Expand to right
Expand to left

సంగీత పట్నం – కదనకుతూహలం

కదనకుతూహలం

సుబ్రమణ్యయ్యరు పేరు చెప్పగానే ఎవరికైనా ‘రఘువంశ సుధాంబుధి’ కృతి చప్పున స్ఫురిస్తుంది. ఈ కృతి రాగం పేరు కదనకుతూహలమని పైన చెప్పుకున్నాం. ఇది సంస్కృత రచన. చాలా సంగీత కచేరీల్లో ఈ కృతి వినిపిస్తుంది. ఈ కృతి నడకలో ఒక రకమైన ఊపూ, ఒంపూ ఉన్నాయి. అందువల్లే వాయిద్యకారుల సంగీతకచేరీల్లో (సోలో) ఈ కృతి వాయించడానికి తెగ ఇష్టపడతారు. దీనిక్కారణం ఈ రాగం శంకరాభరణ రాగ జన్యం.

పాశ్చాత్య సంగీతానికి అతి దగ్గరగా ఉండే రాగం శంకరాభరణం. ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ వెస్ట్రన్ ట్యూనులో స్వరపరిచినవీ, త్యాగరాజు స్వరపరిచిన రమించువారెవరురా (సుపోషిణి రాగం), శరసర సమరైక శూర (కుంతల వరాళి) వంటి కృతులూ వినడానికి వెస్ట్రన్ పాటల్లాగానే ఉంటాయి. ఈ కృతుల్లా కాకుండా కదనకుతూహల రాగం ఆరోహణలో స్వరాలు ముందుకీ వెనక్కీ వెళుతూ నాట్యం చేస్తున్నట్లు వుంటాయి. అందువల్ల ఈ రాగానికి ఒక ప్రత్యేకమైన లయ (రిథమ్) ఉంటుంది. అవరోహణ మాత్రం శంకరాభరణ అవరోహణమే! సాఫీగానే వెళుతుంది. దాటులుండవు.

ఈ కదన కుతూహల రాగ స్వరాల ఆరోహణా/అవరోహణా ఈ క్రింది విధంగా ఉంటాయి.

ఆరోహణ: స రి2 మ1 ద2 ని3 గ3 ప

అవరోహణ: స ని3 ద2 ప మ1 గ3 రి2

ఆరోహణని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే సప్తస్వరాల్లో కొన్ని లేవు. ఉన్నవాటి మధ్య స్వరాలు లేవు. ఒక్కో స్వరం ముందున్న స్వరాన్ని దాటుకుంటూ రెండో స్వరాన్ని చేరుతుంది. అంటే రిషభం (రి2) గాంధారాన్ని (గ3) వదిలి శుద్ధ మధ్యమానికి (మ1) వెళుతుంది. అలాగే మధ్యమం (మ1) పంచమాన్ని దాటుకొని దైవతానికీ (ద2), దైవతం నిషాదానికీ (ని3) వెళ్ళి, మరల వెనక్కి గాంధారం దగ్గరకొస్తుంది. ఇప్పుడు గాంధారం మధ్యమాన్ని దాటుకొని పంచమానికి వెళుతుంది. ముందు స్వరాన్ని దాటుకుంటూ వెనక్కీ ముందుకీ రావడం వల్ల ఒక ప్రత్యేకమైన రిథమ్ లేదా లయతో కూడి అందం వస్తుంది.

ఇలా స్వరాలు దాటుకుంటూ ముందు స్వరాలని చేరే పద్ధతి పాశ్చాత్య సంగీతంలోనూ కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకి D మేజర్ స్కేల్లో D నుండి మధ్యలో ఉన్న E వదిలి, Fకి వెళ్ళే పద్ధతి ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఇటువంటి దాటులు కర్ణాటక సంగీతంలో ఒకే రాగంలో కనిపించవు. ఎందుకంటే ఆరోహణ /అవరోహణ స్వరాల క్రమం మారదు. అలా మారితే రాగం మారిపోతుంది. ఒక పాటని ఒక రాగంలో స్వరపరిచాలి అని నిర్ణయించుకున్నాక ఆ రాగం ఆరోహణ /అవరోహణలని పాటించి తీరాలి. సినిమా పాటలు కట్టడం ఈ పద్ధతికి కాస్త విభిన్నంగా ఉంటుంది.

పల్లవి:
రఘువంశ సుధాంబుధి చంద్ర శ్రీ
రామ రాజ రాజేశ్వర

(రఘువంశము అనే అమృతసాగరానికి చంద్రుడా, శ్రీరాముడా, రాజులకు రారాజా)

అనుపల్లవి:
ఆఘ మేఘ మారుత శ్రీకర
అసురేంద్ర మృగేంద్ర వర జగన్నాథ

(పాపమనే మేఘానికి పెనుగాలివంటి వాడా, శుభకరుడా, అసురేంద్రుడైన బలి చక్రవర్తికీ, మృగేంద్రుడైన గజేంద్రునికీ వరము లిచ్చినవాడా, లోకనాయకా)

