎవ్‌గెనీ తనతో మాట్లాడేటప్పుడు అడ్డంగా వాదిస్తూ ఉండడం గమనిస్తున్నాననీ, చెప్తే కూతురు జీవితం పాడౌతుందని ఎవరికీ చెప్పలేదనీ నోరు పారేసుకుంది చాలాకాలం పాటు. వాసిలీ, డానియల్, మిగతా నౌకర్లకీ ఎవరికీ కూడా ఇదంతా స్తిపనీదా మూలాన వచ్చిన చిక్కేమో అని లేశ మాత్రంగా అనుమానం రానేలేదు. లిజాకి కానీ తల్లి మేరీకి కానీ ఏమీ అంతు చిక్కలేదు. అప్పుడు తనకు చెప్పిన వ్యవహారం వల్ల ఇలా జరగవచ్చని ఎవ్‌గెనీ మేనమామకి కలలో కూడా తట్టలేదు. ఎవ్‌గెనీ ఎవరికీ అంతుబట్టని, వికలమైన మానసిక వ్యాధితో బాధపడుతున్నాడని డాక్టర్లు అందరూ కలిసి చెప్పిన విషయం వాళ్ళు అసలు నమ్మలేదు. వాళ్ళకు తెలిసిన ఎందరికంటేనో ఎవ్‌గెనీ చాలా స్థిమితమైన మనిషి.

నిజంగా ఎవ్‌గెనీ మనోవ్యాధి వల్లే ఈ నేరం చేసివుంటే ప్రపంచంలో అందరూ మనోవ్యాధి ఉన్నవాళ్ళే అవుతారు. జీవితంలో అతి దారుణమైన మనోవ్యాధితో బాధపడేది ఎవరంటే, అవతలివాళ్ళలో మనోవ్యాధి లక్షణాలు చూసేవాళ్ళూ అదే వ్యాధి తమలో ఉన్నట్టు తెలుసుకోలేని వాళ్ళూనూ.

(మూలం: The Devil, 1886.)