Expand to right
Expand to left

రాగాలూ స్వరాలూ

(డా. కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్‌ గారు హిందుస్తానీ, కర్ణాటక సంగీతాల్లోని లోతుపాతులను తేలికైన భావాల్లో వివరిస్తూ రాస్తున్న వ్యాసాలు “ఈమాట” పాఠకులకు చిరపరిచితాలు. సితార్‌ వాద్యకారుడిగా, గాయకుడిగా, సంగీతప్రయోక్తగా ఎంతో అనుభవం ఉన్న వీరి వ్యాసాలు సంగీతజ్ఞులకూ, (సంగీత)అజ్ఞులకూ కూడా ఆనందం కలిగిస్తున్నాయి.)

బహుశ మరేదేశపు సంగీతానికీ లేని ప్రత్యేకత మనకి ఉన్న రాగ పద్ధతి. సంగీతం తెలిసినవాళ్ళు ఎవరేది పాడినా, వాయిద్యంపై వాయించినా “ఇది ఫలానా రాగం” అని చెప్పేస్తూ ఉంటారు. తెలియనివాళ్ళకి ఇదంతా ఏదో ఛాదస్తం అనిపిస్తుంది. అసలు మనవాళ్ళకి ప్రతిదాన్నీ “క్లాసిఫై” చేసే అలవాటుంది. మిగతా విషయాల్లో అది పనికొస్తుందో లేదో కాని, సంగీతంలో మాత్రం ఈ గుర్తింపు తప్పనిసరి.

అసలు రాగం అంటే ఏమిటి? ప్రఖ్యాత సితార్‌ విద్వాంసుడు రవిశంకర్‌ చెప్పినట్టు, రాగం అంటే ఏమిటో చెప్పడంకన్నా, ఏది రాగం కాదో చెప్పడం సులభం. రాగం అనేది కేవలం స్వరాల సముదాయం కాదు. కేవలం ఒక ట్యూనో, బాణీయో కాదు. కానీ రాగంలో అవన్నీ ఉంటాయి. హిందూస్తానీ సంగీతంలో “మనసును రంగుతో నింపేదాన్ని రాగం అనా”లని అంటారు. ప్రఖ్యాత సంగీతకారుడూ, ప్రయోక్తా డా. బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావుగారిని “మీరు రాసిన పాటలకు బాణీ ఎలా కడతారు?” అని అడిగితే “పాటలోని భావం నా మనసుకు వెల్ల వేస్తుంది” అన్నారు. తన భావాలను ఒక వాగ్గేయకారుడు ఇంతకంటే బాగా ఎలా చెప్పగలడు?

అసలు రాగాలనేవి ఎలా, ఎప్పుడు వచ్చాయి? స్వరాలంటే ఏమిటి? వీటిని గురించి పెద్ద పెద్ద విద్వాంసులూ, పండితులూ చాలా పరిశోధనలు చేసి వ్యాసాలు రాసారు. ప్రజలు పాడుకొనే పాటలే, రాగాలకు మూలం. వారి భావాలే, రాగానికి ఆధారం. వారికి  స్వరాలంటే ఏమిటోననే అవగాహన ఉండకపోవచ్చు. దీన్నే మనవాళ్ళు దేశి (జానపద)  సంగీతం అన్నారు. సంగీతం క్రమబద్ధం అయ్యే దశలో, పండితులు వాటిని శాస్త్రీయ సంగీతంలో భాగాలుగా స్వీకరించక తప్పలేదు. ఇకపోతే, మనదేశానికి సామగానం వంటి వేద సాంప్రదాయం ఉంది కాబట్టి, ఏ శబ్దాన్ని ఏ స్థాయిలో ఉచ్ఛరించాలో నిర్దేశించడం అవసరమైంది. వేదపఠనంలో, మొదట్లో మూడు స్వరాలున్నా, తరవాత ఇతర స్వరాల ఏర్పాటు జరిగి ఉంటుందని ఊహించవచ్చు! ఇటువంటి ధోరణిలో, నిర్దుష్టతకు ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది. అందుచేత మన శాస్త్రీయ సంగీతంలో, జానపద ధోరణికన్నా, ఈ “పండిత” లక్షణం బలపడడంలో ఆశ్చర్యంలేదు. పాశ్చాత్యపు సంగీతం కూడా, కొంతవరకు మధ్యయుగపు చర్చిలలో, బృందగానాల్లో పరిణతి చెందినప్పటికీ, తరవాత కంపోజర్లు కొన్ని సమకాలీన ఇతివృత్తాలను స్వీకరించి రచనలు చేసారు (ఉదాహరణకు బెథోవెన్‌ మూడో సింఫనీ, నెపోలియన్‌ ప్రభావంతో రచించాడుట!). మనవాళ్ళు మాత్రం పురాణాలమీదే ఆధారపడ్డారు. దక్షిణాదిలో “రామభక్తి” ప్రధానం కాగా, ఉత్తరాదిలో “రాధాకృష్ణుల” ప్రసక్తి  ఎక్కువ. ఈనాటి కంపోజర్లు కూడా ఇదే పద్ధతి అవలంబిస్తున్నారు.

మనదేశంలో నిత్యజీవితంలోని ప్రతిఘట్టానికీ సంబంధించిన సంగీతం ఏదో ఒకటి ఉంటూనే ఉంటుంది. పెళ్ళిపాటలూ, లాలిపాటలే కాదు, ఇంటింటా జరిగే పూజలూ వగైరాలవల్ల రకరకాల సంగీతం నిత్యమూ మన చెవుల పడుతూనే ఉంటుంది.అందుకని సంగీతం జోలికి పోకుండా, ఏ సినిమాల్లోనో వినబడే నేపధ్య సంగీతం మాత్రమే విన్నవారికి కూడా, పేర్లు తెలియకపోయినా ఏ రాగం ఎటువంటి మూడ్‌ను సూచిస్తుందో చూచాయగా తెలుస్తూ ఉంటుంది. ప్రస్తుతపు ధోరణినిబట్టి చూస్తే కర్ణాటక సంగీతం దేవాలయాలలో పెరిగిందనీ, ఉత్తరాది సంగీతం రాచదర్బారుల్లో ఎదిగినదనీ తెలిసిపోతుంది. పూజలూ, కర్మకాండలూ మనకంటే ఎక్కువగా జరిపే తమిళులకు శాస్త్రీయ సంగీతంతో ఎక్కువ పరిచయం ఉండడంలో ఆశ్చర్యం లేదు (తమిళులందరూ సంగీత జ్ఞానులు అనుకునే తెలుగువారికి, అది తమిళ బ్రాహ్మణులకే ఎక్కువగా వర్తిస్తుందని చెప్పడం అవసరం).

