తెలుగు వ్యాకరణాల పరిచయం

9. బాలసరస్వతీయము –- బాలసరస్వతి (17వ శతాబ్దం)

నన్నయ్య రాసినట్టుగా చెప్పబడే ఆంధ్రశబ్దచింతామణికి బాలసరస్వతీయము తెలుగు వచనంలో వ్యాఖ్యానాన్ని అందిస్తుంది. బాలసరస్వతిగా పేరుపొందిన ఈ గ్రంథకర్త అసలు పేరు ఎలకూచి వేంకటకృష్ణయార్యుఁడు. అంతకు ముందు చర్చించినట్టుగా ఆంధ్రశబ్దచింతామణి యొక్క మొట్టమొదటి ప్రస్తావన ఈ కావ్యంలోనే కనిపిస్తుంది. మతంగ పర్వతం నుండి వచ్చిన ఒక సిద్ధుడు ఆంధ్రశబ్దచింతామణిని నన్నయ్య రచనగా తనకు బహూకరించాడని, తనను టీక రాయమని చెప్పాడని ఉపోద్ఘాతంలో ఆయనే స్వయంగా చెప్పుకున్న కథ: “పెక్కు వత్సరముల్ అంతర్భూతమై యున్న యీ తెలుఁగువ్యాకరణంబు నాకొసఁగెఁ బ్రీతిన్ డీక గావింపుమంచల సిద్ధుడు”. ఈయన గ్రంథమే అప్పకవికి, అహోబలపతికి స్ఫూర్తి.

10. అప్పకవీయము –- అప్పకవి (క్రీ. శ. 1656)

తెలుగు వ్యాకరణాలలో ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందిన గ్రంథం అప్పకవీయము. అప్పకవి తన గ్రంథంలోనే చెప్పుకున్నట్లు, ఆయన శాలివాహన శకం 1578లో (అంటే క్రీ. శ. 1656లో) ఈ గ్రంథ రచనకు శ్రీకారం చుట్టాడు. నిజానికి ఇది ఆంధ్రశబ్దచింతామణికి వ్యాఖ్యాన గ్రంథం. ఆంధ్రశబ్దచింతామణిలో స్థూలంగా చెప్పిన సూత్రాలను విస్తారమైన వ్యాఖ్యానాలతో వివరించడం వల్ల ఈ గ్రంథం గొప్ప ప్రామాణికతను సంతరించుకొంది. తెలుగు కవుల అసాధు ప్రయోగాలను, ఇతర వైయాకరణుల గ్రంథాలలో తనకు నచ్చని అంశాలను పరుషంగా విమర్శించడంలో అప్పకవి ఏ మాత్రం వెనుకాడలేదు.

ఉదాహరణకు అనంతుడు తెలుగులో వర్ణాలను వివరిస్తూ క్ష-కారాన్ని ప్రత్యేక వర్ణంగా పేర్కొన్నాడు కాని, ళ-కారాన్ని పేర్కొనలేదు. తెలుగులో ప్రత్యేకాక్షరమైన ళ- ను వదిలిపెట్టి, కకార షకారాల సంయుక్తాక్షరమైన క్ష- ను ప్రత్యేక వర్ణంగా చెప్పడంపై ఆక్షేపణ తెలుపుతూ అప్పకవి ఇలా అంటాడు:

ఆగమజ్ఞులు దొడ్డ బీజాక్షరంబు
లందు లేకున్కి సన్నంబు నదియుఁగూడ
నొకటిగాఁ జేసి బీజోపయోగి గాన
క్షాను జేకొనిరది శబ్దసరణి గాదు

కాకు షా జడ్డయైన క్షకారమగుట
దలపకేఁబదిలిపులలోఁ దానిఁగూర్చి
తొలుత భిన్నాక్షరంబైన దొడ్డళాను
విడిచిపెట్టె ననంతుడు వెఱ్ఱిగాఁడె (అప్పకవీయము, ద్వితీయాశ్వాసము 67-71)

