Expand to right
Expand to left

ఉత్తమాయిల్లాలు

అతను తలొంచుకు కూచుని వింటున్నాడు తండ్రిమాటలు. తల్లిమొహం పదే పదే గుర్తొస్తోంది ఎంచేతో, తండ్రిమొహం ఎదురుగా ఉన్నా. “శ్రీరంగవల్లి” రూపు కంటికి ఆనడం లేదు.

“నీకు గుర్తుందా విజయవాడలో సన్మానం జరిగినప్పుడు. మొదట మీఅమ్మ రానంది కానీ నేనే గట్టిగా చెప్పేను ఆవిడ కూడా రావాలని. నా అర్థాంగి. నాకు సత్కారం అంటే తనకీ సత్కారమే కాదూ. ఆవిడ వేదికమీద ఉంటేనే నాకు పరిపూర్ణమయిన సంతృప్తి అని”.

కొడుకు మళ్లీ తల్లిమొహం గుర్తు తెచ్చుకోడానికి ప్రయత్నించాడు. నిన్నటివరకూ కళ్లఎదుట నడయాడిన అమ్మ – ఆవిడమొహం ఈరోజు ఇలా మసకమసక అయిపోతోందేం? తల గోడకేసి కొట్టుకోవాలనిపించింది.

“ఆరోజు నేనే చెప్పేను ఆ సెక్రటరీకి మా ఆవిడని కూడా గౌరవించాలని… సభలో ఆవిడకి కూడా శాలువా కప్పించేను నేనే చెప్పి. మీఅమ్మది ఎంత దొడ్డ మనసో… సాయంత్రం ఇంటికొచ్చేవేళకి గుమ్మంలో గంగిరెద్దు కనిపించిస్తే, ఆ శాలువా ఆఎద్దుమీద కప్పింది. చూశావా… అంతటి ఔదార్యం ఆ మహాయిల్లాలిది“.

అది ఔదార్యం? దానగుణమేనా, మరోటా?… ఉహూఁ… చక్రికి అలా గందరగోళం అయిపోయింది మనసంతా.

గౌతమి, “అత్తగారు ఆ శాలువా దానిమీద విసిరేసేరు, చూసారా?” అంది ఆరోజు తల్లివెనకాలే ఇంట్లోకి వస్తూ. తల్లిమొహంలో ఆ పూట తనకి దానగుణం కనిపించడంలేదు ఎంతగా కళ్లు పొడుచుకు చూసినా. కళ్లు గట్టిగా మూసుకుని మరోసారి జ్ఞాపకం తెచ్చుకోడానికి ప్రయత్నించేడు. అమ్మమొహం అలుక్కుపోయి కనిపిస్తోంది. ఆమొహంలో… అదేదో… చిరాకులా ఉంది కానీ ఔదార్యంలా అనిపించడంలేదు… అయ్యో, దేవుడా! ఇంత మందబుద్ధిని చేసేవా నన్ను? అమ్మమొహం గుర్తించేపాటి తెలివయినా లేకుండా చేసేవేమిటి? – చక్రధరం జుట్టు పీక్కున్నాడు.

“అంతటి మహా మనీషి మరి పుట్టబోదు…” అంటూ శ్రీరంగశయనం బాధపడిపోతున్నాడు. ముప్ఫైనాలుగేళ్లు తన మంచీ చెడ్డా, ఆలనా, పాలనా చూసిన ఇల్లాలు తన్నొంటరిగాణ్ణి చేసి తరలిపోయింది.

“ఇప్పుడు నాగతేం కానూ … ” అంటూ ఏడుస్తున్నాడాయన.

ఆయనవేపు మరోసారి చూసేడు చక్రి. రవంత జాలేసింది రెండునిముషాల పాటు. పాపం, ఎంతలేదన్నా ముఫ్ఫైనాలుగేళ్లు కలిసి కాపురం చేసింతరవాత ఆమాత్రం బాధ ఉండదా సహధర్మచారిణి పోయినందుకు అనుకున్నాడు. తనజీవితంలో పాలు పంచుకున్న మనిషి మరింక ఉండదనుకుంటే ప్రాణం గుబగుబలాడదా అనిపించింది. మరోసారి, ఆయనమొహంలోకి తేరి పారచూశాడు.

“నాకేం కావాలో చూసుకుని అమర్చిపెట్టడంలోనే పరమానందం పొందింది గానీ ఏనాడూ తనకిది కావాలని కోరి ఎరగదు. అంతటి ఉత్తమురాలిని మరి కానం. సాయంత్రాలు ఆఫీసు నుంచొచ్చి, తోటి సావాసగాళ్లతో నేను పేకాటక్కూర్చుంటే, కాలేజీనించి హడావుడిగా వచ్చి, వేడి వేడి పకోడీలు చేసి పెట్టి, ఆ తరవాతే వంట మొదలు పెట్టేది… ఒక్కసారి మాత్రం కాబోలు అలిగి, అన్నం తిననని పట్టు బట్టుక్కూచుంది. నాకు నేను వడ్డించుకు తినాల్సొచ్చింది.”

అంతవరకూ ఓపిగ్గా వింటున్న మరో చుట్టం, “అదేమిటండీ, ఆవిడ చేసిన వంట ఆవిడ తినకుండా మీరు కూర్చుని భోంచేశారా?” అన్నాడు.

అమాయకుడు కాకపోతే అలా అడుగుతాడా?

“నాకోసం చేసిన వంట నేను తినకపోతే, పాపం, ఆవిడ చిన్నబుచ్చుకోదూ? అక్కడికీ అన్నాను, ఒకటి కాదు రెండుసార్లు, నువ్వూ తిందూ గానీ, రా అని. ఆకల్లేదంది. మరి, ఆకల్లేదంటే, తిను, తిను అనడం తగునా?”

“పాపం, మీకు మీరే వడ్డించుకు తినాల్సొచ్చిందా” ఎదురింటి ఎల్లమ్మగారు నొచ్చుకున్నారు.

శ్రీరంగశయనం విచారంగా తలూపేరు.