ఇక స్వరాల సంగతి. “సప్తస్వరాల” సంఖ్య నిజానికి 12. స, ప లు తప్ప “రి, గ, మ, ధ, ని” లు రెండేసి ఉంటాయి. వీటిలో మొదటిది “కోమలం”,  రెండోది “తీవ్రం”. ఈరోజుల్లో హార్మోనియంలూ, ఎలక్ట్రానిక్‌ కీబోర్డులూ ప్రతివారికీ అందుబాటులో ఉన్నాయి. పాట నేర్చుకోటానికీ, స్వరస్థానాలు గుర్తుపట్టటానికీ ఇవి ఎంతో ఉపకరిస్తున్నాయి (“ఈమాట” సంచికల్లో డా. విష్ణుభొట్ల లక్ష్మన్న వివరిస్తున్న రాగాల లక్షణాలను తెలుసుకోటానికి, ఆయన ఉదహరిస్తున్న సినిమా పాటలూ, వాటి స్వరాలూ బాగా పనికొస్తాయి). కాని ఇటువంటి వాయిద్యాల్లో వెస్టర్న్‌ సంగీతంలో ఉన్న 12 స్వరాలే ఉంటాయి.  కొన్ని సందర్భాల్లో తప్ప చాలామటుకు వీటితో పని జరిగి పోతుంది. హిందుస్తానీ, కర్ణాటక సంగీతాల్లో మాత్రం ఇవి చాలవు. ఎందుకంటే, కొన్ని రాగాలు ఈ చట్రంలో సరిగ్గా ఇమడవు. ఉదాహరణగా కర్ణాటక సంగీతంలోని ఆరభి ( సాధించెనే), దేవగాంధారి  (క్షీరసాగర శయనా) రాగాలను తీసుకోవచ్చు. ఈరెండు రాగాల ఆరోహణా (స రి గ మ ప ధ స), అవరోహణా (స ని ధ ప మ గ రి స) ఒకటే అయినా, పలకడంలో తేడా  ఉంటుంది. దేవగాంధారిలా కాకుండా, ఆరభిలో నిషాదం షడ్జమానికీ, గాంధారం మధ్యమానికీ అతి దగ్గరగా ఉంటాయి. ఇది పాట వింటే కాని తెలియదు. కేవలం పుస్తకంలో చూసి కీబోర్డు మీద వాయించబోతే ఈ తేడా వినిపించదు. అలాగే, హిందూస్తానీ దర్బారీ కానడలో (శివశంకరీ) గాంధారం రిషభానికి దగ్గరగానూ, భాగేశ్వరి (నీ కోసమె నే జీవించునది) ఆరోహణలో గాంధారం మధ్యమానికీ దగ్గరగా ఉంటాయి (ఎటొచ్చీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో వినిపించినంత స్పష్టంగా ఈ లక్షణాలు పైన చెప్పిన సినిమా పాటల్లో వినపడవు). ఇలాటి ఉదాహరణలు చాలా ఉన్నాయి. ఈ కారణాలవల్ల వి. బి. కేస్కర్‌ మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు, రేడియోలో హార్మోనియం ఉపయోగాన్ని నిషేధించారు.

రాగాలు భాష అయితే స్వరాలూ, తక్కిన నిబంధనలు వ్యాకరణం వంటివి. వీటిలో ముఖ్యమైనది రాగపు ఆరోహణ, అవరోహణల్లో లేని “అపస్వరాలు” పడకూడదనే నిబంధన. భాష పుట్టాకనే వ్యాకరణం ఏర్పడుతుంది. మనవాళ్ళ రాగాల క్లాసిఫికేషన్‌ పద్ధతిలో జనక రాగాలనేవి ఉంటాయి.అంటే తక్కినవన్నీ వీటికి “పుట్టిన” జన్య రాగాలన్నమాట. జనక రాగాలను మేళకర్తలని  కూడా అంటారు. రాగం అనేదానికి కనీసం 5 స్వరాలుండాలని శాస్త్రం చెపుతుంది (ప్రఖ్యాత సంగీత విద్వాంసుడు బాలమురళీకృష్ణ మాత్రం 4 లేక 3 స్వరాలతో కూడా రాగాలను విజయవంతంగా సృష్టించారు). ఇవి మొత్తం స్వరాలలో ఏవైనా కావచ్చు, ఏ వరసలోనైనా ఉండవచ్చు. ఆరోహణలో ఉన్న స్వరాలే అవరోహణలో ఉండాలని లేదు. మేళకర్త రాగాలు మాత్రం “వక్రగతి” లేకుండా సాఫీగా “స  రి గ మ ప ధ ని” స్వరాలన్నీ కలిగి, ఆరోహణ, అవరోహణల్లో ఒకే స్వరాలతో ఉంటాయి. కర్ణాటక తోడి (సంపూర్ణ రామాయణం సినిమాలో “వెడలెను కోదండపాణి”), భైరవి (విరిబోణి వర్ణం) వంటి రాగాలు పైన చెప్పిన 12 స్వరాల్లో ఇమడవు. నాట (జగదానంద కారకా) వంటి ప్రసిద్ధ రాగాలు కూడా ఇటువంటివే! కొన్ని రాగాలకు స్పష్టమైన జానపద లక్షణాలుంటాయి. ఉదాహరణకు, పున్నాగవరాళి (కనకశైల విహారిణీ) అనే రాగం వింటే పాములవాళ్ళ నాగస్వరం స్ఫురిస్తుంది.ఎప్పటినుంచో ప్రచారంలో ఉన్న ఇటువంటి రాగాలకు 12 స్వరాల కాంబినేషన్తో ఏర్పడిన జనకరాగాలు సరిపోవు. అందుకని, వీటన్నిటికీ కర్ణాటక సంగీతంలో 16 స్వరాలు ఏర్పాటుచేసి “వివాది” మేళకర్తలు సృష్టించారు. 12 స్వరాలతో 32 మేళకర్తలే ఉంటాయి. కాని, 16 స్వరాలతో 72 మేళకర్తలు వస్తాయి. వీటితో అన్నిరాగాలకూ “జనన సౌకర్యం” ఏర్పడింది.

స్వరాలు ఒకటే అయినా, లక్షణాల్లో తేడాలున్న రాగాలు హిందూస్తానీ పద్ధతిలో కొన్ని ఉన్నాయి. కర్ణాటక హంసానందిని పోలిన హిందూస్తానీ రాగం “సోహినీ” (“హాయి హాయిగా ఆమనిసాగే”), మార్వా (“పాయలియా బావరీ బాజే” అనే లతా పాట), పూర్యా (దీనికి పాప్యులర్‌ ఉదాహరణలు కనిపించవు) ఒకే స్వరాలను కలిగిన విభిన్నమైన రాగాలు. సోహినీ ఉత్తరాంగ ప్రధానమైనది. అంటే, రాగ సంచారం పై షడ్జమం దగ్గరే జరుగుతుంది. పూర్యాలో ఇందుకు భిన్నంగా మంద్రస్థాయిలో ఎక్కువగా సంచారం చెయ్యాలి. అంతే తేడా! మంద్రంగా, గంభీరంగా వినబడే దర్బారీకానడను పోలిన అడానా (ఝనక్‌ ఝనక్‌ పాయల్‌ బాజే) రాగం ఉత్తరాంగ ప్రధానం. శంకరాభరణం సినిమాలోని టైటిల్‌ సాంగ్‌ ఆ రాగానికి న్యాయం చేకూర్చలేదు (ఈ టైటిల్‌ సాంగ్‌ లో శంకరాభరణం రాగలక్షణం ఎంతున్నదన్న విషయం సంగీతజ్ఞులకు తెలుసు)! కాంభోజిలా పైస్థాయిలో నిలపవలసిన రాగం కాదది. మన శాస్త్రీయ సంగీతంలో వినడానికి బావుండడం ఒక్కటే పరమావధి కాదు! రాగపు “పరిశుద్ధత” చెడకుండా చూసుకోవడం మరింత ముఖ్యం.