అలాగే, శ్రీనాథుడు శృంగారనైషధంలో “కూర్చుండిరి యొండొరున్ గదిసి” అన్న పద్యపాదంలో ఇ-కారాంత ప్రథమపురుష క్రియారూపమైన కూర్చుండిరి అన్న పదాన్ని తరువాతి పదం ఒండొరున్’తో సంధి చేయకపోవడాన్ని విమర్శిస్తూ ఇలా అంటాడు:

విరచించెను శ్రీనాథుఁడు
ధరణిని శృంగారనైషధంబునఁ ‘గూర్చుం-
డిరి యొండొరున్’ అని గానక
పరపురుషక్రియల బ్రకృతిభావము గలదే?

అయితే, ఇ-కారాంత క్రియారూపాలతో సంధి చేయని ప్రయోగాలు మహాభారతంలోనూ కనిపిస్తాయని అప్పకవి గుర్తించలేదు. పైన చెప్పినట్లు నన్నయ్య రాసిన అరణ్యపర్వంలో “అంతన్ గొందరధికహాస్యంబు చేసిరి యడవిన్” అన్న విసంధి కనిపిస్తుంది. అలాగే, తిక్కన రాసిన ఉద్యోగ పర్వంలోనూ “చేసిరియంత చేసియును” “కొడుకనిరి యెల్లవారలు వినగన్” అన్న ప్రయోగాలు కనిపిస్తాయి.

11. ఆంధ్రకౌముది –- గణపవరపు వేంకటకవి (క్రీ. శ. 1674)

సంస్కృత వ్యాకరణాన్ని వివరిస్తూ భట్టోజీ దీక్షితులు రచించిన సిద్ధాంత కౌముది గ్రంథం స్ఫూర్తిగా రాసిన తెలుగు వ్యాకరణ గ్రంథం ఆంధ్రకౌముది. అంతకు ముందు వైయ్యకరణులు అసాధు ప్రయోగాలుగా తిరస్కరించిన కోరడము, తోఁపడము వంటి మాటలను సాధువులుగా వర్ణిచడం ఈ గ్రంథం ప్రత్యేకత.

12. అహోబలపండితీయము –- అహోబల పండితుడు (17-18వ శతాబ్దము)

ఆంధ్రశబ్దచింతామణి, అథర్వకారికావళి, నన్నయ్యభట్టు రాసిన మహాభారత పర్వాలు మాత్రమే ప్రమాణంగా స్వీకరించి తరువాతి కవుల ప్రయోగాలలో ఎన్నో తప్పులను ఎత్తి చూపిస్తూ వ్యాకరణసూత్రాలను కూలంకషంగా చర్చించే గ్రంథం ఇది. 17వ శతాబ్దపు చివరిభాగంలో, 18వ శతాబ్దపు తొలినాళ్ళలోనూ ఈ గ్రంథాన్ని రచించిన అహోబలపతి సంస్కృతాంధ్ర భాషలలో మహా పండితుడు. ఈయనకు కవిమహోపాధ్యాయ భట్టారక, అభినవ నన్నయ భట్టారక అన్న బిరుదులు ఉన్నాయి. ఇంతకు ముందు చెప్పినట్టుగా అథర్వకారికావళి అన్న గ్రంథ ప్రస్తావన మొదటిసారి ఈయన రచనలోనే కనిపిస్తుంది. అథర్వకారికావళి అన్న వ్యాకరణాన్ని ఈయన గాని, ఈయన మేనమామ అయిన పోలూరి మాధవ సోమయాజి గాని రచించి ఉండవచ్చునని కొందరి ఊహ.

