Expand to right
Expand to left

కళావసంతము

బారామాస కవిత్వము

భారతదేశంలో దక్షిణ ప్రాంతాలలో తప్ప మిగిలిన ప్రదేశాలలో బారామాస కవిత్వము[1] అనే ఒక ప్రక్రియ ఉన్నది. ఇందులో షడృతు వర్ణనకు బదులు పన్నెండు నెలలను వర్ణిస్తారు. దీనిని జైన కవులు, గుజరాతీ, బెంగాలి, హిందీ కవులు ఎక్కువగా వాడారు. ఇందులోని ఇతివృత్తము విరహిణులు తమ ప్రియులు లేనప్పుడు ఎలా బాధ పడతారో అన్నదే. మీరాబాయి కూడా ఇలాటి ఒక పాటను రాసింది. అందులో చైత్రము గురించి “చైత చిత్త మే ఊపజీ దరసణ తుమ దీజై హో” (చైత్రములో నా ఆశయు మొలచెను దర్శన మీయగ రారా) అని పాడుతుంది. కింద చైత్ర మాసములో ఒక విరహిణి పడే బాధను వివరిస్తున్నాను. మూలములో లాగే అనువాదం కూడా చతుర్మాత్రాబద్ధమైనదే.

చైత బసంతా హోయీ ధమారీ
మోహి లేఖే సంసార ఉజారీ
పంచమ విరహ పంచసర మారే
రకత రోయి సగరో బన ఢారే
బూడి ఉఠే సబ తరివర పాతా
భీజి మంజీఠ టేసూ బన రాతా
మోరే గాంవ ఫరే అబ లాగే
అవహుం సంవరి ఘర ఆఉ సభాగే
సహస భావ ఫూలీ వనఫతీ
మధుకర ఫిరే సంవరి మాలతీ
మో కహ ఫూల భయే జస కాంటే
దిస్టి పరత తన లాగహి చాంటే
భర జోవన ఏహు నారంగ సాఖా
సౌవా విరహ అబ జాయీ న రాఖా
ధిరిన పరేవా ఆవ జస ఆయి పరహు పియ టూటి
నారి పరాఏ హాథ హై తుంహ బిన పావ న ఛూటి

చైత్ర వసంతపు గానము వినబడె
నాకు ప్రపంచము వృథగా నగపడె

పంచశరుం డిట బాణము వేసెను
వనిలో నెత్తురు వరదగ బారెను

తరువుల దలిరులు అరుణారుణ మయె
సుమముల రాశులు రక్తసిక్త మయె

మామిడి పూవులు పిందె లయ్యెరా
మరువక నింటికి త్వరగా ప్రియ రా

వనిలో నెన్నో రంగులు నిండెర
భ్రమరము లెన్నో మల్లెల జేరెర

నా కీ పూవులు ముళ్లుగ గ్రుచ్చెర
ఆమని దృశ్యము చీమగ కుట్టెర

యౌవన ఫలములు కొమ్మకు భారము
విరహపు చిలకయు వెళ్లదు దూరము

పులుగులు గూటికి చేరెను దరి రా
హృదయము పగలక మునుపే రారా

నీ సఖి నేడిట పర వశ మయెరా
పరవశ మీయగ నీకే యౌనుర

గాథాసప్తశతిలో వసంత ఋతువు

మన భారతీయ భాషలలో పాత కాలపు కావ్యాలు, కవితలు ఎక్కువగా పురాణాల పైన, దేవుళ్ల పైన ఆధారపడినవి. ఎక్కువగా చాటువులు, ముక్తకాలు లేవు. ఉన్నవాటిలో నాకు హాలుని గాథాసప్తశతి, తమిళములోని సంఘ కాలపు కవితా సంకలనాలు అంటే ఇష్టము. వీటిలో దైనందిన జీవితములోని జనుల ప్రణయాలు, బాధలు, యుద్ధాలు, ప్రకృతి వర్ణనలు ఇలాటివి ఉంటాయి. హాలుని గాథాసప్తశతినుండి[2, 3] ఒక రెండు ఉదాహరణలు –