సంప్రదాయం, “పలుకుబడి” (ప్రయోగాల) దృష్య్టా, ప్రతీ రాగానికీ ఒక స్వభావం ఉంటుంది. సంగీతకారుడికి ఏదో ఒకరాగం తెలిస్తే చాలదు.దాన్ని పోలిన “ఇరుగు పొరుగు” రాగాలు కూడా తెలియాలి.  ఇతర రాగాలతో “సంకరం” జరగకూడదు. పోలికలున్న అనేక రాగాలలో ఒకదాన్ని తీసుకొని ఆలాపన చెయ్యడం కత్తిమీద సాము వంటిది. అలాగని అన్నీ “పడికట్టురాళ్ళు” వేసి పాడినా మెచ్చరు.కొన్ని లిబర్టీస్‌ తీసుకోవాలి. అదే క్రియేటివిటీ కదా! కాని ఇది ఎంతవరకు అనుమతించవచ్చు? దాన్ని పోలిన మరో రాగంలా అనిపించనంతవరకు ఫరవాలేదు.

రాగాలను గుర్తుపట్టడం నేర్చుకోవాలంటే, ముందుగా వాటి స్వరూపాన్ని స్థూలంగానైనా తెలుసుకోవాలి. మనుషుల్లో నల్లవాళ్ళకీ, తెల్లవాళ్ళకీ, పసుపుపచ్చవాళ్ళకీ కొట్టవచ్చేట్టు కనబడే తేడాలున్నట్టే, రాగాల్లోనూ  ఉన్నాయి. ముందు ఈ “రంగుల” తేడాలు తెలిస్తే, ఆ తరవాత “పసుపుపచ్చని” రాగాల్లో “చైనా” వారికీ, “జపాన్‌, కొరియా” వారికీ ఉన్న తేడాలు పసికట్టవచ్చు. ఉదాహరణకు మాయామాళవగౌళకూ, అభేరికీ ఉన్న తేడా అభేరికీ, ఖరహరప్రియకూ మధ్యనుండే తేడా కంటే ఎక్కువ. “కోమల” రిషభం, ధైవతం ఉన్న రాగాలు కాస్త “దిగులు”గా అనిపిస్తాయి. “తీవ్ర” రిషభం, ధైవతాలతో కోమల గాంధార, నిషాదాలున్న రాగాలు “మధురం”గా ఉంటాయి. ఈ సందర్భంలో, రాగాలను గుర్తు పట్టడానికి సినిమా పాటలను ఆధారంగా చేసుకోవడం చాలా సులువైన పని. దేవదాసు సినిమాలో “అందాల ఆనందం” పహాడి రాగానిదైతే, “కలయిదనీ నిజమిదనీ” లోని విషాదం వకుళాభరణం రాగానిది. “చక్రవాకం” అంటే ఏదో పేద్ద పేరులా ఉంటుందికాని, పెళ్ళిచేసిచూడు సినిమాలో “ఏడుకొండలవాడ” అనే పాట అదే రాగం అనితెలిస్తే ఇబ్బంది ఉండదు. అలాగే చారుకేశి రాగంలో, భళిభళి దేవా (మాయాబజార్‌), ఎవరో ఎవరో (పెళ్ళిచేసిచూడు), ఊరేది పేరేది ( రాజమకుటం), ఈ పగలురేయిగా (సిరిసంపదలు) మొదలైన పాటలున్నాయి. దీన్నిబట్టి రాగాల మూడ్‌ను నిర్ణయించేవి అందులో ఉన్న స్వరాలేనని తెలుస్తోంది. ఈ రాగంలో ఏ స్వరాలున్నాయో నిర్ధారణ అయ్యాక, ఆ స్వరాల మధ్యనుండే పరస్పర సంబంధం, వాటిని కలిపే గమకాలూ, రాగ స్వరూపంలో ముఖ్యమైన అంశాలవుతాయి. పాడేటప్పుడు నిలపవలసిన స్వరాల (వాది, సంవాది వగైరా) ప్రాముఖ్యత, హిందూస్తానీ పద్ధతిలో కాస్త హెచ్చు. ఇవికాక, చాలా రాగాలకు ప్రత్యేకత నాపాదించే లక్షణాలు (పకడ్‌) రాగ ప్రస్తారంలో “చూపిస్తూ” ఉండాలి. ఒక రాగం తెలియడమనేది, ఒక వ్యక్తిని తెలుసుకున్నట్టే ఉంటుంది. వినికిడితోనూ, సాధనతోనూ ఒక రాగాన్ని ఎన్ని కోణాలనుంచి “వర్ణించవచ్చునో” అర్ధమౌతుంది.

మన సంగీతం ఈ విధంగా రోజువారీ ప్రపంచం నుంచి వేరయి, క్రమంగా ఎంతో పరిణామం చెందడం వల్ల, పాటలతో సంబంధం లేకపోయినా, ప్రతి రాగానికి తనదంటూ ఒక స్వభావం ఏర్పడిపోయింది.అది అర్ధం  చేసుకున్న వాళ్ళు “వర్చువల్‌ రియాలిటీ” ప్రపంచంలో విహరిస్తూ ఆనందిస్తూ ఉంటారు. బైట ఉన్నవాళ్ళకు మాత్రం అదంతా అయోమయంగా అనిపిస్తుంది. దీనికి ముఖ్య కారణం శాస్త్రీయ సంగీతానికి “సామాజిక స్పృహ” లేకపోవడం! ఇవాళ ఒక కధో, కవిత్వమో రాస్తే అందులో చర్చించిన, చర్చించని విషయాల గురించి విమర్శకులు “కుడి, ఎడమల” నుంచి రచయితపై విరుచుకు పడతారు. శాస్త్రీయ సంగీతంలో అటువంటి ఇబ్బంది లేదు.

మొత్తం మీద రాగాలకు స్వరాలు ప్రధానమే అయినా, రాగానికి ఇతర లక్షణాలు కూడా ఉంటాయి. కొన్ని సినిమా పాటలు రాగాల మీద ఆధారపడినా, రాగలక్షణాలన్నీ ప్రతిపాటలోనూ కనపడాలన్న నిబంధన లేదు. అందుకని, రాగాలని గుర్తు పట్టడానికి సినిమా పాటలు ఒక “షార్ట్‌ కట్‌” గానే భావించాలి.


కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్‌

రచయిత కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్‌ గురించి: కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్ బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఆయన సంగీతజ్ఞుడు, ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త, సమర్థుడైన రచయిత. పాపులర్ సైన్సు, సంగీతం మరియు ఇతర విషయాల గురించి తన మాతృభాషైన తెలుగులోను, ఆంగ్లంలోను పలు వ్యాసాలు రాశాడు. ఆయన ప్రసిద్ధ రచయిత కొడవటిగంటి కుటుంబరావు కుమారుడు. ...

    
   
Print Friendly

(15 అభిప్రాయాలు) మీ అభిప్రాయం తెలియచేయండి »

  1. baabjeelu అభిప్రాయం:

    July 17, 2008 6:03 am

    శాస్త్రీయ సంగీతానికి సామాజిక స్పృహ లేదు అని రాయగలగడం సాహసం. మీరే రాయగలరు. వర్చువల్ రియాలిటీ లో విహరించడానికేనా శాస్త్రీయ సంగీతం? అలౌకికానందం అని కొంచెం మర్యాదాగా రాయవలసిందేమో? రాగం ఫలానా అని తెలియకుండానే సినిమా పాటలు ఆనందించెస్తున్నాంకదా? అలాగే రాగం తెలియకపోయినా శాస్త్రీయ సంగీతపు కీర్తనలు వింటున్నప్పుడు ఆనందం లో తేడా వుంటుందా?

    రాణీ సీతై హాలు లో చిట్టిబాబు వీణ కచేరీ లో మూడేళ్ళ పిల్ల ఆయన వాయించిన దానికి, అదేవిటో మాకూ తెలీదు, డేన్సు చెయ్యడం నేను చూసేను. డేన్సు అనకూడదు. షి స్వేయ్డ్ విత్ ది మ్యూజిక్. ఆ మేజిక్ స్రుష్టించడవేకదా మ్యూజిక్ పని. “..మంజుల మోహన మురళీ రవళి రాగ వల్లరీ మనో రంజిత తాళ శబ్ద ఝల్లరీ..” అంటూ తిల్లానా విన్నప్పుడు ఎవరయినా స్టెప్పులెయ్యాలి కదా? “సతులకై కొన్నాళ్ళాస్తికై సుతులకై కొనాళ్ళూ…” విన్నప్పుడు చెస్ ఎదవ బతుకు నిపించెస్తుందికదా? ఇంతా రాసేక ఇంకో సందేహం.చేగోడీ లేక నిప్పుచెక్క పేరు తెలియకపోయినా రుచి తగ్గదుకదా? బాలమురళీ సంగీతవయినా, మంచి సినిమా పాటయినా, గద్దర్ పాటయినా భక్తో, రక్తో, కార్యోన్ముఖుల్ని చెయ్యడవో చేస్తాయి కదా?

    ఏవంటారు?

  2. Rohiniprasad అభిప్రాయం:

    July 17, 2008 6:34 am

    శాస్త్రీయసంగీతమంతా ఆత్మానందం కోసమే అని చెప్పినవారు డా. నేరెళ్ళ వేణుమాధవ్. దాన్ని కాదనడం కష్టమని నాకూ అనిపించింది. ఒకప్పుడు ‘మార్గ’ సంగీతానికి సోషల్ రెలెవెన్సు ఉండే ఉంటుంది కాని ఈరోజుల్లో అటువంటిదేమీ కనబడదు. సాహిత్యం, నాటకం, కొంతవరకూ చిత్రకళ సమకాలీన సమాజానికి సంబంధించినవిగా ఉంటాయనేది తెలిసినదే.

    పిల్లలూ, పెద్దవారూ కూడా సంగీతానికి ‘సహజం’గా స్పందించడం స్వాభావికమే. సాహిత్యప్రధానమైన గద్దర్ పాటలవంటివి vibrantగా అనిపించడానికి కారణం వాటికి సమాజంతో ఉండే సంబంధమే కదా.

  3. Jayasri అభిప్రాయం:

    July 17, 2008 7:31 am

    బాబ్జీలు గారి పుణ్యమా అంటు ఎప్పుడొ చదివి మరిచి పోయిన ఒక చక్కటి వ్యాసమ్ మళ్ళి చదవగలిగాను. రొహిణి ప్రసాద్ గారి articles are always, Timeless, informative and interesting, with innovative comments. It seems, swarams are necessary in a ragam, but not sufficient., like mathematical conditions. Right sir?

  4. కె.మహేష్ కుమార్ అభిప్రాయం:

    July 17, 2008 7:37 am

    అర్థవంతంగా, అర్థమయ్యేలా పాట సాగితే, అది శాస్త్రీయమా,జానపదమా,సినిమా పాటా లేక విప్లవ గీతమా అనే తేడా లేకుండా ఆస్వాదించొచ్చు. ఆస్వాదన సద్యోజనిత మన:స్పందన. కానీ, శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని మెచ్చుకోవడానికి రాగ,తాళ జ్ఞానాలు కావాలంటారు.

    నాకంత జ్ఞానం లేదుకానీ, పదాల్ని ఎటుబడితేఅటు విరిచేసి, భావ సంకరం, అర్థవంకరం చేసే శాస్త్రీయ సంగీతం యొక్క శాస్త్రీయతను మాత్రం నేను నిరసిస్తాను. రాగంతో పాటూ భావయుక్తంగా ఆలపిస్తే అది వీనులవిందు, లేకుంటే అది అర్థరహితమైన రాగయుక్తమైన అరుపు అంతే!

  5. baabjeelu అభిప్రాయం:

    July 17, 2008 8:10 am

    మార్గ సంగీతం అంటే ఏవిటండీ? ఇంకో ముక్కకి మీరు విశదీకరించాలి. “శ్రావ్యత” అంటే. శ్రావ్యత రిలెటివ్ కాదా?
    తెల్లవారుఝామున ఏమీసేతురలింగా బావుంటుంది. ప్రపంచం పరుగులెడుతున్నపుడు అంత శ్రావ్యంగా వుండదనుకుంటున్నాను. రణగొణధ్వనులమధ్య “జరజర పాకేవిషంలా..”సరిపోతుంది. ఇది తెల్లవారుఝామున చికాగ్గ వుంటుంది. చికాగ్గావున్నప్పుడు, టిట్టిట్టిట్టీం, టిట్టిట్టిట్టీం, టిట్టిట్టిటిటిటీం, టిటిటీంటిటి టిటిటీంటిటి, టిట్టిటీం… వింటే దరిద్రం తీరిపోతుంది. చిట్టిబాబు మ్యూజింగ్స్ ఆఫ్ ఎ మ్యుజీషియన్. ఇంకో వింత. మా ఫ్రెండు, రైల్వేలో గెజిటెడ్ ఆఫీసరు, వాడు ఎంతో ఆనందవయిన మూడ్ లో “బొమ్మనుచేసీ ప్రాణము పోసీ…” అని హుషారుగా బాడీ లాంగ్వేజీ చూపిస్తూ ఆ పాటని కరెక్టుగా పాడతాడు. అదేవిట్రా అంటే, ఏమో ఆపాటే గుర్తొస్తుంది అంటాడు. (సైకాలజీ మాట్లాడొద్దు)

    శ్రావ్యత గురించి మీరు విపులంగా విశదీకరించాలి.

