ఈమాట పూర్వాపరాలు – నా జ్ఞాపకాలు II

పదేళ్ళ ఈమాట మాట

ఇప్పుడు పదేళ్ళ నిద్రగన్నేరు చెట్టు ఈమాట. కిచకిచమనే రచనల శబ్దం వినిపించే చిలకలు వాలిన చెట్టు ఈమాట. ఈ పదేళ్ళుగా ఈమాట బాలారిష్టాలు దాటుకుంటూ ఇప్పటిదాకా ఆశయభంగం కాకుండా, కాలానుగుణంగా మారుతూ ఇలా పెరగడానికి కారణం ప్రపంచపు నలుమూలలా ఉన్న సాహిత్యాభిమానులు అందించే సహాయ సహకారాలు మాత్రమే.

మొదట్లో రచనలు తక్కువగా ఉన్న రోజుల్లో ఈమాట ప్రచురణలకై సంపాదకులే అప్పుడప్పుడు రాస్తూ ఉండేవారు. తనకున్న సంస్కృత పరిచయంతో, కొంపెల్ల భాస్కర్ రాసిన ‘స్వప్న వాసవదత్తం’, ‘మన ఛాందసులు’, ‘ప్లే స్టేషన్’, ‘గంధర్వులెవరు?’ వంటి రచనలు మంచి ఆదరణ పొందాయి. కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక్కొక్క రాగాన్ని తీసుకొని శాస్త్రీయంగా పరిచయం చేస్తూ, సినిమా పాటలు ఉదాహరణలుగా ఇస్తూ లక్ష్మన్న విష్ణుభొట్ల సంగీత వ్యాసావళి రాసేవారు. తెలుగు, సంస్కృతాల్లో పద్యాలు, ఛందస్సులు కెవియస్ రామరావుకి, కొంపెల్ల భాస్కర్‌కి బాగా ఇష్టమైన వ్యాపకాలు. అందువల్ల వీరిద్దరూ సంప్రదాయ సాహిత్యాన్ని ఈమాట సాహితీ గ్రంథాలయంలో ఉంచడానికి, తేలిక తెలుగు అనువాదాలతో వీటిని ఈమాట పాఠకులకి పరిచయం చేయడానికి ఎంతో శ్రమించేవారు. 20వ శతాబ్దికి వీడ్కోలు చెబుతూ, 1999లో వెల్చేరు నారాయణ రావు, జంపాల చౌదరి, కె. వి. ఎస్. రామారావులతో కలిసి ఆ శతాబ్దంలో గణించదగ్గ 100 పుస్తకాల జాబితా తయారు చెయ్యడం ఒక మరపురాని అనుభవం.

శ్రీనివాస్ పరుచూరి సంపాదక వర్గంలో సభ్యుడుగా లేకపోయినప్పటికీ, ఈమాట పత్రికకు అండదండగా నిలుస్తూ గత పదేళ్ళుగా ఆయన మాకు అందించిన సహకారం మరువలేనిది. ఈమాట వ్యాసాలను సమీక్షించడంలోనూ, చారిత్రకాంశాలను పరిశీలించడంలోనూ, పాత గ్రంధాలను సేకరించడంలోనూ ఈమాటకు ఆయన చాలా సహాయం చేసారు. ఈమాట ఆడియో గ్రంథాలయంలో ఇప్పుడు ఉన్న శబ్దతరంగాలలో ఎక్కువ భాగం ఆయన సేకరించి మాకందించినవే. తొలినాళ్ళ నుంచి ఈమాట రచయితలుగా, సమీక్షకులుగా , శ్రేయోభిలాషులుగా ఉంటూ మాకు సహాయం చేసిన ప్రముఖులలో కనకప్రసాద్‌, కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్‌, కన్నెగంటి చంద్ర, వెల్చేరు నారాయణరావు, మాచిరాజు సావిత్రి ప్రభృతులను ప్రత్యేకించి పేర్కొనటం సమంజసం.