వచ్చినవారందరూ ఒకొకరే పొద్దు పోతోందంటూ లేచేరు.

నెలరోజులయింది. శ్రీరంగశయనం గతించినభార్యనీ, ఆమె ధార్మికచరిత్రనీ కీర్తిస్తూనే ఉన్నారు, గంగాప్రవాహఝరిలా.

అంతవరకూ మాటాడకుండా కూర్చున్న కొడుకూ, కోడలూ లేచారు.

“కూరేం చేద్దాం?” అంది గౌతమి.

“నిన్న తెచ్చిన బెండకాయలు ఉన్నాయి కదా” అన్నాడు చక్రధరం ఆమెని అనుసరిస్తూ.

శ్రీరంగశయనం కోడలివెనక వెళ్తున్న కొడుకుని చూశారు తీక్షణంగా. ఓ పావుగంట అయినతరవాత, ఏమనుకున్నారో, “చక్రీ, ఇలా రా. నీతో మాటాడాలి” అంటూ పిలిచారు, స్వరం పెంచి.

“వస్తున్నా. బాబుకి స్నానం చేయించి వస్తా. అన్నం తింటూ మాటాడుకుందాం,” అన్నాడు చక్రి గదిలోకి వచ్చి, బాబుని తీసుకు బాత్రూంవేపు నడుస్తూ.

తండ్రి తలూపేడు అప్రసన్నంగానే.

ఆరాత్రి భోజనాలదగ్గర నెమ్మదిగా చెప్పేరాయన తనమనసులో మాట, “నీకు గుర్తుందా, మా ఆఫీసులో వేణుగోపాల్. వాళ్ల చెల్లెలుంది, చేసుకోమంటున్నాడు. నీకూ తెలుసు కదూ ఆవిడ. నాలుగేళ్లక్రితం భర్త పోయాడు.”

నోట్లో ముద్ద పెట్టుకోబోతున్నకొడుక్కి కొరబోయింది. గొంతు సవరించుకుంటూ నీళ్లగ్లాసు అందుకున్నాడు. గ్లాసులో నీటితెరల్లో అమ్మమొహం అలుక్కుపోయి కనిపించింది.

కూర మారు వడ్డించబోతున్న కోడలి చేతిలోంచి గరిటె జారి గిన్నెలో పడి ఖంగుమంది.

తండ్రికి ఒళ్లు మండిపోయింది ఆ యిద్దరివరసా చూసేసరికి. “తప్పకుండా చేసుకోండి, మీకు ఆలనా పాలనా చూసుకోడానికి మనిషి కావాలి” అనవలసిన కొడుకు ఇలా గుక్కిళ్లు మింగడమేమిటి? చటుక్కున నీళ్లగ్లాసు అందుకుని, అరచేతిలో నీళ్లు పోసుకు కంచంలో వదిలి, లేచిపోయేరాయన.

లేస్తూ, లేస్తూ, “ఆవిడ వితంతువని కాబోలు నీబాధ?… నాకలాటి నికృష్టపు ఆలోచనల్లేవు… నిన్ను కూడా నాలాగే… ఆధునికభావాలతో… పెంచేననే అనుకున్నాను ఇంతకాలం. ఛీ ఛీ, నాకడుపున చెడబుట్టేవు“, అనేసి, విసవిస అంగలేస్తూ హాల్లోకి వెళ్లిపోయేరు.

కొడుకు వంచిన తల ఎత్తలేదు. కోడలు స్థబ్ధురాలయి కూర్చుండిపోయింది.

రెండునిముషాలపాటు భోజనాలగదిలో గాలి ఘనీభవించిపోయింది, చురకత్తి విసిరినా తెగనంత దట్టంగా, మట్టసంగా.

శ్రీరంగశయనం తిరిగి గుమ్మంలోకి వచ్చి, “నీకు మీ అమ్మలాటి మనిషి కావాలని ఉందేమో. అమ్మలాటి మనిషి మళ్లీ దొరకదు. నేను వేణుగోపాల్ ‌చెల్లెల్ని చేసుకుంటానంటే నా విశాల హృదయమే అదీ,” అన్నారు గుండెలమీద చేత్తో రాచుకుంటూ.

కొడుక్కి అదును దొరికింది, “లేదు, నాన్నగారూ, వేణుగోపాల్‌గారి చెల్లెలంటే నాకు గౌరవమే! ఆవిడ అమ్మలాటి ఉత్తమాయిల్లాలు కాదు. అందుకు నేను విచారించడంలేదు కూడా. మీకే… మీరే… మీరే… ఆమె… అమ్మ లాటి ఉత్తమాయిల్లాలు కావాలని ఆశ పడుతున్నారనీ…” అన్నాడు ‘అమ్మలాటి ఉత్తమాయిల్లాలు’ అన్నపదం ఒత్తి పలుకుతూ.

అన్న తరవాత తన భార్య గౌతమివైపు చూశాడు. ఆ ముఖం అమ్మ తన ఆశలకీ, ఆశయాలకీ, అభిప్రాయాలకీ ప్రతీకగా తీర్చిదిద్దిన ముఖమేమో అన్న అనుమానం అతనికి గతంలో చాలాసార్లు కలిగింది. ఇప్పుడు ఆ ముఖంలో అమ్మ ముఖం ప్రస్ఫుటంగా తీరిచి దిద్దినట్టు కనపడింది అతడికళ్లకి.

వెనక్కి తిరగబోతున్న శ్రీరంగశయనం వెర్రిగా చూశాడు కొడుకుమొహంలోకి.

ఆ యువకుడి అభిప్రాయం ఆ పెద్దమనిషికి అర్థం కాకపోవడంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

ముందరి పేజీ(లు) 1 2
    
   
Print Friendly

(18 అభిప్రాయాలు)

  1. సంచారి అభిప్రాయం:

    May 13, 2010 11:47 am

    కథలు ఇక్కడ ప్రచురించినవీ, ఎక్కడా ప్రచురించనివీ కూడా నాబ్లాగులో పెట్టుకున్నప్పుడు పాఠకులకి రాని సందేహాలు పీర్ రెవ్యూయరులకి వస్తున్నాయి. దీనికి మంచి ఉదాహరణ నాబ్లాగులో కొత్తకథ, భయం. దీనిమీద బోలెడు ప్రశ్నలు వేయొచ్చు. కానీ నాబ్లాగు పాఠకులకి ఏమీ సందేహాలు వచ్చినట్టు లేదు.

