జ్యోతిషమూ – లోపలి సంగతులూ – 2

సాయన, నిరయణ సిద్ధాంతాలు

రాశిచక్రం గురించి ఇంతకు ముందు చెప్పుకున్నాము. ఈ రాశి చక్రానికి ప్రారంభ బిందువు ఎక్కడ అన్నదొక వివాదం. ప్రతీ సంవత్సరం సూర్యుడు భూమధ్యరేఖ పైకి వచ్చే బిందువుని వసంత విషువద్బిందువు (Vernal Equinox) అని అంటారు. అది సుమారుగా మార్చి 21వ తేదీన జరుగుతుంది. ఆరోజు భూమధ్య రేఖమీద పగలు, రాత్రి సమానంగా ఉంటాయి. ఈ బిందువే రాశి చక్రానికి ప్రారంభ బిందువు అని ఒక సాంప్రదాయం. ఇలా లెక్కపెట్టే రాశిచక్రాన్ని సాయన రాశిచక్రం అంటారు. కానీ భూమి తనచుట్టూ తాను తిరగడమే కాక బొంగరంలా ధృవాల దగ్గర అటూ ఇటూ ఊగుతూ ఉంటుంది. ఈ ఊగే చలనం ఫలితంగా ప్రతి ఏడాదీ సూర్యుడు భూమధ్య రేఖ మీదకి వచ్చే బిందువు కొద్దిగా వెనక్కి వెళ్ళిపోతూ ఉంటుంది (Precession of the Equinoxes).

jyothishampart2image

Precession of the Equinoxes

దీని ఫలితంగా రాశిచక్రపు ప్రారంభ బిందువు కూడా మారిపోతూ ప్రతీ డెబ్భైరెండు సంవత్సరాలకు ఒక డిగ్రీ చొప్పున వెనక్కి జరిగిపోతూ ఉంటుంది. కాబట్టి సాయన రాశి చక్రం అంటే ప్రతీ ఏడాదీ ప్రారంభ బిందువు మారిపోయే రాశిచక్రం (Tropical Zodiac). దీన్ని ప్రధానంగా పాశ్చాత్య జ్యోతిషంలో ఉపయోగిస్తారు.

అయితే ప్రస్తుతం ప్రాచుర్యంలో ఉన్న భారతీయ జ్యోతిశ్శాస్త్రం ఇలా మారిపోయే రాశిచక్రాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోదు. ఒకానొక స్థిరమైన బిందువునించి రాశిచక్రాన్ని లెక్కిస్తుంది. ఆ రాశిచక్రాన్ని నిరయణ రాశి చక్రం అంటారు. వసంతవిషువద్బిందువుకీ (అంటే పాశ్చాత్య రాశిచక్రపు ప్రారంభ బిందువుకీ) ఈ స్థిరబిందువుకీ మధ్య ప్రస్తుతం సుమారు 23 డిగ్రీల తేడా ఉన్నది. దాన్నే అయనాంశ అంటారు. అయితే ఈ స్థిరబిందువు ఎక్కడ ఉండాలి అన్నదానిపై కూడా జ్యోతిష్కులకి ఏకాభిప్రాయం లేదు. భారతీయ జ్యోతిషంలో కూడా ఒక సంప్రదాయానికీ మరొక సంప్రదాయానికీ ఈ స్థిరబిందువు కొద్దిగా మారుతుంది. అంటే అయనాంశ మారుతుంది. ఈ అయనాంశలో లాహిరి, రామన్, దేవదత్త, కృష్ణమూర్తి మొదలైన రకాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ వేర్వేరు రాశిచక్రాలు అనుకోవచ్చు.

సాయన రాశిచక్రం ప్రధానంగా పాశ్చాత్య జ్యోతిషానికి చెందినది. ఒకే వ్యక్తి యొక్క జాతకచక్రాన్ని ఈ రెండు రాశిచక్రాల ప్రకారం గుణిస్తే అసలు ఒకదానికీ మరొకదానికీ సామ్యమే ఉండదు. ఒక జాతకం ప్రకారం మేషంలో సూర్యుడుంటే, మరొక జాతకం ప్రకారం మీనంలో ఉంటాడు (భారతీయ, పాశ్చాత్య రాశిచక్రాల మధ్య 23 డిగ్రీల భేదం ఉంది కాబట్టి). అదే విధంగా భారతీయ జ్యోతిషంలో కూడా అయనాంశ భేదాల ప్రకారం అంత కాకపోయినా కొద్ది భేదంతో (ఒక డిగ్రీ సుమారు) రాశిచక్రాలు మారతాయి. వీటన్నిటిలోనూ ఏదో ఒకటే సరైనదై ఉండాలి తప్ప అన్నీ సరైనవే అని ఎవరూ అనలేరు. ఒక సాంప్రదాయానికి చెందిన జ్యోతిష్కులు తమ సాంప్రదాయమే ఒప్పనీ మిగతావన్నీ తప్పనీ అనడం జరుగుతూనే ఉంటుంది. కృష్ణమూర్తి పద్ధతివాళ్ళు రామన్ పద్ధతిని నిందించడం, లేదా మొత్తంగా నిరయణ సాంప్రదాయంవాళ్ళు సాయన జ్యోతిషం తప్పనీ, ఎందుకూ పనికిరానిదనీ అనడం వింటూనే ఉంటాము.