2006 ఎప్రిల్ లో పద్మ ఇంద్రగంటి ఈమాట సంపాదక వర్గంలో ప్రవేశించడం సాంకేతిక పరంగా ఈమాటకు ‘నిరుపేదకబ్బిన నిధి’. అప్పటిదాకా కొత్త సాంకేతికతను ఈమాటలో వాడడానికి దాదాపుగా ఒంటరి పోరాటం చేస్తున్న నాకు పద్మ తోడ్పాటు అయాచితంగా అందివచ్చిన వరం. అప్పడప్పుడే ప్రాచుర్యం పొందుతున్న web 2.0 ఇంటారాక్టివ్ ఫీచర్లను అభివృద్ధి చెయ్యడానికి Zopeతో గానీ, Drupalతో గానీ ప్రయోగాలు చెయ్యాలన్న ఆలోచనల్లోనే నేను కాలం వెళ్ళబుచ్చుతున్న రోజుల్లో, వర్డ్‌ప్రెస్ ఇన్‌స్టాల్ చెయ్యమని సలహా ఇచ్చి, నాకు తగిన విధంగా సహాయ సహకారాలందిస్తూ తను చేరిన ఇరవై రోజుల్లోనే ఈమాటను వర్డ్‌ప్రెస్‌కు తరలించిన ఘనత పద్మగారికే దక్కాలి.గత రెండేళ్ళలో సంపాదకులుగా చేరిన మాధవ్ మాచవరం, పాణిని గార్లు ఈమాట నిర్వాహణ బాధ్యతను తమ భుజస్కంధాల మీద మోస్తూ , ఈమాటకు చేరవచ్చే రచనలను జాప్యం చేయకుండా సమీక్షించి రచయితలతో ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు సాగించడంలోనూ, పత్రికాపరంగా చేసే నిర్ణయాలను పాఠకులకు తెలియజెప్పడంలోనూ, ఈమాట ఉన్నత ప్రమాణాలను కాపాడడంలోనూ, ఎంతో సమయాన్ని వెచ్చించి, అంకిత భావంతో పనిచేస్తున్నారు. 2008 లో సంపాదకుడిగా పనిచేసిన నాసీ శంకగిరి తన బ్లాగులో నిర్వహించిన కథల పోటీల ద్వారా కొన్ని మంచి కథలను ఈమాటకు అందించడంలోనూ, కొత్తతరం బ్లాగర్లలో ఈమాట గురించి ప్రచారం చేయడంలోనూ ఎంతో కృషి చేసారు.

WETD-SCIT-తెలుసా-రచ్చబండ చర్చావేదికల ద్వారా పెంపొందిన సంఘీభావం, ఆ వేదికల ద్వారా మేము సమిష్టిగా అలవర్చుకున్న సంప్రదాయాలు, విలువలే ఈమాట పదేళ్ళుగా మనగలగడానికి దోహదం చేసాయి. ఇంతకాలం పాటు మా మీద నమ్మకం ఉంచి ఆదరించి ప్రోత్సహించిన పాఠకులకు, రచయితలకు, శ్రేయోభిలాషులకు మా అభివందనాలు.

ముక్తాయింపు

అదేం దురదృష్టమో గాని మన తెలుగు వారికి కొన్ని సంప్రదాయాలు, విలువల ఆధారంగా సమిష్టిగా సంస్థల నిర్మాణం చేయడం అంతగా అలవాటు లేదనిపిస్తుంది. కొంత ప్రతిభా పాటవాలున్న ఒక వ్యక్తి ఒక సంస్థను స్థాపించడం, ఆ వ్యక్తి తెరమరుగు కాగానే ఆ సంస్థ కుప్పకూలడం మనకు తెలిసిన సంగతి. ఉదాహరణకి, పేరెన్నిక గన్న వావిళ్ళవారి ప్రెస్ , కాశీనాథుని ఆంధ్రపత్రిక, భారతి వంటి సాహితీ పత్రికలు కూడా ఒక వ్యక్తి ప్రోద్బలం వల్ల పనిచేసినవే. ప్రస్తుతం ఆంధ్రదేశంలో ఒక్క సాహితీ సంస్థలే కాదు, పత్రికలు, ప్రచురణ సంస్థలు, చివరకు రాజకీయ పార్టీలు కూడా ఒక వ్యక్తి మీద ఆధారపడి నిర్మింపబడిన సంస్థలే. ఇందులో కొన్ని సంస్థల కార్యకలాపాలన్నీ కేవలం ఆ సంస్థ వ్యవస్థాపకుని ఆత్మోత్కర్ష కోసం చేసే ప్రదర్శనలే కావటం శోచనీయం.