    దానిక్కారణం మీ బ్లాగు పాఠకులు మీ పీర్లు కాకపోడమేమో. ఒక కథని చులాగ్గా చదివి పడేసే వాళ్ళకీ, దాన్ని క్రిటికల్గా చదివేవాళ్ళకీ తేడా లేకపోతే సమీక్ష అనే ప్రహసనానికి అర్థం ఉండదు.

    ఉదాహరణకి ఈ కథలోనే:

    నెలరోజులయింది. శ్రీరంగశయనం గతించినభార్యనీ, ఆమె ధార్మికచరిత్రనీ కీర్తిస్తూనే ఉన్నారు, గంగాప్రవాహఝరిలా.
    అంతవరకూ మాటాడకుండా కూర్చున్న కొడుకూ, కోడలూ లేచారు.

    అంటే నెలరోజులూ మాట్లాడకుండా ఉన్న కొడుకూ కోడలూ అనా?

    నెలరోజులయింది. శ్రీరంగశయనం గతించినభార్యనీ, ఆమె ధార్మికచరిత్రనీ కీర్తిస్తూనే ఉన్నారు, గంగాప్రవాహఝరిలా. మాసికానికి వచ్చినవారందరూ ఒకొకరే పొద్దు పోతోందంటూ లేచేరు.
    అంతవరకూ మాటాడకుండా కూర్చున్న కొడుకూ, కోడలూ లేచారు.

    మాసికానికి అన్న వాక్యం ఒక్కటి చేర్చడం వల్ల తేడా ఏమీ కనపడలేదా?

    ఇంప్లిసిట్ గా పాఠకులు భావాలని అర్థం చేసుకోడం వేరు, ఇలా తప్పుల్ని సరిదిద్దుకుని చదువుకోడం వేరు. రాశేటప్పుడు శ్రద్ధగా రాయడం ముఖ్యం. అతిచిన్నదిగా కనపడే ఈ తప్పుని ఎత్తిపట్టింది ఇలాంటి చిన్న చిన్న సవరింపులూ, మెరుగులతోటి కథకు పెట్టే నగిషీ రచయిత గురించి చాలా చెపుతుంది. ఏం?

    రచయితలు ఒకటి గుర్తెట్టుకోవాలి – వారు చెప్పదలచుకున్న కథ, వారు చెప్పిన కథ వేరు వేరని. చెప్పదలచుకున్నది వారి మెదడులో ఉంటుంది, దానిలో ఏ తప్పులూ లోటుపాట్లూ ఉండవు. చెప్పింది కాగితం మీద ఉంటుంది, అన్ని అవలక్షణాలతోనూ. రచయితకు ఆ రెండు ఒకేలా కనపడతై. అది మామూలే, రాసింది వారే కదా. కానీ అందరూ చదివేది కాగితం మీద ఉన్న కథని. వారి విమర్శ ఆ చెప్పిన కథ మీదే ఉంటుంది. విమర్శని తీసుకోలేకపోతున్నప్పుడు జరుగుతున్నది ఏమిటంటే రచయిత తను “చెప్పిన కథ”ను కాకుండా తను “చెప్పదలచుకున్న కథ”ను విమర్శిస్తున్నారనే అపోహలో పడి తన రచనను వెనకేసుకురావడం, విమర్శను ఒదిలిపెట్టి విమర్శకుల ఉద్దేశాలపై తీర్పు చెప్పుకోడం. (చెప్పదల్చుకున్న కథని ఏమీ చెడకుండా చెప్పడం రచయితలు అందరూ చేయగల్గే పని కాదు. చేయగలమనే భ్రమ కూడా మామూలే. సంపాదకులు చేయాల్సిన పని – చెప్పిన కథ ఆధారంగా చెప్పదల్చుకున్న కథను అర్థం చేసుకుని చెప్పిన కథకు మెరుగులు దిద్ది ఆ రెండిటినీ వీలైనంత ఒకటిగా చేయడం, రచయితకు ఆ రచనలో సహాయపడ్డం. ఇది కూడా అందరూ చేసే చేయగల్గే పని కాదు మరి.)

    కథలో క్లుప్తత ముఖ్యం అన్న మీరే ఈ కథలో ఆఖరి వాక్యం ఆ క్లుప్తతను దెబ్బతీసిందని గమనించకపోడం ఆశ్చర్యమే. అంతకు ముందు మీర్రాశిన ఆ వైజాగు బీచిలో అక్కాతమ్ముళ్ళ కథలోనూ ఇలాగే చివరి వాక్యం ఆ కథని చంపేశింది. ఈ చివరి వాక్యాలు పాఠకుల మేథకి వదిలిపెట్టాల్సినవి. నిజానికి చదివినప్పుడల్లా మీ కథల్ని చాలానే సాన పట్టాలని నాకనిపిస్తుంది. ఇదంతా నా చాదస్తేమేనేమో. పోనిద్దురూ..

    మీ బ్లాగులోనే ఎప్పుడో రాశేరు కాదూ… అసలీ కథలు ఏదో ఊసుపోక రాశేవి వాటి కింత శ్రద్ధ అవసరమా అనీనూ, నిజంగా సంపాదకులకి ఇంత టైమ్ ఉంటుందా, వారు నిజంగా ఇవన్నీ ఇంత శ్రద్ధగా చదువుతారా అనీనూ. మీరే నిజమేమో, సంపాదకులు మీ కథని చదవకుండానే అచ్చేసినట్టున్నారు, ఊసుపోకకి రాసిందనేమో :-)

    ఏమాటకామాటే – ఈ కథ మీ మిగతా కథలు చాలావాటికంటే బాగా రాశేరు. (ఇంకొంచెం నగిషీ పెట్టి ఉండాల్సింది.) ఇదేదో మెచ్చుకోలుకి అంటున్న మాట కాదు.