కొంతమంది భారతీయులు సాయన రాశిచక్రమే సరైనదని అంటారు. వాళ్ళ సంఖ్య స్వల్పం. కానీ వాళ్ళు చెప్పేదేమంటే, అసలు సాయన జ్యోతిషమే భారతీయులదనీ, నిరయణం తప్పు కావడమే కాకుండా అసలు భారతీయుల సిద్ధాంతమే కాదనీ. ఎందుకంటే నిరయణ సిద్ధాంతం ప్రకారం విషువములూ, అయనములూ (Equinoxes and Solstices) ఋతువులని అనుసరించి రావు. భాగవత ప్రమాణం ఇలా ఉంటుంది – మేష తులలయందు మిహిరుండహో రాత్రు లందు తిరుగు సమ విహారములను. (పంచమ స్కంధం, ద్వితీయాశ్వాసం, 21వ అధ్యయం, 79వ పద్యం.) అంటే మేష, తులా సంక్రమణాల సమయంలో పగలూ రాత్రీ సమానంగా ఉంటాయి అని. సాయన సిద్ధాంతం ప్రకారం మేష తులా సంక్రమణాలు వరుసగా మార్చి 21, సెప్టెంబరు 22న వస్తాయి. ఆ దినాల్లో భూమధ్యరేఖ పైన రాత్రీ, పగలూ సమానంగా ఉంటాయి. కానీ నిరయణమతం ప్రకారం మేష తులా సంక్రమణాలు ఏప్రిల్ 14, అక్టోబర్ 14 న వస్తాయి. ఆ రోజుల్లో పగలూ రాత్రీ సమానంగా ఉండవు. కాబట్టి భాగవతంలో చెప్పింది సాయనమే అని ఒక వాదన. ఇక నిరయణ మతస్తులకి వాళ్ళ సబబులు వాళ్ళకి ఉంటాయి. ఏది తప్పో, ఏది ఒప్పో ఎవరూ ఇంతవరకూ నిర్ణయించలేదు. ఎవరి మతం వాళ్ళకి ఒప్పు.

భిన్న జ్యోతిష సాంప్రదాయాలు

ప్రాచ్య పాశ్చాత్య జ్యోతిష సాంప్రదాయాల్లో ఒకదానికొకటి పోలికే ఉండదు. రాశి చక్రం వేరు. పాశ్చాత్యులకి నక్షత్రాల విభాగమే లేదు. గ్రహదృష్టుల నిర్వచనమే మారిపోతుంది. పాశ్చాత్య జ్యోతిషంలో రాహు కేతువులకి ప్రాధాన్యం చాల తక్కువ. యురేనస్, నెప్ట్యూన్, ప్లూటోలను వాళ్ళు గ్రహాలుగా పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, చాలామటుకు భారతీయ సాంప్రదాయాలు వాటిని లెక్కలోకి తీసుకోవు. అంటే ఒక సాంప్రదాయంలో రాహు, కేతువుల కారకత్వాలు మరొక సాంప్రదాయంలో మాయమైనట్టే. అలాగే ఒక సాంప్రదాయంలో యురేనస్ మొదలైన గ్రహాల కారకత్వాలు మరొక సాంప్రదాయంలో పాత గ్రహాలతో సర్దుకుపోవలసిందే. అలాగే వాళ్ళ దశా పద్ధతులు వేరు, వీళ్ళ దశా పద్ధతులు వేరు. ఒకదాని ఫలితాలకీ, మరొకదాని ఫలితాలకీ పొంతనే ఉండదు. మరి ఈ రెండు సాంప్రదాయాల్లో ఎవరికి వారిదే సత్యమని దృఢమైన నమ్మిక.

ఇంకా భారతీయ జ్యోతిషంలో కూడా చాలా సాంప్రదాయాలున్నాయి. ఉదాహరణకి కృష్ణమూర్తి పద్ధతికీ మిగతా సాంప్రదాయాలకీ చాలా తేడా ఉంటుంది. జైమినీయ సూత్రాల్ని ఉపయోగించేవారి పద్ధతులు మిగతా పద్ధతులకన్నా భిన్నంగా ఉంటాయి. ఇవి కాక చాలా రకాల దశాపద్ధతులు ఉన్నాయి. వీటన్నిటివల్లా ఒకటే ఫలితాలు వస్తాయి అంటే నమ్మడం చాలా కష్టం.

అలాగే భావాల్ని గణించడానికి ఇంచుమించు పధ్నాలుగు పద్ధతులు ఉన్నాయి (ప్లాసిడస్, కోచ్, కాంపనస్, మెరిడియన్, రెజియొమొంటానస్ మొదలైనవి). ఒక పధ్ధతికీ మరొక పద్ధతికీ భావాల బిందువులు మారిపోతాయి. భారతీయ జ్యోతిషంలో అయితే చాలామంది లగ్న బిందువుని తప్ప మిగతా భావాల డిగ్రీలని పట్టించుకోరు. లగ్న రాశి నుంచి లెక్కపెట్టి ఒక్కో రాశినీ ఒక్కో భావంగా పరిగణించేస్తారు.
మరి ఇన్ని గందరగోళాలుండగా అసలు కొందరికైనా జ్యోతిషం పని చేస్తున్నట్టుగా ఎందుకనిపిస్తుంది?