చరణం1:
జమదగ్నిజ గర్వ ఖండన జయ రుద్రాది విస్మిత భండన
కమలాప్తాన్వయ మండన అగణిత అర్పుత సూర్య శ్రీ వేంకటేశ్వర

(పరశురాముని గర్వమునణచిన వాడా, యుద్ధములో రుద్రాదులకే విస్మయము కలిగించి జయము నొందినవాడా, సూర్యవంశానికి కిరీటమువంటి వాడా, ఎనలేని అద్భుతమైన పరాక్రముడా, శ్రీ వేంకటేశా)

చరణం2:
భృగునందనా కవిభంజనా బ్రందారక బ్రందహితా
నిగమాంతవ సుబుధావనా నీరజాక్ష శ్రీ వేంకటేశ్వర

(భార్గవరాముడా, శుక్రుని ఓడించినవాడా, దేవతల సమూహానికి హితుడైనవాడా, వేదాంతమును అభ్యసించే గొప్ప పండితులను కాపాడేవాడా, కమలనయనా, శ్రీ వేంకటేశా)

వివిధ గాయకులూ, వాయిద్య కారులూ పాడిన ఈ కృతి వివరాలు:

గాత్రం – ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి; నాదస్వరం – టి. జయశంకర్; నాద స్వరం – సేతురామన్ – ఎన్.పొన్నుస్వామి; వేణువు – టి.ఆర్. మహాలింగం;

వీణ – ఈమని శంకరశాస్త్రి; వీణ – ఈ. గాయత్రి ; వీణ – రాజేష్ వైద్య; మేండొలిన్ – యు. శ్రీనివాస్; వయొలిన్ – ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడు

జలతరంగం – అనన్యంపట్టి గణేశన్; గిటార్ – ఆర్. ప్రసన్న; గిటార్ – నిఖిల్ జోషి; వయొలిన్ – కన్నన్‌గుడి వైద్యనాథన్; సాక్సొఫోన్ – కద్రి గోపాల్ నాథ్ ; మౌత్ ఆర్గన్ – కమల కిరణ్

ఈ కృతిని సినిమాల్లోనూ వాడారు కానీ, యథాతథంగా వాడినట్లు కనిపించదు. ఈ పాట స్వరంలోనే ‘చూడాలని ఉంది’ అనే సినిమాలో ‘యమహానగరీ కలకత్తాపురి‘ పాటుంది. జంధ్యాల తీసిన ‘రావూ గోపాలరావూ’ సినిమాలో ఈ రఘువంశ సుధాంబుధి పాట వున్నా, పూర్తిగా లేదు. ఈ పాటతో మొదలయ్యి మరో యుగళగీతంలోకి వెళిపోతుంది. ఇది మినహా మరే తెలుగు సినిమాలోనూ పూర్తిగా వాడినట్లు కనిపించదు.

కదనకుతూహల రాగానికి ఈ పేరు పెట్టడానికి ఒక కథ చెబుతారు. సుబ్రమణ్యయ్యరు ఎక్కువ మధ్యమ కాలంలోనే పాడేవారు. అప్పట్లో వైద్యనాథయ్యరు కూడా మైసూరు ఆస్థానంలో కచేరీలు చేసేవాడు. ఈయన అతివిలంబ కాలంలో ఎక్కువగా పాడేవాడు. పాశ్చాత్య సంగీతాధారిత రచనలూ చేసాడు. ఇందులో ఈయనకి పోటీ లేదని ఒకసారి మైసూరు మహారాజు అంటే, దానికి దీటుగా సుబ్రమణ్యయ్యరు ఒక ప్రత్యేకరాగంలో పాట కట్టి ఆశువుగా కచేరీలో పాడాడు. వైద్యనాథయ్యరు రచనకంటే ఇది మరింత రమ్యంగా ఉందీ, ఇది ఏ రాగమని ఎవరో అడిగితే, వైద్యనాథయ్యరుపై కదనరంగానికి వెళుతున్నట్లుందని ఇంకొకరు చమత్కరిస్తే, అది విని ఈ రాగం పేరు ‘కదనకుతూహలం’ అని సుబ్రమణ్యయ్యరు చెప్పినట్లుగా ఓక కథ ప్రాచుర్యంలో ఉంది.

వందకుపైగా సంగీత రచనలు చేసినా, కదన కుతూహలంలో చేసిన ఈ ‘రఘువంశ సుధాంబుధి చంద్ర శ్రీ’ కున్న స్థానం వేరు. ఈ పాటని ఫ్యూజన్ సంగీతంలో కూడా పాడారు.

ఫ్యూజన్ స్టైల్ – రాజేష్ వైద్య; వీణ – ఈ. గాయత్రి – Fusion – (Going to Dance) kathanakutoohalm; బేండ్ మ్యూజిక్; సాక్సొఫోన్ – కద్రి గోపాల్ నాథ్ – కదనకుతూహల తిల్లానా.