    (మీ కథ గురించి కదా అని మీరింకెక్కడో రాసిన కామెంటుకి ఇక్కడ ప్రతిస్పందించాను. ఏవనుకోకండి).

  2. నిడదవోలు మాలతి అభిప్రాయం:

    May 15, 2010 1:08 pm

    @సంచారి, ముందు మీవ్యాఖ్యకి ధన్యవాదాలు. మిగతా విషయాలు వరసగా,
    1. సంపాదకులు శ్రద్ధగానే చదివేరనుకుంటున్నాను, ప్రచురణకి అంగీకరించేముందు. వారు రెండు సూచనలు చేసేరు. ఒకటి తీసుకున్నాను. ఒకటి తీసుకోలేదు.

    2. నాబ్లాగులో చదివేవారు పీర్లు కాకపోవచ్చు అన్నారు. (ఔచ్.) ఈ వాక్యంలో పీర్లు అన్నపదానికి మీనిర్వచనం ఏమిటో తెలుస్తోంది. అది సరైన నిర్వచనం అనుకోను. నాకు సంబంధించినంతవరకూ, నాకథలు నేను రాసినట్టు నచ్చితేనే చదువుతారు. మీరూ చదువుతున్నట్టే కనిపిస్తోంది. మీరు నాకథ చదివినప్పుడల్లా ఇలా ఎక్కడ మార్చవచ్చో ఆలోచించుకుంటుంటే, అదే నాకథ సాధించిన ప్రయోజనం అనుకుంటాను. మరో కారణం ఉంటే మీరే చెప్పండి.

    3. ఇప్పుడు నాఅభిప్రాయం చెప్తాను. ప్రతి మనిషికి ఎవరిభాష, ఎవరి పదకోశం వారికి ఉంటుంది. పాఠకుడు చదువుతున్నప్పుడు తనమనసులో నా కథని తనభాషలోకి అంటే తనకి నచ్చని లేదా కొత్తమాటని తనకి తెలిసినమాటకి మార్చుకుంటాడు. నా ఈకథని మీరు మరొకరికి చెప్తే, అందులో ఒక్కవాక్యం కూడా నేను రాసినట్టు ఉండదు. దాన్నే శైలి అంటారు. ఇది నా శైలి.

    మీరు మెరుగుపెట్టడం అంటున్నది మరొకరికి మెరుగు కాకపోవచ్చు. లేదా, మరొకరు ఈ మెరుగుపెట్టడం మరోచోట చెయ్యొచ్చు. నిజానికి ఇది మెరుగుపెట్టడం కాదు. మీరు చేస్తున్నది – నన్ను మీభాషలో మీకు కావలిసినట్టు, మీకు కావలిసిన సమాచారం మాత్రమే చెప్పమనడం.

    నా అభిప్రాయంలో కథ “మెరుగు పెట్టడానికి” నిజంగా ఖచ్చితమైన కొలమానాలు లేవు బంగారానికి 24 కేరట్లు, వెండికి స్టెర్లింగ్ ‌లాగ.

    తా.క. మిగతా పాఠకులు కూడా ఈకథ మెరుగు పరచడానికి ఏ మార్పులు సూచిస్తారో తెలుసుకోవాలని ఉంది. ఇదొక exercise అనుకుందాం. చెప్పండి.

    నిడదవోలు మాలతి

  3. సంచారి అభిప్రాయం:

    May 15, 2010 5:46 pm

    ఎలానూ మిగతా పాఠకులతో మాట్లాడాలనుకుంటున్నారు కాబట్టీ ఇక పొడిగించనును, కానీ…

    1. మీ బ్లాగుపాఠకులంతా మీ పీర్లనే మీకు అనిపిస్తే మరీ మంచిది. మీ బ్లాగు చదివేవాళ్ళంతా క్రిటికల్గా చదవరేమో అన్నాను. దానితో, పీర్ల గురించి నా నిర్వచనం ఏవని మీకు తెలిసిందో నాకు తెలవడం లేదు. అయినా పర్లేదు.

    2. మీ కథను ఎలా మార్చాలో పాఠకులకు ఇవ్వకుండానే వచ్చే హోంవర్క్ మీ కథలు రాయడములో మీరాశించే ఒక ప్రయోజనమని నాకు నిజంగా తెలియదు. ఇప్పుడర్థమయింది, మీరు కావాలనే అపరిపక్వత (raw ness)ని కొంత ఒదిలిపెడుతున్నారని మీ కథల్లో.

    3. కథ మెరుగు పెట్టడానికి ఖచ్చితమైన కొలమానాలు ఉన్నాయి. ఉంటాయి. అవి సాపేక్షికమైనవి కావు. ఏ కథకు ఆ కథ, ఆకథ చుట్టూ అల్లబడివున్న వాతావరణం అంతర్లీనంగా వాటిని నిర్దేశిస్తూ ఉంటాయి. వాటి ఆధారంగానే ఆ కథాకథనశైలీశిల్పాల్లో హెచ్చుతగ్గుల్ని అంచనా వేస్తారు.

    నేను మెరుగు పెట్టడం అన్నదానికి మీరు తీసుకున్న అర్థమ్ సరి అయినది కానే కాదు. మీ శైలిలోనే, మీ భాషలోనే మీరు చెప్పిందే మరింత బాగా పాఠకులు ఎక్కువమందికి మీరనుకున్న అర్థంలోనే చేరడానికి చేసే మార్పు మెరుగు పెట్టడం అంటే. మిమ్మల్ని నా భాషలో మాట్లాడమని కాదు. (పెళ్ళికి మీ అమ్మాయిని నేను అలంకరించటం అంటే మీ అమ్మాయిని మా అమ్మాయిగా చేసుకోడం కాదు. చాలా మంది, చాలా మంచి అమ్మలకి కూడా కూతుళ్ళకి పెళ్ళి ముస్తాబు రాక, వేరేవారితో చేయిస్తారు. చిన్నపట్నించీ మొఖం కడిగి జడేసి బడికి పంపాను కాబట్టీ పెళ్ళి ముస్తాబు కూడా నేనే చేయగలను అనుకోడమే కాదు, నాకంటే నా కూతురిని ఇంకెవరూ ఇంత బాగా అలంకరించలేరు అని కూడా అనుకోడం సరి అయినది కాదు. అలంకరణలో లోపాలుంటే పెళ్ళాగిపోదు కదా, పెళ్ళయింది కదా అని అలంకరణ గొప్పగా ఉన్నట్టూ కాదు, కథలూ అలాగే. అలంకరణ చక్కగా ఉండటం ఆ కళాకారుడికి కళకు ఉన్న బంధం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది… కదా?)

