అభిసారిక, విప్రలబ్ధ

ఇట్లే తమిస్రాభిసారిక చీకటిలో కలసిపోవునట్లు నల్లని వస్త్రములు, నల్లని భూషణములు ధరించును. కావ్యములలో తమిస్రాభిసారికల వర్ణనలు బహుళముగా నున్నవి. చీకటిలోనే వీరి ప్రణయప్రయాణము. రసమంజరిలోని ఈక్రిందిశ్లోకము వీరి స్వభావమును చక్కగా సమీక్షించుచున్నది.

నామ్బుజైర్న కుముదై రుపమేయం,స్త్వైరిణీజనవిలోచనయుగ్మమ్|
నోదయే దినకరస్య నవేందోః, కేవలే తమసి తస్య వికాసః||

దీనికి నా యనువాదము:

తే. పద్మకైరవంబులను బోల్పంగఁ దగదు
     స్త్వైరిణీజనలోచనద్వయముతోడ
     తరణిచంద్రులు విరియింపఁ దగరు వాని,
     వాని విరియింపఁ జాలును ధ్వాంతమొకటె.

పద్మములను సూర్యుడు, కలువలను చంద్రుడు వికసింపజేయు ననుట, కన్నులను పద్మములతో, కలువలతో బోల్చుట కవుల సంప్రదాయము. కాని స్త్వైరిణీస్త్రీల (తమోభిసారికల) కనులను మాత్రమట్లు బోల్పరాదు. ఏలనన, వాని వికాసము సూర్యుడు గల పగటియందును, చంద్రుడు గల రాత్రియందును గలుగదు. వాని వికాసము సూర్యచంద్రులు లేని చీకటిరాత్రులందే కలుగును.

అట్టి తమిస్రాభిసారికల నల్లనైన వేషధారణమును జయదేవుని గీతగోవిందమునందలి యీక్రింది శ్లోకము రమ్యముగా వర్ణించుచున్నది.

అక్ష్ణో ర్నిక్షిపదంజనం, శ్రవణయో స్తాపింఛగుచ్ఛావలీం,
మూర్ధ్ని శ్యామసరోజదామ, కుచయోః కస్తూరికాపత్త్రకం,
ధూర్తానా మభిసారసంభ్రమజుషాం విష్వఙ్నికుంజే సఖి!
ధ్వాతం నీలనిచోళచారు సుదృశాం ప్రత్యంగ మాలింగతి||

దీనికి నా భావానువాదము:

మ. తలలో నల్లనికల్వలున్, శ్రవములం దాపింఛగుచ్ఛంబు, ల
     క్షులకుం గాటుకయుం, గుచస్థలులఁ గస్తూరీలసత్పత్త్రకం
     బులు గైసేసి తమోఽభిసారికలకున్ బూర్ణాంధకారంబు, వా
     రల ప్రత్యంగము నంటు కార్ముసుఁగు లీలం గ్రమ్మి, కుంజంబులన్.

తాత్పర్యము: జయదేవు డీశ్లోకములో ధ్వాంతమును (గాఢాంధకారమును) కర్తగా గొని, అతడు చేయు కార్యములను చెప్పుచున్నాడు. ఆ యంధకారములో అభిసారసంభ్రమముతో ధూర్తస్త్రీలు నికుంజసంకేతములకు జేరినారు. ఆస్త్రీల కన్నులకు నల్లనికాటుకను, శ్రవణములకు నల్లకానుగుపూలమొత్తమును, తలలకు నల్లగల్వలను, స్తనములకు కస్తూరి పత్త్రభంగములను అతడు గైసేసినాడు (అట్టి నల్లని వేషములను ధరించి వారలు వచ్చినారనుట). చీకటినే వారికి నల్లని ముసుగుగా వేసి, వారి సమస్తాంగముల నతడు సంశ్లేష మొనరించినాడు. ముసుగు నిండుగా గప్పికొన్నప్పు డది సమస్తాంగములను ఆవరించుట సహజమే కదా! ఇట్లావరించుటనే జయదేవుడు సకలాంగసంశ్లేషముగా నుత్ప్రేక్షించినాడు. తమిస్రాభిసారికలు ధరించు శ్యామలాహార్యమును వర్ణించుట ఈశ్లోకముయొక్క ప్రధానాశయము. సమాసోక్తివలన నిచ్చట ననేకనాయికల గైసేసి కౌఁగిలించుకొనుచున్న దక్షిణనాయకుని వృత్తాంతము సైతము స్ఫురించుచున్నది.

ఇట్లు చీకటిలో నభిసరించునప్పుడు మదనాతురైకమతులైన వారు దారియందలి సర్పవర్షకంటకాదిభయములను లెక్క సేయరని కవులు వర్ణింతురు. అమరుకములోని ఈక్రింది శ్లోకము ప్రశ్నోత్తరరూపములో నిట్టి మదనాతురతను ధ్వనించుచున్నది.

క్వ ప్రస్థితాసి కరభోరు! ఘనే నిశీథే?
ప్రాణాధికో వసతి యత్ర జనః ప్రియో మే!
ఏకాకినీ బత కథం న బిభేషి బాలే?
న్వస్తి పుంఖితశరో మదనః సహాయః!

దీనికి నా యనువాదము:

ఉ. ఇట్టి నిశీథమందుఁ దరళేక్షణ! యెచ్చటి కేఁగుచుంటివే?
     గట్టిగ నాత్మకంటె నధికప్రియుఁడౌ జనుఁడున్నచోటికే!
     కట్ట! యిదెట్టి సాహసమె? కాదొ భయం బిటులేఁగ నొంటిగన్?
      పుట్టదు భీతి, మన్మథుఁడు పుంఖితమార్గణుఁ డుండె తోడుగన్!