ఇందుకు భిన్నంగా అమెరికాలో నాకు తెలిసిన పత్రికాసంస్థలు, ప్రచురణ సంస్థలు వారి సంస్థలను నడపడానికి తమ తమ సంప్రదాయాలను, విలువలను ప్రతిబింబించేలా తమదైన ఒక వ్యవస్థను (system) ఏర్పరచుకుంటాయి. తొలినాళ్ళలో ఆ సంస్థ ఒక వ్యక్తి లేదా కొందరు వ్యక్తుల శక్తియుక్తుల మీదే ఆధారపడి పనిచేసినా, ఒక పటిష్టమైన వ్యవస్థ ఏర్పడిన తరువాత ఆ వ్యవస్థే సంస్థను నడిపిస్తుంది. ఆ పై ఎంతమంది వ్యక్తులు కొత్తగా చేరినా వారంతా ఆ వ్యవస్థ నిర్మాణ చట్రానికి లోబడే పనిచేస్తారు; అంతేకాక ఆ వ్యవస్థ కు కాలానుగుణంగా అవసరమైన మార్పులు చేస్తూ ఆ వ్యవస్థ మరింత పటిష్ట పడడానికి తోడ్పడుతారు. ఇదీ నాకు తెలిసి సమర్థవంతంగా పనిచేసే సంస్థల విజయరహస్యం.

ఈమాట పత్రిక కొందరు వ్యక్తుల సమిష్టి కృషి ఫలితంగా నడుస్తుంది కానీ, దీనికి ఒక సంస్థాస్వరూపం ఏర్పడిందని అప్పుడే చెప్పలేము. కె. వి. ఎస్. రామారావు గారి నాయకత్వంలో పదేళ్ళ క్రితం ఈమాట ప్రారంభించిన వ్యక్తులలో ఎవరూ ప్రస్తుత సంపాదక వర్గంలో లేరు. అయినా, సంస్థ అని అనడానికి కావలసిన వ్యవస్థ ఈమాటకింకా ఏర్పడలేదు. దానికింకా కొంతకాలం పడుతుందని నా అభిప్రాయం. ప్రస్తుత సంపాదక వర్గం ఉన్నతమైన ప్రమాణాలతో, విలువలతో ఈ పత్రికను నడిపిస్తూ, ఒక వ్యవస్థ గా దీనిని నిర్మించడానికి పాటుపడుతున్నదనీ, ఈమాటను కొన్ని సత్సాంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలిచే ఒక సంస్థగా తీర్చిదిద్దుతున్నదనీ నమ్ముతున్నాను. తెలుగు సాహిత్యానికి ఆదరణ ఉన్నంతకాలం ఈమాట పత్రిక ఉంటుందనీ, ఉండాలనీ నా ఆశ, ఆకాంక్ష.

[ఈ వ్యాస రచనలో నాకు ఎంతగానో సహాయపడిన శ్రీనివాస్ పరుచూరి, ఈ వ్యాసాన్ని రాయమని నన్ను ప్రోత్సహించిన వెల్చేరు నారాయణ రావు, కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్, పద్మ ఇంద్రగంటి, సలహాలు సూచనలు అందచేసిన కె. వి. ఎస్. రామారావు, శ్రీనివాస్ నాగులపల్లి, లక్ష్మన్న విష్ణుభొట్ల గార్లకు నా ప్రత్యేక కృతజ్ఞతలు. – సురేశ్ కొలిచాల

కంప్యూటింగ్, సాఫ్ట్‌వేర్ చరిత్ర గురించి రాయడంలో A History of Modern Computing (Second edition) by Paul E. Ceruzzi పుస్తకం ఆధారం]