13. లక్షణసార సంగ్రహము –- కూచిమంచి తిమ్మకవి (క్రీ. శ. 1740)

మిగిలిన వ్యాకరణ గ్రంథాలలో ఛందస్సు, కావ్యలక్షణాలపై చర్చ ప్రథాన స్థానం ఆక్రమిస్తే, కూచిమంచి తిమ్మకవి రాసిన లక్షణసార సంగ్రహములోని నాలుగు ఆశ్వాసాల్లోనూ భాషా, వ్యాకరణాలపైనే చర్చ కనిపించడం విశేషం. వ్యాకరణ సూత్రలకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయనిపించే పూర్వకవుల ప్రయోగాలను సరిదిద్దే ప్రయత్నాలను విమర్శించిన మొట్టమొదటి వ్యాకర్త ఈయన అని చెప్పవచ్చు. అహోబలపతి విమర్శించిన శ్రీనాథుడిని ప్రయోగాన్ని, అప్పకవి, ముద్దరాజు రామన్న విమర్శించిన పోతన ప్రయోగాలను ఈయన సమర్థించాడు. ర-, ఱ- తో అర్థభేదం వచ్చే జంటపదాలను చర్చించడానికి ఈయన ఒక పూర్తి ఆశ్వాసాన్ని వినియోగించాడు.

14. కవిసంశయవిచ్ఛేదము –- ఆడిదం సూరకవి (18వ శతాబ్దం)

ముద్దరాజు రామన్న రచించిన కవిజనసంజీవనికి అనుబంధంగా వెలువడిన రచన. మూడు తరంగాలు (chapters) ఉన్న ఈ గ్రంథంలో మొదటి తరంగంలో కవిజనసంజీవనిలో చర్చించని వ్యాకరణాంశాలపై వివరణ కనిపిస్తుంది. రెండవ తరంగంలో ర-, ఱ-ల మధ్య భేదాన్ని గురించిన చర్చ, మూడవ తరంగంలో సంస్కృత తద్భవాల వ్యుత్పత్తి గురించిన చర్చ కనిపిస్తుంది. కాలానుగుణంగా భాషలలో కలిగే మార్పుల విషయంలో ప్రాచీనులెవరూ చూపించని ఉదారతత్త్వం ఈ గ్రంథంలో కనిపించడం విశేషం.

15. చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణం (1858)

ఇప్పటిదాక వచ్చిన అన్ని వ్యాకరణ పుస్తకాలకంటే అతి సమగ్రమైన వ్యాకరణ గ్రంథం చిన్నయ సూరి రచించిన బాలవ్యాకరణం. ఈ వ్యాకరణ పుస్తకం రాయడానికి ముందు దాదాపు పద్ధెనిమిది సంవత్సరాలుగా ఆయన సమగ్ర తెలుగు వ్యాకరణగ్రంథాన్ని తీసుకురావడానికి ఎంతగానో శ్రమించారు. 1840 నుండి ఆయన వెలువరించిన పుస్తకాలు సమగ్ర వ్యాకరణ గ్రంథరచన కోసం ఆయన చేసిన కృషికి తార్కాణాలుగా నిలుస్తాయి. 1840లో పద్యాంధ్రవ్యాకరణము అన్న చిన్న వ్యాకరణ పుస్తకాన్ని ఆయన ప్రచురించారు. ఆపై 1842లో సంస్కృత సూత్రాలతో సూత్రాంధ్రవ్యాకరణమ్ అన్న పుస్తకం ప్రచురించినట్లు మనకు తెలుస్తుంది. ఈ సూత్రాలనే తెలుగులోకి అనువాదం చేసి శబ్దశాసనము అన్న పేరుతో ఆయన 1844లో ప్రచురించారు. ఈ పుస్తకాన్ని ఎంతగానో విస్తరించి అయిదు అధ్యాయాలతో శబ్దలక్షణసంగ్రహము అన్న పేరుతో 1853లో ప్రచురించారు. ఆపై పది అధ్యాయాలతో ప్రచురించిన ‘బాలవ్యాకరణం’ 1858లో వెలువడింది.