    పాఠకులు చదివే కథని తమ భాషలోకి మార్చుకోడమూ, కథని అలా తమ లోకానికి అన్వయించుకోడమూ అనె ప్రక్రియ చాలా లోతైన విషయం. కథని మెరుగు పెట్టడం చాలా మొదట్లో జరిగే (ప్రిలిమినరీ) తంతు. ఇదే తేలుతున్నట్టులేదు సరిగ్గా, అంతదాకా ఎందుకు లేండి.

    శైలి అంటే నాకు తెలుసనే అనుకుంటాను. మళ్ళి చెప్పినందుకు కృతజ్ఞతలు.వినదగు నెవ్వరు చెప్పిన… ముందే చెప్పాను గదా నా చాదస్తాలు చాలా ఉన్నాయని. మీకేమో చాలా అధునాతన భావాలు ఉన్నై, ఈ తరంలో చాలా మందికి మల్లే. తాను ముణిగిందే గంగ, తాను వలచిందే రంభ తరహాలో. శుభం. అలానే కానీయండి, ముణిగిపోయిందేమీ లేదు ఎలానూ.

    ఇంక ఎలతానండీ, మీరు చెప్పినట్టుగానే “… పెరవారికి చోటొసంగుచున్”
    సంచారి.

  4. చాకి రేవు ఉపేంద్ర అభిప్రాయం:

    May 15, 2010 8:54 pm

    మాలతి గారూ అడిగారు కాబట్టి చెప్పే సాహసం చేస్తున్నాను.
    ఈ కథలో – పైనించి కింద వరకు కనపడేది రంగశయనం వ్యక్తిత్వం. మిగిలిన వారందరూ కూడా రంగశయనం మీద ఒక సారి టార్చి లైటు వేసి మనకు చూపించి వెళ్లిపోతారు. ఇంతమంది భుజాల మీదుగా రంగశయనం మీద దాడి చేశారు కాబట్టి మీకు రంగశయనం పట్ల చాలా అయిష్టం ఉండి ఉంటుంది అని అనుకుంటున్నాను. రంగశయనాన్ని మూర్ఖుడుగా చూపించటం వరకే ఈ కథ పరిమితమయితే చెప్ప వలసినదేమీ ఉండదు. కానీ కథ చివర్న ఆ యువకుడి అభిప్రాయం ఆ పెద్దమనిషికి అర్థం కాకపోవడంలో ఆశ్చర్యం లేదు అన్న మాట వచ్చింది కాబట్టి, ఆ మూర్ఖత్వానికి కారణం ఆయన ఒక తరానికి చెందిన మనిషి కావటం అన్న అభిప్రాయం కలుగుతుంది. నిజానికి కథలో ఆయన తరానికి చెందిన వారు మరెవరూ కనపడరు. ఎదురింటి ఎల్లమ్మ అనే ఒక మనిషీ, పక్కింటాయన ఇంకొకరెవరో తప్ప! స్పష్టా స్పష్టమైన జ్ఞాపకాల ద్వారా తల్లి వ్యక్తిత్వమేమిటో కొంత కనపడుతుంది. (అది కథ చివర్లో కొడుక్కి సాక్షాత్కారమవుతుందని మీరంటారు – ఆ మాటని మీ మాట భరోసా మీద తీసుకుంటాను) ఆ అభిప్రాయం కలగగానే మళ్ళీ చదివితే దాన్ని నిరూపించే ఆధారాలు ఇంకేవీ కనపడవు. చివరికి రంగశయనం పట్ల మీకు తీవ్రమైన అయిష్టమో అసంతృప్తో ఉన్నదని , అందువల్లనే మీరు ఆ పాత్రని పరమ మూర్ఖుడిగా, స్వార్ధ పరుడుగా చిత్రీకరించారనీ అనిపిస్తుది. ఇతర పాత్రల పట్ల మీకు శ్రద్ధ లేదనీ అనిపిస్తుంది. వాళ్ళ పేర్లు కూడా వెతుక్కుని చూసుకుంటే తప్ప తెలియవు. ఈ కథని నేను రాస్తానని అనుకోను కానీ, ఇలాంటి కథ రాసే పని పడ్డప్పుడు, పాత్రల పట్ల నాకున్న రాగద్వేషాలకు మూలం ఏమిటో తేల్చుకున్నాకనే రాస్తాననుకుంటాను.

    ఇక పోతే, రివ్యూ విషయం లో – నిజానికి కథలకి పీర్ రివ్యూ సరైన పద్ధతి కాదని నా అభిప్రాయం. కథలకి నప్పేది వర్క్ షాపు పద్ధతి. కథల్లోనూ కవితల్లోనూ రచయితలు తనకి చాలా ఆంతరంగికమైన విషయాలతో పని చేస్తారు. వాటిని మలిచే ప్రయత్నంలో ఇంకొకళ్లెవరైనా పాల్గొనాలంటే – దానికి తగిన వాతావరణం చాలా జాగ్రత్త గా ఏర్పరుచుకోవాలి. పీర్ రివ్యూ తప్ప మరొక మార్గం లేదనుకుంటే – మీకు ఎటువంటి విమర్శో, అభిప్రాయమో కావాలన్నది ఆలోచించుకుని ముందుగానే మీరు చెప్తే ఇతరులకి తమ తమ హద్దులు పరిమితులు, దేని గురించి మాట్లాడ వచ్చును, ఏది అంగీకారం కాకపోవచ్చును ఇట్లాంటివి తెలుస్తాయి. ఆ పైన మీకు పనికొచ్చే విధంగా విమర్శించటానికి వీలవుతుంది.