కీర ముహ సచ్ఛేహిం
రేహఇ వసుహా పలాస-కుసుమేహిం
బుద్ధస్స చలణ వందణ
పడివిహిం వ భిక్ఖు సంఘేహిం 408

భూమిపైన శోభిల్లే
శుకముల ముక్కులాటి
కింశుక పుష్పాలు
బుద్దుడి కాళ్ళను తాకి
ప్రణమిల్లే బిక్షువుల సంఘమా

ఒక చిన్న కథ[4]. ఇప్పటి ఒరిస్సాలోని కోరాపుట్ ప్రాంతానికి చైతూ భట్రా అనే వాడు నాయకుడుగా ఉండేవాడు. తన కుమార్తెను ఆమె ఇష్టానికి విరుద్ధంగా ఒక పిల్లవాడి కిచ్చి పెళ్లి చేస్తాడు. ఆమె మురియా అనే ఒక నల్లబ్బాయితో భర్తకు తెలియకుండా సంపర్కం పెట్టుకొంటుంది. గ్రామంలో కొందరు ఈ విషయాన్ని ఆమె భర్తతో చెబుతారు. భర్త వాళ్లను పట్టుకోవాలని ఒక ఎత్తు వేస్తాడు. భార్యతో నేను తన అక్క ఇంటికి వెళ్తున్నానని, కొన్ని రోజుల పిదప వస్తానని చెప్తాడు. భర్త ఊరి బయటకు వెళ్లి రాత్రి ఇంటికి వచ్చాడు. మురియాతో మురిసిపోతున్న తన భార్యను చూచి ఇద్దరిని బాది చంపుతాడు. ప్రేమికుల శవాలను తీసికొని వెళ్లి అడివిలో పడేస్తాడు. వారి దేహాలనుండి ప్రవహించిన నెత్తురు ఒకటయి దానినుండి ఒక మోదుగు చెట్టు పుట్టిందట. ఎరుపు నలుపు రంగులు కలిసిన ఆ చెట్టు పూలే మోదుగు పూలు అని ఆ ఆటవికులు నమ్ముతారు.

లంకాలఆణ పుత్తఆ వసంత మాసేక్క లద్ధ పసరాణం
ఆపీఆ లోహిఆణం బిహేణ జణో పలాసాణం – 411

పసుపు వన్నెతో ఎరుపు రంగుతో విరులతో విరాజిల్లే ఆ గుబురుగా పెరిగిన మోదుగు చెట్లు లంకలోని రాక్షసులను జ్ఞాపకానికి తెస్తున్నాయి భయాన్ని పుట్టిస్తున్నాయి.

ఖేమం కత్తో ఖేమం జో సో ఖుజ్జంబఓ ఘరద్దారే
తస్స కిల మత్థ ఆఓ కో వి అణత్థో సముప్పణ్ణో – 599

మనసుకు శాంతి ఎలా లభిస్తుంది ఇంటిముందున్న మామిడి చెట్టే మాకు శాంతి నిస్తుంది కాని ఇప్పుడు దాని శాఖాంతాలలో కూడా ఏవో కొత్తగా పుడుతున్నాయి.

రుందారవింద మందిర మఅరందాణందిఆఆ రింఛోలి
ఝణఝణఇ కసణ మణి మేహల వ్వ మహుమాస లచ్ఛీవి – 674

దట్టంగా పెరిగిన అరవిందవనంలో మకరందపానం చేసే తుమ్మెదల బారు వసంతలక్ష్మి ధరించిన నీలమణులు పొదిగిన ఒడ్డాణం కదిలినప్పుడు కలిగించే ఝణంఝణ స్వనాల వలె ఉన్నాయి.

మిగితా పేజీలు: 1 2 3 4 5 6
    
   
Print Friendly