తెరమరుగవుతున్న తెలుగు నాటకం -2

నేటి తెలుగు నాటక రంగ పరిస్థితి

కందుకూరి వీరేశలింగం గారి ధర్మమాని తెలుగు నాటకం మెల్ల మెల్లగా ఆంధ్రదేశమంతటా పాకింది. పల్లెల్లోనూ, పట్టణాల్లోనూ నాటకం జనప్రియం అయ్యింది. నాటక శక్తి ప్రజల్ని సమ్మోహితుల్ని చేసింది. సాంఘిక నాటకాలతో పాటు పద్య నాటకాల ప్రభవం కూడా పెరిగింది. ఆ సమయంలోనే తిరుపతి వేంకట కవుల పాండవోద్యోగం పద్య నాటకం లోని పద్యాలు ప్రజల్ని ఒక ఊపు ఊపాయి. పండిత పామరులందరినీ సమంగా ఉర్రూత లూగించాయి. ఇప్పటికీ ఆ పద్యాలూ బ్రతికున్నాయంటే వాటి సరళమైన రచనా, అనురక్తి అయిన రాగాలే కారణం. స్వాతంత్రోద్యమంలో నాటకం కూడా ఒక మాద్యమంగా ఉపయోగపడింది. అప్పుడే సినిమా అనే ప్రక్రియ ప్రారంభం అయ్యేసరికి మెల్ల మెల్లగా నాటక రంగంపై సినిమా ప్రభావం ఎక్కువయ్యింది. అప్పట్లో నూటికి తొంభై శాతం నటులూ, నటీమణులూ, దర్శకులూ, ఒకరేమిటి, దాదాపు అందరూ నాటక రంగం నుండి వచ్చిన వారే ! ఒక రకంగా చెప్పాలంటే సినిమాకి వెన్నుముక నాటక రంగమే!

మెల్ల మెల్లగా సినిమా ప్రజల్లోకి వెళ్ళడం ఎక్కువయ్యేసరికి చాలామంది నటీనటులకీ సినిమారంగం పై మోజు పెరిగింది. ఎంతోమంది సినిమాలవైపు మొగ్గారు. దాంతో నాటకం మెల్ల మెల్లగా శ్రీ రామ నవమి, వినాయక చవితి నవరాత్రుల సంబరాలికి మాత్రమే పరిమితం కాసాగింది. దాదాపు మన సినీ ప్రముఖ రచయితలందరూ నాటకాలు రాసి, వేసిన వారే! నాటకం అత్యంత శ్రమతో కూడిన పని. ప్రతీ రోజూ రిహార్సల్సు వేయాలి. ఎంతో ప్రాక్టీసు చేయాలి. పైగా ఊరూరూ తిరగాలి. స్టేజి దగ్గరనుండీ నాటక సమాజాల వాళ్ళే చూసుకోవాలి. నటీ నటుల, సాంకేతిక బృందాల వసతి చూసుకోవాలి. ఒకటా రెండా ఎన్నో చూసుకుంటేనే కానీ నాటకం వేయడం కష్టం. కానీ సినిమా అలా కాదు. ఆ రోజుకి ఆ నటన ఎన్ని సార్లయినా చేసి ( ఎన్ని టేకులయినా తీసుకొని ) బాగా మెప్పించవచ్చు. మరలా మరలా అది చెయ్యనవసరం లేదు. పైగా డబ్బింగ్ ప్రక్రియ వుండనే ఉంది. కాబట్టి ఆ సీనులో ఎలాగో అలాగ చెప్పినా డబ్బింగులో సరి చేసుకోవచ్చు. ఇలా అనేక రకాల సులువులుండడం వల్ల మెల్ల మెల్లగా నాటక రంగం సినిమా రంగం వైపు మళ్ళింది. సదరు సినిమాల్లో అవకాశం రాని వాళ్ళు మాత్రం నాటకలని అంటి పెట్టుకొని ఉండేవారు. ఇప్పటికీ ఇదే కొనసాగుతోంది.