  6. Dwibhashyam Agasthyeswar అభిప్రాయం:

    July 17, 2008 1:00 pm

    అసలు సంగీతము గురించి తెలియక పొయినా పాట వినచ్చు.
    రచయిత చక్కగా మనకి విషయములు తెలిపారు.
    శ్రీ సంగీతరావు గారు ఒకప్పుడు జానపదములు శాస్త్రీయ సంగీతముకు మూలము అని అన్నారు . ఆందు వల్ల మనము సంగీతము విని ఆనందించక ఈ చర్చలు ఎందుకు? రచయితని
    అభినందిద్దాము.

  7. Rohiniprasad అభిప్రాయం:

    July 18, 2008 12:05 am

    సంగీతానికి అందరూ ఒకేలా స్పందించకపోవచ్చు. ఎలా స్పందిస్తున్నాం అనేదాన్ని గురించి విశ్లేషణ కూడా అనవసరం అనిపించవచ్చు. మూడ్ ని బట్టి భక్తిసంగీతం, తిల్లానాలూ అన్నీ సందర్భానుసారం బాగున్నాయనిపించవచ్చు. ఒకే విద్వాంసుడు ఒకే కచేరీలో ఆలాపన, గమకాలు, స్వరకల్పన, తాళవిన్యాసాలూ అన్నిటిలోనూ తనకున్న ప్రతిభను కనబరిచే ప్రయత్నం చేస్తాడు. శ్రోతల attention తగ్గకుండా చూస్తాడు. ఉదాహరణకు, లయ మీద ఎంత ఆసక్తి ఉన్నప్పటికీ మూడుగంటలు కూర్చుని కేవలం తాళవాద్య కచేరీలు విని ఆనందించేవారు తక్కువే ఉంటారు. అలాగే తీగసాగుతున్నట్టుగా నింపాదిగా సాగే ఆలాపన కూడా మితిమీరనప్పుడే బావుంటుంది. (ధ్రుపద్ శైలికి ఈనాడు ఆదరణ తగ్గడం అందుకే)

    ఎక్కువమంది తెలుగువారు శాస్త్రీయసంగీతానికి మహేశ్ కుమార్ గారిలాగా రియాక్టవుతారు. ఎందుకంటే దక్షిణాది సంగీతంలో ఎక్కువగా తెలుగు కీర్తనలే వినిపిస్తాయి కనక. అదే ఏ పురందరదాసు కన్నడ రచనో, పాపనాశం శివన్ తమిళ రచనో అయితే ఏమవుతుంది? సాహిత్యం వినబడని వాద్యసంగీతం విన్నప్పుడు ఏమనిపిస్తుంది? సితార్ తదితర హిందుస్తానీ వాయిద్యాలు సాధన చేసేవారికి గత్ లు తప్ప సాహిత్యంతో అసలు సంబంధమే ఉండదు. వీరంతా విని, ఆనందించించి, ఆస్వాదించేది ప్యూర్ రాగసంగీతమే. వర్చువల్ రియాలిటీ అనడంలో నా ఉద్దేశం అదే. (‘అలౌకికానందం’ అనడం నాకు కాస్త పట్టిస్తుంది!)

    Babjeelu గారు ప్రస్తావించినవి: జానపదులది (సంగీతమైనా, సాహిత్యమైనా) ‘దేశి’ మార్గం. పండితులది ‘మార్గ’ పద్ధతి. శ్రావ్యత అనేమాటని మెలొడీ అనే అర్థంలో వాడారా? (మీరు చెన్నైలో ఉంటారా? మీరు చెప్పిన బాలమురళి అహీర్ భైరవ్ తిల్లానా, చిట్టిబాబు రికార్డూ వగైరాలన్నీ బావుంటాయి.) క్లాసికల్, లలిత సంగీతం, మంచి సినిమా పాటలూ అన్నీ వేటికవిగా విని ఆనందించవచ్చు. పాతతరం సంగీతదర్శకులు తమ కాలంలో లభ్యమైన ఉత్తమ సంగీత సంస్కారాన్ని జీర్ణం చేసుకునే ప్రయత్నం చేశారు. ఆ రోజుల్లో వ్యాపారధోరణి లేదనికాదు. ఈరోజుల్లో అటువంటి చిత్తశుద్ధి ఎక్కడా కనబడదు. ఇప్పటి మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ల ‘డౌన్ లోడ్’ సంస్కారాన్ని అసహ్యించుకునేవారిలో మా బంధువు మాధవపెద్ది సురేశ్ కూడా ఉన్నాడు. నా కామెంట్లు ఈ ధోరణి గురించినవే.

  8. baabjeelu అభిప్రాయం:

    July 18, 2008 5:56 pm

    వివరించినందుకు “థేంక్స్”.
    దేశి నుంచే మార్గ పధ్ధతి వస్తుంది.సహజంగా.
    దేశి పధ్ధతి అంటే జానపద సంగీతవా? జానపద సంగీతం కూడా, పాట అంతా తాళసహితంగా, లయతప్పకుండా, రాగం ప్రకారం వుంటుంది. ఇదెలా సాధ్యం?
    జానపదుల అనుభూతులు, అనుభవాలు రాగసాహిత్యాలుగా మారేయనుకుందాం.
    ఉదాహరణకి:
    “చితచిత్త వానా కురిసె, చిత్త వాన కురిసె,
    బంగారు వానగురిసే,
    ఔనొదిన
    బంగారు వాన గురిసె, బాగాయె పనులూ…”
    అనే జానపద గీతం తొలకరి కోసం ఎదురు చూస్తూ, చినుకు పడ్డంతోటే ఆ వూరి ఆడపడచు లందరి “అసంకల్పిత ప్రతీకార చర్య” అనుకుందాం. మొదటి సారి వింజమూరి సీత, అనసూయగార్లంత బాగా పాడివుండరు, ఆ అమ్మాయిలు. తరవాత్తరవాత కొన్ని తరాలకి “దేశి” రాజేస్వర రావు వరసని రసవంతం చేసి ఉంటాడు.

    అనుభవాన్ని అందరూ అనుభవించడానికి, రాగం, సాహిత్యం, తాళం అన్నీ ఒకేసారి వచ్చి వుండాలి.

    రాగం సాహిత్యానికి వెన్నుముకయి మంచి దన్నిస్తుందికదా? అలాటిది రాగం ప్రధానవయిపోయిందెందుకు, మన “మార్గం” లో? చదువెక్కువయిపోడవా? మనల్ని నేను అపహాస్యంచెయ్యట్లేదు.