ఈ కదనకుతూహల రాగంలో మైసూరు వాసుదేవాచార్య కూడా గురువు గారు కూర్చిన రాగంపై అభిమానంతో ‘నీవే రక్షకుడవని‘ ఒక వర్ణం స్వరపరిచారు. మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ ఈ కదనకుతూహల రాగంలో రెండు తిల్లానాలు స్వరపర్చారు. మరో వాగ్గేయకారుడు జి.ఎన్.బాలసుబ్రహ్మణ్యం ఈ కదనకుతూహల రాగంలో ‘కువలయాక్షి కుశలం’ అనే వర్ణమూ, మోహనకృష్ణా అనే కృతీ రచించారు. వీరే కాకుండా హరికేశనల్లూరు ముత్తయ భాగవతారు కూడా ‘గోపాల నందనా’, ‘గిరిప్రియం’ వంటి కృతులూ ఈ కదన కుతూహలంలోనే స్వరపరిచారు.

పట్నం సుబ్రమణ్యయ్యరు చివరి రోజుల్లో తిరువయ్యారు వదిలి చెన్నపట్నం లోనే ఉండిపోయారు. తంజావూరు సమీపంలో ఇంకో సుబ్రమణ్యయ్యరనే సంగీత విద్వాంసుడు రావడంతో, ఇద్దరికీ తేడా గుర్తించడంకోసం ఈయన్ని పట్నం సుబ్రమణ్యయ్యరుగా పిలవడంతో అదే పేరు ఈయనకి స్థిరపడిపోయింది. ఏ పేరుతో పిలిచినా, పదికాలాలపాటూ కర్ణాటక సంగీతంలో ఈయన సంగీతం మాత్రం అజరామరం. పుట్టుకతో తమిళుడయినా ఈ పట్నం సుబ్రమణ్యయ్యరు తన రచనలన్నీ తెలుగు, సంస్కృతంలోనే రచించాడు. త్యాగరాజు పరంపరని కాపాడుతూ తమిళనాట ఎంతో మంది సంగీతకారులు తమ రచనలని తెలుగులోనే చేసారు. తెలుగు వారిగా మనం వీరి కృషిని మెచ్చుకుతీరాలి.


ఉపయుక్త గ్రంథసూచి

  1. మైసూరు వాసుదేవాచార్య, నా కండ కలావిదరు – తళుకిన వెంకణ్ణయ్యవర స్మారక గ్రంథమాలె, మైసూరు, 1955.
  2. గాన కళాబోధిని – ఎన్.పార్థ సారథి – Saraswati Book Depot, Madras, 1952.
  3. Patnam Subramanya Iyer: A “Beacon Light” Among Post-Trinity Composers – P.B.Kanna Kumar – Madras Music College. Publisher: Kanishka Publishers – New Delhi.
  4. The Great Composers – Prof.Samba Murthy – The Indian Music Publishing House – Chennai.
  5. South Indian Music – Vol. I and II – Prof. Samba Murthy – The Indian Music Publishing House – Chennai.
  6. కొత్త సంగీత విద్యా దర్పణము – ఏకా సుబ్బారావు – Mahalakshmi Book Corporation – Vijyayawada.
  7. సంగీత రత్నాకరము – చర్ల గణపతి శాస్త్రి – ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము – 1967.
ముందరి పేజీ(లు) 1 2
    
   
Print Friendly

(5 అభిప్రాయాలు) మీ అభిప్రాయం తెలియచేయండి »

  1. Akella Suryanarayana Murthy అభిప్రాయం:

    May 5, 2010 8:34 am

    పై పాట శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ జంధ్యాల సినిమాలో నరేశ్ మీద తీశారు కదా !

  2. Gannavarapu Varaha Narasimha Murty అభిప్రాయం:

    May 8, 2010 8:33 am

    వ్యాసం చాలా కుతూహలకరంగా వుంది.

  3. Sivasankar Ayyalasomayajula అభిప్రాయం:

    May 13, 2010 4:31 pm

    చాలా విషయములు ఓపికగా చక్కగా వివరించినందుకు ధన్యవాదములు.

  4. srinivasaraov అభిప్రాయం:

    February 9, 2011 10:51 am

    wonderful information, thanq sir

  5. బ్రహ్మానందం గొర్తి అభిప్రాయం:

    February 10, 2011 4:02 pm

    సంపాదకులకి,

    “రఘువంశ సుధాంబుధి చంద్ర శ్రీ” పాట అనుపల్లవిలో “అఘ మేఘ మారుత శ్రీకర” అనుంది. ఇది తప్పు. ఈ క్రింది విధంగా ఉండాలి. దయచేసి సవరించగలరు.
    అనుపల్లవి: ఆగ మేఘ మారుత శ్రీకర

    -బ్రహ్మానందం

    [సవరించాము - సం.]

మీ అభిప్రాయం తెలియచేయండి

  

   ( సహాయం తొలగించండి)

s h L ksh ~r j~n ph b bh m y r l v S sh p n dh d th t N ~m ch Ch j jh ~n T Th D Dh o O au M @H @M k kh g gh Ru ~l ~lu e E ai aa i ee u oo R a

ఈమాట పాఠకులకు సూచనలు చదివాను. వాటికి కట్టుబడి ఉంటానని హామీ ఇస్తున్నాను.