సిరిపాలుఁడు

అనుచుం గ్రోధావిలుఁడై
గొణగొణ జడివలె నుడివెడు కోమటికిం ద
ద్వనపాలకుఁ డిట్లనియెన్
వినయాన్విత సౌమ్యవచనవిన్యాసముతోన్.

స్వామీ! సద్యస్సంఫు
ల్లామోదిసుమంబులఁ బుటియం దిడుకొని నే
నీ మిహిరోదయవేళనె
నేమంబున మిముఁ గనఁ బయనించితిఁ గడఁకన్.

అట్లు పయనించు చుండంగ నధ్వమందు
నావహిల్లె నొకానొక యద్భుతంబు;
జన్మరాహిత్యకరము,సంసారదుఃఖ
దూరక, మపూర్వవిజ్ఞానసార మద్ది.

రాగమ్ము భోగమ్ముఁ ద్యాగమ్ము నొనరించి
         వెతను బాపెడు దారి వెదకె నెవఁడు
సత్యమ్ము శీలమ్ము శాంతమ్ములే పర
         మార్థమ్ము లను సత్య మరసె నెవఁడు
త్యాగమ్ము బ్రహ్మచర్యమ్ము తపమ్ము ము
         క్తిప్రదమ్ములని బోధించు నెవఁడు
చిత్తసంయమనమ్ము జీవకారుణ్యమ్ము
         సుగుణమ్ము లని యమ్మఁజూచు నెవఁడు

అమ్మహాత్ముండు శుద్ధోదనాత్మజుండు
తొట్టతొలిగను శ్రావస్తిపట్టణమున
జేతవనమందున విడిదిసేయునట్టి
యుత్సవము గూర్చె నాకు నేత్రోత్సవంబు.

నడయాడెడు రవి వడువున
నడరెడు శౌద్ధోదనివదనాబ్జమహోఽధీ
నుఁడనై యాతని వెంటనె
నడచితిఁ బెంపుడు మృగంబు నలువున నేనున్.

అట్లు జేతవనంబున నమ్మహాత్ము
నాదుపుటిలోన నున్నట్టి ననలనెల్ల
నర్పణము సేసి గొల్చితి నందుచేతఁ
దడవు చాలయ్యె, క్షమియింపఁ దగుదు నేను.

అలరులు గుప్పి గుప్పి శిలలందున దేవుఁడు గల్గునంచు ని
చ్చలు నొనరింతు రర్చనము సర్వు, లదెంత యథార్థమో కనం
గలమె? సమక్షమందు ననఘాకృతి నూని చరించు దైవ మీ
యలఘునికిం దథాగతుని కర్పణసేయఁగరాదొ యవ్విరుల్?

అందుచేత దైవాంశతో నవని నున్న
బుద్ధదేవుని కర్పించి పూవులెల్ల
జాగుసేసి వచ్చితి నాదు సాహసంబు
స్వామి! మన్నింపుమయ్య కృపాళు వగుచు.

ఐనను నష్టమై యొనర వన్ని సుమంబులు; పద్మకోమలం
బైన స్వపాణిచేత గురుఁ డాదరమొప్పఁగ నిచ్చినట్టి యీ
సూనములం గ్రహింపుడు, యశోధరవల్లభపాదరేణుస
మ్మానితపావనాసమసుమావళు లివ్వి, యనన్యలబ్ధముల్.

మారజిత్తుని యష్టాంగమార్గమునకుఁ
దగు ప్రతీకలో యన నెన్మి దగుచు వెలసె
వీనిఁ గొనుఁడయ్య, కిన్కను విడువుఁడయ్య!
పడయుఁడయ్య శాంతిని బుద్ధపథమునందు!

అని వనపాలకుండొసఁగు నవ్విరులన్ వణిజుండు బిట్టుగా
గొణఁగుచు నాస్థలేక నిజకోమలహస్తములందు నెట్టులో
కొనియెను గాని, యాక్షణమె క్రొత్తమెఱుంగెదొ వానియాత్మలో
నొనరినయట్టు లయ్యెఁ, దను వూనె సముత్కటరోమహర్షమున్.

అవిరతంబుగఁ బ్రియురాండ్ర యాస్యసార
సంబులే తోఁచు వాని డెందంబునందు
బుద్ధదేవుని పావనమూర్తిశతమె
కానవచ్చెను, విచ్చెను వాని కనులు.

వర్షించెఁ దదీక్షణముల్
హర్షాశ్రుపరంపరల, నవాభ్యుదితమనో
హర్షము ప్రియాజనసుఖో
త్కర్షముకంటెను శతాధికంబయి తోఁచెన్.

సిరిపాలుండొసఁగిన యా
విరులన్ లక్ష్మీసుతుండు వీక్షణములకున్
మఱిమఱి హత్తుకొనెన్ లోఁ
దరమిడి నెలకొన్న భక్తితాత్పర్యమునన్.

ఆ మఱునాటినుండియును నాతఁడు జేతవనంబునందునన్
స్వామికిఁ దోఁటనుండి సిరిపాలుఁడు దెచ్చిన పూలరాశితో
నేమముతో బదార్చనము నిష్ఠురభక్తియుతాంతరంగుఁడుం
గామవివర్జితుండు నయి కన్పడెఁ జేయుచు వేకువందునన్.

(*అనాథపిండికుఁడు జేతుఁడను సామంతుని నుండి విలిచిన జేతవనములోఁ గల గంధకుటి యను కుటీరములో బుద్ధుఁడు నివసించేవాఁడని బౌద్ధగాథలు తెల్పుచున్నవి. భక్తు లందఱు తెచ్చిన పుష్పముల సుగంధముచేత గంధయుతమైనందున ఆ కుటీరమునకు గంధకుటి యను పేరు వచ్చినదని చరిత్ర తెల్పుచున్నది. – రచయిత. )