    లేకపోతే, వానచినుకుల్లో తడిసిన ఆ అమ్మయిల కేరింతలకీ, గావు కేకలకీ, తరవాత ఆ వూళ్ళోవున్న సముద్రాల (సీ) గారు సాహిత్యం అతికుంచుంటారా?
    ఒక విషయం అనుభవమయింది. మీరు రాసిన “శ్రీ రఘురాం, జయరఘురా..” హంసధ్వని రాగం ఆధారంగా తయారయినదని తెలిసేక ఇంకా బాగునంట్టనిపిస్తోంది.
    పరికిణీ, కబ్బా వేసుకుని ఓ బుజ్జి పాప ని చూసి ఎంత ముద్దుగా వుందో అనుకుని, ఎవరిపిల్లో తెలిసేక తెలిసిన వాళ్ళ పిల్లయితే ఇంకా ముద్దనిపించినట్టు. ఇంటర్లూడ్స్ తో సహా గుర్తుండిపోయిన పాటల్లో ఇదొకటి.

  9. M.S.Prasad అభిప్రాయం:

    May 25, 2009 4:07 am

    మీరు వ్రాసిన వ్యాసాలు నాకందుబాటులోకిరావడం నా మహద్భాగ్యంగా భావిస్తున్నాను. దారీ తెన్నూ లేని నా వంటి వారి సాధనకి ఒకింత దిశా నిర్దేశనం చేస్తున్నాయి. కృతజ్ఞుడను.

    కొన్ని రాగాలు 12 స్వరాల చట్రంలో సరిపోకపోవడం వలన 16 స్వరాల అమరిక ఏర్పడీందని కొన్ని అటువంటీ రాగాలను వాటిలో స్వరపరిచిన కొన్ని పాటలను వివరించారు. మరి అన్ని కీ బోర్డుల/హార్మోనియం లాంటి వాయిద్యాలలోనూ 12 స్వరాల అమరికే వుంటుంది గదా. ఈ రాగాలను, పాటలను ఎలా నిర్దుష్టంగా వాటిపై పలికించగలరు?
    తరువాత హార్మోనియంను ఆకాశవాణిలో నిషేధించారని అన్నారు. ఏ అవలక్షణాల వలన ఆ వాయిద్యానికి ఆ దుర్గతి పట్టింది? వేణు వాయులీనాలు ఆ కొరతలు లేనివా? ఇవి మేము తెలుసుకోదగినవైతే తెలుపగలరు.

    భవదీయుడు

    [అయ్యా - మీరు దయచేసి మీ ఈమెయిలు ఒకసారి చూసుకోవలసినది. మీరు పత్రికాముఖంగా అడిగిన ప్రశ్నలకు మేము మీకు సమాధానాలను పంపి వున్నాము. మీనుంచి ఏ విధమైన స్పందన లేకపోవడంతో ఇలా పత్రికాముఖంగానే మిమ్మలి హెచ్చరించవలసి వస్తున్నది. - సం.]

  10. Rohiniprasad అభిప్రాయం:

    May 25, 2009 7:19 am

    ప్రసాద్ గారూ, మీరు సంగీతానికి కొత్త అయితే ఈ దశలో వివాది స్వరాలను ఉపేక్షించడం మంచిది.

    హార్మోనియం, పియానో, కీబోర్డ్స్ వంటి పాశ్చాత్య వాయిద్యాలు tempered (diatonic) scale మీద ఆధారపడే టటువంటివి. Continuous spectrumలాంటి స్వరస్థానాల్లో మనం 12, 16, 22 లేదా ఈజిప్ట్ లోనో మరెక్కడో అనుకున్నట్టు 96 శ్రుతులు కూడా ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు (పలికించగలిగిన వారు ఉన్నట్టయితే!)
    ఈ కింది వెబ్ సైట్లో కొన్ని వివరాలున్నాయి. మీ academic doubts కోసం చూడండి.
    http://www.carnaticdarbar.com/views_01.htm

    Vivadi swara is a dissonant note, perceived by many in the musical world, to be an enemy note. That is probably the reason why vivadi melas were called ragas with “dosha” (some harmful element like an enemy perhaps!). According to Prof. Sambamurthy, vivadi melas are those scales which take one of the following notes: shatshruti rishabha (R3). Suddha Gandhara (Ga1), shatshruti dhaivata (Dha 3) and suddha nishada (Ni1). There are 40 such ragas which are supposed to have vivadi dosha.
    .
    ..many of the 72 melakarta ragas existed even before Venkatamakhi times.

    …the beauty of many of these vivadi melakarta ragas can be fully appreciated when one listens to these ragas played on the veena. As explained earlier, Vivadi is a dissonant note in relation to an adjacent note and is viewed as an enemy note.
    ఇటువంటివి పలికించలేదు కనకనే హార్మోనియం నిషేధానికి గురి అయింది. అయితే అది అర్థంలేని పని. బడే గులాం, పక్కవాద్యంగా హార్మోనియం సరిపోతుంది. (గోవిందరావు టేంబే, రామకృష్ణ చిమోటే మొదలైన విద్వాంసులు హార్మోనియం సోలో వాద్యంగా ఎంత గొప్పగా మోగుతుందో నిరూపించారు). అమీర్ ఖాన్ వంటి గొప్ప గాయకులు హార్మోనియం పక్కవాద్యంగా ఉపయోగించుకున్నారు. ఒకప్పుడు కర్నాటకంలో హార్మోనియం విద్వాంసులుండేవారు. ఇప్పుడు కొందరు తమిళులు pitch bender సహాయంతో గమకాలు పలికిస్తూ కీబోర్డ్స్ చక్కగా ఉపయోగిస్తున్నారు.

  11. M.S.Prasad అభిప్రాయం:

    May 25, 2009 10:14 pm

    సంపాదకులవారికి
    నమస్కారం
    మీనుండి నాకెటువంటీ సందేశం రాలేదు. నేను ప్రతి దినమూ నా మెయిలు చూసుకుంటాను. ఇవాళ కూడా చూసాను. మీ మెయిలు ఎడ్రసు తెలుపనందు వలన మళ్ళీ దీని ద్వారానే సంపర్కించవలసి వచ్చింది. నా చిరునామా
    msprasad2004@rediffmail.com maringantis@email.com

    భవదీయుడు

    [మీకు గత 24 గంటలలో రెండు వేర్వేరు అకౌంట్లనుండి ఈ మెయిళ్ళు పంపాము. మీ ఇన్‌బాక్సులో అవి లేకపోతే మీ మెయిల్ సెట్టింగ్స్ తనిఖీ చేసుకోగలరు. అలానే మీ బల్క్ లేదా స్పాం ఫోల్డరులలో కూడా. మీరు పైన ఇచ్చిన రెండు అడ్రసులలో రెండవది పని చేయుటలేదు. మీ రీడిఫ్ అడ్రస్సుకి పంపిన మెయిళ్ళు ఏమీ తిరిగిరాలేదు. మీరు - editors[AT]eemaata.com ( [AT] స్థానంలో @ వుంచి) అడ్రసు కు మెయిలు పంపి మమ్మల్ని “సంప్రదించ”గలరు.ఇదే మీ ఉద్దేశమని మాకు తోస్తున్నది. మీ ప్రతీ మెయిలుకీ మేము వెంటనే రిప్లై ఇస్తూనే వుంటాము. మీకు అవి అందకపోతే మీ మెయిల్ అడ్మినిస్ట్రేటర్లను సంప్రదించండి. – సం]

  12. rama bharadwaj అభిప్రాయం:

    May 27, 2009 11:05 am

    మహేష్ కుమార్ గారి అభిప్రాయం తో ఏకీభవిస్తూ..మ చ్చుకి అలాంటి అనుభవం ఎలా ఉంటుందో చెప్తాను. “సామ జ వర గమనా”..త్యాగరాజ కృతిని చాలా బాగా పాడుతూనే….యాదవకుల.. మురళీ..అని విరవ్వల్సిన చోట మ హారాజ పురం .”యాదవ..కులమురళీ” అని “కుల”మురళీ పదం మీద పాడినత సేపూ stress చేస్తూంటే..ఆయన గొంతుని ఎంతగా న చ్చుకునే వారికైనా కూడా అది, పానకంలో పుడక లాగా గుచ్చుకుంటూ నే ఉంటుంది.
    ఆమాట చెప్తే ఆ తమిళులు అంటారు కదా!” అసలు త్యాగరాజ కీర్తనల్ని మీకు అందించింది మేమే కదా!” అని. అది నిజమే అయినా తప్పులు లేకుండా పాడొచ్చు కదా అంటేనో..తమిళం తప్పుల్తో ఉచ్చరిస్తే మీరు ఊరుకుంటారా? అంటేనో మాత్రం ఉలకరు. తప్పుల్తో ఎంత గొప్పగా పాడినా ఆ అసలుభాషలో రక్తి కట్టటం కష్టం. కానీ అది ముఖ్యమైన సమ స్య అన్న ది..ముందు చర్చకి రావాలి. దాన్ని issue చేయందే దక్షిణాదిన తెలుగులోశాస్త్రీయ సంగీతం పాడే వాళ్ళు…వళ్ళు దగ్గర పెట్టుకోరు. తెలుగుభాష మీద ఉన్న నిర్లక్ష్యం వల్లనే అర్ధ, భావాల విరుపుల మీద పాడేవారు శ్రధ్ధ పెట్టరు. అయితే అంత మాతృభాషాభిమానం ..అలా శ్రధ్ధతో తెలుగుని రాగయుక్తంగానే కాదూ..భావ యుక్తంగానూ..అర్ధం చెడకుండానూ..పాడాలని గాయకులని అడగాలన్న దీక్ష ..భాష్ మీద కనీసపు గౌరవం..అలాగే..అలా పాడే వారి వైఖరి మీద విమర్శ పెట్టే బాధ్యతా..ఏనాడైనా..తెలుగువారికి ఏదీ?? తెలుగుని హాయిగా ఆస్వాదించటంలో తెలుగు వారిలో తగినంత శ్రధ్ధ ఏదీ?? అంతేనా తమిళుల్ని అనుకరిస్తూ తెలుగు కృతుల్ని తప్పుల్తో పాడే తెలుగు వారే ఉన్నారు కూడాను.
    రమ.

  13. M.S.Prasad అభిప్రాయం:

    May 30, 2009 2:52 am

    పైన వెలువరించిన రమ గారి అభిప్రాయం చాలా సమంజసమైనది. శ్రద్ధ చూపదగినది కూడా. బాల మురళీ కృష్ణ గారితో సమానమైన ప్రతిభ గలిగిన విద్వాంసులైనా “మగా గనబదిం మనసా స్మరామి” అంటూ లేదా “ఎంద నేర్చినా ఎంద జూసినా” అంటూ పాడితే మనస్సు చివుక్కు మంటుంది. హ, ణ, ప, త అనే అక్షరాలు తమిళంలో లేక పోవచ్చు కానీ సులభోఛ్ఛారణా సాధ్యమైన ఆ ధ్వనులున్నాయి గదా.
    కానీ మహేశ్ గారి అభిప్రాయం ఆచరణ సాధ్యం కాదేమో. కొంచెం లోతుగా సహృదయంతో ఆలోచిస్తే వారు తమ అభిప్రాయాన్ని మార్చుకుంటారని భావిస్తాను. సంగీతం చ సాహిత్యం చ సరస్వతీ కుచద్వయం ఐనా కూడా సంగీతంలో సాహిత్యానికి, సాహిత్యంలో సంగీతానికి సరి సమ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం సాధ్యం కాదు. సంగీతంలో సాహిత్యం ఒక ఉపాంగం మాత్రమే. రాగం తాళం వంటి సంగీత ప్రధానాంశాల తరువాతనే సాహిత్యం యొక్క విలువ గుర్తించబడుతుంది. వ్యాసకర్త (గురువుగారే) వివరించినట్లు “పక్కల నిలబడి” అనే సాహిత్యాన్ని సంగీతంలో పక్కాలా నీలాబాడి అని పాడక తప్పదు. దీనికి కారణం రాగ శ్రావ్యత. సంగీతంలో ప్రతి స్వరాక్షరానికి ఒక సాహిత్యాక్షరం ఉండదు. “నిలువలేని మోహమాయె” అనే తొమ్మిది అక్షరాల సాహిత్యానికి “నీ సద సనిదపమ గమాపా మపదని పదనిద రిస” అనే ఇరవై ఒక్క స్వరాక్షరాలు కావాలి. “వనజాక్షిరో విరహమోర్వలేనె వాసుదేవు గొని తేవె” అనే సాహిత్యాన్ని పలికే స్వరాక్షరాలు విద్వంసుని ప్రతిభను బట్టీ అనేక రెట్లు ఎక్కువగా వుంటాయి. ఇక సాహిత్యాక్షరం లఘువైనా గురువైనా దీర్ఘం తప్పనిసరి. సంగీత పరమోద్దేశం శ్రుతిపేయత, శ్రావ్యత అని గుర్తించి సంగీత రసజ్ణులు దీనిని ఉపేక్షింపక తప్పదు. దీనిపై గురువుగారు చాలా సమంజసమైన సమాధానం ఇచ్చారు. కీర్తన తెలుగు భాషలో ఉంది కాబట్టీ, మీరు తెలుగు వారు కాబట్టీ కదా ఇంత గొడవ. అదే మీకు తెలియని వేరే భాష ఐతే లేదా అది గాత్ర సంగీతం గాక వాద్య సంగీతమైతే, కేవలం శ్రుతిపేయమైన ఆ మధుర సంగీతాన్ని ఆస్వాదించి ఊరుకుండేవారు కాదా. సంగీతం శ్రావ్యతా ప్రాధాన్యం కలిగినిది కాబట్టి ఇటువంటి అపరిహార్యములైన చిన్న చిన్న విషయాలను ఉపేక్షించరాదా. కాబట్టి మహేశ్ గారు గారు దీనిని పునరాలోచించి శాస్త్రీయ సంగీతంపై తమ అభిప్రాయాన్ని ఏర్పరుచుకోవాలి.
    పరిహార్యాలైన దోషాలకు ఇది వర్తించదు. రమగారు చెప్పినట్లు “కుల మురళి” అని సాగదీసి పాడడం ఖండించ వలసినదే. (రాగ పరంగా సాధ్యమైన పరిస్థితులలో) సంగీతం (రాగం) సహకరించని పరిస్థితులలో, “యాదవ” లోని “వ” ని స్వల్పంగా భంజించకుండా సాగించి “కుల” ని పాడి, అక్కడ అతి స్వల్ప కాలం ఖండించి తరువాత పదం పాడడం (యస్పీ గారు ఇటువంటి మార్పులు తమ కార్యక్రమాలలో చూపిస్తుంటారు), సంగీతం సాహిత్యం రెండిటినీ అభిమానించే వారు చేస్తారు. లేకుంటే సాహిత్య భావం దోష భూయిష్టమౌతుంది. నా చిన్నప్పుడు నేర్చుకున్న
    ఫణి రాజకం
    కణవిఘ్ననివా
    రణశాంభవశ్రీ
    అనే పదాలకులు (ఫణి రాజ కంకణ, విఘ్న నివారణ, శాంభవ అని విడదీసి) అర్థం తెలుసుకోవడానికి నాకు పదిహేను సంవత్సరాలు పట్టింది. హంసధ్వనిలోని ఈ కృతిని ఇప్పటికీ పై విరుపులతోనే పాడుతారు. సాహిత్యం తెలిసిన వారు మాత్రం యస్పీ గారు చూపిన మార్గంలో సంగీత సాహిత్యాలకు భంగం కలుగ కుండా పాడుతారు.
    గురువుగారు రోహిణీ ప్రసాదు గారినుండి గానీ లేదా తదితర ఈమాట సంగీత కళా కోవిదులైన వారినుండి గానీ ఒక చిన్న ప్రశ్న కు సమాధానం ఆశిస్తాను.
    సంగీతంలో సాహిత్యానికి చాలా తక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ఒక గంట సేపు పాడే కచేరీలో సాహిత్యం మొత్తం 1-2 నిముషాలకు మించదు. సంగీత విద్వాంసులకు సాహిత్యం మీద అంత పట్టుండదు. (మన ఈ మాట వ్యాసాలలోనే త్యాగరాజు గారి కీర్తనలలో సాహిత్య విలువ గణనీయం గాదని ఉటంకించారు) కానీ సంగీత సాహిత్యాలను సమంగా సంభావించేవారు ముఖ్యంగా కీర్తనలలో చివరలో స్వర విహారం చేసేటపుడు స్వరంతో పాటు సాహిత్యం కూడా జోడించి పాడుతే ఇంకా హృదయంగమంగా వుంటూంది గదా. ఉదాహరణకి శంకరాభరణం పాట చివరిలో
    రీస సాస రిరి సాస రీ సాస నినిసరీ నినిసరీ సనిప నీ నీ నీ (తప్పుండవచ్చు మన్నించాలి) తొ పాటు
    దేవ రార, కన రార, వే రార, ఉరు కృపా గుణ గణాభరణ సాకారా లాగా
    సంగీత సాహిత్యాలను జోడెద్దుల బండ్లమీద ప్రతి స్వరాక్షరానికి ఒక సాహిత్యాక్షరం నిర్మిస్తూ ఎందుకు పాడరు. ఈ విధమైన రచన త్యాగరాజుల వారు “ఎందరో మహానుభావులు” కృతిలో చేశారు కదా?