అర్థము సులభము. పుంఖితమార్గణుఁడు=ఎక్కుపెట్టబడిన బాణములు గలవాఁడు (మన్మథుఁడు). మార్గణ మనగా బాణము.

కాళిదాసు ఋతుసంహారమునందలి ఈక్రింది శ్లోకము భయావహములగునట్లు మబ్బులు గ్రమ్మి, ఉరుములు ఉరుము చున్నను, వానిని లెక్క చేయక ఆమేఘముల మెఱుపులే దారి చూపుచుండగా అభిసారికలు వెడలుచున్నారని వర్ణించుచున్నది.

అభీక్ష్ణ ముచ్చై ర్ధ్వనతా పయోముచా
ఘనాంధకారీకృతశర్వరీష్వపి
తటిత్ప్రభాదర్శితమార్గభూమయః
ప్రయాన్తి రాగాదభిసారికాః స్త్రియః||

దీనికి నా యనువాదము:

ఉ. భీతి జనింపఁజేయుచు నభీక్ష్ణముగా నినదించు చంబుభృ
     జ్జాతము లావరింప నతిసంతమసాఢ్యములైన రాత్రులం
     దాతురరాగమత్తలగు నంగన లా ఘనజాతచంచలా
     జాతము దారిసూప నభిసార మొనర్తురు చేరఁ గాంతులన్.

రాత్రి చీకటైనది. మబ్బులు గ్రమ్మినవి. ఉరుములు ఉరుముచున్నవి. మెఱుపులు మెఱయుచున్నవి. చిమ్మటలు పాడుచున్నవి. ఒక ముగ్ధాకాంత ఆచీకటిలో నభిసారమొనర్ప వెనుదీయుచున్నది. ఆమె నభిసార మొనర్పుమని ప్రోత్సహించుచు ఆమె చెలికత్తె యిట్లు పల్కుచున్నది.

దూతీ విద్యుదుపాగతా, సహచరీ రాత్రిః సహస్థాయినీ|
దైవజ్ఞో దిశతి స్వనేన జలదః ప్రస్థానవేలాం శుభామ్||
వాచం మంగళికీం తనోతి తిమిరస్తోమోఽపి ఝిల్లీరవైః|
జాతోఽయం దయితాభిసారసమయో ముగ్ధే విముంచ త్రపామ్||

దీనికి నా యనువాదము:

ఉ. దూతియొ నాఁగఁ గ్రొమ్మెఱుఁగు తోడయి వచ్చె, వయస్యరీతిగన్
     రాతిరి గ్రమ్మె, చిమ్మటలరావములం దిమిరంబు మంగళా
     మ్నాత మొనర్చె, గర్జనల మంచితఱిం బ్రకటించె నంబుద
     జ్యౌతిషికుండు, బాల! యభిసారమొనర్పుము, వీడు వ్రీడమున్.

అర్థము సులభము. చీకటిలో భయంకరమగు వస్తువుల నన్నిటిని అభిసారమునకు హితమైన మంగళకరమైన వస్తువులుగా అభివర్ణించి, అంతగా ప్రణయము తెలియని ముద్దరాలిని అభిసారము చేయుమని చెలికత్తె ప్రోత్సహించుచున్నది. ఇది భానుదత్తుని రసమంజరిలో ముగ్ధాతమిస్రాభి సారిక కిచ్చిన యుదాహరణము.

గంగాదేవి రచించిన మధురావిజయకావ్యములో పై కాళిదాసు మేఘసందేశములోని శ్లోకమును బోలిన యీచిన్న శ్లోకము తమిస్రాభిసారికకు వర్తించునట్లుగా చమత్కారయుతముగా నున్నది.

అగమన్నభిసారికాః ప్రియా
ననురాగాంజనరంజితేక్షణాః|
అభినత్తిమిరేఽపి తాః పున
శ్శ్వసితేనైవ సుగన్ధినా జనః||

దీనికి నా యనువాదము:

తే. అంజనానురక్తుల నభిరంజితాక్షు
     లగుచు, ధ్వాంతమందునఁ గలియంగఁ బ్రియులఁ
     జనెడు నభిసారికాస్త్రీల జాడ దెల్పె
     వదననిర్గతనిశ్వాసపరిమళంబె.

తాత్పర్యము: తమిస్రాభిసారికలు కంటికి నల్లని కాటుక వెట్టి, కన్నులందు అనురాగము రంజింప చీకటిలో పరులకు గనపడకుండ పోవు చున్నారు. కాని పరిమళాన్వితమైన తాంబూలములను వేసికొన్నారు. ఆఘుమఘుమలు వారి యూర్పుగాలుల మూలమున అంతటను ప్రసరించుచున్నవి. ఈవిధముగా వారు కనపడకున్నను వారి జాడ లితరులకు దెలియనే తెలియుచున్నవి.

పగటియందుగాని, రాత్రియందుగాని, ఉజ్జ్వలమైన వేషభూషాదులు ధరించి చక్కగా నలంకరించుకొని, ఇతరులు చూతురను జంకుకొంకు లేకుండ అభిసరించునది ఉజ్జ్వలాభిసారిక. ఇందుల కమరుకమందలి యీక్రింది శ్లోక ముదాహరణము.

ఉరసి నిహితస్తారో హారః కృతా ఘనే జఘనే|
కలకలవతీ కాంచీ, పాదౌ రణన్మణినూపరౌ||
ప్రియ మభిసరస్యేవ ముగ్ధే! త్వమాహతడిండిమా|
యది కి మధికత్రాసోత్కంపం దిశ స్సముదీక్షతే||