16. హరికారికావళి –- శిష్టు కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి (1864)

చిన్నయ సూరి బాలవ్యాకరణం వెలువడిన తరువాత అది చిన్నయసూరి స్వంత రచన కాదని శిష్టు కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి సంస్కృతంలో రచించిన హరికారికావళి అన్న ఆంధ్ర వ్యాకరణగ్రంథానికి ముక్కస్య-ముక్క అనువాదమని ఒక వివాదం తలెత్తింది. ఇది వేంకటరామశాస్త్రి 1864లో ప్రచురించిన గుప్తార్థప్రకాశికలో అనుబంధంగా ఉంది. శిష్టు కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి గారి మనమడు హరికారికావళి తాళపత్రాల ప్రతిని అందజేస్తే అది చదివిన వేంకటరామశాస్త్రి బాలవ్యాకరణం చిన్నయసూరి సొంతం కాదని, సంస్కృతంలోని హరికారికావళిని చౌర్యం చేసి తెలుగులో ప్రచురించాడని వాదించాడు. తన వాదనను సమర్థించుకోవడానికి ఆయన పధ్నాలుగు అంశాలను ఎత్తిచూపుతూ, చివరకు ‘పరవస్తు చిన్నయసూరి’ అన్న పేరును పర+వస్తు+చిత్+నయ+సూరి అని విడదీసి పరుల వస్తువులను, జ్ఞానాన్ని(=చిత్) నయం చేయడంలో (=తస్కరించడంలో) నేర్పరి (=సూరి) అంటూ అర్థం చెబుతూ ఎద్దేవా చేశాడు. హరికారికావళి తాళపత్రాల ప్రతి కాకినాడలోని ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్తులో భద్రపరిచి ఉన్నది. అయితే, ఈ వాదనలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించిన వేదం వేంకటరమణశాస్త్రి, కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు మొదలైన పండితులంతా చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణం ఆయన సొంతమేనని, వ్యక్తిగత కారణాలవల్ల ఆయనపై అసూయతో శిష్టు కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి, వేంకటరామశాస్త్రిగార్లే లేని సంస్కృత వ్యాకరణాన్ని సృష్టించి ఈ దుష్ప్రచారానికి ఒడిగట్టారని నిరూపించారు.

17. ప్రౌఢ వ్యాకరణము –- బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు (1885)

చిన్నయసూరి రాసిన బాలవ్యాకరణానికి అనుబంధంగా రాసిన ఈ గ్రంథానికి త్రిలింగ లక్షణశేషమన్న పేరు కూడా ఉంది.

ఇవే కాక, ఇంగ్లీషులో విలియమ్ కేరి (1814), అలగ్జాండర్‌ క్యాంప్‌బెల్‌ (1820), సి. పి. బ్రౌన్ (1857), ఆల్బర్ట్ ఆర్డెన్ (1873) వంటి పాశ్చాత్యులు రాసిన వ్యాకరణాల నుండి ఆధునిక భాషాశాస్త్ర దృక్పథంతో ప్రముఖ భాషావేత్త భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి, గ్విన్ (1985) రాసిన వ్యాకరణం వరకూ గత రెండు శతాబ్దాల కాలంలో ఎన్నో తెలుగు వ్యాకరణ పుస్తకాలు ప్రచురితమయ్యాయి. ఈ ఆధునిక వ్యాకరణ గ్రంథాల గురించి మరింకెప్పుడైనా చర్చించుకుందాం.


ఆధారాలు.

  1. Balavyakaranamu of Paravastu Cinnaya Suri, P. S. Subrahmanyam, 2002.
  2. Andhra Bhaashaa Bhuushanamu, Mulaghatika Ketana, Translated by Usha Rani Ainavolu, 2009.
  3. అప్పకవీయము, కాకునూరి అప్పకవి (17వ శ.), పరిష్కర్త: యద్దనపూడి సంజీవయ్య, 1901.
  4. Discussions with Prof. Bh. Krishnamurti and Prof. Velcheru Narayana Rao.