  14. rama bharadwaj అభిప్రాయం:

    May 30, 2009 10:30 am

    సంగీతంలో సాహిత్యం ఒక ఉపాంగం మాత్రమే నని ప్రసాద్ గారు అంటున్నారు. కానీ మన దేశాన సంగీతపు వృధ్ధి..వికాసమూ బాగా తెలిసిన రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ గారు మాత్రం ఇలా అన్నారు.”మన దేశమున సంగీత సాహిత్య రచనలు అనాదిగా అవినాభూతముగా కలిసి న డుచుచున్నను సంగీతము సాహిత్యమునకు శోభాకరము మాత్రముగానే వెనుకనుండి న డచిదనియు వట్టి నాద రచనలు అంతగా పూర్వకాలమున లేవనియు చెప్పవచ్చును.ఎట్లును దక్షిణ దేశమున భక్తి,శృంగారము,వీరము
    మొదలగు భావములను భగవద్విషయముగాగాని, ప్రభువులను గూర్చి కాని
    వెలువరించు రచనలు చాలవరకు నిబధ్ధగేయములేయైనను వాని భాషా రచన
    కు దేశములోనున్న విలువ నాద రచనకు లేదు గావుననే ఆ గానపధ్ధతులు నశించినవి.”

    అనంతకృష్ణశర్మ గారి అభిప్రాయము ప్రకారము..సంగీతమే సాహిత్యాన్ని అనుసరించి న డిచిందిగానీ..సాహిత్యం సంగీతాన్ని అనుసరించలేదు..అన్న ది
    విస్పష్టమౌతోంది. సాహిత్యం సంగీతానికి ఉపాంగం కాదనీ..ప్రధానాంగమేననీ కూడా ఇందువలన తేటతెల్లమౌతోంది.

    రమ.

  15. mOhana అభిప్రాయం:

    May 30, 2009 1:33 pm

    నాకు సంగీతంలో పాండిత్యం సున్నా, అయినా నా ఉద్దేశంలో అన్నమాచార్యులవంటి మహానుభావులు, రామదాసు కూడా పాటలోని పదాలను ఎన్నుకొనేటప్పుడు అవి మాత్రలుగా విరిగేటట్లు జాగ్రత్తగా ఎన్నుకొన్నారు. అందుకే అవి సాహిత్యపరంగా కూడా ఉత్తమమైనవి. అందరు వాగ్గేయకారులు ఈ నియమాన్ని సరిగా పాటించలేని కారణాన ఇప్పటి ఇక్కట్లు వచ్చాయి. జయదేవుని అష్టపదులలో కూడా ఈ నియమం ఎక్కువగా పాటించబడినది. సంస్కృత సాహిత్యంలో పద విచ్ఛేదన యతిగా పరిగణించబడినది కాబట్టి ఆ వృత్తాలను, అందులో మాత్రాబద్ధమైన తాళవృత్తాలను పాడుకోవచ్చు. మనం సామాన్యంగా ఉపయోగించే చంపకమాలవంటి వృత్తాలను కూడా ఇలా రాయడానికి, పాడటానికి వీలవుతుందని నేను నిరూపించి ఉన్నాను.(మరుగేల చరా) (చర రూప పరా) (త్పర సూర్య సుధా) (కర లోచనా) అనివిరిచి పాడగా విని ఉన్నాను. అందుకే కొన్ని పాటలు వాద్య సంగీతంగా బాగుంటాయి, గాత్ర సంగీతంకన్నా. విధేయుడు – మోహన

మీ అభిప్రాయం తెలియచేయండి

  

   ( సహాయం తొలగించండి)

s h L ksh ~r j~n ph b bh m y r l v S sh p n dh d th t N ~m ch Ch j jh ~n T Th D Dh o O au M @H @M k kh g gh Ru ~l ~lu e E ai aa i ee u oo R a

ఈమాట పాఠకులకు సూచనలు చదివాను. వాటికి కట్టుబడి ఉంటానని హామీ ఇస్తున్నాను.