    ఉదాహరణకి, ఈ కథ గురించి నేను పైన చెప్పినది మీకు ఏరకంగానూ ఉపయోగ పడక పోవచ్చును. మీరు రాసిన కథ పట్ల అందులో పాత్రల పట్ల మీకు ఏ అభిప్రాయం ఉందో, మీరు విమర్శనించి ఏమీ ఆశిస్తున్నారో నాకు తెలియక పోవటం వలన వచ్చిన చిక్కు ఇది. :)

    ముందే చెప్పినట్టుగా, అడిగారు కాబట్టి చెప్పే సాహసం చేశాను. అన్యధా భావించరనే ఆశ.

  5. నిడదవోలు మాలతి అభిప్రాయం:

    May 18, 2010 7:20 pm

    సంచారి గారూ,
    మీజవాబుకి థాంక్స్. మీరెండు వ్యాఖ్యలు చూసినతరవాత, క్రిటికల్‌గా చదవడం అంటే కథ మెరుగుపరచడానికో మరోకారణంగానో సలహాలు యివ్వడమే అనిపిస్తోంది. నేను పరీక్షకో పోటీకో అయితే, లేదా ఎవరైనా అదే పనిగా అడిగినప్పుడు మాత్రమే అలా చేస్తాను.

    మీరు నా రెండుకథల్లోనూ చివరి వాక్యాలమూలంగా క్లుప్తత దెబ్బ తింది అన్నారు. పెంపకం కథలో ’మెరుగుపరచడానికి’అని మీలాటివారు ఇచ్చిన సలహాననుసరించే చివర మార్చేను. నామొదటి డ్రాఫ్టులో అది లేదు. ఇలాటివి తెలుస్తాయనే మిగతా పాఠకులని కూడా అభిప్రాయాలు రాయమని అడిగేను.

    ఉపేంద్ర గారూ,
    మీరు కథలో ఏం చెప్పేరనే దృష్టితోనే చదివారు. అందుకు ధన్యవాదాలు. నాకథలో ఒక పాత్రని చిత్రించడమే నా ధ్యేయం. అంచేత మిగతా పాత్రలని డెవలప్ చెయ్యలేదు. చిన్నకథలో అంతే జరుగుతుంది అని నేను అనుకుంటాను. నిజానికి బుచ్చిబాబుగారి చివరికి మిగిలేది నవలమీద నా వ్యాఖ్యానం కూడా అదే. బహుశా అది నాకు గుర్తొచ్చిందేమో కూడా ఇది రాస్తున్నప్పుడు.

    మీ రెండో పాయింటు. నాకేదో ఆపాత్రమీద కోపం ఉన్నట్టుంది అన్నారు. నేను రచయిత వేరూ, కథకుడు వేరూ అనుకుంటాను. మీవ్యాఖ్య చూసి మీరు శ్రీరంగశయనంలాటివారు కాబోలు అనుకోడం న్యాయం కాదు కదా.

    పైన చెప్పినట్టే, మీరూ నేనూ కథ చదివేతీరులో తేడా అది. అబ్జెక్టివ్‌గా ఆలోచిస్తే, రచయిత ఒక పాత్రని నమ్మదగ్గపాత్రగా చిత్రించేడా లేదా అని అడగడానికీ, ఆపాత్రమీద రచయితకి సానుభూతి ఉందా లేదా అని అడగడానికీ తేడా వుంది కదా.
    మీవ్యాఖ్యకి ధన్యవాదాలు.

  6. చాకిరేవు ఉపేంద్ర అభిప్రాయం:

    May 19, 2010 3:01 am

    మాలతి గారూ,

    నేను శ్రీరంగశయనం పాత్రని పోలి ఉంటానా అని మీరు అనుకోవటంలో అన్యాయం ఏమీ లేదు. :) పాత్రకి సార్వత్రికమైన పార్శ్వం లేక పోతే అది నమ్మదగ్గదిగా మాత్రం ఎట్లా అవుతుంది? (నమ్మనలవి కాని పాత్రలతో కథ చెప్పలేమా అన్నది వేరే విషయం.)

    సంచారి గారు చెప్పినది రూపం గురించి. నేను చెప్పినది సారం గురించి. ఎటు నించి నరుక్కు వచ్చామన్నదే తేడా – ఎంత వరకు ఎట్లా ఉపయోగ పడగలిగాము అన్నదానికి అవధి మీరే.

    మీరు రాసినది మీకు తృప్తిగా ఉంటే అంతే.

    ఉపేంద్ర

  7. lyla yerneni అభిప్రాయం:

    May 19, 2010 6:26 pm

    “శ్రీరంగశయనం” ఉత్త వెర్రి పుచ్చకాయ. అగ్నిహోత్రావధానులుకి, ఒకటో రెండో స్టెప్పులు తక్కువలో ఉన్నాడు. అతనికి శాలువా ఎందుకు కప్పారో బెజవాడలో. ఏం ఘనకార్యం చేసి ఉంటాడు? ఆ సభలో గంగిరెద్దులా ప్రవర్తించాడేమో, అసహ్యం పుట్టి ఇంటికి వచ్చి తన శాలువాని ఎద్దు మీదకి విసిరింది వేదవల్లి. ఎందుకు విసిరిందో కూడా గ్రహించుకోలేని మొద్దు మొగుడు.

    ఇక ఆమె చనిపోయాక -వేదవల్లి identity ని తన ఇష్టారీతిగా మార్చేసి , చుట్టూ ఇతరులకు ఏమి ప్రదర్శన చేస్తున్నాడీ శ్రీరంగశయనం. పూర్తిగా తన సేవకురాలిగా, భక్తురాలిగా తనలో ఐక్యం చేసేసుకోటంలో ఏమి ‘లాయరు చాకచక్యం’. దానికి తోడ్పాటు నిచ్చే పొరుగువారు కొందరు. అదేంటండీ అని ఏ ఒక్కరో అనబోయినా లాయరు -తన వెధవ ఆలోచన, ఆర్గుమెంట్ తనదే.