ఆ సమయంలోనే బక్క చిక్కిపోతున్న నాటకానికి ఊపిరి పోయాడానికి పెద్దలంతా నడుంకట్టారు. నాటకాన్ని రక్షించడం కోసం పోటీలు పెడితే బాగుంటుదన్న ఆలోచన వచ్చింది. అదిగో వాటిల్లోంచి వచ్చిందే పరిషత్తు నాటక పోటీలు. నాటక సమాజాలు పోటీ పడడం మొదలయ్యాయి. బహుమతులకోసం, అవార్డులకోసం నాటక రంగంలో వాళ్ళు బారులు తీరడం మొదలు పెట్టారు. పోటీ తత్వం వల్ల కొన్ని మంచి నాటాకాలూ వచ్చాయి. బాగా చెయ్యాలీ, బహుమతులు పొందాలంటే ఎంతో సృజనాత్మకత ఉండాలీ అన్నట్లు మొదట్లో నాటకరంగం ఉండేది.

కాల క్రమేణా పోటీ తత్వంలో రాజకీయాలు పొడ చూపాయి. వర్గీకరణ మొదలయ్యింది. దాంతో లాబీలు, సిఫార్సులు పెరిగాయి. దాంతో మరలా మొదటికొచ్చింది పరిస్థితి. మన తెలుగు నాటక రంగ పరిస్థితే ఇలా ఉంది. పక్క రాష్ట్రాలయిన మహారాష్ట్రా, కర్ణాటకాలలో నాటకం బాగానే అభివృద్ధి చెందింది. బెంగాల్ రాష్ట్రం అయితే చెప్పనే అక్కరలేదు. ఇప్పటికీ కలకత్తాలో నాటకానికి బ్లాకులో టిక్కట్లు అమ్ముతారంటే నమ్మశక్యం కాదు. నాటకం అంటే బెంగాలీల కున్న ప్రేమా, అభిమానం అంతా ఇంతా కాదు. అలాగే మన పొరుగు రాష్ట్రం మహారాష్ట్రా కూడా ఈ విషయంలో ఏ మాత్రం తీసిపోదు. ఎటొచ్చీ మన తెలుగు నాటకమే ముందు కెళ్ళ లేక పోతోంది.

ఇప్పటికీ మంచి నాటకాలూ ఏవైనా ఉన్నాయా అని ఎవరైనా అడిగితే మరాఠీ, లేదా బెంగాలీ నాటకల వైపే మన నాటక విజ్ఞుల దృష్టి మళ్ళుతుంది. కాస్త విభిన్నత కలిగిన నాటకాలూ కావాలంటే కన్నడా లేదా మరాఠీ లేదా బెంగాలీ నాటకరంగాల తలుపు తడుతూనే ఉంటుంది మన తెలుగు నాటకరంగం. పందొమ్మిదివందల అర వై దశకం చివరలో ఎన్నార్ నంది రాసిన “మరో మొహంజదారో” నాటకం తప్ప ఆ తరువాత తెలుగులో ప్రయోగాత్మక నాటకాలే లేవంటే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. మరో మొహంజదారో తెలుగు నాటకంలో ఓ కలికి తురాయి. సృజనాత్మకతకి పెద్ద పీట వేసి, నాటకాన్ని మరలా ప్రజల దగ్గరకి తీసుకెళ్ళిన ప్రయోగాత్మక నాటకం. కొన్ని వందల ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. “టెక్నిక్ దృష్ట్యా కానీ, విశ్లేషణ దృష్ట్యా కానీ, పాత్ర చిత్రణం దృష్ట్యా కానీ, మరో మొహంజదారో నాటకం ప్రేక్షకుల్ని జుట్టు పట్టుకు గుంజి వదిలి పెట్టి, ‘మీ లోపలికి చూసుకోండి’ అని హెచ్చరించే నాటకం”. ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మ గారి “అలనాటి నాటకాలు” అనే పుస్తకంలో పైన చెప్పినట్లుగా రాసారు. “మరో మొహంజదారో గొప్పతనం చెప్పడానికి ఈ వాక్యాలు చాలు. ఆ తరువాత చెప్పుకోదగ్గ నాటకం రావి శాస్త్రి నిజం. చాలామంచి నాటకాలు రాసారు కానీ వాటి సంఖ్య మాత్రం మరీ ఎక్కువ కాదు.