    ఫిజిక్స్ లెక్చరర్, రచయిత్రి ఐన, -వేదవల్లి ఎఛీవ్మెంట్స్ తన ఖాతాలోకి transfer చేసేసుకుని కేవలం వంటపుట్టిగా, తన caregiver గా ఆమె స్వరూపాన్ని తన మాటల్తో క్విక్ గా మార్చేసి, తను ఇకపైన ఎంచుకున్న కాబొయే భార్య లక్షణాలు, డ్యూటీలు చనిపోయిన ఆమెకు transfer చేసేస్తున్నాడు. ఏం తెలివి! కొడుక్కు దిమ్మ తిరిగి పోయి ఉండాలి, తండ్రిగారు తల్లిని అంత fast గా efface చేసేస్తుంటే. నాకే ఆశ్చర్యంగా ఉంది శ్రీరంగశయనం సంభాషణలు వింటే. శ్రీరంగశయనం దృష్టిలో ఆ పక్కింట్లో ఉన్న స్త్రీకి కూడా identity లేదు. ఆమె ఎప్పుడో చచ్చిన ఎవరో మొగాడి విడో. ఇతడు నిత్య పెళ్ళికొడుకు. భలె. భలే.

    ఈ కథ అర్థం కాకేం. :-) నాకు బాగా అర్థమయ్యింది.

    ‘చావు’ ఒక కాలక్షేపంగా పరిగణించే ఒక తెలుగు సమాజ కాలము, ప్రైవసీ అనేదే లేకుండా, తెలిసిన వాళ్ళూ తెలియని వాళ్ళూ ఎవరు పడితే వాళ్ళు వచ్చి, – కట్టెగా పడిఉన్న స్థితిలో ఒక మనిషిని చూసిపోటమూ, -ఆ వ్యక్తిని గూర్చి ఆ క్షణాన తమ కేది నోటికి వస్తే అది మాట్లాడటమూ – ఆ “పరామర్శ” అనే సామాజిక అమర్యాద, కథ చిన్నదైతేనేం నాకు స్పష్టంగా అర్థమయ్యింది.

    వేదవల్లికి, గౌతమికి పరిచయం -గౌతమి ఇంటర్లో చేరినప్పుడు జరిగింది. కాలేజీల్లో 1960 తర్వాత ఇంటర్ లేదు. P.U.C. వచ్చింది. కాబట్టి వారి పరిచయం అంతకు ముందే అయ్యుండాలి. కాని ఆంధ్రా కాలేజీల్లో ఇంటర్ ఏ సంవత్సరంలో మొదలయ్యిందో నాకు తెలీదు. కథాకాలం 1920- 1980ల మధ్యన అనుకుంటున్నాను. ఆ కాలంలో ఒక స్త్రీ మరణిస్తే, భర్త, కొడుకు, బోడిగుండు చేయించుకునే వారా? అది నిజమా? లేక కల్పనా? రచయిత్రికి ఇష్టమున్నచో తెలుపగలరు.

    లైలా

  8. నిడదవోలు మాలతి అభిప్రాయం:

    May 20, 2010 7:55 pm

    లైలా గారూ,
    మీకు కథ అర్థమయినందుకు సంతోషం.

    టైంలైను, శ్రాద్ధకర్మల విషయంలో మీరు అడిగిన ప్రశ్నలు – నేను అంతగా ఆలోచించలేదండీ. నేను 1956లో ఇంటరు పూర్తి చేసేను. అదే ఆఖరిబాచ్ అన్నారు. కానీ తరవాత ఇంటరూ, పియూసీ చాలా రకాలుగా మారేయి. వాటివివరాలు నాకు తెలీవు. ఈకథ సుమారుగా గత 30 ఏళ్లలో జరిగినట్టు ఊహించుకున్నాను కానీ అప్పటికి రిక్షాలు లేవేమో. నేను ఇండియా వెళ్లడం చాలా తక్కువ. అంచేత ఇలాటి విషయాలు నాఊహకి ఎలా తోస్తే అలా రాసేస్తాను. చాలామంది పాఠకులకి అది చిరాకే కానీ కానీ నా పరిమితులు అవి. మీరు క్షమించి కథ చదవడానికి సిద్ధపడ్డారు.. థాంక్స్.

    శ్రాద్ధకర్మ చేసినప్పుడు, భార్య అనే కాదు, ఎవరు చనిపోయినా, కర్మ చేసేవారు తలనీలాలు తీయించుకోడం బ్రాహ్మణకుటుంబాల్లో ఉంది. ఇది ఇప్పుడు కూడా పాటిస్తున్నారు. మిగతా కులాల ఆచారేలేమిటో నాకు తెలీదు. మరొకసారి, కథలో ప్రధానాంశం గుర్తించినందుకు థాంక్స్. నిజానికి, నేను అనుకున్నదానికంటే మీరు ఎక్కువే చదివేరు అందులో.

    మాలతి

  9. mOhana అభిప్రాయం:

    May 21, 2010 10:17 am

    నేను 1956-1958 సంవత్సరాలలో పాత ఇంటర్మీడియేటు (దీనిని F.A., Fellow of Arts అనే వారు) చదివాను. అదే శ్రీ వేంకటేశ్వరనియూనివర్సిటీలో చివరి బ్యాచ్‌. అదే విధముగా BSc కూడా మాకు రెండు సంవత్సరాలే, తరువాత అది మూడేళ్లుగా మారింది. 1958లో మూడేళ్ల ఆనర్సు తీసివేసారు. ఈ మార్పు ఇటూ అటూ ఒక సంవత్సరం తేడాతో అన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో అమలులోకి వచ్చింది. చనిపోతే జుట్టు తీయడం చాలా కుటుంబాలలో ఇప్పుడు కూడా పాటిస్తారు.
    విధేయుడు – మోహన

  10. నిడదవోలు మాలతి అభిప్రాయం:

    May 22, 2010 11:27 am

    లైలాగారూ,
    మీరడిగినతరవాత చాలా ఆలోచించేను ఎందుకు అలా రాసేనా అని. ఈకథాకాలం 70, 80 ప్రాంతాల్లో జరిగింది అనుకుంటే, ఇతరవివరాలు సరిగ్గా సరిపోతాయి. అప్పటికి రిక్షాలు ఉన్నాయి. ఇంటరు చదివిన యువదంపతులు ఉండే అవకాశం ఉంది. -.:))

    మాలతి

  11. lakshmi అభిప్రాయం:

    May 25, 2010 6:32 pm

    కథలకు ఇంతగా స్పందిస్తారని తెలియదు..ఒక రచయితని అభిమానిస్తే అన్నీ బాగా కనబడతాయనే నమ్మాను …
    లక్ష్మిరాఘవ

  12. Sam అభిప్రాయం:

    May 28, 2010 4:47 am

    నాకు కథ అసలు అర్దము కాలేదు. మన్నించెదరు.

  13. Satya అభిప్రాయం:

    May 29, 2010 11:53 am

    మాలతి గారూ,

    మీరు చెప్పాలనుకున్నది ఖచ్చితంగా చెప్పారు.మీకు శ్రీరంగశయనం పైకోపమేమో గాని, ఆ పాత్రపై ఖచ్చితమైన అవగాహన ఉంది. నిజ జీవితంలో తారసపడిన ఒక పాత్రలాగా ‘చిత్రీకరించారు’.

    70-80 ప్రాంతాల్లో ఇటువంటి మనస్తత్వాలు ఇట్లా ఉండేవేమో నాకు తెలీదు కాని, ఈ కాలం చెత్త సినిమాలు చూసి మనసులు పాడు చేసుకొని…భార్య ఉండగానే కలల్లో తేలిపోయే వాళ్ళు, భార్య పోయిన తర్వాత ఆ కలల్ని నిజం చేసుకోవాలనుకవడంలో నాకేమీ అసహజమనిపించలేదు.

    –సత్య

  14. నిడదవోలు మాలతి అభిప్రాయం:

    June 4, 2010 5:13 pm

    సత్యగారూ,

    థాంక్స్. నాకు సినీభార్యలని కోరుతున్నారని నాకు తెలీదు. ఇటువంటి మనస్తత్త్వాలు ఉన్నాయని చెప్పడమే నాఉద్దేశ్యం. ప్రాథమికంగా నేను అనేది మీరంటున్నదే – ఒక వ్యక్తి మరొకరినుండి ఆశించే సేవలూ, ఆ సేవలని పొగడ్తలరూపంలో తమకి అనుకూలంగా ఎలా manipulate చేసి చూపించగలరో చిత్రించడమే నాధ్యేయం.

    మిగతా విషయాలన్నీ చాలా చిన్నవిషయాలు. ఉదాహరణకి పైన ఆయన చెప్పినట్టు మారిస్తే మాత్రం అడగడానికి ప్రశ్నలుండవా? శ్రీరంగశయనం నెలరోజులూ అన్నానికీ, బాత్రూంకీ అయినా లేవకుండా కీర్తించారా అని అడగొచ్చు. లేచేడంటే మూడుపూట్లా మూడు కంచాలూ చెల్లించి, తీరికసమయాల్లో చేసాడా భజన అనొచ్చు. .. .. ఇలాటివి నాచిన్ని బుర్రకి తట్టవులెండి. చిన్నకథకి అవసరం అని కూడా అనుకోను. మీకూ, ఇంకా కొంతమందికీ ఇది అర్థమయనందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది.
    - మాలతి

  15. Akella Suryanarayana Murthy అభిప్రాయం:

    June 6, 2010 6:46 am

    మాలతిగారూ

    మీ కథబాగానే చదివించింది. టైమ్ లైన్ కి పెద్ద ప్రాముఖ్యం అక్కర్లేదు. శ్రీరంగశయనం పాత్ర చిత్రణే అసలు కథకి పట్టు.

    మూర్తి ఆకెళ్ళ

  16. ram malladi అభిప్రాయం:

    June 15, 2010 5:25 am

    telugu bhashi ni abhimaninche prathi vadiki ee website nachuthundhi. adbhutham ga undhi. dheenni srushtinchina variki na kruthajnathalu.

    mi bhavadheeyudu,
    ramakrishna malladi.

  17. malathi అభిప్రాయం:

    June 24, 2010 4:44 pm

    మూర్తి ఆకెళ్ల గారూ, చిన్నకథవిషయంలో నాఅభిప్రాయంతో మీరు ఏకీభవిస్తున్నందుకు సంతోషం. ధన్యవాదాలు. దయచేసి నా తెలుగుతూలిక కూడా చూడండి.
    రామకృష్ణ మల్లాది గారూ, మీవ్యాఖ్య ఇక్కడ పెట్టేరు కనక ఈకథలో తెలుగుని కూడా మీరు గుర్తిస్తున్నారనుకుంటున్నాను. నేను కూడా తెలుగు కథలు చక్కటి తెలుగులోనే రాస్తే చదవడానికి బాగుంటాయని అనుకుంటాను. వీలయితే నా తెలుగుతూలిక చూడగలరు.

    ధన్యవాదాలు.
    మాలతి
    http://tethulika.wordpress.com.

  18. Raj అభిప్రాయం:

    September 23, 2010 5:18 pm

    Hi,
    I got few doubts on this story, i would really appreciate it if you can clear them
    1. Why is vedavalli’s son having trouble remembering the face of his mom? is it because of his father’s description of her?
    2. you said vedavalli is 15 years elder than gautami, how come gautami became her daughter in law?
    3. nothing mentioned about vedavalli’s eduction, I mean its kind of understandable that she might have attended college after marriage and became lecturer, but little more clarity would be appreciated.

    Thanks,
    Raj